POLYP MŨI TRONG BỆNH LÝ XƠ HOÁ NANG (Cystic Fibrosis and Nasal Polyposis) (Kỳ 2) potx

¸ Polyp mũi xoang có thể gặp ở nhiều bệnh lý như suyển, viêm mũi dị ứng, hội chứng bất động lông chuyển immotile cilia syndrome, viêm xoang nấm dị ứng, viêm xoang mạn.. ¸ Tuy nhiên polyp

POLYP MŨI TRONG BỆNH LÝ XƠ HOÁ NANG

(Cystic Fibrosis and Nasal Polyposis)

(Kỳ 2)

TS BS Đặng Xuân Hùng

Chẩn đoán phân biệt:

¸ Các khối u ở mũi như u thần kinh đệm (gliomas), thoát vị não (encephaloceles)

¸ Polyp mũi xoang có thể gặp ở nhiều bệnh lý như suyển, viêm mũi dị ứng, hội chứng bất động lông chuyển (immotile cilia syndrome), viêm xoang nấm

dị ứng, viêm xoang mạn

¸ Tuy nhiên polyp mũi xoang thường gặp nhất ở viêm mũi dị ứng và

xơ hoá nang

Kết hợp chẩn đoán bệnh lý phổi

Phim phẳng

 Giai đoạn đầu: có thể hoàn toàn bình thường

 Giai đoạn muộn: tăng thông khí, dày thành phế quản, nút nhầy giống như ngón tay (finger-like) và giãn phế quản Xẹp phổi (atelectasis) hoặc viêm phổi thùy trên Các động mạch phổi giãn rộng nếu tăng áp lực động mạch phổi

CT scan

 Giãn phế quản (bronchiectasis)

 Dày phần xung quanh phế quản

 Các túi khí do giãn phế quản

 Túi khí có thành mỏng

 Khí phế thủng (emphysema)

 Các nút chất nhầy có dạng nhánh và hình ống

 Xẹp phổi phân thùy và cô đặc

Hình ảnh X quang phổi trong bệnh lý xơ hóa nang

Hình CT scan cắt ngang phổi

ĐIỀU TRỊ

Điều trị bảo tồn:

o Giảm tắc nghẽn với thuốc co mạch, steroids xịt mũi, kháng sinh nhạy cảm với staphylococcus và pseudomonas, thuốc làm loãng nhầy như guaifenesen và dung dịch muối sinh lý

o Antihistamines thường dành cho các trường hợp xơ hóa nang khu trú

do đặc tính của thuốc làm khô niêm dịch, làm tổn thương lông chuyển và làm tăng hiện tượng viêm

o Steroids xịt tại chỗ được sử dụng điều trị cho polyp có nguyên nhân

từ xơ hóa nang và cả không xơ hóa nang

Điều trị phẫu thuật:

o Cần thiết khi không đáp ứng với điều trị bảo tồn

o Từ 10-20% xơ hóa nang cần phẫu thuật nhằm giải quyết các triệu chứng mũi xoang

o Phẫu thuật nội soi mũi xoang chức năng (FESS) là phương pháp được chọn lựa, mục tiêu phẫu thuật nhằm dẫn lưu dịch xoang phù hợp sinh lý nhất nhưng xâm lấn mô lành ít nhất

HƯỚNG ĐIỀU TRỊ TRONG TƯƠNG LAI

Cả hai trường đại học California San Diego và Stanford đều thành công trong việc sử dụng kháng sinh tại chỗ hằng ngày hoặc kháng sinh rửa xoang thường xuyên sau phẫu thuật FESS

Các loại dược phẩm mới: các chất ức chế leukotriene, các steroid xông mũi như momotasone có thể giúp kéo dài thời gian tái phát

Các nghiên cứu về di truyền vẫn được tiếp tục với các phương pháp thay thế gen đột biến bằng các gen bình thường trích từ siêu vi

KẾT LUẬN

Điều trị biến chứng mũi xoang xơ hoá nang cần nắm rõ sinh lý bệnh Tình trạng tắc nghẽn, nhiễm trùng và hiện tượng viêm là các tiền chứng của polyp mũi xoang

Điều trị ban đầu bao gồm các thuốc chống xung huyết và làm tan chất nhầy, khi các phương pháp điều trị nội khoa thất bại cần tính toán đến phương pháp phẫu thuật Thường xuyên lấy các vảy và steroid xịt mũi sau phẫu thuật giúp cải thiện nhiều tình trạng viêm tái diễn

Rửa mũi xoang bằng kháng sinh thường xuyên cho hiệu quả rất tốt

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Gert Henrisson, MD; Karl Magnus Westrin, MD, PhD; Ferenc Karpati, MD Nasal Polyps in Cystic Fibrosis Clinical endoscopic study with nasal lavage fluid analysis American College of Chest Physicians, 2002

2 Steven R BOAS, MD Advances in Cytic Fibrosis Journal of Children ‘s Memorial Hospital Chicago, Fall, 1997

3 Susanna A Mccolley, MD Endoscopic sinus surgery in cystic fibrosis Ear, Nose and Throat Journal, Februry 1, 2004