Báo cáo chuyên môn vận dụng phương pháp dạy học dự Án trong dạy học trong môn giáo dục kinh tế & pháp luật cấp thpt

Bên cạnh đó, cùng với các chuyên đề nhằm tang cường kiến thức về kinh tế, pháp luật và kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đáp ứng nhu cầu, sở thích và định hướngnghề nghiệp cho tư

UBND THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

BÁO CÁO CHUYÊN MÔN

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN TRONG DẠY HỌC TRONG MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ & PHÁP LUẬT CẤP THPT

HÀ NỘI, 2025

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do lựa chọn chuyên đề 3

2 Mục đích nghiên cứu 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC 5

1.1. Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Dạy học theo phương pháp Dự án 5

1.1.2 Nguyên tắc áp dụng phương pháp dự án 8

1.2. Tác dụng của việc vận dụng phương pháp dạy học Dự án khi dạy phần Giáo dục kinh tế - môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 8

CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ 10

2.1.1 Quy trình dạy học dự án áp dụng vào bài 6: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp 12

2.2 Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào bài 11: Công dân với hệ thống chính trị nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 Cánh Diều 13

2.2.1 Quy trình dạy học dự án áp dụng vào bài 11: Công dân với hệ thống chính trị nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 14

2.3 Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào bài 21: Thực hiện pháp luật SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 Cánh Diều 16

2.3.1 Quy trình dạy học dự án áp dụng vào bài 21: Thực hiện pháp luật 16

4 BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA BẢN THÂN TRONG THỰC HÀNH CHUYÊN MÔN NGHIỆP VỤ 18

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn chuyên đề Đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn hiện nay Để nâng cao

chất lượng giáo dục, giáo viênc cần phải linh hoạt trong việc tổ chức các hoat động dạyhọc, sử dụng tích hợp các phương pháp dạy học tích cực để đem lại hiệu quả cao trongcông tác giảng dạy Song hầu hết các giáo viên đều chỉ mới quan tâm nhiều đến việc đổi

mới phương pháp mà ít chú ý tới đổi mới hình thức tổ chức các hoạt động dạy học, dovậy các tiết học còn nặng nề, chất lượng bài dạy còn hạn chế, chưa kích thích được tínhnăng động, sáng tạo của học sinh.

Môn Giáo dục Kinh tế & Pháp luật ở cấp Trung học phổ thông giữ vai trò chủ đạotrong việc giúp học sinh hình thành và phát triển ý thức, hành vi của công dân Thông quacác bài học nhằm bồi dưỡng cho học sinh những kiến thức và năng lực cốt lõi, đặc biệt làtình cảm, niềm tin, nhận thức, cách ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy địnhcủa pháp luật Trong chươn trình SGK mới lớp 10, môn GDCD được đổi tên thành mônGiáo dục Kinh tế & Pháp luật, đây là môn học được lựa chọn theo nguyện vọng và địnhhướng nghề nghiệp của học sinh Nội dung chủ yếu là học vấn phổ thông, cơ bản về kinh

tế, pháp luật phù hợp với lứa tuổi, mang tính ứng dụng và thiết thực với đời sống

Bên cạnh đó, cùng với các chuyên đề nhằm tang cường kiến thức về kinh tế, pháp luật

và kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đáp ứng nhu cầu, sở thích và định hướngnghề nghiệp cho tương lai của học sinh Tuy nhiên hiện nay vẫn còn tồn tại quan niệmlệch lạc khi cho rằng môn Giáo dục Kinh tế & Pháp luật chỉ là môn học phụ, môn bổ trợhoặc đồng nhất môn học với môn chính trị, đạo đức thuần tuý

Trong chương trình Giáo dục Kinh tế & Pháp luật 10 gồm có 2 phần: Phần giáo dụckinh tế và giáo dục pháp luật Để các giờ dạy đạt kết quả tốt, gây được hứng thú học tập

và phát huy được tính tích cực của học sinh, GV cần có sự đầu tư, chuẩn bị kỹ lưỡng vềbài dạy GV có thể thông qua nhiều hình thức khác nhau như: SGK, tài liệu tham khảo,

sử dụng phương pháp dạy học dự án, vận dụng các sự kiện thự tế, các tấm gương điểnhình, lồng ghép những mẩu chuyện trong cuộc sống đời thường vào bài giảng để học sinh

dễ hiểu và cảm nhận sâu sắc là một vấn đề rất cần thiết Một trong những phương phápdạy học đem lại hiệu quả cao là vận dụng phương pháp dạy học dự án Qua thực tế ápdụng tại Trường THPT MAY, tôi thấy việc áp dụng phương pháp nghiên cứu trường hợpđiển hình đem lại nhiều kết quả khả quan, học sinh tích cực, giờ học sôi nổi, đặc biệt lànăng lực sáng tạo của các em được hình thành qua từng dự án Vì vậy, tôi chọn chuyên

đề : “Vận dụng phương pháp dạy học dự án trong môn Giáo dục Kinh tế & Pháp luật cấpTHPT”

hút sự chú ý của học sinh Muốn vậy giáo viên phải biết vận dụng linh hoạt nhiều phươngpháp trong một giờ dạy đặc biệt là các phương pháp mới, một trong các phương pháp đápứng được các yêu cầu đó đó là phương pháp DHDA.

Tham gia vào dự án do giáo viên tổ chức là học sinh đã vượt lên chính bản thân mình,chiến thắng tính nhút nhát, hòa mình vào tập thể đồng thời cũng tự mình suy nghĩ, sángtạo ra cái mới, cách làm mới Đây thực sự là cách để học sinh chủ động lĩnh hội, khắc sâukiến thức bài học, vận dụng kiến thức của bài học vào thực tiễn đời sống

1.1.1 Dạy học theo phương pháp

hiểu “Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học trong đó học sinh thực hiện một

nhiệm vụ phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyết với thực hành”, học sinh tự lập kế

hoạch thực hiện và đánh giá kết quả Dạy học dự án hình thành cho học sinh năng lựcsáng tạo, giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm và khả năng hợp tác củangười học, hình thức làm việc chủ yếu là theo nhóm

Dạy học dự án là một phương pháp dạy học có rất nhiều ưu điểm:

- Kích thích được động cơ, hứng thú học tập của người học

- Giúp học sinh phát triển kiến thức và hình thành các kỹ năng liên quan thông qua nhữngnhiệm vụ học tập mang tính mở, khuyến khích học sinh tìm tòi, hiện thực hóa những kiếnthức đã học và tạo ra những sản phẩm của chính mình

- Thông qua dạy học theo dự án, học sinh sẽ hình thành được những kỹ năng sống chobản thân như: Kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thu thập, xử lý thông tin, kỹ năng chấtvấn, kỹ năng phản biện, kỹ năng trình bày, báo cáo sản phẩm

- Rèn luyện chocác em kĩ năng giải quyết những vấn đề phức hợp, tính bền bỉ, kiên nhẫn

- Cho phép phân hóa trình độ học sinh

Bên cạnh những ưu điểm thì dạy học theo dự án có những hạn chế sau :

- DHDA không phù hợp với việc truyền thụ tri thức lí thuyết mang tính trừu tượng, hệthống

- Để thực hiện dự án đòi cần nhiều thời gian, đây là trở ngại lớn nhất nếu không bốtrí thời gian phù hợp hoặc giáo viên không có sự linh hoạt thì buộc những người thựchiện dự án phải làm việc ngoài giờ

- Bên cạnh đó dạy học dự án đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

- Đòi hỏi GV phải nhiệt tình, năng động có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ nhất định.Dạy học theo dự án là một phương pháp dạy học tích cực, bản chất của phương pháp này

đã tạo nên một sự thay đổi lớn về vai trò của người dạy và người học, khi tham gia dự ángiáo viên và học sinh đều có vai trò quan trọng

- Vai trò của học sinh :

+  Học sinh là người chịu trách nhiệm chính, là trung tâm của quá trình dạy học, là ngườitiếp cận vấn đề cũng như phương pháp và các hoạt động cần phải tiến hành để giải quyếtvấn đề đó Cũng chính vì vậy dạy học theo dự án trở nên thực tế, hữu ích và hấp dẫn vớihọc sinh

+ Học sinh tập giải quyết các vấn đề của cuộc sống thông qua làm việc nhóm Chính họcsinh là người lựa chọn nguồn dữ liệu, thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau rồi tổnghợp, phân tích, tích lũy kiến thức, tự quyết cách tiếp cận của mình với nhiệm vụ đượcgiao Các em hoàn thành việc học với các sản phẩm cụ thể và có thể trình bày, bảo vệ sảnphẩm đó Cuối cùng bản thân HS là người đánh giá và được đánh giá dựa trên những gì

đã thu thập được

- Vai trò của giáo viên:

+ Khác với phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên đóng vai trò trung tâm, làchuyên gia truyền đạt kiến thức, thì trong dạy học dự án giáo viên là người hướng dẫn,tham vấn cho học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập Giáo viên là người tạo động lực thúc

đẩy vai trò tự chủ của học sinh, gắn sự chủ động của học sinh trong việc giải quyết nộidung bài học Giáo viên chịu trách nhiệm tư vấn và giúp học sinh giải quyết các vướngmắc chứ không giải quyết hộ cho học sinh.

+ Năng lực và vai trò của giáo viên thể hiện ở cách hỗ trợ học sinh không chỉ bằng chỉdẫn mà còn bằng các sản phẩm mẫu, các tài liệu tham khảo, các nguồn thông tin, cáchchuyển giao công việc và quá trình đánh giá

Dạy học theo dự án sẽ tạo cơ hội cho học sinh tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vựchọc tập, ứng dụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống Ngoài ra còn giúp HS củng

cố và xây dựng các kỹ năng hợp tác, giao tiếp và học tập độc lập; chuẩn bị hành trang chocác em học tập suốt đời và đối mặt với các thử thách trong cuộc sống Đối với giáo viên,dạy học theo dự án là điều kiện để bản thân có thể vận dụng kiến thức của các môn họckhác nhau, góp phần trang bị kiến thức toàn diện cho học sinh, bên cạnh đó giáo viên còn

có thể khai thác được thế mạnh cho các em Việc sử dụng dạy học dự án trong nhà trườnggóp phần đổi mới phương pháp dạy học, cải thiện chất lượng học tập, khai thác và pháttriển khả năng sáng tạo của học sinh

1.1.2 Nguyên tắc áp dụng phương pháp dự án.

Dạy học dự án là cơ hội để các em thể hiện những thế mạnh của cá nhân và phát huy

sự sáng tạo của mình Giúp học sinh thể hiện ý kiến, phản biện và tìm cách bảo vệ quanđiểm của mình, tự tìm ra phương án giải quyết vấn đề và lựa chọn phương án tối ưu nhất.Tuy nhiên khi thiết kế các bài học theo phương pháp dự án cần đảm bảo các nguyên tắc:+ Học sinh là nhân vật trung tâm

Trong dạy học dự án học sinh là người làm chủ tiết học, các em tham gia chọn đề tài họctập phù hợp với trình độ kiến thức và năng lực cá nhân Học sinh được cộng tác làm việc,lựa chọn nhiệm vụ phù hợp, các nhiệm vụ học tập thường được thực hiện theo nhóm, đòihỏi cần có sự hợp tác và phân công giữa các thành viên trong nhóm Qua đó rèn luyệntính sẵn sàng và kỹ năng cộng tác làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa GV và HScũng như các lực lượng xã hội tham gia vào dự án

+ Dự án phải gắn với thực tiễn, có giá trị thực tiễn

Trong dạy học dự án thực tiễn là một trong những yếu tố quan trọng, nên trong dạy họccần làm nổi bật được điều đó, yêu cầu học sinh đi vào thực tế, tìm kiếm tư liệu và có sựthực hành trong đời sống Chủ đề dự án xuất phát từ tình huống của thực tiễn đời sống xãhội, phù hợp với trình độ và năng lực của người học Học sinh phát triển khả năng giảiquyết vấn đề bằng cách tích hợp các kiến thức đã học thông qua đó kiểm tra, củng cố, mởrộng hiểu biết lí thuyết và rèn luyện kĩ năng hành động của mình

Trong quá trình triển khai cần có sự đánh giá công bằng và thường xuyên để đảm bảomức độ lĩnh hội cũng như khả năng tham gia của người học vào dự án Giáo viên đánhgiá học sinh, học sinh đánh giá lẫn nhau, đánh giá trước, trong và sau quá trình thực hiện

dự án

1.2. Tác dụng của việc vận dụng phương pháp dạy học Dự án khi dạy phần Giáo dục kinh tế - môn Giáo dục kinh tế

vì nó được tích hợp với các vấn đề của đời sống thực, từ đó kích thích sự hứng thú họctập của người học

Trong phần Giáo dục kinh tế, các chủ đề, bài học gắn liền với thực tiễn kinh tế - xãhội như: Thị trường, các chủ thể sản xuất, cơ chế thị trường, các mô hình sản xuất kinhdoanh… Thông qua sự hỗ trợ và hướng dẫn của giáo viên, các năng lực của HS được

hình thành như: Năng lực tư duy, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tham gia vào cáchoạt động kinh tế xã hội, đặc biệt là năng lực sáng tạo Dạy học dự án đã tạo ra môitrường thuận lợi để các em rèn luyện và phát triển được vai trò chủ thể của mình Họcsinh được chủ động tham gia vào tất cả các khâu của dự án, từ thiết kế hoạt động đếnchuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khảnăng của bản thân Học sinh được trải nghiệm, bày tỏ quan điểm, ý tưởng, được đánh giá

và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện và tự khẳng định, được tự đánh giá bảnthân và đánh giá kết quả hoạt động của nhóm mình và nhóm bạn

Trong phần Giáo dục pháp luật, các chủ đề, bài học gắn liền với thực tiễn xã hội như:Pháp luật trong đời sống xã hội, hệ thống pháp luật Việt Nam, thực hiện pháp luật,…Thông qua sự hỗ trợ và hướng dẫn của giáo viên, các năng lực của HS được hình thànhnhư: Năng lực tư duy, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tham gia vào các hoạt độngkinh tế xã hội, đặc biệt là năng lực sáng tạo Dạy học dự án đã tạo ra môi trường thuận lợi

để các em rèn luyện và phát triển được vai trò chủ thể của mình Học sinh được chủ độngtham gia vào tất cả các khâu của dự án, từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện vàđánh giá kết quả hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân Họcsinh được trải nghiệm, bày tỏ quan điểm, ý tưởng, được đánh giá và lựa chọn ý tưởnghoạt động, được thể hiện và tự khẳng định, được tự đánh giá bản thân và đánh giá kết quảhoạt động của nhóm mình và nhóm bạn

CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ2.1 Vận dụng phương pháp dạy học dự án vào Bài 6: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp – SGK Giáo dục Kinh tế & Pháp luật Kết nối tri thức 12

Trách nhiệm kinh tế

Khái niệm: Trách nhiệm kinh tế là việc doanh nghiệp đảm bảo hoạt động sản xuất, kinh

doanh có lãi, tạo công ăn việc làm và đóng góp cho sự phát triển kinh tế của xã hội

Khó khăn:

 Học sinh thường hiểu chưa đầy đủ về mối quan hệ giữa lợi nhuận và trách nhiệm

xã hội của doanh nghiệp

 Có thể nhầm lẫn rằng doanh nghiệp chỉ cần tạo ra lợi nhuận là đủ, mà không thấy

rõ doanh nghiệp cần cân bằng lợi ích với các bên liên quan (người lao động, kháchhàng, nhà nước)

Cách khắc phục:

 Ví dụ thực tiễn: Minh họa bằng các doanh nghiệp vừa tạo ra lợi nhuận vừa đónggóp vào sự phát triển bền vững (VD: doanh nghiệp sản xuất hàng hóa chất lượngcao, tạo việc làm ổn định)

 Phân tích mối liên hệ: Lợi nhuận giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động, nhưng nếuchỉ tập trung vào lợi nhuận mà bỏ qua trách nhiệm khác sẽ không bền vững

Trách nhiệm pháp lý

Khái niệm: Trách nhiệm pháp lý là việc doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định của

pháp luật trong quá trình hoạt động (nộp thuế đầy đủ, bảo vệ quyền lợi người lao động,tuân thủ các quy định về môi trường )

 Kết hợp câu hỏi tình huống: "Nếu doanh nghiệp vi phạm pháp luật về môi trường,

họ sẽ chịu trách nhiệm gì?"

Trách nhiệm đạo đức

Khái niệm: Trách nhiệm đạo đức là việc doanh nghiệp thực hiện các hoạt động đúng với

các chuẩn mực đạo đức xã hội, ngay cả khi pháp luật không bắt buộc (như đảm bảo chấtlượng sản phẩm, đối xử công bằng với người lao động)

Trách nhiệm từ thiện (nhân đạo)

Khái niệm: Là trách nhiệm thực hiện các hoạt động thiện nguyện, nhân đạo nhằm hỗ trợ

cộng đồng (như xây nhà tình nghĩa, đóng góp quỹ học bổng, cứu trợ thiên tai )

Khó khăn:

 Học sinh có thể nhầm trách nhiệm từ thiện là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp.Cần hiểu rõ: từ thiện là trách nhiệm mang tính tự nguyện, thể hiện giá trị nhân văncủa doanh nghiệp

 Học sinh chưa thấy được ý nghĩa sâu sắc của hoạt động từ thiện đối với xã hội và

uy tín doanh nghiệp

Cách khắc phục:

 Ví dụ thực tế: Doanh nghiệp tham gia cứu trợ đồng bào lũ lụt, hỗ trợ học sinhnghèo vượt khó

 Thảo luận: "Vì sao doanh nghiệp lại thực hiện các hoạt động từ thiện? Điều nàymang lại lợi ích gì cho cộng đồng và bản thân doanh nghiệp?"

Tổng kết mối quan hệ giữa các trách nhiệm

- Giải thích cho học sinh thấy rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa 4 trách nhiệm:

+ Trách nhiệm kinh tế là nền tảng

+ Trách nhiệm pháp lý đảm bảo hoạt động hợp pháp

+ Trách nhiệm đạo đức nâng cao uy tín doanh nghiệp

+ Trách nhiệm từ thiện thể hiện tinh thần nhân văn và sự đóng góp cho cộng đồng

Nếu doanh nghiệp không thực hiện tốt một trong các trách nhiệm này, sự phát triển sẽkhông bền vững

2.1.1 Quy trình dạy học dự án áp dụng vào bài 6: Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

2.1.1.1 Xác định chủ đề dự án

 Chủ đề: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp vá các hình thức thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp”.

2.1.1.2 Tiến trình thực hiện dự án

Giai đoạn 1: Khởi động: Giáo viên giới thiệu bài học và chủ đề dự án

Đặt câu hỏi định hướng: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp có những hình thức nào?Giai đoạn 2: Lập kế hoạch | - Các nhóm thảo luận và lập kế hoạch thực hiện dự án:

GV giao nhiệm vụ cho HS đọc thông tin trong SGK và trả lời câu hỏi: Em hãy làm rõ các

hình thức thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp được thể hiện qua tháp trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp?

GV chia lớp thành 4 nhóm để tiến hành thảo luận nhóm: