Tuy nhiên, việc duytrì một môi trường làm việc khoa học và đảm bảo an toàn tại đây không phải lúc nàocũng dễ dàng, nhất là trong điều kiện thiết bị, hóa chất và vật dụng dễ gây ra tình t
Trang 1BỘ CÔNG THƯƠNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
TRƯỜNG CƠ KHÍ – Ô TÔ
BÁO CÁO TIỂU LUẬN
AN TOÀN VÀ MÔI TRƯỜNG CÔNG NGHIỆP
CHỦ ĐỀ: Trình bày phương pháp thực hiện 5S tại phòng
thực hành/ thí nghiệm để đảm bảo an toàn và nâng cao năng
suất lao động.
Giáo viên hướng dẫn : Phùng Xuân Sơn
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Hồng Phong
Mã sinh viên : 2023605241
Lớp học phần : 20241ME6001007
Khóa : 18
1
Trang 2Đề bài:
N I DUNG BÀI BÁO CÁO/ TI U LU N Ộ Ể Ậ
I Thông tin chung
Tên l p h c ph n:ớ ọ ầ 20241ME6001007
H và tên sinh viên: Nguy n H ng Phongọ ễ ồ K18
Mã sinh viên: 2023605241
II N i dung bài báo cáo ộ
1 Tên đ bài: Trình bày phề ương pháp th c hi n 5S t i phòng th c hành/ thíự ệ ạ ựnghi m đ đ m b o an toàn và nâng cao năng su t lao đ ng.ệ ể ả ả ấ ộ
2 Yêu c u ho t đ ng c a sinh viênầ ạ ộ ủ
- Ho t đ ng 1: Tìm hi u các v trí c n th c hi n 5Sạ ộ ể ị ầ ự ệ
- Ho t đ ng 2: Tìm hi u v các yêu c u c a phòng th c hành/ thíạ ộ ể ề ầ ủ ựnghi m.ệ
- Ho t đ ng 3: Phân tích và đánh giá c n th c hi n 5S c a nh ng thi t bạ ộ ầ ự ệ ủ ữ ế ị
- Quy n báo cáo trình bày toàn b k t qu v phể ộ ế ả ề ương pháp th c hi n 5Sự ệ
t i phòng th c hành/ thí nghi m đ đ m b o an toàn và nâng cao năngạ ự ệ ể ả ả
su t lao đ ng.ấ ộ
III Nhi m v h c t p ệ ụ ọ ậ
- Hoàn thành toàn b n i dung độ ộ ược giao theo quy đ nh.ị
- N p quy n báo cáo cho Gi ng viên theo đúng th i gian quy đ nh.ộ ể ả ờ ị
- Ngày giao đề bài: / /20… Ngày hoàn thành: / /20…
Hà Nội, ngày tháng năm 20
ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ PI3.2
Tên học phần: An toàn và môi trường công
nghiệp
Mã học phần : ME6001 Trình độ đào tạo: Đại học
Trang 3DANH MỤC HÌNH ẢNH 5
LỜI CẢM ƠN! 6
MỞ ĐẦU 7
Chương 1 Công c qu#n l% 5S 8
1.1.Khái niệm về 5S 8
1.2.Mục tiêu và tác dụng của phương pháp 5S 13
1.3.Những điều gợi ý để thực hiện thành công 5S 17
Chương 2 Các vị trí cần thực hiện 5S 18
2.1.Bàn ghế học sinh 18
2.2.Bàn giáo viên 19
2.3.Bảng và khu vực bảng 19
2.4.Hộc bàn 19
2.5.Thiết bị điện tử (máy chiếu, máy tính, loa, bảng tương tác…) 20
2.6.Thùng rác 20
Chương 3 Các yêu cầu của phòng học 20
3.1.Bàn ghế học sinh 21
3.2.Bàn giáo viên 21
3.3.Bảng và khu vực bảng 22
3.4.Hộc bàn 22
3.5.Thiết bị điện tử (máy chiếu, máy tính, loa, bảng tương tác…) 22
3.6.Thùng rác 23
Chương 4 Phân tích và đánh giá cần thực hiện 5S của những thiết bị tại phòng học .23
4.1.Máy chiếu 23
4.2.Máy tính 24
3
Trang 44.3.Loa và hệ thống âm thanh 25
4.4.Điều hòa 25
4.5.Quạt điện 26
4.6.Đèn 27
KẾT LUẬN 28
TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
DANH MỤC HÌNH ẢNH Chương 1 Công c qu#n l% 5S 3
Hình 1.1 5S Methodology 3
Hình 1.2 Sàng lọc – SEIRI theo 5S 4
Hình 1.3 Sắp xếp – SEITON theo 5S 5
Hình 1.4 Sạch sẽ - SEISO theo nguyên tắc 5S 6
Hình 1.5 Săn sóc -’’SEIKETSU’’ theo nguyên tắc 5S 7
Hình 1.6 Nâng cao ý thức sẵn sàng, hình thành thói quen 5S tại nơi làm việc – Sẵn sàng – “SHITSUKE” theo nguyên tắc 5S 8
Hình 1.7 Mục tiêu của 5S 9
Hình 1.8 Môi trường làm việc phù hợp với nguyên tắc 5S 10
Chương 2 Các vị trí cần thực hiện 5S 13
Hình 2.1 Bảng đen trong phòng học 14
Chương 3 Các yêu cầu của phòng học 15
Hình 3.1 Bàn ghế phải được sắp xếp gọn gàng trong phòng học 16
Chương 4 Phân tích và đánh giá cần thực hiện 5S của những thiết bị tại phòng học 18
Hình 4.1 Máy chiếu được sử dụng trong phòng học 19
4
Trang 5Hình 4.2 Phòng học thực hành với máy tính 20 Hình 4.3 Điều hòa được lắp đặt trong phòng học 21
5
Trang 6LỜI CẢM ƠN!
Lời đầu tiên, em xin chân thành gửi lời cảm ơn tới thầy Phùng Ngọc Minh –Giảng Viên môn An Toàn Và Môi Trường Công Nghiệp của Trường Cơ Khí Ô Tô đãtận tình giảng dạy và hướng dẫn sinh viên chúng em trong suốt thời gian học Nhờ vàonhững lời khuyên, những bài giảng và kinh nghiệm quý báu của thầy thì em đã vượtqua những khó khăn khi thực hiện bài tiểu luận của mình
Tiếp đến, em xin gửi lời tri ân tới các thầy cô Trường Cơ Khí – Ô Tô nói riêng vàTrường Đại Học Công Nghiệp Hà Nội nói chung - Những người đã cùng góp sứctruyền đạt kiến thức để giúp em có được thêm vốn kiến thức về môn học cũng như làngành nghề của mìn Ngoài ra, em cũng không thể không nhắc tới gia đình, bạn bèngười thân đã là hậu phương vững chắc, là chỗ dựa tinh thần của em trong thời gianqua Sự thành công của bài tiểu luận không thể không kể đến công ơn của mọi người Nhưng đối với em, em nhận thức rằng với lượng kiến thức và kinh nghiệm ít ỏi của bản thân, chắc chắn bài tiểu luận này sẽ khó tránh khỏi thiếu sót Em mong rằng quý thầy cô thông cảm và góp ý để em có thể hoàn thiện hơn
6
Trang 7MỞ ĐẦU
Phòng thực hành và thí nghiệm là nơi thực hiện các hoạt động nghiên cứu, họctập và ứng dụng thực tế, đòi hỏi sự an toàn, sản xuất và hiệu quả Tuy nhiên, việc duytrì một môi trường làm việc khoa học và đảm bảo an toàn tại đây không phải lúc nàocũng dễ dàng, nhất là trong điều kiện thiết bị, hóa chất và vật dụng dễ gây ra tình trạnglộn xộn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn
Phương pháp 5S, bao gồm Sàng lọc, Sắp xếp, Sạch sẽ, Săn sóc và Sẵn sàng, đượcxem là giải pháp hiệu quả để quản lý và tổ chức không gian làm việc Đây không chỉ làmột công cụ giúp cải thiện môi trường làm việc mà còn góp phần nâng cao năng suấtlao động, giảm thiểu rủi ro và tạo ra
Việc áp dụng phương pháp 5S tại các phòng thực hành/thí nghiệm không chỉmang lại lợi ích trước mắt mà còn xây dựng một nền tảng vững chắc cho công việcnghiên cứu và phát triển Trong bối cảnh hiện đại, việc nhận thức và thực hiện 5S mộtcách nguy hiểm là bước đi cần thiết để đạt hiệu quả tối ưu hóa và đảm bảo an toàn laođộng
7
Trang 8Chương 1 Công c qu#n l% 5S
1.1.Khái niệm về 5S
Bắt nguồn từ văn hóa Nhật Bản với mong muốn có thể gắng bóvới nơi làm việc, công việc của mình, phương pháp 5S đã ra đời đểquản lý tốt nơi làm việc để mang lại hiệu quả làm việc cao hơn.Phương pháp 5S là một phương pháp quản lý và sắp xếp nơi làmviệc một cách khoa học, hiệu quả và sạch sẽ Tên của phương phápnày là viết tắt của năm từ tiếng Nhật: Seiri (Sàng lọc), Seiton (sắpxếp), Seiso (sạch sẽ), Seiketsu (săn sóc) và Shitsuke (sẵn sàng) Mụctiêu của phương pháp 5S là loại bỏ những vật dụng không cần thiết,giữ gìn nơi làm việc luôn ngăn nắp, vệ sinh, an toàn và tạo điều kiệnthuận lợi cho công việc Phương pháp 5S có nhiều lợi ích như: nângcao năng suất, chất lượng, giảm chi phí, giao hàng đúng hạn, đảmbảo an toàn, nâng cao tinh thần vàý thức của nhân viên Phươngpháp 5S được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như sản xuất,dịch vụ, y tế, giáo dục, văn phòng
Hình 1.1 5S Methodology
8
Trang 9SERI (Sàng lọc): Là xem xét, phân loại, chọn lựa và loại bỏ
những thứ không cần thiết tại nơi làm việc Chống xu hướng của conngười muốn giữ mọi thứ cho những trường hợp dự phòng, chỉ giữnhững loại dụng cụ, phương tiện tối thiểu hỗ trợ cho công việc Seiri
là bước đầu tiên trong phương pháp 5S, một phương pháp quản lýchất lượng được áp dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp sản xuất.Seiri có nghĩa là sắp xếp, loại bỏ những vật dụng không cần thiếthoặc không sử dụng trong quá trình làm việc Mục đích của Seiri làgiải phóng không gian làm việc, tạo điều kiện cho việc vận hành vàbảo trì máy móc, cũng như nâng cao hiệu quả và an toàn lao động
Để thực hiện Seiri, các doanh nghiệp cần xác định những vật dụngnào là cần thiết và không cần thiết cho từng khu vực làm việc, sau
đó phân loại và loại bỏ những vật dụng không cần thiết Các vậtdụng cần thiết cũng cần được sắp xếp gọn gàng và có nhãn dán để
dễ dàng tìm kiếm và sử dụng Seiri giúp tạo ra một môi trường làmviệc sạch sẽ, ngăn nắp và chuyên nghiệp
Hình 1.2 Sàng lọc – SEIRI theo 5S
SEITON (Sắp xếp): Là bố trí, sắp đặt mọi thứngăn nắp theo trật
tự hợp lý để dễ dàng, nhanh chóng cho việc sử dụng Khi sắp xếpnên sửdụng những phương tiện trực quan một cách rõ ràng, để mọingười dễ nhận biết, tạo nơi làm việc có tổ chức, giảm thiểu thời giantìm kiếm, loại bỏ những hành động dư thừa gây lãng phí thời gian
9
Trang 10SEITON có nghĩa là sắp xếp, tức là sắp xếp các công cụ, vật liệu vàthiết bị một cách hợp lý và tiện lợi để có thể sử dụng chúng một cáchnhanh chóng và hiệu quả Mục tiêu của SEITON là giảm thiểu thờigian tìm kiếm, di chuyển và lấy các vật dụng cần thiết cho công việc,
từ đó nâng cao năng suất và chất lượng Để thực hiện SEITON, cómột số bước cần làm như sau:
- Xác định các vật dụng cần thiết cho từng khu vực làm việc vàloại bỏ những vật dụng không cần thiết hoặc ít sử dụng
- Sắp xếp các vật dụng cần thiết theo thứ tự ưu tiên, tần suất sửdụng và tính liên quan đến nhau Các vật dụng thường xuyên sửdụng nên được đặt gần nơi làm việc nhất, các vật dụng ít sử dụngnên được đặt xa hơn hoặc lưu trữ ở nơi khác
- Đánh dấu và ghi nhãn rõ ràng cho các vị trí lưu trữ của các vậtdụng để dễ dàng nhận biết và truy xuất Có thể sử dụng các biểutượng, màu sắc hoặc mã số để phân loại các loại vật dụng khácnhau
- Duy trì và kiểm tra thường xuyên việc sắp xếp các vật dụng đểđảm bảo tuân thủ nguyên tắc SEITON Có thể áp dụng các biện phápkhen thưởng hoặc phạt để khuyến khích nhân viên thực hiện SEITON.SEITON là một phương pháp quan trọng để tạo ra một môitrường làm việc gọn gàng, ngăn nắp và hiệu quả Bằng cách áp dụngSEITON, các doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí, thời gian và nănglượng, cũng như cải thiện an toàn lao động và hài lòng của kháchhàng
10
Trang 11Hình 1.3 Sắp xếp – SEITON theo 5S
SEISO (Sạch sẽ): Là giữ gìn vệ sinh tại nơi làm việc, máy móc,
thiết bị để đảm bảo môi trường, mỹ quan tại nơi làm việc Tất cả mọithành viên trong đơn vị đều có ý thức và tham gia giữ gìn vệ sinh,phải có đủ phương tiện, dụng cụ vệ sinh cho đầy đủ và thích hợp.Công việc vệ sinh là việc làm thường xuyên của mọi người trong tổchức, và Ban lãnh đạo thường xuyên kiểm tra nhắc nhở việc thựchiện SEISO là một trong năm bước của phương pháp 5S, mộtphương pháp quản lý chất lượng được áp dụng rộng rãi trong cácdoanh nghiệp sản xuất SEISO có nghĩa là "làm sạch" hoặc "vệ sinh".Mục tiêu của SEISO là duy trì một môi trường làm việc sạch sẽ và antoàn, loại bỏ bụi bẩn, dầu mỡ, vật liệu thừa và các nguồn gây ônhiễm khác SEISO cũng giúp cải thiện hiệu suất và tuổi thọ của máymóc,thiết bị và công cụ, giảm nguy cơ hỏng hóc và tai nạn lao động
Để thực hiện SEISO một cách hiệu quả, các doanh nghiệp cầnxác định các khu vực cần làm sạch, phân công trách nhiệm cho nhânviên, lập kế hoạch và lịch trình làm sạch định kỳ, cung cấp các dụng
cụ và hóa chấtlàm sạch phù hợp, kiểm tra và đánh giá kết quả làmsạch Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng cần tạo ra một văn hóa làm
11
Trang 12sạch trong tổ chức, khuyến khích nhân viên tham gia và duy trìSEISO như một thói quen hàng ngày.
Hình 1.4 Sạch sẽ - SEISO theo nguyên tắc 5S
SEIKETSU (Săn sóc): Là duy trì thường xuyên những việc đã
làm, cải tiến liên tục nơi làm việc để đạt được hiệu quả cao hơn làđiều rất quan trọng và cần thiết Xác lập một hệ thống kiểm soáttrực quan, như dán nhãn hoặc đánh dấu bằng màu sắc Tạo môitrường dễ dàng để duy trì việc sàng lọc, sắp xếp và sạch sẽ.SEIKETSU là một trong năm bước của phương pháp 5S, có nghĩa làSăn sóc Đây là bước thứ tư, sau khi đã thực hiện Sàng lọc, Sắp xếp
và Sạch sẽ Mục tiêu của SEIKETSU là duy trì và cảithiện các hoạtđộng 3S trước đó, bằng cách đặt ra các tiêu chuẩn và quy trình choviệc tổ chức và vệ sinh nơi làm việc
Trang 13- Khuyến khích và ghi nhận những đóng góp tích cực của nhânviên trong việc thực hiện SEIKETSU.
SEIKETSU giúp nâng cao chất lượng môi trường làm việc, tạo ramột nền văn hóa sạch sẽ và có tổ chức trong doanh nghiệp Điều nàygóp phần tăng cường hiệu quả công việc, an toàn lao động và hàilòng của khách hàng
Hình 1.5 Săn sóc -’’SEIKETSU’’ theo nguyên tắc 5S
SHITSUKE (Sẵn sàng): Giáo dục mọi người có ý thức, tạo thói
quen tự giác tuân thủ nghiêm ngặt các qui định tại nơi làm việc Hãybiến mọi việc làm tốt đẹp trở thành thói quen, niêm yết kết quảđánhgiá 5S tại nơi làm việc để khuyết chích việc tốt và rút kinh nghiệmviệc chưa tốt Kiểm tra định kỳ với những nguyên tắc đã xác lập, xâydựng và định hình một nền văn hoá trong đơn vị SHITSUKE lànguyên tắc thứ năm và cuối cùng trong phương pháp 5S, có nghĩa làduy trì hoặc tuân thủ Đây là quá trình liên tục cải thiện và duy trìcác tiêu chuẩn đã đặt ra trong các nguyên tắc trước đó Để thực hiệnSHITSUKE, cần có sự cam kết và tham gia của tất cả các thành viêntrong tổ chức, từ lãnh đạo đến nhân viên Một số hoạt động hỗ trợSHITSUKE bao gồm: xây dựng một văn hóa kỷ luật và trách nhiệm;đào tạo và huấn luyện nhân viên về các quy trình và tiêu chuẩn;kiểm tra và đánh giá định kỳ, nhận xét và ghi nhận các thành tựu vàkhó khăn, khuyến khích sự đổi mới và sáng tạo SHITSUKE giúp nâng
13
Trang 14cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, tăng hiệu quả làm việc, giảmlãng phí và rủi ro, cũng như tạo ra một môi trường làm việc an toàn
và thoải mái cho mọi người
Hình 1.6 Nâng cao ý thức sẵn sàng, hình thành thói quen 5S tại nơi làm việc
– Sẵn sàng – “SHITSUKE” theo nguyên tắc 5S
1.2.M c tiêu và tác d ng của phương pháp 5S1.2.1.M c tiêu
- Loại trừ các vật dụng không cần thiết, chỗ làm việc sạch sẽ vàđược tổ chức Việc loại bỏ các vật dụng không cần thiết giúp giảmthiểu tình trạng lộn xộn trong không gian làm việc Một nơi làm việcđược tổ chức rõ ràng giúp mọi người dễ dàng tìm kiếm và truy cập tàiliệu, thiết bị cần thiết, từ đó tiết kiệm thời gian và tăng cường năngsuất
- Tiết kiệm, tránh lãng phí thời gian, công sức 5S khuyến khíchviệc sử dụng hiệu quả nguồn lực, từ thời gian đến sức lực Khi các vậtdụng và tài liệu được sắp xếp hợp lý, nhân viên có thể hoàn thànhcông việc nhanh chóng hơn mà không phải tốn thời gian tìm kiếmhoặc di chuyển không cần thiết
- Xây dựng môi trường làm việc an toàn, sạch sẽ Môi trường làmviệc an toàn không chỉ đảm bảo sức khỏe cho nhân viên mà còn tạo
ra không khí làm việc tích cực Việc duy trì vệ sinh trong khu vực làm
14
Trang 15việc giúp ngăn ngừa tai nạn và bệnh tật, từ đó nâng cao sức khỏe vàtinh thần của nhân viên.
- Tăng cường hiệu quả công việc, hạn chế sai sót Khi mọi thứđược sắp xếp có hệ thống, việc thực hiện công việc sẽ diễn ra suôn
sẻ hơn Điều này giúp giảm thiểu những sai sót trong quy trình làmviệc và tăng cường hiệu suất làm việc của nhân viên
- Cải tiến liên tục chất lượng công việc và chất lượng sản phẩm.5S không chỉ là một quy trình mà còn là một tư duy cải tiến liên tục.Khi thực hiện 5S, các tổ chức sẽ không ngừng xem xét và cải tiếnquy trình làm việc để nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ
- Nâng cao ý thức, trách nhiệm, đạo đức của nhân viên Thựchiện 5S giúp nhân viên nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mìnhđối với môi trường làm việc Sự tham gia của tất cả nhân viên vàoquá trình này sẽ tạo ra sự gắn bó và nâng cao đạo đức làm việc
- Nâng cao sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nhân viên, tăng cườngtinh thần làm việc đội, nhóm 5S khuyến khích sự hợp tác giữa cácthành viên trong nhóm Khi mọi người cùng nhau thực hiện và duy trìcác tiêu chuẩn 5S, sẽ hình thành sự hiểu biết lẫn nhau và tinh thầnđồng đội cao hơn
Hình 1.7 Mục tiêu của 5S
1.2.2.Tác d ng của 5S
15
Trang 16Chương trình 5S xuất phát từ những nhu cầu thực tiễn đó là:
- Đảm bảo sức khỏe của nhân viên Một môi trường làm việcsạch sẽ và gọn gàng giúp giảm nguy cơ tai nạn lao động và các vấn
đề sức khỏe liên quan đến môi trường làm việc không sạch sẽ
- Dễ dàng thuận lợi hơn khi làm việc Với việc sắp xếp hợp lý cácvật dụng và tài liệu, nhân viên có thể dễ dàng truy cập và sử dụngchúng, từ đó nâng cao hiệu suất làm việc
- Tạo tinh thần và bầu không khí khi làm việc Một không gianlàm việc sạch sẽ, ngăn nắp không chỉ tạo cảm hứng làm việc mà còngiúp giảm stress và nâng cao tinh thần làm việc của nhân viên
- Nâng cao chất lượng cuộc sống Nâng cao cuộc sống Thực hiện5S giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân viên không chỉtrong công việc mà còn trong các hoạt động hàng ngày Một môitrường sạch sẽ và tổ chức tốt thúc đẩy sự thoải mái và hài lòng trongcông việc
Hình 1.8 Môi trường làm việc phù hợp với nguyên tắc 5S
Thực hiện tốt 5S sẽ góp phần vào việc:
- Nâng cao năng suất (P – Productivity) Khi môi trường làm việcđược tổ chức tốt và mọi thứ được sắp xếp khoa học, năng suất côngviệc sẽ được nâng cao đáng kể Nhân viên sẽ không phải dành quánhiều thời gian cho việc tìm kiếm tài liệu hay thiết bị
16