ĐỀ CƯƠNG CƠ SỞ VĂN HÓA CÂU 1: KHÁI NIỆM VĂN HÓA
CÂU 2: KHÁI NIỆM VĂN MINH VÀ MẶT TRÁI CỦA VĂN MINH
CÂU 3; GIAO LƯU VÀ TIẾP BIẾN VĂN HÓA
CÂU 4; Ý NGHĨA VĂN HÓA CỦA BẾP LỬA TRONG VĂN HÓA SƠN VI CÂU 5; KHÁI NIỆM CÁCH MẠNG ĐÁ MỚI TRONG VĂN HÓA HÒA BÌNH BẮC SƠN
CÂU 6: VĂN HÓA ĐẠI VIỆT THỜI LÝ TRẦN
CÂU 7 ; VĂN HÓA GIÁO DỤC KHOA CỬ THỜI LÊ SƠ
CÂU 8 : Văn HÓA ĐÔNG SƠN VÀ VỊ TRÍ CỦA NÓ TRONG TIẾN TRÌNH VĂN HÓA VIỆT NAM
CÂU 9 : PHÂN TÍCH NHỮNG NÉT ĐẶC SẮC TRONG VĂN HÓA ẨM
THỰC TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI VIỆT VÀ NÊU LÊN Ý NGHĨA VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI NGÀNH DU LỊCH HIỆN NAY
CÂU 10; TRÌNH BÀY TỔNG QUAN VỀ TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN TRONG GIA ĐÌNH TRUYỀN THỐNG NGƯỜI VIỆT VÀ RÚT RA Ý NGHĨA VĂN HÓA CỦA NÓ Liên hệ vấn đề này trong xd văn hóa ở vn hiện nay
CÂU 11; TRÌNH BÀY TỔNG QUÁT NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHÍNH CỦA LÀNG VIỆT TRUYỀN THỐNG VÀ ĐI SÂU PHÂN TÍCH MỘT ĐẶC ĐIỂM
MÀ ANH CHỊ HIỂU BIẾT SÂU NHẤT
CÂU 12 ; PHÂN TÍCH VAI TRÒ VÀ PHẨM CHẤT CỦA NG PHỤ NỮ
TRONG GIA ĐÌNH NG VIỆT TRUYỀN THỐNG VAI TRÒ VÀ PHẨM
CHẤT CỦA PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI CẦN ĐC THAY ĐỔI NHƯ THẾ NÀO CHO PHÙ HỢP
CÂU 13: TRÌNH BÀY TỔNG QUÁT VỀ LỄ TẾT TRUYỀN THỐNG CỦA NG VIỆT VÀ ĐI SÂU PHÂN TÍCH 1 LỄ TẾT MÀ ANH CHỊ BIẾT SÂU SẮC NHẤT
Trang 2CÂU 14; PHÂN TÍCH Ý NGHĨA VĂN HÓA CỦA LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM THEO ANH CHỊ LỄ HỘI HIỆN NAY CÓ TÍCH CỰC HẠN CHẾ JH NÊU GIẢI PHÁP
CÂU 1: KHÁI NIỆM VĂN HÓA
_Những nhà văn hóa học đi trước tiếp cận khái niệm văn hóa theo 2 hướng :
+)Văn hóa: tổng hợp những gì con người sang tạo ra , khác với tự nhiên bao hàm cả cái đúng , cái sai, mặt sang mặt tối
+)Văn hóa: chỉ những gì tốt đẹp chuẩn mực mang tính nhân tạo có chọn lọc theo định chuẩn xã hội
1 Khái niệm văn hóa
_Là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần được sáng tạo tích lũy trong lịch sử nhờquá trình hoạt động thực tiễn của con người
_Các giá trị này được cộng đồng chấp nhận vận hành trong đời sống xã hội, được xã hội giữ gìn trao chuyển cho thế hệ sau
_Văn hóa thể hiện trình độ phát triển và những đăc tính riêng của mọi dân tộc
CÂU 2: KHÁI NIỆM VĂN MINH VÀ MẶT TRÁI CỦA VĂN MINH
_Văn minh:
+)Phương đông nghĩa là trong sáng đẹp đẽ
+)Phương tây: văn minh là trang nhã lịch thiệp trong trang phục lời nói hành vi cử chỉ của con người đô thị
_Khái niệm văn minh: là khái niệm dùng để chỉ 1 trạng thái phát triển của xã hội khi:
+)đã đạt đến trình độ có sự phân chia thành giai cấp ( đẳng cấp)
+)đã hình thành tổ chức nhà nước
+)đã có 1 bước nhảy vọt về kỹ thuật chế tác công cụ phục vụ sản xuất và các nhu cầuđời sống
Trang 3+)đã có chữ viết và sự phát triển về mặt tinh thần theo xu hướng nhân bản hóa
_Mặt trái của văn minh :
+ Ô nhiễm mối trường
+ Tệ nạn xã hội gia tăng
_Văn hóa việt nam đã có những cuộc tiếp xúc giao lưu văn hóa với nền văn hóa phương đông, phương tây bằng những con đường hình thức khác nhau
_Việt Nam: +)Văn hóa Đông Nam Á
+)văn hóa trung hoa
+)Văn hóa Ấn độ
+)Văn hóa pháp, phương tây
B) giao lưu tiếp biến với văn hóa đông nam á
_ diễn ra theo 2 giai đoạn : giai đoạn 1 : trước nền văn hóa đông sơn
Giai đoạn 2: văn hóa đông sơn đến thế kỉ cuối thiên niên
kỉ I tcn
*G Đ 1: chủ yếu diễn ra giữa các bộ lạc hay nhóm bộ lạc trong phạm vi nước ta Vănhóa việt nam mang các đặc trưng Đông Nam Á về vật chất , tinh thần Vùng đông
Trang 4_Một phức thể văn hóa với 3 yếu tố : văn hóa núi, văn hóa đồng bằng , văn hóa biển_Trong đó văn hóa đồng bằng ra đời sau ,diện tích nhỏ nhưng chiếm vai trò chủ đạo Đông Nam á là cái nôi của cây lúa nước.=>mang đậm đặc trưng của vùng văn hóa văn minh nông nghiệp lúa nước Trâu bò thuần hóa làm sức kéo, các dụng cụ sản xuất sinh hoạt bằng đồng…
_Hoạt động kinh tế chính là sản xuất nông nghiệp Cư dân thành thạo trồng lúa nước, đi biển
_Người phụ nữ có vai trò quyết định trong gia đình( 1 nét riêng)
_Văn hóa tinh thần : phong phú phát triển thể hiện qua tư duy nhận thức về xã hội thế giới quan niệm về tính chất lưỡng phân lưỡng hợp
_Tín ngưỡng Đông Nam á buổi đầu: bái vật giáo với việc thờ các thần thần đất, thần mưa… đặc biệt là tín ngưỡng phồn thực , thờ cúng tổ tiên,,,,
*Giai đoạn 2:
_Văn hóa đông sơn –kết tinh tinh thần dân tộc, kết tinh văn hóa Cùng với văn hóa
sa huỳnh văn hóa đồng nai đã có sự trao đổi tiếp xúc mạnh mẽ với nhau và với văn hóa Đông Nam á
+)Bằng chứng: tìm thấy trống đồng đông sơn ở thái lan, mã lai , in đô ; trốngđồng có hoa văn hình chim mang phong cách đông sơn ở nam trung quốc; rìu đuôi
én ( đông sơn) ở in dô…
_Vào thời kì sơ sử người việt nam đã tạo cho mình 1 nền văn hóa bản địa rực rỡ: vănhóa đông sơn – văn minh sông hồng Việt Nam đã hình thành nên 1 nền văn hóa bảnđịa vừa có nét tương đồng với Đông Nam á vừa có cá tính bản sắc riêng
+)Địa bàn cư trú người Việt tương đối ổn định , theo mô hình làng
+)Phương thức sản xuất chính là nông nghiệp trồng trọt có kết hợp chăn nuôi đánh bắt thủy sản Nổi bật là văn minh lúa nước , sức kéo trâu bò
+)Trình độ luyện kim đồng sắt chế tác công cụ lao độngvật liệu đồ trang sức bằng đồng đạt đến 1 trình độ điêu luyện và cá tình văn hóa Việt
+)Tiếng nói ổn định, hệ ngôn ngữ Việt Mường
+)Đã có hệ thông huyền thoại trở thành “mẫu gốc” thành tâm thức trong cộng đồng trong đời sống tâm linh người Việt =>phản ánh nguồn gốc giống nòi dựng nước và
Trang 5giữ nước đời sống tâm linh và tinh yêu con người =>tài sản tinh thần to lớn có ý nghĩa tập hợp sức mạnh đoàn kết ý thức tự cường văn hóa của dân tộc việt namèKết luận : 1000 năm bị đế chế phương bắc đô hộ song văn hóa đông sơn vẫn phát triển dù bị giải thể về cấu trúc Những yếu tố của văn hóa đông sơn đc lưu giữ trongxóm làng, Nó là mạch nước ngầm là sức mạnh để chủ nhan văn hóa việt đủ bản lĩnhtrong các cuộc giao lưu văn hóa tiếp biến khác , đăc biệt là trung quốc.
c)GiAo lưu tiếp biến với văn hóa trung hoa
_Giao lưu tiếp biến giữa Việt Nam và văn hóa trung hoa là sự giao lưu tiếp biến liên tục qua nhiều thời kì lịch sử với 2 tính chất: giao lưu cưỡng bức, giao lưu tự nguyện._Giao lưu cưỡng bức:
+)thời gian : thế kỉ I đến thế kỉ 10, từ 1407 – 1427:
Suốt thiên niên kỉ I sau công nguyên các đế chế phương bắc ra sức thực hiện các chính sách đồng hóa về phương diện văn hóa nhằm biến nước ta thành thuộc đia _Giao lưu tự nguyện
+)Nhiều yếu tố văn hóa phương nam đã đc người Hán tiếp nhận từ thời cổ đại nhữngyếu tố này nhập sâu vào văn hóa Hán , đc hệ thống hóa , nâng cao “chữ nghĩa hóa” rồi truyền bá về phương Nam với dáng vẻ mới =>sự giao lưu tiếp xúc giữa 2 nền vh+Chứng cớ:
Trống đồng, đồ đồng bắc sơn ở trung hoa
Một số sản phẩm mang dấu ấn trung hoa ở việt nam
Di vật của văn hóa phương bắc nằm cạnh hiện vật của văn hóa đông sơn+)Thời kì phong kiến nhà nước quân chủ đại việt đc mô phỏng theo mô hình nhà nước phong kiến trung hoa Nhà lý trần tổ chức cơ cấu chính trị lấy nho giáo làm gốc nhưng vẫn chịu ảnh hưởng sâu sắc của phật giáo
2 Người Việt luôn có ý thức chống lại sự đồng hóa về phương diện văn hóa , chuyển thế bị động thành chủ động bằng cách bản địa hóa văn hóa hán làm giàu cho văn hóa nước nhà đạt đc 1 sô thành tựu đáng kể như:
1 Về văn hóa vật thể : người việt tiếp nhận 1 số kĩ thuật trong sản xuất rèođúc gang sắt lên thành công cụ lao động , sinh hoạt dùng phân để tăng
độ phì nhiêu cho đất, dùng đá đắp đê…
Trang 62 Văn hóa phi vật thể : tiếp nhận ngôn ngữ người trung hoa: từ vựng, chữ việt; tiếp nhận hệ tư tưởng trung hoa cổ đại: nho gia, đạo gia;trên tinh thần hỗn ding hòa hợp với tín ngưỡng bản địa; 1 số phong tục lễ tết…D) Giao lưu tiếp biến với văn hóa ấn độ:
_Ấn độ là 1 trung tâm văn hóa văn minh lớn của phương đông và thế giới có ảnh hưởng sâu đậm tới văn hóa việt nam bằng nhiều hình thức:
+)Giao lưu tiếp biến với văn hóa ấn độ diễn ra bằng con đường hòa bình., Các
thương gia nhà sử gia ấn độ đến việt nam để buôn bán truyền đạo
+)Giao lưu với văn hóa ấn độ ở những thời kì lịch sử khác nhau không gian văn hóa khác nhau thì nhân dân giao lưu cũng khác nhau Văn hóa châu thổ bắc bộ, văn hóa chăm pa, óc eo chịu ảnh hưởng theo 3 cấp độ khác nhau
+)Văn hóa đã góp phần quan trọng vào quá trình hình thành vương quốc chăm pa, 1 nền văn hóa chăm pa phát triển rực rỡ.từ việc tổ nhà nước tạo dựng và phát triển các thành tố văn hóa
+)Người Việt tiếp nhận phật giáo 1 cách dung dị bởi đạo phật ở 1 số nhân dân giáo
lý phù hợp với tín ngưỡng bản địa
_Văn hóa việt nam chịu ảnh hưởng văn hóa ấn độ ở những đặc điểm sau
+)Tiếp nhận văn hóa ấn độ đặc biệt là đạo phật trên tinh thần cơ bản là hỗn dung tôn giáo Khi vào Việt Nam, phật giáo đã tiếp xúc với tín ngưỡng bản địa và chung sống với chúng Từ tín ngưỡng thờ các hiện tượng tự nhiên thờ nữ thần nông nghiệp tín ngưỡng phồn thực người việt đã thâu thái nhwungx yêu tố của đạo phật và tạo nên 1 dòng phật giáo dân gian thờ tư pháp hết sức phong phú , đặc sắc
+)Cùng với đạo phật 1 tổng thể văn hóa ấn độ đã ảnh hưởng đến việt nam ngay từ đầu công nguyên : ngôn ngữ âm nhạc vũ đạo và hình thành nhiều công trình văn hóa, nghệ thuật giàu giá trị: chùa tháp…
3 Tiếp nhận văn hóa ấn độ thời kì bắc thuộc xem là 1 đối trọng với ảnh hưởng của văn hóa Hán, thể hiện tinh thần chống đồng hóa văn hóa của người việtE)Giao lưu tiếp biến với văn hóa phương tây (văn hóa pháp)
_Giao lưu tiếp biến vowisn văn hóa phương tây đặc biệt ở nửa sau tk XIX đã tạo bước chuyển có tính chất bước ngoặt trong sự phát triển văn hóa việt nam
+)sau khi lập ách đô hộ pháp có ý thức dùng văn hóa như 1 công cụ để cai trị
Trang 7+)Với tinh thần yêu nước và lòng tự tôn dân tộc nguwoif việt nam đã chống trả quyết liệt cả về văn hóa , chính trị Tuy nhiên bằng thái độ mềm dẻo dần dần người
Vn đã tiếp nhận những giá trị văn hóa mới để phát triển văn hóa dân tộc sử dụng chúng trong công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm
+)Lần đầu tiên trong lịch sử quá trình tiếp xúc toàn diện với nền văn hóa phương tâygiai đoạn 1858-1945 đã khiến người việt cấu trúc lại nền văn hóa của mình đu vào vòng quay của văn minh phương tây
+)diện mạo văn hóa việt nam thay đổi:
1 Chữ quốc ngữ dùng trong nội bộ tôn giáo đến dùng như chữ viết 1 nbeenf văn hóa
2 Sự xuất hiện của các phương tiện văn hóa: nhà in ,máy in;
3 Sự xuất hiện của báo chí, nhà xuất bản
4 Sự xuất hiện của các loại hình nghệ thuật mới như tiểu thuyết thơ mới điệnảnh, hội họa,,,
F)giao lưu và tiếp biến trong giai đoạn hiện nay
_Cuộc hội nhập lần 1 (với trung hoa,ấn độ ) làm văn hóa vn giàu có ,phong phú tạo
cơ sở phát triển lần thứ 2, văn hóa phương tây góp phần hiện đại hóa văn hóa dân tộctrên mọi phương diện Hiện nay văn hóa nước ta đnag bước vào hội nhập lần 3 với mục tiêu xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc bản sắc văn hóa là đặc sắc đặc trưng, căn bản cội nguông bao gồm yếu tố nội tại, khu vực , quốc tế , sang tạo
_Về văn hóa: đảng mở rộng giao lưu văn hóa với nước ngaoif với nhiều hình thức +)giới thiệu rộng rãi những giá trị văn hóa của dân tộc tar a thế giới
+)lựa chọn đưa vào nước ta các giá trị văn hóa tiến bộ của các nước
+)mở rộng hoạt động văn hóa quốc tế dưới nhiều hình thức hợp tác trao đổi học tập lẫn nhau
=>Cần có những biện pháp để bảo vệ giá trị văn hóa dân tộc chống chảy máu văn hóa, cẩm sự xâm nhập của văn hóa phẩm đọc hại
_NHững biến đổi của hoàn cảnh lịch sử ảnh hưởng đển giao lưu tiếp biến văn hóa ở nhiều phương diện
Trang 8+)giao lưu tiếp biến trong thời đại tin học các sản phẩm văn hóa vô cùng phong phú
đa dạng với những hình thức giao lưu chưa hề có, phương tiện giao lưu đa dạng nội dung phong phú phức tạp
+)công cuộc đổi mới làm cho giao lưu tiếp biến văn hóa trong tư thế chủ động ko áp đặt
+)giao lưu tiếp biến văn hóa hiện nay đã tạo ra sự chuyển biến văn hóa trên mọi phương diện lĩnh vực của đời sống văn hóa đặc biệt là lĩnh vực khoa học công nghệ giáo dục
+)Giao lưu văn hóa đã đặt ra thời cơ thách thức =>vấn đề mở rộng cánh cửa giao lưu
để văn hóa việt nam đc mở rộng phát triển mà không mất đi giá trị truyền thốngCÂU 4; Ý NGHĨA VĂN HÓA CỦA BẾP LỬA TRONG VĂN HÓA SƠN VI
*Văn hóa sơ vi là 1 nền văn hóa thuộc thời kì đại đồ đá cũ Đây là nền văn hóa kế trước văn hóa hòa bình phân bố từ sơn la lào cai đến quảng trị
* Điểm nổi bật nhất của nền văn hóa này là biết dùng lửa , nhiều dấu tích của bếp lửa đã đc tìm thấy ở nhiều nơi Lửa biết sớm nhwung quá trình chế ngự rất khó khăn.Việc tìm ra lửa có ý nghĩa vô cùng quan trọng
_Nấu chín thức ăn chứng tỏ phát triển về vật chất và tinh thần tránh dịch bệnh khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng tốt hơn
_Lửa có ý nghĩa tâm linh 1 gia đình phải có lửa => phù hộ cho con người ta ăn nên làm ra
_lửa là hiện thân cho ánh sang văn minh , cho sức mạnh đe dọa các thế lực tự nhiên khác =>niềm tin sực mạnh để chiến thắng thú dữ
_ chứng tỏ tư duy trí tuệ phát triển con người tiến hóa hơn,
_Bếp lửa =>trung tâm văn hóa sinh hoạt công động ,các làng bản gia đình thường quây quần bên bếp lửa
_Có giá trị sưởi ấm xua tan đi khi hậu khắc nghiệt
_Tạo nền tảng cho những bước phát triển sau này
Trang 94 Lửa đánh dấu sự phát triển vượt bậc của nên văn minh nhân loại biết sử dụng lửa đã nâng cao con người lên tầm cao văn hóa mới thay đổi từ ăn sông nuốt tươi sang ăn chin Thay đổi nền văn hóa ẩm thực
p/s: các ý tự chem Nhé
CÂU 5; KHÁI NIỆM CÁCH MẠNG ĐÁ MỚI TRONG VĂN HÓA HÒA BÌNH BẮC SƠN
*Hoàn CẢNH khái quát
_Văn hóa hòa bình bắc sơn phân bố rộng thuộc hòa bình lạng sơn…
Phân bố ở các hang động núi đá vôi lấn ra biển
_Di chỉ: thanh hóa : đa bát; nghệ an: huỳnh văn;
_1960:tập trung nghiên cứu khai quật đc nhiều tài liệu khảo cổ =>chứng tỏ văn hóa phát triển tới trình độ cao
èNội dung “ cách mạng đá mơi”
_Kỹ thuật chế tác công cụ có bước phát triển từ ghè đẽo mài cưa khoan => côn g cụ tinh xảo đa dạng
_Môi trường sống mở rộng
+Từ trung du đồi núi lấn ra biển
+Dân cư đông đúc, phân bố khắp mọi nơi
_Xuất hiện nền nông nghiệp sơ kha
+Nền nông nghiệp dùng quốc chưa có cày
+)biết thuần hóa 1 số loài c ây con vật
_Tư tưởng định cư yếu tố hàng xóm vượt qua thị tộc
_Biết dùng lửa và chôn người chết ngay trong nơi cư trú =>niềm tin của người nguyên thủy về 1 thế giới khác mà ở đó người chết vẫn “tiếp tục sống”
_Tín ngưỡng nguyên thủy xuất hiện: mưa gió, đặc biệt mặt trời trở thành 1 trong những thần linh quan trọng đối với con người
Trang 10èHoàn thành những yếu tố văn hóa và những đường nét văn hóa sơ khai ban đầu đặt nền tảng cho sự phát triển văn hóa thời sơ sử
_Phản ánh bước phát triển của nhân loại trong đó có việt nam, giai đoạn phát triển cao của văn hóa việt nam ở thời đại đồ đá mới
_thể hiện biến chuyển mọi mặt trong đời sống , là bước chuẩn bị cho xã hội có giai cấp có nhà nước
CÂU 6: VĂN HÓA ĐẠI VIỆT THỜI LÝ TRẦN
_Nhà lý mở đầu giai đoạn phục hưng văn hóa bằng việc dời đô về đại la và đổi tên làthăng long
+)Thủ công khá phát triển: dệt , gốm mỹ nghệ Nghề gốm có bước phát triển đạt ở trình độ cao nghề dệt có nhiều thành tựu: vải lụa
+)Thời nhà trần nghề thủ công có bước phát triển mới hình thành những làng nghề chuyên sản xuất 1 mặt hang nhất định kinh thành mở rộng chia thành 71 phường bao gồm cả chợ, phường thủ công phố buôn bán
_Về văn hóa phi vật thể:
Trang 11 Sư tăng tín đồ phật giáo phát triển cả về số lượng chất lượng Nhà chùa chiếmhữu khá nhiều ruộng đất Nhà chùa là nơi đào tạo ra những sư tăng đồng thời
là người tri thức của thời đại chính họ là người đặt nền cho chính sách tam giác đồng nguyên
Dòng phật giáo trúc lâm thời trần là 1 sáng tạo rất riêng của phật giáo việt nam để lại dấu ấn đậm nét trong lịch sử tư tưởng văn học của dân tộc
Phật giáo còn ảnh hưởng đến tư tưởng tâm lý phong tục nếp sống của đông đảo nhân dân ở làng xã
Nho giáo chưa ảnh hưởng mạnh đến xã hội đời sống tinh thân fnguwowif việt Tuy nhiên vẫn tiếp nhận chữ hán chế độ thi cử và giáo dục Nhà lý bắt đầu chăm lo việc học hành thi cử để đào tạo nhân tài tuyển chọn quan lại
Đến nhà trần vương triều đã chính quy hóa việc học hành thi cử Nhà trần lập Quốc học viện giảng võ đường lúc đầu dành riêng cho con em quý tộc sau mởrộng cho con em thư dân
Tinh thần khổng giáo đã đi sau vào đời sống tinh thần người việt để lại dâu ấn sâu sắc trong đời sống văn hóa trong ứng xử người việt
+)Nền văn hóa bác học đã hình thành và phát triển;
+)Nền văn học chữ viết bằng chữ hán và sau đó bằng chữ nôm hình thành và phát triển với đội ngũ tác giả đông đảo và lớn về số lượng tác phẩm Lực lượng sang tác chủ yếu là tri thức phật giáo sau đó là tri thức nho giáo
+)Thơ văn chữ hán trong giai đoạn này thể hiện tư tưởng xây dựng 1 quốc gia độc lập lòng tự hào dân tộc nền độc lập dân tộc tinh thần yêu nước ý chí vươn lên
+)hình thành văn học chữ nôm
CÂU 7 ; VĂN HÓA GIÁO DỤC KHOA CỬ THỜI LÊ SƠ
_Do nhu cầu xây dựng đất nước củng cố chế độ phong kiến nhà lê đã tổ chức 1 nền giáo dục thi cử để đào tạo quan lại tri thức có quy củ nhất so với các triều đại trước
đó ( có các con đường làm quan: tiến cử, thi cử, cha truyền con nối, có công tặng thưởng, mua quan bán chức, thái giám)
_Hệ thống giáo dục thời kì này lấy hệ tư tưởng Nho giáo làm nền tảng
_Hệ thống trường lớp đc mở rộng khắp từ trung ương đến địa phương Tại kinh thành cơ quan giáo dục lớn nhất quốc tử giám có ktx cho sinh viên thư viện xưởng khắc xưởng in Ở các địa phương có trường công và trường tư
+Nội dung học tập: nho giáo sách kinh điển lịch sử các vương triều phương bắc