Để hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp thực sự có hiệu quả trong việc phát triển năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp, mỗi giáo viên cần tích cực tìm tòi, áp dụng các giải pháp ph
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1.1.1 Các khái niệm trong đề tài
Hướng nghiệp là một hệ thống các biện pháp nhằm hỗ trợ cá nhân trong quá trình định hướng nghề nghiệp Nó giúp người lao động nhận thức rõ về bản thân, các nghề nghiệp và nhu cầu của thị trường lao động Từ đó, cá nhân có thể tự quyết định lựa chọn nghề phù hợp, đảm bảo thành công trong công việc và hạnh phúc trong cuộc sống nghề nghiệp sau này.
Định hướng nghề nghiệp là quá trình xác định mục tiêu nghề nghiệp cá nhân, lựa chọn hướng học tập hoặc nghề nghiệp phù hợp với sở thích, hứng thú, phẩm chất và năng lực bản thân Quá trình này dựa trên hiểu biết về nghề hoặc nhóm nghề, đồng thời lập kế hoạch hoàn thiện bản thân để đáp ứng yêu cầu của định hướng nghề nghiệp.
- Khái niệm Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp
Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp là hình thức giáo dục do giáo viên thiết kế và hướng dẫn, giúp học sinh tiếp cận thực tế, trải nghiệm cảm xúc tích cực và vận dụng kiến thức, kỹ năng từ các môn học Qua đó, học sinh có cơ hội giải quyết các vấn đề thực tiễn trong đời sống gia đình, xã hội phù hợp với độ tuổi, đồng thời chuyển hóa kinh nghiệm thành tri thức mới và kỹ năng mới Điều này không chỉ phát huy tiềm năng sáng tạo mà còn nâng cao khả năng thích ứng với cuộc sống và nghề nghiệp tương lai.
- Năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp
Năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp là khả năng tự nhận thức và hiểu rõ bản thân, bao gồm kỹ năng, sở trường và điểm mạnh Kỹ năng này rất quan trọng trong việc xác định hướng đi cho sự nghiệp, giúp cá nhân dễ dàng chọn công việc phù hợp và phát triển bản thân trong lĩnh vực đó.
Năng lực định hướng nghề nghiệp thể hiện trong bảng sau:
Bảng 1.1: Các biểu hiện của năng lực định hướng nghề nghiệp
CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
Cơ sở lí luận
1.1.1 Các khái niệm trong đề tài
Hướng nghiệp là một hệ thống các biện pháp nhằm hỗ trợ cá nhân trong việc định hướng nghề nghiệp, giúp họ nhận thức rõ về bản thân, các nghề nghiệp và nhu cầu thị trường lao động Qua đó, cá nhân có thể tự quyết định chọn lựa một nghề phù hợp, đảm bảo thành công trong công việc và hạnh phúc trong cuộc sống nghề nghiệp sau này.
Định hướng nghề nghiệp là quá trình xác định mục tiêu nghề nghiệp cá nhân, lựa chọn hướng học tập hoặc nghề nghiệp phù hợp với sở thích, hứng thú, phẩm chất và năng lực bản thân Quá trình này dựa trên hiểu biết về nghề hoặc nhóm nghề, đồng thời yêu cầu có kế hoạch hoàn thiện bản thân để đáp ứng những yêu cầu của định hướng nghề nghiệp.
- Khái niệm Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp
Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp là một hình thức giáo dục do giáo viên thiết kế và hướng dẫn, nhằm tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế và trải nghiệm cảm xúc tích cực Qua đó, học sinh có thể khai thác kinh nghiệm sẵn có, kết hợp kiến thức và kỹ năng từ các môn học để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống gia đình, xã hội Hoạt động này không chỉ giúp chuyển hóa kinh nghiệm thành tri thức mới mà còn phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng của học sinh với môi trường và nghề nghiệp tương lai.
- Năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp
Năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp là khả năng tự nhận biết và hiểu rõ về bản thân, bao gồm kỹ năng, sở trường và điểm mạnh Kỹ năng này rất quan trọng trong việc xác định hướng đi cho sự nghiệp, giúp cá nhân dễ dàng chọn được công việc phù hợp và phát triển bản thân trong lĩnh vực đó.
Năng lực định hướng nghề nghiệp thể hiện trong bảng sau:
Bảng 1.1: Các biểu hiện của năng lực định hướng nghề nghiệp
Kĩ năng nhận thức về sở thích, hứng thú của bản thân
- Xác định được sở thích, khả năng của bản thân.:
- Thể hiện sự hiểu biết về các đặc điểm cá nhân liên quan đến việc đạt được mục tiêu nghề nghiệp cá nhân
- Xác định được mong muốn, ước mơ, mục tiêu cho mình và dùng cho việc hướng nghiệp suốt đời
Kĩ năng nhận thức về mỗi quan hệ giữa kiến thức môn học và nghề nghiệp liên quan
- Xác định được kiến thức cốt lõi của môn học
- Xác định và giải thích được mối liên quan giữa nội dung học tập và ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực ngành nghề
Phân tích thông tin về nghề nghiệp và các cơ quan, doanh nghiệp là bước quan trọng giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn trong việc chọn nghề và nơi làm việc tương lai Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ hỗ trợ bạn trong việc định hướng sự nghiệp một cách hiệu quả.
Kĩ năng lập kế hoạch định hướng nghề nghiệp
Xác định được những ngành nghề phù hợp với bản thân
Lựa chọn ưu tiên nghề nghiệp dự kiến
Xác định được mục tiêu học tập liên quan đến nghề nghiệp dự kiến
Xác định được biện pháp phát triển các kĩ năng nghề nghiệp
Xây dựng được kế hoạch hướng nghiệp cá nhân
Năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp rất quan trọng cho sự phát triển nghề nghiệp thành công Những năng lực này giúp cá nhân nhận diện ưu điểm và hạn chế của bản thân, từ đó xác định mục tiêu nghề nghiệp cụ thể và phù hợp với khả năng của mình.
Năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp giúp người lao động trang bị kỹ năng và kiến thức cần thiết để vượt qua thử thách trong công việc, phát triển sự nghiệp và đóng góp tích cực cho sự phát triển của xã hội và đất nước.
1.1.2 Các loại hình hoạt động trải nghiệp hướng nghiệp chủ yếu
Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp được tổ chức linh hoạt trong và ngoài lớp học, trường học, với quy mô nhóm, lớp hoặc toàn trường Các hoạt động chủ yếu bao gồm Sinh hoạt dưới cờ, Sinh hoạt lớp, Hoạt động giáo dục theo chủ đề và Hoạt động câu lạc bộ Để thực hiện hiệu quả, các hoạt động này cần sự tham gia và phối hợp của nhiều lực lượng giáo dục, bao gồm ban giám hiệu, giáo viên, cán bộ tư vấn tâm lý, và các tổ chức xã hội như Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Thanh niên, cùng với sự hỗ trợ từ cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương.
1.1.3 Các phương thức tổ chức hoạt động trải nghiệp, hướng nghiệp a Định hướng chung Định hướng chung trong lựa chọn phương thức tổ chức các hoạt động trải nghiệp, hướng nghiệp:
+ Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; làm cho mỗi học sinh đều sẵn sàng tham gia trải nghiệm tích cực
Tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm và sáng tạo thông qua các hoạt động tìm tòi, giúp họ vận dụng kiến thức và kinh nghiệm vào thực tiễn Điều này không chỉ hình thành mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định dựa trên tri thức và ý tưởng mới từ trải nghiệm.
+ Tạo cơ hội cho học sinh suy nghĩ, phân tích, khái quát hoá những trải nghiệm để kiến tạo kinh nghiệm, kiến thức và kĩ năng mới
Để nâng cao hiệu quả giáo dục, cần lựa chọn linh hoạt và sáng tạo các phương pháp phù hợp như: phương pháp nêu gương, giáo dục bằng tập thể, thuyết phục, tranh luận, luyện tập, khích lệ và động viên, tạo sản phẩm, cùng với các phương pháp giáo dục khác Những phương thức tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kỹ năng và tư duy của học sinh.
Phương thức Khám phá là một cách tổ chức hoạt động giúp học sinh trải nghiệm thế giới tự nhiên và thực tế cuộc sống Qua đó, học sinh có cơ hội khám phá những điều mới lạ, tìm hiểu và phát hiện vấn đề từ môi trường xung quanh Phương thức này không chỉ bồi dưỡng cảm xúc tích cực mà còn nuôi dưỡng tình yêu quê hương đất nước Các hoạt động trong nhóm này bao gồm tham quan, cắm trại, thực địa và nhiều phương thức tương tự khác.
Phương thức thể nghiệm và tương tác là hình thức tổ chức hoạt động học tập, tạo cơ hội cho học sinh giao lưu và thực hành ý tưởng thông qua các hoạt động như diễn đàn, đóng kịch, hội thảo, hội thi, trò chơi và nhiều phương thức tương tự khác.
Phương thức Cống hiến là hình thức tổ chức hoạt động nhằm tạo điều kiện cho học sinh đóng góp giá trị xã hội thông qua các hoạt động tình nguyện, lao động công ích và tuyên truyền Những đóng góp này không chỉ mang lại lợi ích cho cộng đồng mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng và ý thức trách nhiệm xã hội.
7 các phương thức tương tự khác
1.1.4 Một số biện pháp tổ chức Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp a Đóng kịch Đóng kịch là phương pháp tổ chức cho người học thực hành, “làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Đây là PPDH nhằm giúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự kiện cụ thể mà HS quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau phần diễn ấy
Phương pháp đóng vai có nhiều ưu điểm:
Cơ sở thực tiễn
1.2.1 Thực trạng công tác tổ chức các hoạt động TNHN tại trường THPT Diễn Châu 4 Để có cái nhìn thấu đáo về vấn đề nghiên cứu và có những kết luận mang tính xác thực, định lượng, tôi đã tiến hành khảo sát tại trường THPT Diễn Châu 4 Tôi đã gửi phiếu khảo sát tới 39 GV và 84 HS trong năm học 2023 - 2024 để lấy ý kiến (Phụ lục 1)
Chúng tôi đã tiến hành điều tra khảo sát 39 GV tại trường THPT Diễn Châu 4 theo các phiếu điều tra sau:
Thầy cô hãy trả lời câu hỏi dưới đây bằng cách khoanh vào đáp án có câu trả lời phù hợp?
Thầy (cô) có quan tâm đến việc phát triển năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh thông qua hoạt động dạy học không? Xin vui lòng đánh dấu X vào đáp án mà thầy/cô lựa chọn.
A Rất quan tâm B Quan tâm C Không quan tâm
Trong quá trình tổ chức các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh lớp chủ nhiệm, thầy/cô có chú ý đến việc phát triển năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh không? Hãy đánh dấu X vào đáp án mà thầy/cô lựa chọn.
A Thường xuyên B.Thỉnh thoảng C.Không bao giờ
Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh Thông qua các trải nghiệm thực tế, học sinh có cơ hội khám phá sở thích, khả năng của bản thân và tìm hiểu về các ngành nghề khác nhau Điều này không chỉ giúp các em xác định được con đường nghề nghiệp phù hợp mà còn nâng cao kỹ năng ra quyết định và tự tin hơn trong việc lựa chọn tương lai Thầy cô đánh giá cao những hoạt động này vì chúng góp phần hình thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển nghề nghiệp của học sinh sau này.
A Rất quan trọng B Quan trọng C Không quan trọng
Kết quả thu được như sau:
Bảng 1.2 Khảo sát về việc quan tâm, tổ chức, đánh giá về việc phát triển năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho HS
Câu hỏi 1 Câu hỏi 2 Câu hỏi 3
Tỉ lệ (%) 30,77 64,1 5,13 41,03 58,97 4 48,72 46,15 5,13 Thông qua bảng khảo sát chúng ta có thể thấy rằng:
Nhiều giáo viên hiện nay chú trọng đến việc cải thiện chất lượng giáo dục trải nghiệm hướng nghiệp và nâng cao khả năng định hướng nghề nghiệp cho học sinh Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc đổi mới và áp dụng các giải pháp trong tổ chức hoạt động giáo dục của mình.
Một số giáo viên chú trọng đến việc nâng cao và phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh; tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn chưa đồng đều và thường bị thực hiện một cách qua loa, sơ sài.
Khi áp dụng các biện pháp tổ chức Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp nhằm nâng cao năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh, một số giáo viên vẫn ngần ngại đổi mới và tiếp thu phương pháp mới Hệ quả là họ thường lặp lại các phương pháp cũ, dẫn đến hiệu quả không cao và học sinh thiếu hứng thú với hoạt động.
Khi tổ chức các hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp, cần chú trọng đến việc cập nhật nhu cầu thị trường việc làm cũng như khả năng của học sinh để phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp hiệu quả hơn.
Việc nâng cao năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh từ lớp 10 là rất cần thiết và được nhiều giáo viên quan tâm Hoạt động này không chỉ giúp học sinh thích ứng với các điều kiện sống và làm việc khác nhau, mà còn phát triển hứng thú nghề nghiệp và khả năng ra quyết định cho tương lai Trong quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp, giáo viên đã áp dụng nhiều phương pháp tích cực Tuy nhiên, việc thực hiện còn chưa thường xuyên và thiếu linh hoạt, dẫn đến hiệu quả chưa cao.
Chúng tôi đã tiến hành điều tra khảo sát 84 HS tại trường THPT Diễn Châu 4 theo các phiếu điều tra sau:
Em hãy trả lời câu hỏi dưới đây bằng cách khoanh vào đáp án có câu trả lời phù hợp với các em?
Câu hỏi 1 Em có thích các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp không?
A Rất thích B Tương đối thích C Không thích
Câu hỏi 2 Các biện pháp tổ chức hoạt đông trải nghiệm hướng nghiệp đã hiệu quả chưa?
A Rất hiệu quả B Tương đối hiệu quả C Chưa hiệu quả
Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh Thông qua những trải nghiệm thực tế, học sinh có cơ hội khám phá sở thích, năng lực bản thân và các ngành nghề khác nhau Điều này giúp các em hình thành cái nhìn rõ ràng hơn về tương lai nghề nghiệp, từ đó đưa ra quyết định đúng đắn hơn trong việc chọn nghề Bên cạnh đó, hoạt động này còn góp phần phát triển kỹ năng mềm cần thiết cho sự nghiệp sau này, như giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.
A Rất quan trọng B Quan trọng C Không quan trọng
Kết quả khảo sát thu được như sau:
Bảng 1.3 Khảo sát về nhận thức, đánh giá của HS đối với Hoạt động, trải nghiệm hướng nghiệp trong nhà trường
Tổng số HS điều tra
Câu hỏi 1 Câu hỏi 2 Câu hỏi 3
Rất thích Tương đối thích
Kết quả khảo sát cho thấy trước khi thực nghiệm, đa số học sinh đã có hứng thú với các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp, nhưng vẫn có 23,8% học sinh không thích Đặc biệt, 29,8% cho rằng các hoạt động này chưa hiệu quả, và 40,8% cho rằng chúng không quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp Điều này cho thấy việc tổ chức hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cần cải thiện để tạo hứng thú và phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh Do đó, nhà trường và những người tổ chức cần đổi mới phương pháp và đa dạng hóa hình thức tổ chức để thu hút học sinh tham gia hiệu quả hơn.
1.2.2 Thực trạng nhận thức và năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp của học sinh THPT hiện nay
Qua khảo sát, đánh giá thực trạng năng lực ĐHNN và lựa chọn ngành nghề của HS tại trường THPT Diễn Châu 4 với 2 phương pháp nghiên cứu chính là
20 STT 1 STT 2 STT 3 STT 4 STT 5 STT 6 STT 7 STT 8 STT 9 STT 10
Chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp của 225 học sinh lớp 10 tại Trường Diễn Châu 4, sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi và trắc nghiệm tâm lý Kết quả cho thấy thực trạng lựa chọn nghề của học sinh lớp 10 tại trường này đang có những xu hướng và đặc điểm đáng chú ý.
Bảng 1.4 Ttìm hiểu thông tin năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh
Stt Nội dung tìm hiểu
1 Các loại nghề nghiệp khác nhau 16.25 28.5 56.25
2 Nhu cầu thị trường lao động nói chung 6.5 34.5 61.0
3 Những yêu cẩu của nghề mình định lựa chọn
4 Những thuận lợi và khó khăn gặp phải khi làm nghề
Thu nhập và cơ hội việc làm của nghề mình định lựa chọn
6 Địa chỉ đào tạo nghề mình định lựa chọn 43.25 26.75 30.0
7 Năng lực học tập bản thân 55.25 22.25 17.5
8 Tính cách, khí chất của bản thân 17.25 9.5 76.25
9 Năng khiếu, thiên hướng của bản thân 26.0 30.25 37.75
10 Xu hướng nguyện vọng nghề nghiệp của bản thân
Biểu đồ khảo sát tìm hiểu thông tin năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh
Nghiên cứu cho thấy hầu hết các em chưa chuẩn bị kỹ lưỡng cho việc lựa chọn nghề nghiệp của mình Điều này được thể hiện qua việc thiếu thông tin và định hướng rõ ràng trong quá trình quyết định nghề nghiệp.
Biểu đồ cách ra quyết định lựa chọn nghề nghiệp của học sinh
Nhiều học sinh chưa tích cực tìm hiểu thông tin về ngành nghề trước khi lựa chọn nghề phù hợp, với chỉ 16.25% đã nghiên cứu kỹ lưỡng các loại nghề nghiệp Đáng chú ý, 76.25% học sinh chưa tìm hiểu yêu cầu của nghề đã chọn, và 41% không xem xét cơ hội việc làm cùng thu nhập của nghề Hơn nữa, 65.5% học sinh cũng chưa tìm hiểu về những thuận lợi và khó khăn khi làm nghề Những con số này cho thấy phần lớn học sinh đã bỏ qua bước quan trọng trong việc lựa chọn nghề, dẫn đến quyết định sai lầm và có thể gây ra tình trạng chán nghề hoặc bỏ nghề trong quá trình học tập hoặc làm việc sau này.
Bảng 1.5 Cách ra quyết định lựa chọn nghề nghiệp của học sinh
Hoàn toàn đúng (%) Đúng một phần (%)
1 So sánh đối chiếu giữa đòi hỏi của nghề, khả năng bản thân và mong muốn nguyện vọng
2 So sánh đối chiếu lực học bản thân với điểm chuẩn vào trường
3 Việc chọn nghề đã được quyết định, nên không nhất thiết phải làm việc này
Theo khảo sát, học sinh chủ yếu dựa vào năng lực học tập để quyết định nghề nghiệp, trong khi các yếu tố quan trọng khác như năng khiếu, khí chất và tính cách thường bị bỏ qua Điều này cho thấy sự thiếu hụt trong việc hiểu biết bản thân của các em khi lựa chọn ngành nghề.
17 nghề khi mới vào lớp 10 hoặc sau THPT chủ yếu phụ thuộc vào quyết định của cha, mẹ
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP CHỦ ĐỀ “TÌM HIỂU NGHỀ NGHIỆP” NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỊNH HƯỚNG VÀ LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 10 THPT
Xác định Yêu cầu cần đạt của chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp”
Với chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp” HS cần đạt được những mục tiêu sau:
- Xác định được những hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của địa phương và nêu được thông tin, yêu cầu cơ bản về các nhóm nghề này
- Biết cách tìm hiểu các thông tin về nhóm nghề mình quan tâm, yêu cầu về năng lực, phẩm chất theo nhóm nghề
-Tìm hiểu được những điều kiện đảm bảo an toàn và sức khoẻ nghề nghiệp trong từng lĩnh vực nghề nghiệp
- Phân tích được phẩm chất và năng lực cần có của người lao động thông qua trải nghiệm một nghề cụ thể và yêu cầu của nhà tuyển dụng
2.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp”– Trải nghiệm hướng nghiệp 10 và công cụ đánh giá năng lực định hướng nghề nghiệp cho HS THPT a Kế hoạch thực hiện chủ đề:
Dựa trên yêu cầu của chủ đề và điều kiện thực tiễn, chúng tôi đã thiết lập kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp với chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp” cho lớp 10.
Tiết Nội dung thực hiện Số tiết Hình thức tổ chức
74 Toạ đàm, giao lưu về xu hướng nghề nghiệp hiện nay
1 SHDC BGH, Đoàn thanh niên, GVCN
75,76 Tham quan học tập một số cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương
2 SHCĐ BGH, Đoàn thanh niên, GVCN
77 Diễn đàn “Định hướng tương lai, chọn đúng ngành nghề”
1 SHDC BGH, Đoàn thanh niên, GVCN
78 Thực hiện dự án trải nghiệm một ngành nghề tại địa phương
79,80 Ngày hội trải nghiệm, hướng nghiệp
2 SHCĐ BGH, Đoàn thanh niên, GVCN
Dựa trên kế hoạch thực hiện chủ đề, chúng tôi đã thiết kế các phương pháp và biện pháp hoạt động trải nghiệm nhằm nâng cao năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh THPT Đồng thời, chúng tôi cũng xây dựng công cụ đánh giá năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp để hỗ trợ quá trình này.
Dựa trên bảng 1.1 về các biểu hiện của năng lực định hướng nghề nghiệp, chúng tôi đã phát triển các tiêu chí đánh giá năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh với bốn mức độ: Mức 1: Chưa đạt; Mức 2: Đạt; Mức 3: Khá; Mức 4: Tốt Bảng 2.2 trình bày các tiêu chí cụ thể để đánh giá năng lực này cho học sinh.
1, Hiểu biết về các đặc điểm cá nhân liên quan đến việc đạt được mục tiêu nghề nghiệp cá
Không hiểu biết về các đặc điểm cá nhân liên quan đến việc đạt được mục
Có hiểu biết nhưng chưa đầy đủ về các đặc điểm cá nhân liên quan đến việc đạt được mục tiêu
Hiểu biết tương đối đầy đủ về các đặc điểm cá nhân liên quan đến việc đạt
Hiểu biết đầy đủ về các đặc điểm cá nhân liên quan đến việc đạt được mục
19 nhân tiêu nghề nghiệp cá nhân nghề nghiệp cá nhân được mục tiêu nghề nghiệp cá nhân tiêu nghề nghiệp cá nhân
2, Nhận thức về sở thích, hứng thú, mong muốn, mục tiêu của bản thân
Chưa nhận thức về sở thích, hứng thú, mong muốn, mục tiêu của bản thân
Nhận thức chưa đầy đủ về sở thích, hứng thú, mong muốn, mục tiêu của bản thân
Nhận thức tương đối đầy đủvề sở thích, hứng thú, mong muốn, mục tiêu của bản thân
Nhận thức sâu sắc về sở thích, hứng thú, mong muốn, mục tiêu của bản thân
3, Nhận thức về mối quan hệ giữa nội dung học tập và ứng dụng thực tiễn
Mối quan hệ giữa nội dung học tập và ứng dụng thực tiễn chưa được xác định và giải thích một cách rõ ràng Mặc dù đã có những nỗ lực để hiểu và làm sáng tỏ mối quan hệ này, nhưng vẫn còn thiếu sót trong việc trình bày đầy đủ các khía cạnh liên quan.
Xác định và giải thích tương đối rõ ràng về mối quan hệ giữa nội dung học tập và ứng dụng thực tiễn
Xác địnhvà giải thích rõ rang, đầy đủ về mối quan hệ giữa nội dung học tập và ứng dụng thực tiễn
4, Phân tích thông tin về nghề, về các cơ quan, doanh nghiệp và ứng dụng vào quyết định chọn nghề
Chưa phân tích được thông tin về nghề, về các cơ quan, doanh nghiệp và chưa ứng dụng được vào quyết định chọn nghề
Phân tích được một số thông tin về nghề, về các cơ quan, doanh nghiệp và có ứng dụng vào quyết định chọn nghề
Phân tích tương đối đầy đủ thông tin về nghề, về các cơ quan, doanh nghiệp và ứng dụng vào quyết định chọn nghề
Phân tích đầy đủ và sâu sắc thông tin về nghề, về các cơ quan, doanh nghiệp và ứng dụng hiệu quả vào quyết định chọn nghề
5, Lập kế hoạch hướng nghề nghiệp
Chưa xác định mục tiêu, ngành nghề phù hợp, chưa lập được kế
Xác định được nhưng chưa rõ ràng mục tiêu, ngành nghề phù hợp, lập được kế hoạch
Xác định mục tiêu, ngành nghề phù hợp, lập được kế hoạch hướng
Để xây dựng một kế hoạch hướng nghiệp hiệu quả, trước tiên cần xác định rõ ràng mục tiêu và ngành nghề phù hợp với bản thân Việc này giúp bạn có định hướng rõ ràng và khoa học hơn trong quá trình phát triển sự nghiệp Hãy chú trọng vào việc lập kế hoạch hướng nghiệp một cách có hệ thống để đạt được thành công trong tương lai.
Các biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp”
2.3.1 Tổ chức tọa đàm, giao lưu về xu hướng nghề nghiệp hiện nay a Mục tiêu biện pháp
Thông qua tọa đàm với các khách mời thành công, học sinh sẽ tìm hiểu thông tin về nhóm nghề mình quan tâm, cũng như yêu cầu về năng lực và phẩm chất cần thiết Bên cạnh đó, các em sẽ nắm bắt xu hướng phát triển nghề nghiệp trong thời đại 4.0 và thị trường lao động hiện nay, từ đó có định hướng nghề nghiệp rõ ràng cho tương lai Điều này giúp các em ý thức phấn đấu học tập, rèn luyện và chọn đúng nghề, luôn nỗ lực để đạt kết quả cao.
- Lựa chọn tên chủ đề cho buổi tọa đàm, giao lưu: Xu hướng nghề nghiệp hiện nay
Để tổ chức tọa đàm hiệu quả, cần lựa chọn nội dung phù hợp và cách thức tổ chức rõ ràng Tọa đàm sẽ diễn ra trong phạm vi toàn trường, với thời gian và địa điểm cụ thể được dự kiến sắp xếp hợp lý.
Bước 2: Chuẩn bị các điều kiện tổ chức buổi tọa đàm, giao lưu
- Khách mời: BGH phối hợp Đoàn trường mời những người có nhiều thành công trên các lĩnh vực là HS cũ của trường THPT Diễn Châu 4
Để chuẩn bị cho buổi giao lưu trên sân khấu, học sinh cần liên hệ trước và gợi ý các câu hỏi cho khách mời, tập trung vào những vấn đề mà các em đang quan tâm.
Chuẩn bị maket, loa đài và hoa để tặng cho khách mời Sắp xếp vị trí ngồi cho khách mời và học sinh tham gia giao lưu Thông báo cho khách mời về chủ đề và mục tiêu của buổi tọa đàm.
Bước 3 Tiến hành buổi tọa đàm
Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu, chủ trì và thành phần tham gia diễn đàn, thông qua chương trình của buổi tọa đàm
Tiến hành trao đổi, tương tác, tranh luận theo các vấn đề đã nêu cụ thể liên quan: + Dự báo về xu hướng việc làm trong 5-10 năm tới
+ Việc lựa chọn Trường , ngành học cho chúng em trong xu thế hiện nay…
+ Cơ hội việc làm ở các lĩnh vực Sản xuất, Thương mại điện tử, Logistics, Kinh tế/Đầu tư/Tài chính …
+ Điều kiện để thành công trong nghề?
Trong buổi toạ đàm, học sinh được khuyến khích đặt câu hỏi cho các khách mời, tạo cơ hội giao lưu sôi nổi Xen lẫn trong chương trình là những tiết mục văn nghệ, mang đến không khí vui vẻ và hứng khởi cho tất cả mọi người tham gia.
Bước 4: Tổng kết diễn đàn
Sau buổi tọa đàm và giao lưu, cần tiến hành đánh giá và rút kinh nghiệm Việc đánh giá giúp xác định mức độ đạt được các mục tiêu đã đề ra, phát hiện sai sót và đề xuất biện pháp điều chỉnh cho các lần tổ chức tiếp theo Điều này sẽ góp phần cải thiện hiệu quả tổ chức các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp theo hình thức này.
* Áp dụng cụ thể vào tiết 74 chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp” hình thức sinh hoạt dưới cờ a Công tác chuẩn bị:
+ Đối với Bí thư Đoàn trường, BGH và GV
- Địa điểm, hệ thống âm thanh phục vụ hoạt động
Mời các danh nhân thành đạt từ nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là những cựu học sinh thành công của trường, để chia sẻ kinh nghiệm quý báu Nội dung giao lưu sẽ tập trung vào quá trình học tập và nỗ lực để đạt được thành công, lý do chọn nghề nghiệp, cũng như bí quyết để vượt qua khó khăn trong học tập và công việc Bên cạnh đó, khách mời sẽ đề cập đến các đặc điểm nghề nghiệp, yêu cầu về phẩm chất và năng lực cần có, cũng như xu hướng phát triển và cơ hội việc làm trong tương lai.
- Phân công lớp trực tuần viết để dẫn và kịch bản hoạt động
- Phân công HS là NDCT, HS tập các tiết mục văn nghệ cá nhân, tập thể để giao lưu
- Hoa hoặc quà lưu niệm cho khách mời
- Tìm hiểu các thông tin liên quan đến nghề nghiệp; đặt câu hỏi về các vấn đề mình quan tâm cho các khách mời
Lớp trực tuần đang tích cực chuẩn bị các nội dung được phân công và đảm nhận việc tập luyện các tiết mục văn nghệ để biểu diễn Tiến trình tổ chức hoạt động này được thực hiện một cách bài bản, nhằm đảm bảo sự thành công cho buổi biểu diễn sắp tới.
+ Chào cờ, sơ kết thi đua tuần và phổ biến nhiệm vụ tuần mới
+ Sinh hoạt theo chủ đề
+ Mục tiêu: Tạo không khí vui vẻ, hứng khởi cho buổi sinh hoạt chủ đề
+ Nội dung – tổ chức thực hiện Đội văn nghệ trường biểu diễn tiết mục văn nghệ đã tập luyện
Hoạt động khám phá – kết nối
Tọa đàm, giao lưu với HS thành đạt của trường
Học sinh có cơ hội tiếp xúc với những danh nhân thành đạt trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ đó hiểu rõ con đường dẫn đến thành công của các doanh nhân Qua đó, các em có thể học hỏi kinh nghiệm quý báu để định hướng cho tương lai của mình.
- Mạnh dạn, tự tin giao lưu, học hỏi
+ Nội dung – tổ chức thực hiện
Anh Hoàng Minh Trung– Cựu HS khóa 2000-2003
Anh Chu Văn Thống- Cựu học sinh khóa 2002-2004
Thầy Đinh Hồng Ngọc – Cựu học sinh khóa 2012-2015
1 Em Lê Ngọc Giàu lớp 10A1
2 Em Lê Ngọc Ánh lớp 108
3 Em Vũ Minh Đức lớp 10A2
4 Em Lê Thị Trang lớp 10A12
Hoạt động 1: Các học sinh tham gia tọa đàm giao lưu đặt câu hỏi cho các khách mời
* Giao lưu với anh Hàng Minh Trung
MC giới thiệu về thành tích của các khách mời
Anh Hoàng Minh Trung, cựu học sinh lớp 12I (Khóa 2000-2003), là một học sinh xuất sắc với thành tích giỏi tỉnh môn Vật lý trong suốt 3 năm học cấp 3 Anh tốt nghiệp Đại học Bách Khoa Hà Nội năm 2008 và đã làm việc tại các tập đoàn lớn như Compal, Panasonic, Viettel ở nhiều quốc gia như Trung Quốc, Haiti và Peru Hiện tại, anh đang sinh sống và làm việc tại TP Vinh, Nghệ An.
Trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay, anh Hoàng Minh Trung đã chia sẻ rằng xu hướng việc làm trong 5-10 năm tới sẽ bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi sự phát triển của công nghệ và tự động hóa Các ngành nghề liên quan đến công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu sẽ ngày càng trở nên phổ biến Đồng thời, nhu cầu về kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm và khả năng thích ứng cũng sẽ trở thành yếu tố quyết định trong tuyển dụng Anh cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi suốt đời để đáp ứng những thay đổi nhanh chóng trong môi trường làm việc.
MC mời các bạn HS tham gia tọa đàm, giao lưu đặt câu hỏi cho khách mời
1 Anh có thể chia sẽ thêm về việc lựa chọn Trường , ngành học cho chúng em trong xu thế hiện nay…
2 Anh có thể cho biết cơ hội việc làm ở các lĩnh vực Sản xuất, Thương mại điện tử, Logistics, Kinh tế/Đầu tư/Tài chính …
3 Hiện nay, một số anh chị sinh viên bỏ học giữa chừng chương trình đang học ở trường Đại học, họ thường tự học hoặc đi làm, vậy anh có thể cho biết ý nghĩa giá trị của bằng cấp khi xin việc ạ?
4 Hiện tại chúng em được các trung tâm tư vấn nhiều về du học và xuát khẩu lao động, chúng em còn nhiều băn khoăn nhờ anh trao đổi thêm về cơ hội và xu thế mới trong lĩnh vực xuất khẩu lao động?
* Giao lưu với anh Chu Văn Thống
MC giới thiệu anh là cựu học sinh lớp 12K, khóa 2001-2004, nổi bật với thành tích học sinh giỏi môn Lịch sử cấp Tỉnh Anh tốt nghiệp Đại học Biên Phòng vào năm 2010 và hiện đang công tác trong lực lượng vũ trang Hiện tại, anh giữ chức vụ Thiếu tá và là Trạm trưởng của Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận.
Anh là hình mẫu tiêu biểu cho sự kiên trì và nỗ lực trong học tập, chứng minh rằng chỉ cần cố gắng không ngừng, chúng ta có thể đạt được những thành quả đáng tự hào.
1 Anh có thể chia sẽ con đường anh trở thành một chiến sĩ biên phòng? Và đây có phải nghề anh mơ ước từ thời học sinh không?
2 Để trở thành một quân nhân thì cần có những yếu tố nào và anh đánh giá về triển vọng của ngành này ạ?
MC: Xin cảm ơn lời chia sẽ chân thành của anh
* Giao lưu với thầy Đinh Hồng Ngọc
Kết quả khảo sát về sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 40 1 Mục đích khảo sát
Mục đích của khảo sát là thu thập thông tin để đánh giá tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp.
Khám phá các nghề nghiệp được đề xuất để củng cố độ tin cậy của những giải pháp được đánh giá cao, đồng thời điều chỉnh các giải pháp chưa phù hợp.
2.4.2 Nội dung và phương pháp khảo sát
Phương pháp khảo sát được thực hiện thông qua việc phát phiếu trực tiếp và sử dụng Google Forms Đánh giá được thực hiện trên thang điểm 4 mức, tương ứng với điểm số từ 1 đến 4.
Không cấp thiết; Ít cấp thiết; Cấp thiết và Rất cấp thiết
Không khả thi; Ít khả thi; Khả thi và Rất khả thi
Tính điểm trung bình theo phần mềm Exel
Tổng hợp các đối tượng khảo sát
TT Đối tượng Số lượng
1 Học sinh lớp 10A8, 10A10 trường THPT Diễn Châu 4 84
2 Giáo viên phụ trách tổ chức hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp trường THPT Diễn Châu 4
2.4.4 Kết quả khảo sát a Khảo sát tỉnh cấp thiết
Chúng tôi đã tiến hành khảo sát với 14 giáo viên và 84 học sinh thông qua bảng hỏi Phương pháp thu thập dữ liệu được thực hiện bằng cách phát phiếu hỏi trực tiếp và sử dụng công cụ Google Forms để tăng tính hiệu quả và thuận tiện trong việc thu thập ý kiến.
41 zo_uTz9EmHQyYdH73lyEg/viewform?usp=sharing để khảo sát tính cấp thiết của
5 giải pháp, tôi thu được kết quả như sau:
Mức 1: Không cấp thiết; Mức 2: Ít cấp thiết; Mức 3: Cấp thiết; Mức 4: Rất cấp thiết
Bảng 4.1 Kết quả khảo sát 14 GV và 84HS về tính cấp thiết của các giải pháp Mức độ
Giải pháp 1 Tổ chức tọa đàm, giao lưu về xu hướng nghề nghiệp hiện nay
Giải pháp 2 Tổ chức cho học sinh tham quan học tập tại các cở sở sản xuất, các làng nghề truyền thống ở địa phương
Giải pháp 3 Tổ chức Diễn đàn 0 0 51 47 3,48 3
Giải pháp 4 Tổ chức hoạt động trải nghiệm khởi nghiệp
Giải pháp 5 Thực hiện dự án trải nghiệm về một nghành nghề tại địa phương
Điểm trung bình của một giải pháp được tính bằng công thức: Điểm TB = (số người mức 1 x 1 + số người mức 2 x 2 + số người mức 3 x 3 + số người mức 4 x 4) : 94 Điểm TB này phản ánh mức độ đạt được của giải pháp.
Kết quả khảo sát cho thấy tính cấp thiết của biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp” nhằm nâng cao năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp cho học sinh lớp 10 đạt mức độ cần thiết cao với điểm trung bình 3,48 Mặc dù có sự khác biệt trong cách đánh giá giữa các nhóm đối tượng, nhưng đa số ý kiến đều thống nhất cho rằng cả 5 giải pháp đề xuất đều cần thiết Mức độ cần thiết của các giải pháp tương đối đồng đều, với khoảng cách giữa các giá trị điểm trung bình không lớn (chênh lệch 0,12) Dữ liệu khảo sát có thể được biểu diễn qua biểu đồ.
Sau khi tiến hành khảo sát tính khả thi của 5 giải pháp thông qua phiếu hỏi trực tiếp và công cụ Google Forms với 14 giáo viên và 84 học sinh, chúng tôi đã thu được những kết quả đáng chú ý.
Mức 1: Không khả thi; Mức 2: Ít khả thi; Mức 3: Khả thi; Mức 4: Rất khả thi
Bảng 4.2 Kết quả khảo sát 14 GV và 84 HS về tính khả thi của các giải pháp
Giải pháp 1 Tổ chức tọa đàm, giao lưu về xu hướng nghề nghiệp hiện nay
Giải pháp 2 Tổ chức cho học sinh tham quan học tập tại các cở sở sản xuất, các làng nghề truyền thống ở địa phương
Giải pháp 3 Tổ chức Diễn đàn 0 1 56 42 3,42 3
Giải pháp 4 Tổ chức hoạt động trải nghiệm khởi nghiệp
Giải pháp 5 Thực hiện dự án trải nghiệm về một nghành nghề tại địa phương
Điểm trung bình (TB) của một giải pháp được tính bằng công thức: Điểm TB = (số người mức 1 x 1 + số người mức 2 x 2 + số người mức 3 x 3 + số người mức 4 x 4) : 94 Điểm TB này phản ánh mức độ đạt được của giải pháp.
Giải pháp 1 Giải pháp 2 Giải pháp 3 Giải pháp 4 Giải pháp 5 Đánh giá tính cấp thiết của các giải pháp
Từ bảng số liệu ở trên, có thể biểu đạt qua biểu đồ:
Kết quả khảo sát tính khả thi cho thấy GV và HS đánh giá tương đối đồng đều về các biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp chủ đề “Tìm hiểu nghề nghiệp” với điểm trung bình 3,48 Khoảng cách giữa các giá trị điểm trung bình không quá xa (chênh lệch 0,13), cho thấy sự thống nhất trong ý kiến đánh giá Tuy nhiên, khi phân tích từng giải pháp cụ thể, có sự chênh lệch giữa các nhóm đánh giá, diễn ra theo quy luật thuận Tất cả 5 giải pháp đều đạt mức điểm từ 3 đến 4, chứng tỏ GV và HS đều đánh giá cao tính khả thi của các giải pháp đề xuất.
