Skkn cấp tỉnh một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp Ở trƣờng thpt anh sơn 1

Lý do chọn đề tài Thực hiện Nghị quyết 29 - NQ/TW, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã đề ra nhiệm vụ: “Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển n

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ

CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THPT ANH SƠN 1

LĨNH VỰC: CHỦ NHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ

CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG THPT ANH SƠN 1

Anh Sơn, tháng 4 năm 2024

4 Tính mới của đề tài, đóng góp của đề tài 2

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4

4 Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 37

5.2 Đánh giá hiệu quả triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả

giáo dục học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

TT Thông tin đầy đủ Chữ viết tắt

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Thực hiện Nghị quyết 29 - NQ/TW, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã

đề ra nhiệm vụ: “Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân; khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân

để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động; khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới”

Để phát triển những phẩm chất, năng lực của người học, đòi hỏi đội ngũ giáo viên nhất là giáo viên chủ nhiệm (GVCN) không ngừng học tập để nâng cao trình

độ chuyên môn, nghiệp vụ Bởi GVCN lớp là người có vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách của học sinh (HS) Họ không chỉ là người trung gian làm cầu nối giữa nhà trường và học sinh, phụ huynh, chịu trách nhiệm thực hiện mọi quyết định quản lý của hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên trong lớp, mà còn là người góp phần không nhỏ hình thành và nuôi dưỡng nhân cách học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước Một GVCN giỏi sẽ xây dựng được một lớp giỏi, nhiều lớp giỏi sẽ xây dựng thành một tập thể vững mạnh

GVCN trên thực tế phải thực hiện rất nhiều công việc, vừa là giáo viên giảng dạy bộ môn, vừa trực tiếp quản lí, giáo dục học sinh lớp mình chủ nhiệm Nhiều giáo viên cho rằng, công tác chủ nhiệm lớp là công việc bận rộn, vừa dễ, vừa khó, vừa đơn giản vừa phức tạp, là một công việc khó khăn vất vả, chiếm nhiều thời gian, sức lực của mỗi giáo viên Tùy theo quan niệm về trách nhiệm của GVCN và tâm huyết nghề nghiệp mà mỗi GVCN thực hiện công tác chủ nhiệm ở các mức độ

và theo những cách rất đa dạng, khác nhau

Nếu chỉ làm tròn vai của một giáo viên chủ nhiệm bình thường công việc sẽ không đến nỗi vất vả, sáng thứ 2 triển khai kế hoạch tuần, cuối tuần tổng kết đánh giá xếp loại Trong tuần giao cho ban cán sự lớp theo dõi báo cáo với GVCN, GVCN trao đổi với phụ huynh về tình hình học sinh Nếu không tiến bộ cuối kỳ, cuối năm hạ loại hạnh kiểm Còn các công việc khác “khoán” cho cán bộ lớp triển khai, thực hiện

Song nếu là GVCN có tâm huyết với nghề, thích làm công tác chủ nhiệm thì nhiệm vụ không dừng lại ở đó, hàng ngày hàng tuần theo dõi tình hình lớp, triển khai thực hiện nhiệm vụ, phối hợp với giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên, cha mẹ học sinh giáo dục, giúp đỡ học sinh tiến bộ Thường xuyên tổ chức các hoạt động

để tạo sân chơi, phát huy năng lực, phẩm chất học sinh, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp thầy – trò Thông qua các hoạt động giúp các em có thêm nhiều kiến thức, kĩ năng để ứng phó với các tình huống có thể xảy ra

Trong giai đoạn hiện nay, việc triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện rất nhiều công việc, vừa giảng dạy, vừa giáo dục, vừa triển khai các nhiệm vụ do nhà trường phân công, ngoài ra còn

có những công việc “không tên” GVCN cũng phải chịu áp lực từ nhiều phía Vì vậy một số giáo viên không thích làm chủ nhiệm nên tìm cách để xin nghỉ, hoặc làm miễn cưỡng

Trong quá trình làm chủ nhiệm đôi lúc giáo viên còn cứng nhắc, nặng về xử

lý kỷ luật, chưa có nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục Việc xử lý các tình huống sư phạm chưa hợp lý, khoa học Vì vậy, trong thời gian qua nhiều vụ việc đáng tiếc liên quan đến học sinh xảy ra như bạo lực học đường, vô lễ với giáo viên, vi phạm an toàn giao thông, các tệ nạn xã hội, đua đòi ăn chơi, chây lười trong học tập, thiếu kĩ năng ứng xử… Nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó một phần do các nhà trường chưa quan tâm đến đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, năng lực chủ nhiệm của một số giáo viên hạn chế, chưa có nhiều giải pháp để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh Vì vậy, vẫn còn hiện tượng học sinh vi phạm nội quy, an toàn giao thông, bạo lực học đường, thiếu kiến thức, kĩ năng kiểm soát cảm xúc, ứng phó với các tình huống xảy ra

Xuất phát từ thực tế đó, qua những năm làm công tác chủ nhiệm lớp, học hỏi,

đúc rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp, chúng tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT Anh Sơn 1”

2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

- Đề tài được nghiên cứu, triển khai thực hiện ở các lớp chủ nhiệm một số trường học trên địa bàn huyện Anh Sơn

- Giáo viên trực tiếp làm công tác chủ nhiệm lớp

4 Tính mới của đề tài, đóng góp của đề tài

- Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của cấp trên, đề tài đã nghiên cứu thực trạng công tác chủ nhiệm lớp ở một số trường THPT nhất là trên địa bàn huyện Anh Sơn

từ đó thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp

- Đề tài đáp ứng được yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giúp học sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người lao động, ý thức và nhân cách công dân; khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động; khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới Vận dụng đề tài vào thực tiễn giáo dục trong nhà trường sẽ mang lại hiệu quả cao hơn trong việc giáo dục toàn diện học sinh

Đề tài được áp dụng nhiều năm và mang lại hiệu quả cao ở trường THPT Anh Sơn 1 và một số trường trên địa bàn Anh Sơn Đề tài có thể áp dụng rộng rãi ở các trường học và các cấp học, nhất là bậc THPT

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Đọc các tài liệu giáo trình có liên quan

đến vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp quan sát: Thông qua quan sát quá trình hoạt động, học tập

của giáo viên và học sinh

- Phương pháp điều tra: Tìm hiểu thực trạng qua điều tra, khảo sát số liệu,

qua kinh nghiệm trao đổi, học tập với đồng nghiệp Qua trò chuyện, trao đổi với giáo viên và học sinh

- Phương pháp thống kê: Khảo sát, đánh giá các nhận thức thái độ của giáo

viên học sinh về vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp thực nghiệm: Kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài qua phiếu

điều tra, khảo sát, qua kết quả học tập rèn luyện của học sinh

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở khoa học

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Vị trí, vai trò của giáo viên chủ nhiệm và công tác chủ nhiệm lớp trong nhà trường

Trong trường học, đơn vị tổ chức cơ bản để giảng dạy và học tập là lớp học

Để quản lý trực tiếp học sinh, nhà trường sẽ phân công một giáo viên giảng dạy

làm công tác chủ nhiệm lớp

Giáo viên chủ nhiệm là người có vai trò quan trọng trong công tác quản lý, giáo dục học sinh Giáo viên chủ nhiệm được coi như một “Hiệu trưởng” quản lý, chỉ đạo triển khai các hoạt động liên quan đến học sinh trong lớp, ngoài nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh là nhiệm vụ rất quan trọng Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm là người tư vấn, định hướng cho học sinh thực hiện các kế hoạch liên quan đến nhà trường, phối hợp với giáo viên bộ môn, cha mẹ học sinh, Đoàn thanh niên trong việc giáo dục toàn diện học sinh Chất lượng của học sinh trong mỗi lớp học phụ thuộc nhiều yếu tố, song giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò quan trọng Hiệu quả công tác của người giáo viên chủ nhiệm được thể hiện

thông qua chính sản phẩm giáo dục của mình

Giáo viên chủ nhiệm có vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục học sinh

“Giáo viên chủ nhiệm là nhân vật trung tâm, linh hồn của lớp, tập hợp và đoàn kết học sinh trong tập thể Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò to lớn trong tổ chức mọi

hoạt động của lớp nhằm giáo dục học sinh”

1.1.2 Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm trong các trường phổ thông

Điều 27 Thông tư 32/TT- BGDĐT ngày 15 tháng 9 năm 2020 của Bộ giáo

dục và đào tạo đã quy định về nhiệm vụ của giáo viên:

1 Thực hiện nhiệm vụ tổ chức các hoạt động dạy học, giáo dục theo kế hoạch giáo dục của nhà trường và kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn; quản lý học sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động

chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giáo dục

2 Trau dồi đạo đức, nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ gìn phẩm chất, danh

dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu trước học sinh; thương yêu, đối xử công bằng

và tôn trọng nhân cách của học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của

học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp

3 Học tập, rèn luyện để nâng cao sức khỏe, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp dạy học, giáo dục

4 Tham gia tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ

5 Tham gia công tác phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở địa phương

6 Thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và của ngành Giáo dục, các quyết định của hiệu trưởng; thực hiện nhiệm vụ do hiệu trưởng phân

công, chịu sự kiểm tra, đánh giá của hiệu trưởng và các cấp quản lý giáo dục

7 Phối hợp với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, gia đình học sinh và các tổ chức xã hội liên quan để tổ chức hoạt động giáo dục

8 Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật

Điều 29 Quyền của giáo viên, nhân viên

1 Giáo viên, nhân viên có những quyền sau đây:

a) Được tự chủ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn với sự phân công, hỗ trợ của

tổ chuyên môn và nhà trường

b) Được hưởng lương, chế độ phụ cấp, chính sách ưu đãi (nếu có) theo quy định; được thay đổi chức danh nghề nghiệp; được hưởng các quyền lợi về vật chất, tinh thần theo quy định

c) Được tạo điều kiện học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, được hưởng nguyên lương, phụ cấp theo lương và các chế độ chính sách khác theo quy định khi được cấp có thẩm quyền cử đi học tập, bồi dưỡng

d) Được hợp đồng thỉnh giảng, nghiên cứu khoa học tại các trường, cơ sở giáo dục khác hoặc cơ sở nghiên cứu khoa học với điều kiện bảo đảm hoàn thành nhiệm

vụ nơi mình công tác và được sự đồng ý của hiệu trưởng bằng văn bản

đ) Được tôn trọng, bảo vệ nhân phẩm, danh dự và thân thể

e) Được nghỉ hè và các ngày nghỉ khác theo quy định của pháp luật

g) Các quyền khác theo quy định của pháp luật

2 Giáo viên làm công tác chủ nhiệm, ngoài các quyền quy định tại khoản 1 Điều này, có những quyền sau đây:

a) Được dự các giờ học, hoạt động giáo dục khác của học sinh lớp do mình làm chủ nhiệm

b) Được dự các cuộc họp của hội đồng khen thưởng và hội đồng kỷ luật khi giải quyết những vấn đề có liên quan đến học sinh của lớp do mình làm chủ nhiệm c) Được dự các lớp bồi dưỡng, hội nghị chuyên đề về công tác chủ nhiệm d) Được quyền cho phép cá nhân học sinh có lý do chính đáng nghỉ học không quá 03 ngày liên tục

đ) Được giảm định mức giờ dạy theo quy định

Như vậy, giáo viên chủ nhiệm lớp ngoài nhiệm vụ giảng dạy, phải triển khai đầy đủ các kế hoạch của nhà trường, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục toàn diện

học sinh Trong đó nhiệm vụ giáo dục đạo đức, nhân cách học sinh là nhiệm quan trọng nhất Bởi trong giai đoạn hiện nay, việc giáo dục đạo đức, nhân cách học sinh hết sức quan trọng Bên cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm là người giám sát, tư vấn, điều hành, tổ chức các hoạt động nhằm giúp học sinh hoàn thiện bản thân Giáo viên chủ nhiệm còn là người bạn để lắng nghe tâm tư nguyện vọng của học sinh, từ đó có các giải pháp nhằm giải quyết các khó khăn cho các em Giáo viên chủ nhiệm còn là người bạn đồng hành trong học tập và hoạt động của các em Có thể nói, giáo viên chủ nhiệm như người cha, người mẹ thứ hai của học sinh Giáo viên chủ nhiệm tận tâm, chăm lo cho học sinh sẽ tạo ra một thế hệ học sinh phát triển toàn diện Một người giáo viên chủ nhiệm giỏi sẽ góp phần xây dựng nên một tập thể lớp vững mạnh, nhiều tập thể lớp vững mạnh sẽ xây dựng nên một nhà trường phát triển toàn diện

Giáo viên chủ nhiệm cũng là nhà “ngoại giao”, là cầu nối giữa nhà trường – gia đình và xã hội trong việc giáo dục học sinh Làm tốt công tác phối hợp giáo dục sẽ góp phần giáo dục học sinh trở thành những người phát triển toàn diện, năng động, sáng tạo, phát huy được năng lực của bản thân

Với vị trí, vai trò và nhiệm vụ như vậy, đòi hỏi người giáo viên không ngừng học tập tích lũy kinh nghiệm để làm công tác chủ nhiệm có hiệu quả, đồng thời Ban giám hiệu nhà trường phải quan tâm bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ giáo viên có đầy đủ năng lực, phẩm chất mới nâng cao được hiệu quả giáo dục học sinh Mỗi giáo viên không ngừng học tập, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, là tấm gương sáng để giáo dục học sinh

Để thực hiện được nhiệm vụ của mình, những người làm công tác chủ nhiệm phải tìm hiểu, nắm vững tình hình học sinh, năng lực sở trường cũng như những nhược điểm hạn chế của các em để xây dựng kế hoạch, phương pháp giáo dục phù hợp mới nâng cao được chất lượng giáo dục.Trên cơ sở kế hoạch được xây dựng, giáo viên chủ nhiệm có nhiều giải pháp để áp dụng đối với từng học sinh để các em tiến bộ Giáo viên chủ nhiệm cần phải thường xuyên liên hệ với giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên để nắm bắt tình hình học sinh, là cầu nối giữa ban giám hiệu, các

tổ chức trong nhà trường với phụ huynh, học sinh Giáo viên chủ nhiệm là người

đại diện cho nhà trường truyền tải các thông tin đến phụ huynh, học sinh, đồng thời cũng là người đại diện tập thể lớp trước nhà trường

Có thể nói, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm hết sức vất vả, nặng nề Song

có nhiều giáo viên vẫn rất thích làm công tác chủ nhiệm, họ tìm thấy niềm vui khi gần gũi trò chuyện với các em, vui vì đã giáo dục các em trở thành những công dân

có ích Bên cạnh đó, cũng có những giáo viên không thích làm chủ nhiệm vì áp lực, vì mất thời gian

Trong quá trình làm công tác chủ nhiệm, có nhiều giáo viên rất thành công, bởi họ đã bỏ nhiều công sức vào việc dạy dỗ các em, giúp các em phát huy được năng lực của mình, tạo điều kiện để các em học tập, hoạt động góp phần hoàn thiện bản thân Nhưng cũng có những giáo viên chưa thành công trong công tác chủ nhiệm, năm nào làm công tác chủ nhiệm cũng có học sinh bị kỷ luật, lớp luôn đứng cuối trường, các nhiệm vụ nhà trường giao đều hoàn thành chậm…Qua khảo sát thực tế chúng tôi rút ra những nguyên nhân sau:

- Ban giám hiệu nhà trường chưa chú trọng kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm nhằm phát hiện những tồn tại để giúp đỡ giáo viên khắc phục

- Ban giám hiệu chưa phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục học sinh, chưa có biện pháp để hỗ trợ giáo viên khi giáo dục học sinh chậm tiến

- Việc xét thi đua khen thưởng của giáo viên còn nặng về thành tích, chưa đánh giá thỏa đáng công sức của giáo viên chủ nhiệm, nhất là những lớp có nhiều tiến bộ nhưng chưa được khen thưởng

* Về phía giáo viên:

- Chưa dành nhiều thời gian để tìm hiểu đặc điểm, tình hình học sinh lớp chủ nhiệm nên chưa có các giải pháp để giáo dục phù hợp

- Chưa có nhiều kiến thức, kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm

- Nặng về thành tích nên xử lý các tình huống, giáo dục học sinh còn mang tính áp đặt, đôi lúc bao che các hành vi vi phạm của học sinh, không có sự phối hợp với gia đình, nhà trường để giáo dục học sinh

Từ thực tiễn đó nên chất lượng giáo dục học sinh ở một số lớp chưa cao, một

số giáo viên làm công tác chủ nhiệm chưa thành công, chủ nhiệm lớp nào cũng có học sinh cá biệt dẫn đến chán nản và không thích làm công tác chủ nhiệm Cũng vì chất lượng giáo dục thấp nên Ban giám hiệu nhà trường không bố trí làm công tác chủ nhiệm Vì vậy một số ít giáo viên có tư tưởng không làm tốt công tác chủ nhiệm để năm sau không phải chủ nhiệm nữa

MẪU PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN GIÁO VIÊN VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM

Họ và tên giáo viên: ……….giảng dạy môn:…

Đã giảng dạy được: ……….năm Làm công tác chủ nhiệm lớp: …….năm Xin thầy (cô) cho ý kiến sau:

* Sau khi phát phiếu thăm dò 60 giáo viên THPT, chúng tôi nhận được kết quả như sau:

Nội dung Kết quả

Theo thầy (cô)

Tỉ lệ 70%

Số lượng 18/60

Tỉ lệ 30%

Số lượng 0/00

Tỉ lệ 0%

Tỉ lệ 40%

Số lượng 28/60

Tỉ lệ 47%

Số lượng 8/60

Tỉ lệ 13% Làm công tác

chủ nhiệm đem

lại cho thầy

(cô) niềm vui

khi nào?

Khi lớp được thăng bậc

Khi giáo dục học sinh tiến bộ

Tất cả các ý trên

Số lượng 25/60

Tỉ lệ 42%

Số lượng 20/60

Tỉ lệ 33%

Số lượng 15/60

Tỉ lệ 25%

Tất cả các ý trên

Số lượng 14/60

Tỉ lệ 23%

Số lượng 27/60

Tỉ lệ 45%

Số lượng 19/60

Tỉ lệ 32% Thầy (cô) khó

Khi tư vấn cho học

sinh

Số lượng 17/60 Tỉ lệ

28%

Số lượng 31/60

Tỉ lệ 52%

Số lượng 12/60

Tỉ lệ 20%

Qua kết quả khảo sát, chúng tôi nhận thấy những giáo viên tâm huyết với nghề đều yêu thích công tác chủ nhiệm và coi đây là nhiệm vụ rất quan trọng trong nhà trường Thầy cô đã tìm thấy niềm vui, cảm hứng cho những giờ dạy sau mỗi thành công của học trò Thầy cô vui khi học sinh tiến bộ, khi giáo dục thành công một học sinh chậm tiến, vui khi giúp đỡ được học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vui

vì đã thuyết phục được các em trở lại trường khi các em có ý định bỏ học và có lẽ niềm vui lớn nhất của giáo viên chủ nhiệm là các em đã trưởng thành và trở thành những công dân tốt sau khi rời mái trường thân yêu Dù không còn trong vòng tay của thầy cô nhưng các em luôn nhớ về thầy cô, nhớ về mái trường THPT thân yêu của mình

Bên cạnh đó, cũng có những giáo viên cảm thấy bị bắt buộc khi làm công tác chủ nhiệm Họ không thích làm công tác chủ nhiệm vì không muốn “mất thời gian, tốn công sức”, sau giờ dạy được nghỉ ngơi không phải tất bật bởi các hồ sơ, sổ sách, không liên quan đến các kế hoạch của nhà trường Mỗi đợt thi đua không phải lo lắng lớp bị tụt bậc, không phải chịu áp lực giữa nhà trường với phụ huynh, không phải đau đầu khi học sinh vi phạm…nhất là trong giai đoạn hiện nay, làm công tác chủ nhiệm lớp rất nhiều áp lực Học sinh ngày càng tinh vi, có nhiều hành

vi ngoài tầm kiểm soát của giáo viên; một số phụ huynh phó mặc cho giáo viên, thậm chí thường xuyên “soi” giáo viên chủ nhiệm để gây khó khăn… Những giáo viên không thích làm công tác chủ nhiệm chứng tỏ năng lực sư phạm có nhiều hạn chế, chưa nhận thức đúng vai trò, vị trí của người giáo viên, chưa tìm thấy niềm vui khi làm công tác chủ nhiệm lớp

Công tác chủ nhiệm lớp phụ thuộc rất lớn vào năng lực của giáo viên chủ nhiệm Một trong những nguyên nhân giáo viên không thích làm công tác chủ nhiệm là do giáo viên vẫn còn thụ động, chờ kế hoạch cụ thể của cấp trên, chưa chủ động trong việc triển khai kế hoạch và giáo dục học sinh Ban giám hiệu nhà trường chỉ đưa ra kế hoạch chung, không thể làm thay phần việc của giáo viên chủ nhiệm, không thể lúc nào cũng “cầm tay chỉ việc” Chính vì vậy mà hiệu quả giáo dục còn thấp, lớp lúc nào cũng ở vị trí tốp cuối của trường

Bản thân, người chủ nhiệm cũng chưa cố gắng, chưa học hỏi, tích lũy kinh nghiệm để giáo dục học sinh đạt hiệu quả Vì vậy, chưa nắm bắt kịp thời tình hình của học sinh lớp mình để chấn chỉnh, hoặc ngăn chặn các biểu hiện vi phạm Khi học sinh vi phạm còn có các hình thức kỷ luật thiếu tính răn đe, hoặc không mang tính giáo dục, thậm chí là phản giáo dục gây bức xúc trong giáo viên, phụ huynh và học sinh

Trên thực tế một số giáo viên chủ nhiệm chưa có sự phối hợp với giáo viên bộ môn, đoàn thanh niên, Hội cha mẹ học sinh dẫn đến chất lượng giáo dục chưa mang lại hiệu quả cao Nội dung, hình thức tổ chức các buổi sinh hoạt lớp mang tính rập khuôn, thiếu đầu tư, nghèo nàn, nặng về hành chính, không thu hút, lôi

cuốn HS, hiệu quả giáo dục thấp Trong các buổi sinh hoạt tập thể lớp, ngoại khóa giáo viên còn chưa chủ động tổ chức cho học sinh thảo luận, tranh luận về một chủ

đề thiết thực nào đó hoặc trải nghiệm thực tế để giáo dục phẩm chất đạo đức và kỹ năng sống cho các em

1.2.2 Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp trong các nhà trường

Khi được phân công công tác chủ nhiệm, có những giáo viên vui vì đó là công việc yêu thích, nhưng cũng có những giáo viên buồn vì “bị chủ nhiệm” Khi nhận lớp chủ nhiệm, tâm trạng của mỗi giáo viên cũng khác nhau, có người phân công lớp nào cũng được, nhưng có giáo viên lại sợ phải vào những lớp mà chất lượng đầu vào thấp, kèm theo nhiều học sinh cá biệt

Tùy vào năng lực, sở trường, kinh nghiệm của mỗi giáo viên, khi nhận nhiệm

vụ chủ nhiệm lớp, mỗi giáo viên có các giải pháp khác nhau để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh

Chúng tôi đã tiến hành khảo sát về các giải pháp công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên:

MẪU KHẢO SÁT CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO

HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM

Họ và tên giáo viên:……… Giáo viên trường: ……

Đã tham gia công tác chủ nhiệm: ……… … năm

Thầy (cô) hãy cho biết ý kiến về các giải pháp các thầy cô đã thực hiện khi làm công tác chủ nhiệm lớp:

Tìm hiểu hoàn cảnh gia

đình, năng lực học sinh,

tâm tư nguyện vọng?

SL 21/60

TL 35%

SL 34/60

TL 57%

SL 5/60

TL 8% Thường xuyên phối hợp,

trao đổi với giáo viên bộ

môn, Đoàn thanh niên

Phối hợp chặt chẽ Có phối hợp Không phối hợp

SL 27/60

TL 45%

SL 22/60

TL 37%

SL 11/60

TL 18% Phối hợp với cha mẹ học

sinh

Phối hợp chặt chẽ Có phối hợp Không phối hợp

SL 17/60

TL 28%

SL 24/60

TL 40%

SL 19/60

TL 32% Trao đổi, báo cáo tình

hình lớp với BGH, đề

nghị BGH hỗ trợ giáo dục

HS

Thường xuyên báo cáo Ít báo cáo Không báo cáo

SL 16/60

TL 27%

SL 22/60

TL 37%

SL 18/60

TL 30% Thầy (cô) có đổi mới nội

dung, hình thức sinh hoạt

lớp không?

Thường xuyên đổi mới Có đổi mới Không đổi mới

SL 9/60

TL 15%

SL 13/60

TL 22%

SL 38/60

TL 63%

Sau khi tiến hành khảo sát, thu kết quả và trao đổi với nhiều giáo viên chủ nhiệm, chúng tôi nhận thấy: Sau khi nhận lớp, một số giáo viên đã tiến hành tìm hiểu học sinh, lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp, đồng thời tìm hiểu về hoàn cảnh, năng lực của từng học sinh trên cơ sở đó để xây dựng kế hoạch giáo dục và đề ra các giải pháp giáo dục phù hợp Để làm tốt công tác giáo dục học sinh, giáo viên chủ nhiệm đã có nhiều giải pháp để tạo điều kiện cho học sinh phát huy năng lực, sở trường Phối hợp chặt chẽ với Ban giám hiệu nhà trường, Đoàn thanh niên, Hội cha

mẹ học sinh, giáo viên dạy để tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh Để nâng cao hiệu quả giáo dục, một số giáo viên đã đổi mới hình thức, nội dung sinh hoạt lớp và mang lại hiệu quả cao

Tuy nhiên, bên cạnh đó, 1 số giáo viên coi công tác chủ nhiệm là kiêm nhiệm

và chỉ cần triển khai đầy đủ kế hoạch của nhà trường là hoàn thành nhiệm vụ Việc lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp cho học sinh xung phong hoặc chọn ngẫu nhiên Khi giao việc cho học sinh không quan tâm đến kết quả, mọi công việc nhà trường triển khai phó mặc cho cán bộ lớp Trong công tác giáo dục thiếu sự phối hợp giữa GVCN với giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên, Chi hội Cha mẹ học sinh Giờ sinh hoạt lớp trở thành nỗi “ám ảnh” của các em học sinh Chính vì thế khoảng cách giữa GVCN với học sinh ngày càng xa Vì thế các em chưa xem GVCN là “người

mẹ thứ 2” để bộc bạch, tâm sự, chia sẻ những buồn vui trong cuộc sống, thiếu động lực để các em cố gắng hoàn thiện bản thân Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến một

số giáo viên không thích làm công tác chủ nhiệm nhất là trong giai đoạn hiện nay Chính một số giáo viên không thích làm chủ nhiệm, chưa tâm huyết với nghề, chưa có giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh mà một bộ phận học sinh có biểu hiện xuống cấp về mặt đạo đức, sống vô cảm Rồi các tệ nạn xã hội, tiếp xúc văn hóa phẩm đồi trụy…có cơ hội len lỏi vào trường học Thậm chí có những HS xem thường, vô lễ, thậm chí chống đối lại thầy cô giáo đang dạy mình Thực trạng này luôn là rào cản, gây khó khăn cho những người làm công tác chủ nhiệm lớp Bởi vì người GVCN đâu chỉ là quản lí các em mà còn phải dạy dỗ, phải chịu trách nhiệm về mặt học tập, đạo đức của các em Trong công tác chủ nhiệm thiếu sự phối hợp giữa GVCN với phụ huynh dẫn đến một số phụ huynh không quan tâm đến con em, phó mặc, đổ lỗi cho nhà trường khi các em vi phạm Đôi lúc còn có những phụ huynh còn gây khó khăn cho giáo viên Vì vậy, GVCN ngoài nhiệm vụ được giao còn phải làm việc có tâm, có tầm, có nhiều giải pháp mới có thể giáo dục các em trưởng thành

1.2.3 Quan điểm của học sinh về giáo viên chủ nhiệm

Đối với các em học sinh, GVCN như người mẹ thứ 2, là người đồng hành cùng các em trong những năm tháng cắp sách đến trường Mỗi học sinh có cách nhìn khác nhau về GVCN và mong muốn những việc GVCN cần hỗ trợ các em

Để tìm hiểu quan điểm của các em về GVCN, chúng tôi đã tiến hành khảo sát

120 em học sinh và thu được kết quả:

Tỉ lệ 34%

Số lượng 22/120

Tỉ lệ 18%

Số lượng 58/120

Tỉ lệ 48%

Em có thường

xuyên tâm sự với

thầy (cô) chủ nhiệm

không?

Số lượng 37/120

Tỉ lệ 31%

Số lượng 27/120

Tỉ lệ 23%

Số lượng 56/120

Tỉ lệ 46% Khi gặp khó khăn

Tỉ lệ 37%

Số lượng 28/120

Tỉ lệ 23%

Số lượng 48/120

Tỉ lệ 40%

Tỉ lệ 41%

Số lượng 23/120

Tỉ lệ 19%

Số lượng 48/120

Tỉ lệ 40%

kĩ năng sống

Các hoạt động văn nghệ, thể thao

Tất cả các hoạt động

Số lượng 28/120

Tỉ lệ 23%

Số lượng 25/120

Tỉ lệ 21%

Số lượng 67/120

Tỉ lệ 56%

Tỉ lệ 19%

Số lượng 34/120

Tỉ lệ 28%

Số lượng 63/120

Tỉ lệ 53%

Vì sao em không

thích giờ sinh hoạt

lớp

Vì GVCN thường xuyên phê bình học sinh

Vì GVCN giao cho cán bộ lớp sinh hoạt

Nội dung sinh hoạt nhàm chán, không đổi mới

Số lượng 32/120

Tỉ lệ 27%

Số lượng 14/120

Tỉ lệ 12%

Số lượng 74/120

Tỉ lệ 61%

Qua kết quả khảo sát, chúng tôi nhận thấy đa số học sinh đều đặt niềm tin vào GVCN, khi các em muốn tâm sự, sẻ chia hoặc gặp khó khăn người đầu tiên các em tìm đến là thầy (cô) chủ nhiệm của mình Song bên cạnh đó các em cũng mong muốn thầy (cô) gần gũi với các em hơn, là chỗ dựa tinh thần để các em có thể trò chuyện, tâm sự, tư vấn như người bạn, người mẹ Các em cũng rất thích tham gia các hoạt động ngoại khóa, giáo dục kĩ năng sống, văn nghệ, thể dục thể thao mà nhà trường, Đoàn trường cũng như lớp tổ chức Thông qua phiếu khảo sát cũng như lời tâm sự của một số học sinh, các em gần như không thích giờ sinh hoạt lớp Theo các em đó là tiết các em phải nghe “ca nhạc”, “bài hát quen thuộc”…đó là thời gian nặng nề, ám ảnh nhất của các em Trên thực tế, các em mong muốn những giờ sinh hoạt được tổ chức “nhẹ nhàng” nhưng hiệu quả hơn Ngoài việc nhận xét đánh giá học sinh, các thầy (cô) có thể lồng ghép đưa vào nội dung sinh hoạt các chuyên đề mang tính giáo dục, vừa giúp các em có thêm kiến thức, kĩ năng…vừa tạo điều kiện để các em phát huy năng lực và đặc biệt tạo không khí thoải mái sau tuần học vất vả Khi các em gặp khó khăn, không phải GVCN nào cũng là chỗ dựa để các em tâm sự, tìm sự giúp đỡ

3 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT Anh Sơn 1

3.1 Khảo sát đặc điểm học sinh ở lớp chủ nhiệm để đề ra biện pháp giáo dục phù hợp

Để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm phải nắm bắt được tâm sinh lí, nhu cầu, nguyện vọng, ước mong, khả năng trình độ của học sinh, nắm vững hoàn cảnh sống, những tác động của gia đình, mối quan hệ xã hội, bạn bè của học sinh Là giáo viên chủ nhiệm nên tìm hiểu học sinh thông qua nhiều biện pháp

Cụ thể như sau:

- Tìm hiểu học sinh qua hồ sơ như học bạ, sơ yếu lí lịch, qua bạn bè, thậm chí

là tìm hiểu thông qua giáo viên chủ nhiệm, giáo viên dạy ở các lớp dưới

- Sau khi nhận công tác chủ nhiệm, để giúp các em tự tin, làm quen và tạo sự

gần gũi, thân thiện giữa giáo viên chủ nhiệm với các em, nhất là các em lớp 10 mới

bỡ ngỡ bước vào ngôi trường THPT khác hẳn với ngôi trường cũ của các em, giáo viên chủ nhiệm cần giới thiệu về bản thân như tuổi đời, tuổi nghề, dạy môn Sau

đó, lần lượt mời các em tự giới thiệu về bản thân, sở thích để các em tự tin hơn khi

nói trước tập thể lớp, để các em hiểu nhau hơn

- Kênh thông tin để nắm được hoàn cảnh gia đình từng em, năng lực sở

trường của các em, giáo viên chủ nhiệm nên tìm hiểu qua phiếu Có thể lập mẫu phiếu như sau:

TRƯỜNG THPT…… CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

LỚP …… Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SƠ YẾU LÍ LỊCH HỌC SINH

Năm học 20….- 20…

1 Họ và tên học sinh Giới tính :

2 Ngày tháng năm sinh : SĐT học sinh ………

3 Nơi sinh (xã, huyện ,tỉnh):

4 Nơi thường trú (chỗ ở hiện nay)

Đặc điểm bản thân: ………

………

6 Họ tên cha : Nghề nghiệp Tuổi

Nơi công tác : Số điện thoại

7 Họ tên mẹ : Nghề nghiệp Tuổi

Nơi công tác: Số điện thoại

8 Hoàn cảnh gia đình: Các anh, chị, em ruột (họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi học hoặc nơi công tác):

9 Chế độ chính sách (Con TB(%), con BB, Mồ côi, Hộ nghèo, hộ cận nghèo, bị nhiễm chất độc da cam):

10 Kết quả năm trước : Học lực: Điểm TB Loại ; Hạnh kiểm

Học sinh giỏi cấp huyện (môn, giải):

Học sinh giỏi cấp Tỉnh (môn, giải):

Được tham gia thi HSG Tỉnh (môn):

11 Chức vụ đã từng làm (lớp trưởng, lớp phó, sổ sách, liên đội trưởng, quản ca, tổ trưởng ):

12 Sở thích : Môn học yêu thích: Thể thao (môn)…………,văn nghệ:……

Sở trường: ………Sở đoản: ………

13 Chỉ tiêu phấn đấu trong năm học này: Học lực: Hạnh kiểm:

Dự kiến đăng kí thi HSG cấp trường môn:

14 Ứng cử vào cán bộ lớp, chức vụ gì (Bí thư, lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng, sở sách, quản ca, bảo vệ lớp, cờ đỏ):……….……….………

15 Đăng kí tham gia hoạt động, Câu lạc bộ (Thể thao, văn nghệ, cờ đỏ, thanh niên tình nguyện, CLB tiếng Anh, tiếng trung, phát thanh, thiện nguyện…): ………

16 Dự định chọn ngành hoặc trường đại học sau khi tốt nghiệpTHPT:

(Học sinh điền đầy đủ các thông tin vào “ ”, tích “x” vào các ô trống

Qua phiếu khảo sát, GVCN bước đầu tổng hợp Năm học 2023 – 2024, lớp 12D3 có 44 em, trong đó 12 nam, 32 nữ, 2 em thuộc gia đình hộ nghèo, 6 em hộ cận nghèo Lớp 10C3 có 48 em, 12 nam, 36 nữ, dân tộc 2, 2 em con hộ nghèo, 2 con hộ cận nghèo, 2 em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

Trên cơ sở phiếu thông tin, giáo viên chủ nhiệm nắm được sơ bộ về hoàn cảnh gia đình từng em, năng lực, sở trường…để từ đó có thể tư vấn, giúp đỡ, giáo dục và tổ chức các hoạt động để phát huy năng lực của các em cũng như khắc phục những tồn tại, hạn chế của các em Thông qua phiếu khảo sát, GVCN nắm được thông tin những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh có vấn đề về tâm lý để quan tâm, tạo điều kiện để các em được học tập tốt hơn

Sau khi làm quen với các em, nắm được đặc điểm tình hình chung của lớp, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, trên cơ sở mục tiêu, nhiệm vụ của nhà trường trong năm học, giáo viên chủ nhiệm cần xây dựng kế hoạch giáo dục học sinh

Trong kế hoạch giáo dục phải xác định rõ mục đích, chỉ tiêu phấn đấu và các biện pháp chính Đặc biệt chú trọng giải pháp phối hợp giữa các lực lượng giáo dục khác để đạt mục đích đề ra, cần có phương hướng phát triển lớp, sự thực hiện tuần tự hợp lí Kế hoạch phải phát huy được mặt mạnh, khắc phục được hạn chế của lớp, phải khoa học, tránh tình trạng tùy hứng tùy tiện, qua loa Biện pháp thực hiện cần thể hiện tính phong phú, đa dạng Tuy nhiên các biện pháp đề ra trong kế hoạch chỉ là “phần cứng” Trong quá trình thực hiện cần phải vận dụng, điều chỉnh một cách linh hoạt các biện pháp giáo dục sao cho phù hợp với tình hình thực tế để công việc đạt hiệu quả cao

Khi xây dựng kế hoạch giáo dục cho học sinh lớp chủ nhiệm cần lưu ý:

- Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở kế hoạch giáo dục của nhà trường, song phải phù hợp với đặc điểm tình hình học sinh lớp chủ nhiệm

- Kế hoạch được xây dựng cho cả năm học, theo chủ đề từng tháng, gắn với các sự kiện, ngày lễ để giáo dục học sinh hiệu quả hơn

- Nội dung giáo dục cần phối hợp giữa kiến thức và kỹ năng, hình thức giáo dục đa dạng phong phú mới phát huy được năng lực học sinh, rèn luyện kĩ năng ứng phó cho các em

Việc xây dựng kế hoạch, nội dung giáo dục có ý nghĩa rất quan trọng, trên cơ

sở kế hoạch được xây dựng, GVCN phối hợp với cán bộ lớp triển khai giáo dục cho học sinh bằng nhiều hình thức khác nhau Việc thực hiện mỗi chuyên đề, GVCN cần làm rõ mục đích cần đạt về nội dung, thông qua giáo dục rèn luyện cho học sinh kiến thức, kĩ năng gì

Với việc lập kế hoạch cho công tác giáo dục cho học sinh lớp chủ nhiệm trong những năm học qua, lớp chúng tôi chủ nhiệm đã hoàn thành tốt, đúng thời gian quy định và đạt được nhiều thành tích cao

3.2 Lựa chọn và phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ lớp, cán bộ Đoàn

a Lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp:

- Cán bộ lớp có vai trò hết sức quan trọng đối với mỗi lớp học Cán bộ lớp là

là cánh tay đắc lực của GVCN, thay mặt giáo viên triển khai kế hoạch, quản lý các bạn trong các giờ học, hoạt động Cán bộ lớp sẽ là người theo dõi các bạn để báo cáo GVCN vào cuối tuần hoặc khi có hiện tượng bất thường xảy ra Cán bộ lớp là người hỗ trợ GVCN tổ chức các hoạt động, đồng hành cùng với các bạn, giúp đỡ các bạn cùng tiến bộ Tất cả các hoạt động liên quan đến học sinh mà giáo viên nắm được cơ bản đều thông qua đội ngũ cán bộ lớp Đội ngũ cán bộ lớp có năng lực, tự giác, hoạt động có hiệu quả sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Vì vậy, việc lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải lựa chọn kỹ để phát huy được năng lực, sở trường của các em Việc lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp tốt là rất quan trọng, song việc bồi dưỡng và phát huy vai trò cán bộ lớp lại quan trọng hơn Qua công tác quản lý học sinh, nắm bắt thông tin học sinh, tổ chức các hoạt động giáo dục giúp các em trưởng thành hơn, rèn luyện kỹ năng nói, ứng xử, tự tin trước tập thể và xử lý các tình huống xảy

ra Cán bộ lớp là những người gần gũi với các bạn nên biết chia sẻ, giúp đỡ, động viên các bạn cũng cố gắng, vận động các bạn tham gia các hoạt động bổ ích ở trường, lớp, tránh gia các tệ nạn luôn cận kề như hút thuốc, game, bạo lực học đường…Cán bộ lớp thực hiện tốt nhiệm vụ sẽ là tấm gương để các bạn trong lớp noi theo, phấn đấu

Thông qua phiếu tìm hiểu, giáo viên có thể biết được ở lớp dưới em nào đã làm cán bộ lớp, em nào có năng lực, sở trường gì Đồng thời, qua các hoạt động đầu năm, giáo viên cũng cần chú ý những học sinh có ý thức tự giác, có trách nhiệm trong học tập và hoạt động để lựa chọn Tuy nhiên, giáo viên không nên áp đặt mà có thể cho các em tự xung phong các chức vụ trong lớp như lớp trưởng, lớp phó học tập, văn nghệ…qua giới thiệu của các bạn trong lớp, hoặc giáo viên chủ nhiệm có thể giới thiệu, động viên để các em tự giác xung phong nhận nhiệm vụ Đối với những em có năng lực nhưng còn rụt rè, chưa tự tin, giáo viên chủ nhiệm

có thể gặp gỡ, trao đổi, phân tích để các em tự xung phong nhận nhiệm vụ

Giáo viên chủ nhiệm có thể đưa ra các tiêu chuẩn để lựa chọn cán bộ lớp: + Có tư cách đạo đức tốt, có ý thức tổ chức kỷ luật gương mẫu trong học tập

và hoạt động

+ Tự tin, năng nổ, nhiệt tình, sẵn sàng nhận nhiệm vụ

+ Có năng lực học khá, giỏi, chăm chỉ

+ Có điều kiện thuận lợi để tham gia các hoạt động của lớp

+ Có tín nhiệm cao trong tập thể lớp…

Để cán bộ lớp hoạt động có hiệu quả, giáo viên chủ nhiệm cũng nên lấy tín nhiệm từ các em học sinh Các em có phiếu tín nhiệm cao giúp các em tự tin hơn

và sẽ nhận được sự ủng hộ của các bạn trong lớp và đó cũng là động lực để các em

cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Việc lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp cần xuất phát từ đặc điểm, nhiệm vụ từng năm học và tính chất phát triển của tập thể học sinh Nên căn cứ vào 3 giai đoạn phát triển của tập thể lớp mà lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp Ví dụ: ở giai đoạn đầu (tập thể mới hình thành) rất cần có một lớp trưởng biết hi sinh, có uy tín, biết quan tâm đến người khác, gương mẫu, biết cảm hoá các bạn , không nhất thiết phải là học sinh học giỏi nhất lớp Nhưng sang giai đoạn 2 và 3 (khi tập thể đã phát triển) rất cần có lớp trưởng năng động, sáng tạo, luôn tìm tòi nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động mọi mặt để cuốn hút các bạn Đối với tập thể lớp có nhiều học sinh kết quả rèn luyện chưa tốt cần chọn những cán bộ lớp “cương” để

có độ uy với các bạn, bên cạnh đó chọn thêm những em có khả năng “nhu” để kết hợp trong những thời điểm nhất định

b Phát huy tính tự giác, khả năng tự quản của đội ngũ cán bộ lớp

Dựa vào năng lực, sở trường của cán bộ lớp, giáo viên chủ nhiệm phân công chức vụ, nhiệm vụ cho phù hợp và đạt hiệu quả

Cụ thể:

+ Lớp trưởng theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp: điểm danh và ghi rõ sĩ

số của lớp, số bạn vắng lên góc trái bảng hàng ngày; điều khiển các bạn xếp hàng chào cờ và thể dục giữa giờ và các hoạt động tập trung toàn trường khác

+ Lớp phó lao động: Theo dõi việc giữ gìn vệ sinh trong, ngoài lớp, vệ sinh khu vực được phân công

+ Lớp phó học tập tổ chức học bài theo nhiều hình thức phong phú thông qua các tổ trưởng để theo dõi tinh thần, thái độ học của các bạn trong; điều khiển lớp khi lớp trưởng vắng Tổ trưởng theo dõi sát việc học bài, chuẩn bị bài ở nhà và ở lớp của các tổ viên để kịp thời nhắc nhở và báo cáo với lớp phó học tập

- Phong trào thi đua: Lớp trưởng, lớp phó thông qua giáo viên chủ nhiệm lên

kế hoạch cụ thể và phối hợp với các tổ trưởng để cùng phổ biến đến các tổ viên cùng thực hiện

- Hoạt động ngoại khoá:

+ Lớp trưởng, lớp phó làm chỉ huy, theo sát tình hình lớp khi chia lớp theo các tổ hoặc các nhóm bạn

+ Các tổ trưởng hoặc nhóm trưởng hướng dẫn đội của mình tham gia hoạt động Từ đó, tạo được sự đoàn kết gắn bó giữa các thành viên trong tổ, nhóm Đội ngũ cán bộ lớp còn có nhiệm vụ nắm bắt hoàn cảnh, tâm sinh lý các bạn, nhất là

các bạn có biểu hiện tâm lý không bình thường, gia đình có hoàn cảnh đặc biệt để báo cáo kịp thời cho GVCN hỗ trợ, giúp đỡ

Để phát huy vai trò của các em, sau khi phân công nhiệm vụ, giáo viên chủ nhiệm sẽ thông báo cán bộ lớp có những quyền hạn gì cho học sinh cả lớp nghe và thực hiện Cán bộ lớp sẽ thay mặt giáo viên chủ nhiệm triển khai một số kế hoạch của nhà trường, theo dõi, giám sát các hoạt động của từng thành viên, cuối tuần xếp loại thi đua và báo cáo kịp thời những hiện tượng học sinh vi phạm để ngăn chặn, phối hợp xử lý, giáo dục

GVCN cần dành thời gian nhất định để tập huấn, hướng dẫn các kĩ năng cần thiết khi triển khai công việc cho các em Trước hết, yêu cầu các em phải gương mẫu, công tâm, đánh giá khách quan, chính xác Trong kiểm tra, nhắc nhở các bạn cần tránh va chạm, đặc biệt là không được gây gổ, lạm quyền Những việc không thể tự giải quyết phải báo cáo kịp thời cho giáo viên chủ nhiệm

Đầu năm học, tất cả các lớp đều phải tiến hành đại hội Để tổ chức tốt Đại hội lớp – Chi đoàn cũng là dịp giúp các em ghi điểm đầu tiên, GVCN cần hướng dẫn, giúp đỡ các em xây dựng kế hoạch và tổ chức đại hội thật tốt, phân công các em chuẩn bị từng nội dung cụ thể như chuẩn bị báo cáo, trang trí, viết tham luận…Việc tổ chức đại hội giúp các em rèn luyện kỹ năng lập kế hoạch, tự tin và

có khả năng điều hành các hoạt động trong lớp

Sau đại hội, đội ngũ cán bộ lớp, cán bộ Đoàn được kiện toàn và đi vào hoạt động GVCN ngoài trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để các em vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ vừa học tốt, cần xây dựng ý thức tự giác cho đội ngũ cán

bộ lớp và học sinh trong lớp Đầu các buổi học, giáo viên chủ nhiệm cần thường xuyên đến kiểm tra, hỗ trợ cán bộ lớp hướng dẫn các bạn chuẩn bị các công việc cần thiết cho buổi học như vệ sinh lớp học, khu vực sân trường, sắp xếp bàn ghế, kiểm tra bài tập…Sau khi các hoạt động đã đi vào nề nếp, giáo viên chủ nhiệm không phải thường xuyên đến lớp mà chủ yếu điều hành công việc từ xa Việc xây dựng ý thức tự quản cho đội ngũ cán bộ lớp sẽ tạo điều kiện để các em phát huy

năng lực, các hoạt động của lớp đi vào nề nếp và đạt hiệu quả cao hơn Các em có

ý thức tự giác điều hành công việc, GVCN sẽ “nhàn hơn” Điều đó không có nghĩa

là GVCN khoán trắng, mà vẫn phải thường xuyên theo dõi, nắm bắt tình hình lớp

để giúp các em tháo gỡ những khó khăn trong quá trình hoạt động

Ngoài ra, GVCN cũng cần tạo hứng thú trong công việc, tạo sự đoàn kết nhất trí cao trong Ban cán bộ lớp để làm sao các em cũng phải biết làm việc “hết mình”, biết phấn đấu vì tập thể và biết tự giác, chủ động điều hành lớp ngay cả khi không

có GVCN Sử dụng phiếu giao việc cũng là một hình thức tạo cho học sinh phát huy tính tự giác, tự quản, tinh thần trách nhiệm trong công việc Trên cơ sở được giao việc học sinh phải tự lập kế hoạch và giáo viên chủ nhiệm hẹn thời gian để duyệt Nhìn chung được giao việc và nhất là được thầy cô tin tưởng, phát huy tính dân chủ và tự quản các em rất phấn khởi và tất nhiên phải rút kinh nghiệm, khen chê kịp thời

Một số công việc GVCN cũng không nên làm thay cho cán bộ lớp, ngược lại GVCN cũng không “khoán trắng” nhiệm vụ cho các em học sinh Việc nhận xét, đánh giá tình hình lớp cuối tuần giao cho cán bộ lớp triển khai, nhận xét những mặt làm được, chưa làm được của lớp trong tuần, đồng thời chỉ ra những bạn còn mắc khuyết điểm Trên có sở đánh giá của cán bộ lớp, GVCN đánh giá chung, chỉ ra những tồn tại để các em nhận lỗi, sửa chữa khuyết điểm

c Khen thưởng công khai kịp thời và nhắc nhở đúng lỗi một cách tế nhị

Cán bộ lớp là đội ngũ giúp GVCN điều hành, quản lý mọi công việc Đội ngũ cán bộ lớp năng nổ, nhiệt tình, có trách nhiệm sẽ hỗ trợ GVCN rất nhiều trong công việc Để kịp thời động viên các em cũng như tạo động lực để các em làm tốt hơn, cuối tuần GVCN cũng nên dành 1 ít thời gian để nhận xét về đội ngũ cán bộ lớp Đối với các thành viên tích cực chúng tôi thường dành tặng các em những lời khen ngợi, động viên Vào những dịp đặc biệt, ngày lễ chúng tôi còn tặng các em những món quà nhỏ trước tập thể lớp Cuối mỗi tháng, bình chọn “Thành viên tích cực” dành cho cả tập thể lớp và “Quản lí giỏi” đối với cán bộ lớp Những học sinh

tích cực hay quản lí giỏi đều được khen ngợi, động viên và tặng quà Ngược lại, những em chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ hoặc còn mắc lỗi nhẹ nhàng chỉ ra để các

em khắc phục trong thời gian tới Nếu các em chưa hoàn thành tốt nhiệm vụ, GVCN cũng nên gặp riêng trao đổi, tránh nhắc nhở trước lớp để các em khỏi tự ti Trường hợp cán bộ lớp thường xuyên vi phạm, nhắc nhở nhiều lần không khắc phục hoặc không hoàn thành nhiệm vụ, GVCN có thể cân nhắc để thay cán bộ lớp

Như vậy, với cách chọn cán bộ lớp nhiệt tình, năng động, biết hi sinh vì tập thể nên kết quả các lớp chúng tôi chủ nhiệm luôn đạt loại tiên tiến xuất sắc, chi đoàn vững mạnh xuất sắc Lớp học có tinh thần tự quản cao, học sinh tự tin, mạnh dạn, chủ động trước giáo viên và tập thể lớp Các em học sinh có cơ hội rèn luyện các kỹ năng như xây dựng kế hoạch, kỹ năng nói, làm việc tập thể, tự tin mạnh dạn, kỹ năng giao tiếp ứng xử…

3.3 Đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt lớp

Mỗi tuần, giáo viên chủ nhiệm có 2 tiết vào thứ 2 và thứ 7 để triển khai kế hoạch tuần, tổng kết đánh giá tình hình học sinh trong tuần Nội dung sinh hoạt được lặp lại thường xuyên nếu chỉ dùng lại ở kế hoạch, tổng kết, phê bình, báo cho phụ huynh…nó sẽ trở nên nhàm chán, không hiệu quả Vì vậy nhiều GVCN không tận dụng hết thời gian trên lớp, hoặc có những tiết sinh hoạt gây căng thẳng cho học sinh và GVCN dẫn đến có GV, HS chán ghét giờ sinh hoạt, coi giờ sinh hoạt là giờ “ca nhạc nhẹ” Vì vậy, để nâng cao hiệu quả giáo dục, tạo sân chơi bổ ích cho học sinh sau những giờ học căng thẳng và giúp học sinh rèn luyện kĩ năng, phát huy sở trường của bản thân, GVCN cần thay đổi nội dung, hình thức sinh hoạt để thu hút học sinh, giúp các em có nhiều trải nghiệm bổ ích Thông qua các tiết sinh hoạt GVCN sẽ cung cấp các kiến thức, giáo dục các kĩ năng sống cho các em Hình thức tổ chức sinh hoạt đa dạng, chủ đề do nhà trường yêu cầu hoặc giáo viên chủ nhiệm và lớp lựa chọn GVCN cần đầu tư thời gian, công sức, hướng dẫn, tư vấn cho học sinh tham gia và chắc chắn đông đảo học sinh thích thú, hưởng ứng

*Chuyên đề 2: Văn hóa ứng xử và truyền thống “Tôn sư trọng đạo”

- Giúp học sinh hình thành, phát triển các phẩm chất năng lực như phẩm chất: yêu nước, trung thực, chăm chỉ, ứng xử đúng mực với thầy cô, bạn bè…; các năng lực: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực tìm hiểu xã hội, năng lực ngôn ngữ …

- Giúp tập thể lớp tạo sự đoàn kết, biết yêu thương, quan tâm, chia sẻ trong học tập cũng như trong cuộc sống

- Rèn luyện kĩ năng tự tin, kĩ năng hợp tác…

2 Yêu cầu

- Học sinh chuẩn bị chu đáo, tham gia đầy đủ, nghiêm túc…

II NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC TRIỂN KHAI

1 Về nội dung

- Thực hiện về chủ đề: Văn hóa ứng xử và truyền thống “Tôn sư trọng đạo”

- Nội dung gồm 4 phần:

+ Phần 1: Tìm hiểu về truyền thống”tôn sư trọng đạo”

+ Phần 2: Nét đẹp văn hóa ứng xử học đường

+ Phần 3:Thể hiện năng khiếu (tối đa 4 phút)

+ Phần 4: Hoạt động trò chơi

- Thứ nhất chúng tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu về nguồn gốc, ý nghĩa của

ngày nhà giáo Việt Nam; hiểu thế nào là “tôn sư trọng đạo”; tại sao cần phải tôn sư trọng đạo; những hành động, việc làm thể hiện sự “tôn sư trọng đạo”; ngày nay biểu hiện của truyền thống này như thế nào?

- Thứ hai: thể hiện Nét đẹp văn hóa ứng xử trong trường học – các tổ thể hiện bằng tiểu phẩm ngắn

- Thứ 3 giao mỗi tổ chuẩn bị một tiết mục văn nghệ hoặc câu chuyện… để thể hiện phần năng khiếu của tổ mình

- Thứ 4 phần trò chơi cho học sinh chơi trò “1 phút làm vua”

2 Hình thức tổ chức:

+ Phần tìm hiểu về truyền thống”tôn sư trọng đạo” giáo viên tổ chức bằng hình thức “ hái hoa dân chủ”

+Phần thể hiện Nét đẹp văn hóa ứng xử trong trường học – các tổ thể hiện bằng tiểu phẩm ngắn

+ Phần trình bày năng khiếu học sinh trình bày lần lượt các tiết mục theo tổ (tối đa 5 phút)

+ Phần hoạt động trò chơi cho học sinh chơi trò “1 phút làm vua”

3 Thời gian thực hiện

- Tiết 5 thứ 7 (sau khi hoàn thành công việc tổng kết tuần khoảng 10 -15 phút)

4 Phân công nhiệm vụ

- 4 tổ chia thành 4 đội, mỗi đội tương ứng với các thành viên trong tổ: tổ 1- đội hoa Hồng; tổ 2- đội Hoa Lan; tổ 3 – đội Hoa Đào; đội 4 – đội Mẫu đơn

- Dẫn chương trình và thư kí: Lớp phó văn thể

- Giám khảo: Mỗi đội chọn 01 thành viên làm giám khảo (Lưu ý giám khảo chỉ chấm 3 tổ còn lại không chấm điểm của tổ mình để tạo sự khách quan, công bằng)

- Cách chấm điểm:

+ Chuẩn bị: 10 điểm (Gồm trang phục chỉnh tề, tiết mục chuẩn bị nghiêm túc,

có đầu tư - yêu cầu trang phục không thuê, không trang điểm cầu kì) + phần hiểu biết: thang điểm 10 điểm

+ phần thể hiện: thang điểm 10 điểm

+ năng khiếu: thang điểm 10 điểm

+ Trò chơi: chấm điểm theo thứ tự 1,2,3,4:

5 Khen thưởng

- Cá nhân xuất sắc sẽ được phần thưởng 1 gói bim bim trị giá 10.000 đồng

- Đội cao điểm nhất được nhận phần thưởng một gói kẹo trị giá 50 000 đồng

- Các đội còn lại được phần thưởng bằng một tràng pháo tay của lớp hoặc còn thời gian thì tặng một tiết mục văn nghệ tập thể

Qua tiết sinh hoạt theo chủ đề, GVCN đã nhận xét:

- Đối với học sinh: Khi tổ chức tiết sinh hoạt lớp thành các chuyên đề được

thể hiện với nhiều hình thức khác nhau như diễn đàn, hái hoa dân chủ, đóng tiểu phẩm … bản thân chúng tôi nhận thấy các em rất hào hứng, vui vẻ và thể hiện hết mình Ở những tuần, tháng đầu nhiều em còn rụt rè, thiếu tự tin khi biểu diễn, có

em còn từ chối không tham gia buộc tổ trưởng phải phân công cụ thể Nhưng qua các đợt tổ chức, sau khi nghe GVCN thông báo hình thức, chủ đề xong, có nhiều

em xung phong nhận nhiệm vụ ngay, nhiều em lên biểu diễn rất tự nhiên, “khán giả” cổ vũ cũng nhiệt tình nên giờ sinh hoạt trở nên sôi nổi, hào hứng, mang lại hiệu quả cao Thông qua các hoạt động các em được thể hiện mình, được rèn luyện nhiều kĩ năng, tự tin đứng trên “sân khấu”, được tiếp nhận nhiều kiến thức bổ ích

- Đối với tập thể lớp: Qua hoạt động các em được rèn luyện kĩ năng hợp tác,

làm việc nhóm Lớp học trở nên đoàn kết, vui vẻ, hòa đồng hơn Các em tự biết sống có trách nhiệm, biết cách duy trì tình bạn lành mạnh, ứng xử thân thiện thông qua chia sẻ, lắng nghe và học hỏi lẫn nhau, biết cách nhắc nhở nhau để cùng thực hiện tốt nề nếp Và kết quả thực hiện nề nếp của HS tiến bộ lên rất nhiều Nếu như những tuần đầu năm trong lớp có rất nhiều em vi phạm, có những tuần có 20-25/ lượt em/tuần mắc lỗi thì đến nay con số đó đã giảm rất nhiều có tuần chỉ có 3-5 em mắc lỗi Các em khi gặp thầy cô, người lớn tuổi biết chào hỏi, lễ phép hơn

- Đối với giáo viên chủ nhiệm

Việc tổ chức các chuyên đề giáo dục kĩ năng sống cho các em, GVCN sẽ vất

vả hơn, phải hướng dẫn học sinh xây dựng kịch bản, hướng dẫn các em luyện tập… Song đổi lại việc tổ chức đổi mới tiết sinh hoạt lớp giúp tôi hiểu rõ từng học sinh của mình hơn, thấy tình cảm cô trò thêm gắn bó Chúng tôi cảm nhận được sự hứng khởi và thích thú mỗi khi đến giờ sinh họat lớp (không nặng nề như trước đây) Kết quả học tập các môn văn hóa cũng được nâng lên, các em chăm học hơn,

tự tin phát biểu, tích cực tham gia các hoạt động tập thể do nhà trường, Đoàn trường tổ chức

Mỗi tháng, GVCN nên dành thời gian để thực hiện một chuyên đề, việc đổi mới sinh hoạt chủ nhiệm không đòi hỏi cầu kỳ mà cần lồng ghép các nội dung giáo dục để nâng cao nhận thức cho học sinh

*Chuyên đề 2: Nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử

Hiện nay, số học sinh hút thuốc lá, nhất là thuốc lá điện tử có xu hướng gia tăng Trước đây chỉ có học sinh nam, đến nay một bộ phận học sinh nữ cũng học đòi, tập tành hút thuốc Hút thuốc, nhất là hút thuốc lá điện tử có tác hại rất lớn đối với cơ thể con người nhất là phổi Vì vậy, GVCN có thể lồng ghép chuyên đề: Nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử trong các giờ sinh hoạt lớp

Ở mỗi trường học đều tổ chức hoạt động ngoại khóa, giáo dục học sinh trước toàn trường, song do hạn chế về thời gian, số học sinh đông nên không thể truyền tải hết nội dung cần giáo dục Vì vậy học sinh tiếp nhận sẽ khó, hiệu quả chưa cao

Do đó ngoài việc triển khai giáo dục của nhà trường, GVCN cũng cần tổ chức chuyên đề giáo dục này ở lớp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn

Việc truyền tải nội dung giáo dục của GVCN đến học sinh có nhiều hình thức khác nhau, mỗi giáo viên có cách truyền tải để mang lại hiệu quả Với chúng tôi,

đã tổ chức sinh hoạt như sau:

- Sau khi sinh hoạt lớp tổng kết tuần và triển khai kế hoạch tuần, lớp tổ chức sinh hoạt theo chủ đề: Nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử

Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm và giao nhiệm vụ cho từng nhóm, yêu cầu các em viết vào phiếu học tập Sau khi thống nhất câu trả lời cử đại diện trình bày Giáo viên nhận xét và kết luận:

+ Nhóm 1: Tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử

+ Nhóm 2: Em có hút thuốc lá không? Vì sao?

+ Nhóm 3: Khi thấy các bạn trong lớp, trong trường hút thuốc lá em sẽ làm gì?

+ Nhóm 4: Các em có đề xuất giải pháp gì để nhà trường không có khói thuốc

- Xử lý tình huống: Nếu các bạn mời em hút thuốc lá nhất là thuốc lá điện tử (có thể là ép em phải hút, nếu không sẽ không chơi với em, có thể là đánh em) em

sẽ làm gì?

Sau khi học sinh trình bày, giáo viên nhấn mạnh tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử nhất là đối với các em ở lứa tuổi học sinh, đồng thời mong muốn các em sẽ

là những tuyên truyền viên để góp phần xây dựng lớp học, xây dựng nhà trường không khói thuốc Đối với tình huống giáo viên đưa ra, ngoài các ý kiến các em phát biểu, giáo viên nhấn mạnh: khi được mời, thậm chí là ép hút thuốc, các em cần khéo léo từ chối, bởi thuốc lá có tác hại đối với con người nhất là lứa tuổi học sinh Hơn nữa các em còn đi học, chưa làm ra đồng tiền hút thuốc có thể dẫn đến những hành động xấu như trộm cắp …Các thầy cô cũng đã tuyên truyền và nhắc nhở hút thuốc vi phạm nội quy, quy định của nhà trường Trong trường hợp không

từ chối được cần báo cáo với GVCN, Đoàn trường để được tư vấn, giúp đỡ, tuyệt đối không được có các hành động quá khích dẫn đến gây gỗ đánh nhau

Kết thúc chuyên đề sinh hoạt, GVCN cho học sinh nghe bài hát: Chống tác hại thuốc lá - Vì môi trường không khói thuốc lá trên youtu.be

https://youtu.be/gN7sptqfvCg?si=euwcMd2aFWYAyTAW

Có rất nhiều chuyên đề GVCN có thể tổ chức, truyền tải đến học sinh như chuyên đề: Phòng chống bạo lực học đường, văn hóa khi tham gia giao thông, xây dựng tình bạn đẹp, phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước…Tùy vào thời gian, đặc điểm của học sinh từng lớp mà GVCN lựa chọn chuyên đề phù hợp Thông qua sinh hoạt chuyên đề giúp cho giờ sinh hoạt không bị nhàm chán, căng thẳng, ngược lại sẽ giúp cho học sinh có nhiều kiến thức, rèn luyện các kỹ

năng, phát huy năng lực của bản thân Qua đó các em tự tin hơn trong học tập, có khả năng đối phó với những cám dỗ của cuộc sống Đồng thời giúp các em biết gắn bó, sẻ chia cùng nhau học tập tiến bộ, xây dựng tình cảm thân thiện giữa GVCN với học sinh

Việc thường xuyên tổ chức cho học sinh các chuyên đề, các hoạt động văn hóa văn nghệ …sẽ trang bị cho các em những kiến thức trong cuộc sống, cách ứng

xử trước những cám dỗ đời thường, biết lắng nghe, chia sẻ, ứng xử đúng mực với bạn bè, xây dựng tinh thần đoàn kết tốt, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng hợp tác, kỹ năng quyết định, biết kiềm chế bản thân trong khi xử lí các tình huống trong học tập và cuộc sống Các em tự tin hơn trong học tập và tích cực tham gia các hoạt động tập thể

3.4 Chú trọng công tác tư vấn cho học sinh, tăng cường các biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực

- Chú trọng công tác tư vấn

Tổ chức tư vấn cho học sinh hiện nay là vấn đề các nhà trường rất quan tâm Hầu hết các trường học đều thành lập tổ tư vấn, tổ công tác xã hội để tư vấn, hỗ trợ học sinh nhất là tư vấn về tâm lý GVCN là một trong những thành phần quan trong thực hiện nhiệm vụ tư vấn Hiện nay học sinh có nhu cầu tư vấn ngày càng gia tăng, nhất là tư vấn tâm lý, nếu không kịp thời, định hướng đúng sẽ làm cho các em có những hành động tiêu cực ảnh hưởng đến sức khỏe thậm chí là tính mạng Tuy nhiên, các em còn ngại, chưa chủ động gặp GVCN, tổ tư vấn nhà trường để được tư vấn, nếu không được quan tâm sẽ làm cho tình trạng nặng thêm

Vì vậy, GVCN phải là người thường xuyên nắm bắt tâm lý, tâm tư nguyện vọng của các em, gần gũi, cởi mở, tạo niềm tin để các em chủ động, tin tưởng gặp thầy

cô để được tư vấn, giúp đỡ

Đối với những em chây lười trong học tập, thường xuyên vi phạm hoặc có biểu hiện tâm lý không bình thường, việc làm đầu tiên là GVCN cần dành thời gian tìm hiểu học sinh để tìm ra nguyên nhân Sau khi tìm được nguyên nhân, biết được điểm yếu, điểm mạnh của các em, GVCN sẽ trao đổi riêng với các em, giúp các em tháo gỡ những vấn đề mắc phải Có những trường hợp nguyên nhân xuất phát từ gia đình, GVCN chủ động phối hợp với phụ huynh để giải quyết vấn đề Có những

em liên quan đến bệnh lý cần tư vấn để phụ huynh đưa các em đi khám và điều trị bệnh kịp thời Những trường hợp không giải quyết được, GVCN sẽ là cầu nối để các em tìm đến với tổ tư vấn của nhà trường, đến Ban giám hiệu để được hỗ trợ giáo dục và giúp đỡ

Thực hiện tốt công tác tư vấn sẽ giúp các em hiểu được vấn đề, giúp các em

có kĩ năng kiềm chế cảm xúc, tránh xa bạo lực học đường, ứng xử đúng mực với bạn bè Qua đó cũng giúp các em giải tỏa căng thẳng, giải quyết vấn đề theo hướng tích cực

Công tác tư vấn được tiến hành với nhiều nội dung và mục đích khác nhau Ngoài việc tư vấn tâm lý, GVCN còn giúp các em có phương pháp học mang lại hiệu quả Giáo dục các em cách đối nhân, xử thế, cách kiềm chế cảm xúc, ứng phó với những tình huống thường gặp trong cuộc sống nhất là các kĩ năng mềm Bên cạnh đó, GVCN cũng là những người tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho các em, bởi GVCN là người nắm rõ nhất năng lực, sở trường của các em, định hướng giúp các em chọn nghề nghiệp phù hợp cũng như nhu cầu chọn ngành, chọn nghề để dễ tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp

-Tăng cường các biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực

Mục tiêu của giáo dục là phát triển con người một cách toàn diện Trên thực

tế, không phải học sinh nào cũng chăm ngoan, cũng nghe lời thầy cô, bố mẹ Trong lớp chủ nhiệm, mỗi em mỗi tính cách khác nhau Đa số các em đều nghiêm túc chấp hành nội quy, quy định của nhà trường, song vẫn còn 1 bộ phận học sinh còn chây lười, thường xuyên vi phạm nội quy Vì vậy GVCN cần có biện pháp giáo dục, răn đe Nhiều giáo viên khi được phân công chủ nhiệm ngại nhất là vào các lớp có nhiều học sinh nam, học sinh có khó khăn trong rèn luyện Có những GVCN chỉ cần học sinh vi phạm là tổ chức kiểm điểm ngay trước lớp, phạt lao động, hoặc gửi biên bản đề nghị nhà trường xem xét kỷ luật Đây cũng là giải pháp

mà nhiều GVCN áp dụng song hiệu quả chưa cao

Việc xử lý học sinh vi phạm có nhiều cách khác nhau, song qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, giải pháp mà chúng tôi thực hiện và mang lại hiệu quả cao là chú trọng giáo dục, tác động, uốn nắn hành vi hơn là dùng hình phạt răn đe Đối với chúng tôi, khi làm công tác chủ nhiệm phải xác định học sinh như con mình, giáo dục phải từ từ không được nóng vội Khi học sinh mắc khuyết điểm phải tìm hiểu nguyên nhân, hành vi vi phạm có hình thức giáo dục phù hợp Mỗi GVCN có cách xử lý học sinh vi phạm khác nhau, với chúng tôi qua những năm làm công tác chủ nhiệm đã lựa chọn hình thức giáo dục kỷ luật tích cực và mang lại hiệu quả cao

Giáo dục kỷ luật tích cực không có nghĩa là không xử lý mà dùng các biện pháp giáo dục mềm dẻo để các em tự giác sửa chữa khuyết điểm Tuy nhiên trong một số trường hợp học sinh vi phạm nội quy của nhà trường, của lớp thì nhất thiết phải có các hình thức xử phạt cụ thể, rõ ràng, phù hợp với các sai phạm Các hình phạt chúng tôi đưa ra nhằm mục đích giúp học sinh hiểu được những hành vi vi phạm của mình từ đó điều chỉnh hành vi và giúp học sinh tiến bộ, phát triển tốt hơn, không gây tổn hại đến thể chất và tinh thần của các em

Để có hình thức xử lý học sinh vi phạm phù hợp, đầu năm học GVCN nên đưa ra các hình thức kỷ luật, học sinh được quyền góp ý và được sự đồng thuận cao Khi các em bỏ phiếu tán thành các hình thức xử lý đồng nghĩa với việc khi vi

phạm tự nhận hình thức tương xứng Tuy nhiên, khi xây dựng các hình phạt với học sinh phải đảm bảo các nguyên tắc:

- Các hình phạt nhằm mục đích dạy cho học sinh biết rằng cách cư xử của các

em là chưa đúng, chưa phù hợp Tránh những hành động, lời nói khiến các em bị tổn thương

-Tuyệt đối không sử dụng các hình phạt mang tính bạo lực, phạt tiền mà chỉ

áp dụng các hình phạt mang tính xây dựng, có nghĩa là không chỉ giúp các em nhận ra lỗi lầm mà bản thân gây ra mà còn giúp cho học sinh có cơ hội sửa chữa khuyết điểm

- Công bằng, khoan dung, tránh gây căng thẳng, đối đầu với học sinh khi xử

Các em căn cứ vào điểm số của mình và hình thức xử phạt đã thỏa thuận tự giác chấp hành Sau khi thực hiện hình thức xử phạt báo cáo với GVCN, cán bộ lớp để xóa lỗi

Đối với những học sinh thường xuyên vi phạm ngoài các hình thức trên, GVCN gặp gỡ, trao đổi tháo gỡ những vướng mắc để giúp các em khắc phục khuyết điểm Có những trường hợp phải phối hợp với phụ huynh, Đoàn thanh niên giúp đỡ, giáo dục

Tuy nhiên, những trường hợp học sinh vi phạm những điều học sinh không được làm được quy định trong điều lệ bắt buộc GVCN cũng phải kiên quyết xử lý

Tổ chức họp kiểm điểm ở lớp để giúp các em nhận rõ khuyết điểm để sửa chữa Nếu hành vi của các em chưa đến mức nguy hiểm, GVCN có thể tạo điều kiện để các em sửa chữa, khắc phục Còn đối với những hành vi không thể chấp nhận được như vô lễ với giáo viên, bạo lực học đường thì phải xử lý theo quy định của nhà trường

Việc áp dụng các hình thức giáo dục kỷ luật tích cực không chỉ giúp các em

có cơ hội sửa chữa khuyết điểm mà còn thể hiện tính tự giác, góp phần làm sạch khuôn viên nhà trường Thông qua các hình thức giáo dục, các em sẽ có ý thức hơn trong việc chấp hành nội quy, quy định của lớp, nhà trường, đồng thời tạo sự thân thiện giữa GVCN với học sinh

3.5 Phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội trong giáo dục học sinh

Nhà trường, gia đình và xã hội là 3 nhân tố quan trọng trong giáo dục học sinh Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội là nền tảng tạo nên

sự thành công trong giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, thân

thiện Bác Hồ đã từng nói “Phải nhất thiết liên hệ mật thiết với gia đình học sinh

Bởi vì giáo dục trong nhà trường, chỉ là một phần, còn cần có giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn” Vì vậy, GVCN là cầu nối gắn kết

phối hợp giữa nhà trường với gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh

-Đối với gia đình học sinh

Cô Nguyễn Thị Tuyết - GVCN lớp 10C3 họp phụ huynh đầu năm học

Vào đầu năm học nhà trường tổ chức họp phụ huynh để trao đổi, thống kế hoạch giáo dục và công tác phối hợp giữa nhà trường với gia đình học sinh Hiện nay, trên mạng xã hội thường có ý kiến về họp phụ huynh đầu năm, vì họp phụ huynh chủ yếu nói đến vấn đề đóng góp, thu tiền Thực tế, đây là cuộc họp rất quan trọng nhất là đối với phụ huynh nhất là phụ huynh có con mới vào lớp 10 Vì vậy, GVCN cần chuẩn bị chu đáo nội dung để báo cáo, tập trung báo cáo kế hoạch của nhà trường, của lớp, công tác phối hợp giữa nhà trường, GVCN với phụ huynh Ngoài việc triển khai các nội dung theo kế hoạch của nhà trường, GVCN cần trao đổi về đặc điểm từng học sinh, nhận xét từng em về ý thức, thái độ học tập rèn luyện để phối hợp giáo dục các em GVCN thống nhất cách thức phối hợp giáo dục, đồng thời lập nhóm Zalo để thông báo các kế hoạch của nhà trường, của lớp, tình hình học sinh để phụ huynh nắm bắt thông tin, đôn đốc các em thực hiện tốt

Cô Lê Thị Giang – GVCN lớp 12D3

Đa số phụ huynh đều quan tâm đến việc học, rèn luyện của con em, song vẫn còn một số gia đình học sinh còn phó mặc cho nhà trường, không hợp tác với giáo viên chủ nhiệm nhất là giáo dục học sinh có khó khăn trong rèn luyện Thậm chí có những phụ huynh hoàn toàn bất lực trong giáo dục con cái nhưng không phối hợp với giáo viên chủ nhiệm để giáo dục, còn bao che khuyết điểm, đổ lỗi hoàn cảnh…điều này dẫn đến các hành vi vi phạm của học sinh như bạo lực học đường,

bỏ học chơi game, bi a, vi phạm an toàn giao thông…Vì vậy, đối với những học sinh chưa chăm ngoan, hoặc có những vấn đề tế nhị, GVCN trao đổi riêng (không trao đổi trên nhóm) để phối hợp nhắc nhở, giúp đỡ các em Nếu các em không tiến

bộ, GVCN mời phụ huynh đến để làm việc trực tiếp và có thể có những hình thức giáo dục phù hợp

Nhà trường phối hợp với GVCN, phụ huynh giáo dục, tư vấn cho học sinh