Skkn cấp tỉnh một số giải pháp Để nâng cao Ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian Ở huyện yên thành cho học sinh

Đề tài: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO Ý THỨC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN DÂN GIAN Ở HUYỆN YÊN THÀNH CHO HỌC SINH.. Đề tài: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO Ý THỨC

Đề tài:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO Ý THỨC BẢO TỒN

VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN DÂN GIAN Ở HUYỆN YÊN THÀNH CHO HỌC SINH

Lĩnh vực: Kỹ năng sống

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO Ý THỨC BẢO TỒN

VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN DÂN GIAN Ở HUYỆN YÊN THÀNH CHO HỌC SINH

Lĩnh vực: Kỹ năng sống Người thực hiện:

1 Vũ Thị Mỹ Hạnh

Số điện thoại: 0399174880 Email: vuthimyhanh77@ gmail.com

2 Hoàng Thị Phương

Số điện thoại: 0399826345 Email: hoangthiphuong.pdl@gmail.com

Năm học: 2023 – 2024

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƯỜNG THPT PHAN ĐĂNG LƯU



1.1 Khái niệm nghệ thuật biểu diễn dân gian 5

1.2 Nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành 5

1.3 Ý nghĩa của việc giáo dục ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của

nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành 8

2.1.Thực trạng nghệ thuật biểu diễn dân gian trong bối cảnh hiện

2.2.Thực trạng học tập của học sinh về việc giáo dục ý thức bảo

tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện

Yên Thành

9

2.3.Thực trạng của giáo viên trong việc giáo dục ý thức bảo tồn

và phát huy các giá trị nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên

Thành

12

II MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO Ý THỨC BẢO TỒN

VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN

DÂN GIAN Ở HUYỆN YÊN THÀNH CHO HỌC SINH

13

1 Giới thiệu, xây dựng nguồn dữ liệu mởvề nghệ thuật biểu diễn

1.1 Sự cần thiết của việc giới thiệu, xây dựng nguồn dữ liệu mở về

nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh 13

1.2 Cách thức giới thiệu, xây dựng nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật

biểu diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh 15

1.2.1 Cách thức giới thiệu nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu

diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh 15

1.2.2 Cách thức xây dựng nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu

diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh 15

2 Đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào các tiết

2.1 Sự cần thiết của việc đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện

2.2 Cách thức để đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên

Thành vào các tiết học chính khoá

19

2.2.1 Xác định mục đích của việc đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian

huyện Yên Thành vào giờ học chính khoá ở lớp 19

2.2.2 Cách thức đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên

3 Tổ chức cho học sinh giao lưu, học hỏi với các nghệ nhân biểu

3.1 Sự cần thiết của việc tổ chức cho học sinh giao lưu, học hỏi với

các nghệ nhân biểu diễn dân gian Yên Thành 22

3.2 Cách thức tổ chức cho học sinh giao lưu, học hỏi với các nghệ

4 Hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi về nghệ thuật biểu

4.1 Sự cần thiết của việc hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi

về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành 24

4.2 Cách thức hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi về nghệ

4.2.1 Tìm hiểu thông tin các cuộc thi về nghệ thuật biểu diễn dân

4.2.2 Hướng dẫn học sinh chuẩn bị các điều kiện cho cuộc thi 25

4.2.3 Đánh giá kết quả đạt được sau cuộc thi 26

5 Lập các câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn dân gian trong các trường

5.1 Sự cần thiết của việc thành lập các câu lạc bộ nghệ thuật biểu

diễn dân gian trong các trường học trên địa bàn huyện Yên Thành 28

5.2 Cách thức thành lập các câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn dân

gian trong các trường học trên địa bàn huyện Yên Thành 28

5.2.1 Lập các câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn dân gian trong các

5.2.2 Duy trì hoạt động của các câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn dân

gian trong các trường học trên địa bàn huyện Yên Thành 30

III KHẢO SÁT SỰ CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA

CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT

32

2 Đối tượng, địa bàn, thời gian và quy trình khảo sát 32

PHẦN C: PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 37

Phụ lục

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Người ta thường nói văn hóa dân gian là “cội nguồn của văn hóa dân

tộc” là "văn hóa gốc", "văn hóa mẹ" Điều đó hàm nghĩa văn hóa dân gian gắn với

lịch sử lâu đời của dân tộc, là nguồn sản sinh và tiếp tục nuôi dưỡng văn hóa dân tộc Văn hoá nghệ thuật nói chung và nghệ thuật biểu diễn nói riêng là lĩnh vực đặc biệt tinh tế của văn hóa, là nhu cầu thiết yếu, thể hiện khát vọng chân thiện mỹ của con người, là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội và sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam

Nghệ thuật dân gian đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng và bảo tồn văn hóa dân gian Nó không chỉ là một phương tiện giải trí mà còn là cách thức thể hiện và truyền tải những giá trị, tín ngưỡng và truyền thống của một cộng đồng dân

cư Một trong những vai trò chính của nghệ thuật dân gian là tạo ra một sự kết nối mạnh mẽ giữa con người và văn hóa của họ Nó giúp gắn kết cộng đồng, tạo sự đồng thuận và tạo ra một không gian chung để mọi người có thể cùng tham gia và tận hưởng Nghệ thuật dân gian cũng có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và truyền đạt những giá trị văn hóa truyền thống từ thế hệ này sang thế hệ khác Qua các hình thức biểu diễn như hát, múa, diễn kịch, hội họa và thủ công, nghệ thuật dân gian giữ cho những truyền thống và câu chuyện cổ xưa sống mãi và không bị quên lãng Ngoài ra, nghệ thuật dân gian còn có vai trò giáo dục và truyền thông Các tác phẩm nghệ thuật dân gian thường chứa đựng những thông điệp sâu sắc về đạo đức, phẩm chất và cách sống Chúng có thể truyền tải những bài học quý giá

và truyền đạt những giá trị nhân văn từ thế hệ này sang thế hệ khác

Nghệ thuật dân gian đã từ lâu trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa của mỗi dân tộc Nó không chỉ đơn thuần là một hình thức sáng tạo mỹ thuật,

mà còn phản ánh đời sống và truyền thống của dân gian Trên khắp thế giới, nghệ thuật dân gian được sử dụng để truyền đạt thông điệp và giữ gìn những giá trị văn hóa của một cộng đồng, phản ánh đời sống dân gian qua nghệ thuật là một khía cạnh quan trọng trong nghiên cứu về nghệ thuật dân gian Thông qua các câu chuyện, hình ảnh và biểu đồ, nghệ thuật dân gian tái hiện và ghi lại cuộc sống hàng ngày của dân gian Những tác phẩm nghệ thuật này không chỉ đơn thuần là những hình vẽ hay truyện kể, mà chúng còn chứa đựng những giá trị sâu sắc về tình yêu, tình người, công bằng và những trải nghiệm của dân gian Các câu chuyện dân gian thường được truyền miệng qua các thế hệ, chúng kể về những truyền thống, truyền lễ và những câu chuyện vui nhộn hay bi kịch trong cuộc sống của dân gian Những hình ảnh trong nghệ thuật dân gian thường sử dụng biểu tượng và màu sắc

để thể hiện cảm xúc và ý nghĩa của câu chuyện Biểu đồ dân gian cũng là một hình thức nghệ thuật phổ biến, nó thường được sử dụng để trình bày các sự kiện lịch sử hoặc các quy trình trong đời sống hàng ngày

Qua nghệ thuật dân gian, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về cuộc sống và những trải nghiệm của dân gian, nó giúp chúng ta nhìn thấy những giá trị và quan điểm của một cộng đồng, từ đó tạo ra sự đồng cảm và hiểu biết Nghệ thuật dân gian không chỉ đẹp mắt mà còn mang trong mình sức mạnh và ý nghĩa văn hóa sâu sắc.Nghệ thuật dân gian đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển văn hóa dân gian của một cộng đồng và xã hội Nó không chỉ đem lại giá trị văn hóa

mà còn có ảnh hưởng sâu sắc đến các khía cạnh khác của cuộc sống Một trong những ảnh hưởng quan trọng của nghệ thuật dân gian là việc giữ gìn và truyền đạt những giá trị truyền thống và lịch sử của một cộng đồng Nhờ nghệ thuật dân gian, các truyện, bài hát, điệu nhảy và các hình thức trình diễn khác vẫn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Điều này giúp bảo tồn và thể hiện những nét độc đáo

và đặc trưng của một văn hóa dân gian cụ thể Nghệ thuật dân gian cũng có ảnh hưởng lớn đến cộng đồng và xã hội trong việc tạo ra môi trường giao lưu và gắn kết Các hoạt động nghệ thuật dân gian như hội diễn, triển lãm, xem múa, xem kịch, hay thậm chí là những buổi hát ru gia đình, tạo ra cơ hội cho mọi người cùng tham gia và tương tác với nhau Điều này góp phần tạo ra một cộng đồng mạnh mẽ

và đoàn kết Ngoài ra, nghệ thuật dân gian còn có khả năng tạo ra ý thức và nhận thức về các vấn đề xã hội quan trọng Qua các tác phẩm nghệ thuật dân gian, các nghệ nhân có thể truyền đạt thông điệp về tình yêu, hòa bình, công bằng, hay những vấn đề như môi trường, phân biệt chủng tộc, hay những vấn đề xã hội khác Điều này giúp lan tỏa ý thức và thúc đẩy những thay đổi tích cực trong xã hội Tóm lại, nghệ thuật dân gian đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng và bảo tồn văn hóa dân gian Nó không chỉ giúp gắn kết và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng, mà còn giữ cho những giá trị và truyền thống văn hóa truyền thống sống mãi và truyền đạt những bài học quý giá cho thế hệ sau

Thế nhưng với xu thế hội nhập, nước ta đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của văn hoá thế giới, nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống đứng trước nguy cơ rơi vào tình trạng bị giới trẻ thờ ơ.Thực tế cho thấy giới trẻ hiện nay thích nghe và thích hát những bài hát trẻ trung, sôi động, nhạc ngoại Thậm chí, không ít các em học sinh ngồi trên ghế nhà trường còn thuộc tên ca sĩ, nhóm nhạc nước ngoài hơn

cả những làn điệu dân ca của quê hương mình Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết là cần phải có những giải pháp để bảo tồn và phát huy các giá trị của nghệ thuật biểu

diễn dân gian Do đó Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) đặt ra vấn đề: "Xây

dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc" Cụ

thể là: “Tăng đầu tư cho phát triển sự nghiệp văn hóa Xây dựng, phát triển, tạo

môi trường và điều kiện xã hội thuận lợi nhất để khơi dậy truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước”

2 Yên Thành là địa phương có vốn di sản văn hóa phi vật thể khá phong phú

và đa dạng Trong đó, nổi bật là các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian, như:

Chèo, Tuồng, Trống tế và Dân ca Ví, Dặm.Cụ thể huyện Yên Thành có 6 CLB Dân ca Ví, Dặm (Phúc Thành, Viên Thành, Đồng Thành, Bảo Thành, Hợp Thành

và Văn Thành); 5 CLB Tuồng (Xuân Thành, Trung Thành, Bắc Thành, Long Thành, Hậu Thành); 1 CLB Chèo (xã Lăng Thành); 5 đội Trống tế (Hoa Thành, Hợp Thành, Trung Thành, Nam Thành và Xuân Thành) Huyện Yên Thành cũng

đã có nhiều hoạt động nhằm bảo tồn và phát triển nghệ thuật truyền thống như:Tối ngày 19/2/2023 UBND huyện Yên Thành đã tổ chức Liên hoan dân ca Ví - Dặm năm 2023, chiều ngày 25/8/2023, Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức Lễ bế giảng lớp truyền dạy Dân ca, Ví, Dặm cho học sinh năng khiếu khối tiểu học và trung học cơ

sở huyện Yên Thành…Thế nhưng qua việc điều tra khảo sát 212 học sinh trên địa bàn huyện Yên Thành chúng tôi nhận thấy một thực trạng đáng buồn là: số lượng học sinh thuộc một làn điệu Ví, Dặm chưa tới 15%; Tỉ lệ này còn thấp hơn nữa ở Tuồng, Chèo, Trống tế Thậm chí có học sinh còn không biết tới những loại hình

nghệ thuật đặc sắc này của quê hương

3 Xuất phát từ mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông 2018:giáo dục con người phát triển toàn diện, vừa đáp ứng yêu cầu xã hội vừa phát triển cao nhất tiềm năng của mỗi cá nhân Ngoài ra, chương trình còn đảm bảo phát triển năng lực, phẩm chất người học, phát triển hài hòa đức, trí, thể, mỹ Trong đó chú trọng tới đặc điểm văn hóa, con người Việt Nam cùng các giá trị truyền thống của dân tộc.Mỗi học sinh là nguồn lực để phát triển đất nước trong tương lai, vì vậy, các

em phải vận dụng, sáng tạo và kết hợp các yếu tố truyền thống và hiện đại để tạo ra một nền văn hóa Việt Nam đa dạng, phù hợp với sự phát triển của thời đại

4 Về lịch sử vấn đề nghiên cứu: Trong cuộc thi sáng tạo khoa học kỉ thuật

tỉnh Nghệ An năm 2023 có một dự án mang tên:“ Xây dựng mô hình Câu lạc bộ

Tuồng trong trường phổ thông trên địa bàn huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An nhằm

góp phần bảo tồn và phát triển nghệ thuật Tuồng’’ Dự án này mới chỉ đề cập đến

một giải pháp là xây dựng câu lạc bộ và chỉ trong loại hình nghệ thuật Tuồng chưa

đề cập tới các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian khác Ở đề tài này chúng tôi

đưa ra 6 giải pháp hướng tới mục tiêu rộng hơn là nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành cho học sinh

Với những lí do trên, chúng tôi chọn đề tài:“Một số giải pháp để nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành cho học sinh.”

II.TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI

- Đây là đề tài hoàn toàn mới Bởi chưa có đề tài nào phản ánh đầy đủ về giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành và cũng chưa có đề tài nào nghiên cứu liên quan đến vấn đề này ở địa bàn huyện Yên Thành

- Đề tài đề cập tới một số loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian ở huyện Yên Thành Lưu giữ được công sức và nét đẹp văn hóa nghệ thuật truyền thống của các thế hệ trước, tạo “tiền đề” để các thế hệ sau tái tạo và phát triển Nhằm cập

nhật nền văn hóa tiên tiến nhưng vẫn không bị mất đi bản sắc dân tộc Góp phần làm phong phú nền văn hóa huyện Yên Thành nói riêng và văn hóa cả nước nói chung.Từ đó phát huy giá trị di sản nhằm tạo cơ hội phát triển du lịch “Xây dựng” hình ảnh, dấu ấn riêng của quê hương huyện lúa Yên Thành

- Qua thực tiễn trải nghiệm các em biết thêm về các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian ở huyện Yên Thành Từ đó giúp các em có ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị của nghệ thuật của huyện nhà

Đề tài này đưa ra các giải pháp mới, hiệu quả để giúp các em học sinh tiếp cận đầy đủ hơn, trực tiếp hơn, hấp dẫn hơn các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành: Chèo, Tuồng, Trống tế và Dân ca Ví, Dặm Từ đó các

em có thêm kiến thức, hiểu biết về các loại hình nghệ thuật này Các em sẽ thêm yêu quý, tự hào về các giá trị văn hoá quê hương và nỗ lực hành động để phát huy các giá trị đó

III MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đề tài này hướng tới mục đích:

- Hình thành cho học sinh tình yêu đối với các giá trị văn hoá truyền thống Biết lưu giữ công sức và nét đẹp văn hóa nghệ thuật truyền thống của các thế hệ trước.Từ đó xây dựng hình ảnh, dấu ấn riêng của quê hương huyện lúa Yên Thành Tạo “tiền đề” để các thế hệ sau tái tạo và phát triển, các em hội nhập nền văn hóa thế giới nhưng vẫn không bị mất đi bản sắc dân tộc

- Phát huy giá trị di sản nhằm tạo cơ hội phát triển du lịch

IV ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

1.Đối tượng nghiên cứu:

Nhận thức, thái độ của học sinh về nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành và giải pháp

2.Khách thể nghiên cứu:

212 học sinh trường THPT trên địa bàn huyện Yên Thành

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Những phương pháp chính sẽ được chúng tôi sử dụng là:

- Phân tích và tổng hợp lý thuyết (tài liệu)

- Quan sát

- Điều tra, khảo sát, thống kê, so sánh

- Thực nghiệm sư phạm

VI CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI

Ngoài phần đặt vấn đề, phần kết luận và phần phụ lục, phần tài liệu tham

khảo, phần nội dung nghiên cứu của đề tài gồm:

I Cơ sở của đề tài

II Một số giải pháp để nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành cho học sinh

III Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất

PHẦN B: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I CƠ SỞ CỦA ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lí luận

1.1 Khái niệm nghệ thuật biểu diễn dân gian

Nghệ thuật dân gian là một phần quan trọng của văn hóa dân gian, đại diện cho sự sáng tạo và biểu đạt của những người dân thường Nghệ thuật dân gian không chỉ gắn liền với cuộc sống hàng ngày của người dân mà còn thể hiện tâm hồn, truyền thống và giá trị văn hóa của một cộng đồng

Nghệ thuật dân gian có thể được thể hiện qua nhiều hình thức như tuồng, chèo, cải lương, múa rối, hát ru, văn chương dân gian, điệu nhảy dân gian và nhiều loại nghệ thuật khác Những tác phẩm nghệ thuật dân gian thường mang tính cộng đồng, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, với sự tham gia của nhiều người dân trong quá trình biểu diễn Nghệ thuật dân gian không chỉ là một hình thức giải trí mà còn là một phương tiện để truyền tải thông điệp văn hóa, giáo dục và giữ gìn những giá trị truyền thống Nó giúp bảo tồn và phát triển văn hóa dân gian, góp phần xây dựng và tăng cường nhận thức văn hóa của một cộng đồng

Tầm quan trọng của nghệ thuật dân gian nằm ở việc nó mang lại niềm vui và thăng hoa tinh thần cho cả người biểu diễn và khán giả Nó tạo ra sự gắn kết và đoàn kết trong cộng đồng, đồng thời làm nổi bật và tôn vinh những giá trị văn hóa độc đáo của mỗi cộng đồng Tóm lại, nghệ thuật dân gian là một phần không thể thiếu trong văn hóa dân gian Nó mang lại niềm vui, tạo sự gắn kết và đoàn kết cộng đồng, đồng thời bảo tồn và phát triển những giá trị văn hóa truyền thống

1.2 Nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành

Yên Thành là địa phương có vốn di sản văn hóa phi vật thể khá phong phú và

đa dạng, trong đó, nổi bật là các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian, như: Chèo, Tuồng, Trống tế và Dân ca Ví, Giặm Thời gian qua, huyện Yên Thành đã

có nhiều nỗ lực đáng ghi nhận trong công tác bảo tồn các di sản văn hóa phi vật thể này Một trong những cách làm hay, hiệu quả của việc bảo tồn các loại nghệ thuật trình diễn dân gian ở Yên Thành là thành lập và duy trì hoạt động các loại hình CLB

Có lẽ Yên Thành là địa phương duy nhất trong tỉnh có nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian với 6 CLB Dân ca Ví, Giặm (Phúc Thành, Viên Thành, Đồng Thành, Bảo Thành, Hợp Thành và Văn Thành); 5 CLB Tuồng (Xuân Thành,

Trung Thành, Bắc Thành, Long Thành, Hậu Thành); 1 CLB Chèo (xã Lăng Thành); 5 đội Trống tế (Hoa Thành, Hợp Thành, Trung Thành, Nam Thành và Xuân Thành) Các CLB hoạt động khá thường xuyên với số lượng từ 10-25 thành viên tham gia Nổi bật trong các CLB dân ca Ví, Giặm là CLB Dân ca Ví, Giặm Đồng Thành với 20 thành viên,tham gia nhiều hội diễn ở các cấp, từ huyện, lên tỉnh và liên tỉnh Nghệ - Tĩnh và lần nào cũng đều đạt giải Nhất, Nhì

“Vì yêu câu hát nên tôi đến với CLB Để phục vụ bà con, chúng tôi sẵn sàng

bỏ dở việc nhà để tập luyệnvà cảm thấy hạnh phúc khi được đem những niềm vui đến cho mọi người”, Chị Nguyễn Thị Thắng, thành viên CLB dân ca Ví, Giặm

Đồng Thành nói Hay ở CLB Tuồng xã Xuân Thành hiện có 25 thành viên tham gia Vào dịp Tết đến, Xuân về, dịp mừng thọ ở các gia đình, lễ tế tổ ở các dòng họ, ngày thành lập các đoàn thể ở địa phương Tuồng dường như là món ăn tinh thần

không thể thiếu của bà con nơi đây “Được biểu diễn Tuồng, xem diễn Tuồng không chỉ là đam mê, sở thích, đem lại niềm vui trong cuộc sống, mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc”, anh Thái Duy Chung, thành viên CLB Tuồng

Xuân Thành chia sẻ Còn CLB Chèo Lăng Thành được thành lập từ năm 2007 với

10 thành viên tham gia, độ tuổi từ 30 - 60 tuổi Từ khi thành lập đến nay, CLB hoạt động khá thường xuyên Trừ những lúc mùa màng bận rộn, còn lại, lúc nhàn rỗi hay có lịch mời biểu diễn cho lễ hội, đền chùa đầu năm…các thành viên lại tập

trung tập luyện, không quản ngày đêm, mưa nắng “Chèo Lăng Thành đã biểu diễn rất nhiều nơi: Lễ hội đền Đức Hoàng, đền - chùa Gám, giao lưu với các ban ngành

ở địa phương…” NNƯT Hoàng Thị Loan, Phó Chủ nhiệm CLB nói trong niềm tự hào Còn các đội Trống tế, khi đã vào hội thì cũng có sức cuốn hút lạ thường “Các thành viên biểu diễn trống không những phải đúng nhịp mà còn phải kết hợp múa dùi trống sao cho đẹp và uyển chuyển, hợp với giai điệu của nhạc trống, lôi cuốn được mọi người, hướng con người đến với cái thiện”, cụ Nguyễn Hữu Châu, nghệ

nhân Trống tế ở xã Hợp Thành cho biết

Đưa dân ca vào trường học ngoài các CLB thì việc bảo tồn và phát huy Dân

ca Ví, Giặm được huyện Yên Thành triển khai trong trường học khá thành công Hiện 100% các trường tiểu học, THCS trên địa bàn đã đưa Dân ca Ví, Giặm vào giảng dạy thông qua bộ môn Âm nhạc và một số tiết ngoại khóa Ngoài ra, một số Trường THPT trên địa bàn cũng lồng ghép Dân ca Ví, Giặm vào hoạt động giảng

lan tỏa phong trào hát dân ca cũng như tìm kiếm những tài năng trong nhà trường,

cứ 4 năm/lần, Phòng Giáo dục huyện lại tổ chức Hội thi “Tiếng hát Dân ca trong trường học” từ cấp trường đến cấp huyện Từ các hội thi đã phát hiện ra nhiều hạt nhân tích cực trong việc truyền dạy niềm yêu thích dân ca trong học sinh Huyện Yên Thành đạt giải Ba toàn đoàn(năm 2014), giải Nhì (năm 2018) tại Hội thi Tiếng hát Dân ca trong trường học cấp tỉnh và em Nguyễn Minh Nguyệt, Trường THPT Phan Thúc Trực được đặc cách vào trường CĐ Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An

Cùng với việc thành lập các CLB thì huyện Yên Thành còn quan tâm phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ nghệ nhân, diễn viên ở tất cả các loại hình Dân ca, Tuồng, Chèo,… Để làm được điều đó, hàng năm, huyện đều tổ chức Liên hoan các CLB Dân ca, Chèo, Tuồng; thi đánh Trống Tế tại các lễ hội Đền - Chùa Gám, đền Đức Hoàng; Chỉ đạo các xã tổ chức các loại hình nghệ thuật dân gian này phục vụ nhân dân vui Tết, đón Xuân và các ngày lễ, kỷ niệm lớn Trong Liên hoan Tiếng hát Làng Sen hàng năm, huyện cũng chỉ đạo các xã phải đảm bảo cơ cấu 70% chương trình là các tiết mục dân ca Việc đưa các loại hình nghệ thuật dân gian vào các hội thi, hội diễn, giao lưu, lễ hội vừa tạo ra nhiều môi trường để các nghệ nhân và diễn viên ở các CLB thể hiện niềm đam mê, nhiệt huyết và khả năng sáng tạo của mình, đồng thời vừa tuyên truyền, quảng bá rộng rãi di sản văn hóa này đến với đông đảo công chúng và du khách

Huyện cũng đã làm hồ sơ đề nghị phong tặng các danh hiệu cho các Nghệ nhân có nhiều sự đóng góp đối với các loại hình nghệ thuật dân gian Đến thời điểm này, toàn huyện có 7 Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) ở các loại hình Nghệ thuật trình diễn dân gian Các NNƯT cũng đã được hưởng chế độ hàng tháng theo quy định của nhà nước Hằng năm, vào dịp đầu năm mới, huyện đều tổ chức gặp mặt các Nghệ nhân và nhiều cá nhân nhằm tôn vinh,ghi nhận những đóng góp của họ trong các lĩnh vực văn hóa, văn nghệ của địa phương Có thể thấy rằng, các loại hình nghệ thuật dân gian ở Yên Thành được lưu giữ và lan tỏa được như hiện nay,

đó là nhờ công sức đóng góp rất lớn của các Nghệ nhân Họ là những hạt nhân góp phần “giữ lửa” và trao truyền niềm đam mê này cho thế hệ trẻ Điển hình như NNƯT Phan Thế Phiệt ở xã Hoa Thành (72 tuổi) - tác giả của nhiều trích đoạn kịch dân ca đượccác đội văn nghệ các xã, huyện, các trường họcbiểu diễn thành công tại các hội thi Trong số những người ông từng dìu dắt có rất nhiều người hiện được công chúng yêu mến như: NSƯTNgọc Hà, Hồng Lĩnh ; NNƯT Trần Quốc Minh (77 tuổi), từ năm 18 tuổi, ông đã tìm tòi, sưu tầm và phát triển dân ca

Ví, Giặm ra cộng đồng Chính ông là người quy tụ và gây dựng nên CLB dân ca

Ví, Giặm xã Đồng Thành; Hay ông Phan Văn Lạng, một trong những nghệ nhân tích cực tham gia phong trào diễn Tuồng ở Xuân Thành Dù đã gần 80 tuổi, nhưng với lòng say mê, ông luôn dồn nhiệt huyết để tham gia truyền dạy Tuồng cho thế

hệ trẻ Chính nhờ có ông, mà hiện nay, CLB Tuồng Xuân Thành có một đội ngũ diễn viên nòng cốt như bà Nguyễn Thị Lan, chị Hoàng Thị Dung, anh Lê Khắc Tài,…; Nhắc tới Chèo Lăng Thành thì không thể không nhắc đến NNƯT Hoàng Thị Loan Từ niềm đam mê với bộ môn nghệ thuật này, đồng thời muốn truyền lại cho thế hệ trẻ, bà đã trực tiếp vận động các thành viên có năng khiếu cùng tham gia, thành lập nên CLB Chèo Lăng Thành; Bên cạnh các nghệ nhân cao tuổi, nhiều nghệ nhân nhỏ tuổi cũng đã bộc lộ đam mê và năng khiếu vượt trội, như: Hà Quỳnh Như - 14 tuổi và Nguyễn Minh Nguyệt – 17 tuổi, xã Phúc Thành (Dân ca), Thái Hữu Tuấn - 13 tuổi ở Xuân Thành (Trống tế),…

Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian là vô cùng khó khăn đối với nhiều địa phương, vì nhiều lý do,

vậy nhưng huyện Yên Thành đã có nhiều nỗ lực trong việc này và bước đầu có kết quả Trân trọng sự đam mê, tâm huyết với nghệ thuật dân gian của các nghệ nhân làng và ghi nhận sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền địa phương nơi đây

“Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công tác bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian, như: phát triển nghệ nhân dân gian, thành lập thêm nhiều CLB ở các thôn, xóm; đặc biệt là chú trọng tới công tác tuyên truyền di sản trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ”, anh Phạm Xuân Tuyết, Trưởng phòng VH-TT huyện Yên Thành cho biết

1.3 Ý nghĩa của việc giáo dục ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành

chung và nghệ thuật trình diễn dân gian nói riêng cần thêm sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền địa phương; ưu tiên các nguồn lực cho công tác bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa bằng nguồn lực Nhà nước và nguồn lực xã hội hóa Đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá di sản, nâng cao nhận thức

về các giá trị di sản văn hóa cho cộng đồng cư dân để người dân có ý thức chủ

hỗ trợ để cộng đồng có môi trường và không gian văn hóa rộng mở để bảo tồn di sản; khuyến khích cộng đồng khai thác, phát huy giá trị di sản trong phát triển du lịch, nhằm cải thiện thu nhập, nâng cao đời sống bằng chính di sản mà cộng đồng nắm giữ

diện cho học sinh giữ gìn và phát huy giá trị của nghệ thuật Vì lợi ích của toàn xã hội và truyền thống tốt đẹp của cộng đồng Sử dụng các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian trong dạy học ở trường phổ thông sẽ góp phần hình thành và nâng cao ý thức tôn trọng, giữ gìn và phát huy những giá trị của nghệ thuật trình diễn dân gian, rèn luyện tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong đổi mới phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, phát hiện bồi dưỡng năng khiếu, tài năng cho học sinh Chính các em là chủ thể tiếp nhận và lưu giữ những giá trị văn hóa đó để nó trở thành những di sản sống và sẽ mãi mãi trường tồn

2 Cơ sở thực tiễn

2.1.Thực trạng nghệ thuật biểu diễn dân gian trong bối cảnh hiện nay

Trong thời đại hội nhập và sự phát triển của các loại hình giải trí hiện đại, các hình thức sân khấu và diễn xướng dân gian - phương tiện lưu giữ giá trị nhân văn Việt Nam suốt bề dày lịch sử - đang ngày càng nhận được ít sự quan tâm của giới trẻ

Điều đáng ghi nhận ở Yên Thành là các hoạt động văn hoá, thể thao đều hướng đến phục vụ nhân dân và đáp ứng được nhu cầu cơ sở Vì vậy, các mô hình hoạt động văn hoá được huyện chỉ đạo xây dựng để nhân rộng trong toàn huyện đã

phát huy, phục vụ tốt cơ sở như các mô hình: Văn nghệ thông tin ở Lăng Thành, Câu lạc bộ tuồng ở Xuân Thành, cưới theo nếp sống văn hoá ở Đồng Thành Yên Thành là đất hát tuồng được cả nước biết đến, các câu lạc bộ tuồng hoạt động thường xuyên và có chất lượng như: Xuân Thành, Bắc Thành, Hậu Thành, Phúc Thành, Đồng Thành Chính quyền các xã đã nuôi dưỡng các câu lạc bộ, các đội văn nghệ bằng cách cấp ruộng để sản xuất gây quỹ hoạt động

Hàng năm, các câu lạc bộ, các đội văn nghệ đã xây dựng nhiều chương trình đặc sắc phục vụ nhân dân trong những dịp lễ, tết, ngày hội, làm phong phú thêm đời sống văn hoá tinh thần cho nhân dân, góp phần bảo tồn, gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc Yên Thành không chỉ được biết đến là đất lúa, đất học, đất cách mạng, Yên Thành còn được biết đến là đất văn chương, đất sản sinh những con người hoạt động văn học nghệ thuật, báo chí, đã và đang có những cống hiến xứng đáng trong phong trào văn hoá văn nghệ của tỉnh nói chung, của huyện nhà nói riêng Đồng hành cùng quê hương đất nước, các văn nghệ sỹ và hoạt động văn hoá, báo chí miền quê lúa đã có nhiều đóng góp cho xã hội, tạo được những gương mặt văn hoá đáng trân trọng, tạo dấu ấn trong công chúng, nỗ lực sáng tạo, góp phần tạo nên bản sắc và dấu ấn riêng trong đại gia đình văn nghệ và báo chí tỉnh nhà Đó

là Huy Huyền, Ngô Đức Tiến, Phan Văn Từ, Đặng Hồng Thiệp, Nguyễn Đăng Chế, Lăng Hồng Quang, Phan Bá Hàm, Hoàng Văn Hân, Nguyễn Duy Đối, Phan Thế Phiệt, Phan Sinh Viên, Nguyễn Thế Kỷ, Hoàng Chỉnh, Những tác phẩm văn nghệ và báo chí của họ đã góp phần tạo nên phong trào văn hoá văn nghệ của miền quê lúa đang ngày càng khởi sắc, và chính những tác phẩm của họ đã góp phần làm giàu thêm đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân huyện nhà

2.2 Thực trạng học tập của học sinh về việc giáo dục ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành

phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành cho học sinh.”, Chúng tôi đã tiến hành khảo sát tìm hiểu thực trạng học tập của học sinh

Cụ thể, chúng tôi đã phát phiếu điều tra cho học sinh của các trường trên địa bàn

để các em phát biểu những cảm nhận và nêu ý kiến, nguyện vọng của mình về giải pháp để nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành

Phiếu khảo sát học sinh:

PHIẾU KHẢO SÁT (Dành cho học sinh)

Họ và tên:

Lớp:

Trường:

Câu1:Theo em thế nào là bảo tồn

nghệ thuật biểu diễn dân gian ở địa

phương?

A.Bảo vệ và giữ gìn B.Giữ nguyên

Câu 2: Em biết tới loại hình nghệ

thuật biểu diễn dân gian nào của

huyện Yên Thành ?

A.Dân ca ví dặm B.Tuồng

C.Trống tế

D Chèo Câu 3: Theo em có cần thiết phải bảo

tồn và phát huy nghệ thuật biểu diễn

dân gian ở địa phương không?

A.Có B.Không

Câu 4: Bảo tồn và phát huy các giá

trị nghệ thuật bằng cách nào?

A.Tuyên truyền quảng bá B.Sử dụng sản phẩm C.Chế tạo sản phẩm Câu 5: Em đã tham gia vào hoạt động

bảo tồn và phát huy nghệ thuật biểu

diễn dân gian như thế nào?

A.Qua các bài học B.Tham gia các cuộc thi C.Câu lạc bộ, ngoại khóa Câu 6: Theo em trách nhiệm bảo tồn

và phát huy nghệ thuật biểu diễn dân

gian ở địa phương thuộc về ai?

A.Cơ quan ban ngành liên quan B.Học sinh

C.Nhân dân địa phương Câu 7: Em đánh giá như thế nào về

hiệu quả của việc bảo tồn và phát huy

nghệ thuật biểu diễn dân gian ở địa

phương thông qua giáo dục ý thức

cho học sinh?

A.Rất hiệu quả B.Hiệu quả vừa phải C.Ít hiệu quả

D.Không hiệu quả

Kết quả khảo sát:

Câu hỏi Đáp án % lựa chọn Câu1:Theo em thế nào là bảo tồn

nghệ thuật biểu diễn dân gian ở

địa phương?

Câu 2: Em biết tới loại hình nghệ

thuật biểu diễn dân gian nào của

Câu 3: Theo em có cần thiết phải

bảo tồn và phát huy nghệ thuật

biểu diễn dân gian ở địa phương

B.Tham gia các cuộc thi 20%

C.Câu lạc bộ, ngoại khóa 45%

Câu 6: Theo em trách nhiệm bảo

tồn và phát huy nghệ thuật biểu

diễn dân gian ở địa phương

thuộc về ai?

A.Cơ quan ban ngành liên quan 50%

C.Nhân dân địa phương 20%

Câu 7: Em đánh giá như thế nào

về hiệu quả của việc bảo tồn và

phát huy nghệ thuật biểu diễn

dân gian ở địa phương thông

qua giáo dục ý thức cho học

sinh?

B.Hiệu quả vừa phải 24%

Qua khảo sát số liệu chúng tôi thấy được như sau:

- Đa số các em hiểu thế nào là bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành và biết được yêu cầu cần thiết phải bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá đó

- Các em rất quan tâm đến việc giữ gìn và phát huy các giá trị nghệ thuật địa phương

- Phần lớn học sinh của trường đều có mong muốn nguyện vọng được học tập những chuyên đề hoạt động ngoại khóa về nội dung giáo dục này

Kết quả khảo sát đó là một trong những minh chứng thuyết phục để chúng tôi thực hiện nghiên cứu đề tài

2.2 Thực trạng của giáo viên trong việc giáo dục ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị của nghệ thuật biểu diễn dân gian ở huyện Yên Thành

Chúng tôi đã tiến hành tìm hiểu thực trạng của việc giáo dục ý thức bảo tồn

và phát huy các giá trị văn hóa địa phương cho HS bằng phiếu điều tra khảo sát giáo viên

Phiếu khảo sát giáo viên:

II MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO Ý THỨC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN DÂN GIAN Ở HUYỆN YÊN THÀNH CHO HỌC SINH

1 Giới thiệu, xây dựng nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh

1.1 Sự cần thiết của việc giới thiệu, xây dựng nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh

Bắt nhịp với xu thế của cuộc cách mạng 4.0, ngày 27/9/2019 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 52-NQ/TW về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; ngày 17/5/2020 Chính phủ ban hành Nghị quyết số 50/ND-CP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 52/NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị Trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã định hướng phát triển

đất nước giai đoạn 2021 - 2030 là “Thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng

mạnh mẽ thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, chú trọng một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, có tiềm năng, lợi thế để làm động lực cho tăng trưởng theo tinh thần bắt kịp, tiến cùng và vượt lên ở một số lĩnh vực so với khu vực và thế giới Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đề văn hóa thực

sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc Tăng đầu tư cho phát triển sự nghiệp văn hóa" Triển khai thực hiện Nghị quyết

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, tháng 12/2021, Chính phủ đã

Ban hành chương trình “Số hóa di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030"

nhằm xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa trên nền tảng công nghệ số thống nhất, phục vụ công tác lưu trữ, quản lý, nghiên cứu, bảo tồn, khai thác, quảng bá di sản, thúc đẩy phát triển du lịch bền vững Chương trình đặt

mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2021-2030 là: 100% các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và di sản tư liệu được UNESCO ghi danh, 100% các di tích quốc gia đặc biệt, 100% các bảo vật quốc gia, các di sản trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được số hóa và ứng dụng trên các nền tảng số (ưu tiên số hóa theo nhu cầu sử dụng của xã hội các di tích quốc gia và các hiện vật, nhóm hiện vật tại các bảo tàng, ban quản lý di tích); 100% người làm công tác chuyên môn trong ngành

di sản văn hóa được đào tạo, đào tạo lại, cập nhật các kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số

Xuất phát từ yêu cầu thời đại việc giới thiệu và xây dựng nguồn dữ liệu mở trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá nghệ thuật truyền thống là vô cùng cần thiết Open data, hay tạm dịch là dữ liệu mở, là loại dữ liệu có thể được sử dụng một cách rộng rãi, bởi bất kỳ ai mà không cần xin bản quyền hay giấy phép để sử dụng chúng Chuyển đổi số các sản phẩm văn hóa nghệ thuật truyền thống như các hoạt động lễ hội truyền thống, các bài ca, phim ảnh sẽ giúp cho việc lưu giữ các sản phẩm vĩnh viễn, đặc biệt hiện nay, công nghệ số cho phép số hóa và lưu giữ thông tin hình ảnh, âm thanh chất lượng cao và dung lượng lưu trữ gần như vô tận

sẽ giúp cho việc bảo tồn, gìn giữ các sản phẩm văn hóa nghệ thuật này được mãi mãi Với những mục đích khác nhau, có thể có các hình thức lưu trữ dữ liệu về văn hóa khác nhau Tuy nhiên, nếu sử dụng lưu trữ truyền thống, các sản phẩm được lưu cục bộ tại các thiết bị lưu trữ đơn lẻ thì khả năng hỏng, mất hoặc giảm chất lượng vẫn xảy ra Nếu lưu trữ theo hình thức dữ liệu số, lưu trong các kho dữ liệu

số thì khả năng trao đổi, chia sẻ dữ liệu trên hệ thống mạng được dễ dàng, bảo quản mới được vĩnh viễn nhờ các giải pháp sao lưu dự phòng ở nhiều nơi khác nhau Từ việc lưu giữ các dữ liệu số về văn hóa, các thông tin sản phẩm văn hóa được quảng bá, chia sẻ tới nhiều người hơn trên mọi miền cũng như ra thế giới thông qua mạng toàn cầu Internet Trước đây, các sản phẩm văn hóa thường chỉ được biết đến ở một nhóm người, một vùng nhỏ thì nay có thể lan toả tới nhiều người và phạm vi rộng lớn hơn nhiều lần Từ khả năng chia sẻ, lan tỏa và quảng bá rộng lớn này, sẽ góp phần nâng cao giá trị vốn có của các sản phẩm văn hóa truyền thống và đây là cơ hội lớn để tăng giá trị kinh tế của văn hóa.Từ các phân tích trên, chúng ta thấy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa sẽ hỗ trợ duy trì và phát triển văn hóa truyền thống nhờ các tính năng ưu việt của nó Văn hóa truyền thống sẽ được gìn giữ, bảo tồn và phát triển bền vững song hành với các ảnh hưởng của các sản phẩm văn hóa nhập khẩu khác

Khi tiến hành khảo sát thực trạng việc sử dụng nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian của huyện Yên Thành, chúng tôi nhận ra một thực tế đáng buồn là nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian của huyện nhà còn sơ sài và ít ỏi

Ví dụ: Nếu chúng ta tìm kiếm thông tin về Dân ca, ví dặm Yên Thành trên Google thì chỉ thấy một số video về ví dặm như: khúc hát chào xuân, quê lúa Yên Thành…, một số thông tin về các câu lạc bộ dân ca Hay nếu tìm kiếm về trống tế

Yên Thành thì thông tin chủ yếu là những video về hoạt động đánh trống trong một

lễ hội nào đó như: lễ hội Đền Cả, lễ hội Chùa Gám

Chúng ta không thể tìm kiếm thông tin về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành một cách đầy đủ, khoa học và hệ thống được Do đó chúng tôi

cố gắng xây dựng một số nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành để giới thiệu cho học sinh

1.2 Cách thức giới thiệu, xây dựng nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh

1.2.1 Cách thức giới thiệu nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh

- Việc giới thiệu nguồn dữ liệu mở về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành cho học sinh phải hướng tới mục đích: giúp học sinh được tiếp cận với nguồn dữ liệu chuẩn xác, phù hợp Nguồn dữ liệu mở có khối lượng thông tin lớn, lại liên tục được cập nhật và bổ sung Nguồn dữ liệu mở cho phép học sinh có thể truy cập thông tin theo nhu cầu của bản thân không bị hạn chế thời gian và không gian

- Tiêu chí để lựa chọn nguồn dữ liệu mở là: khoa học, đáp ứng mục tiêu bài học, phù hợp với sự tiếp nhận của HS

- GV giới thiệu các tài liệu này qua các tiết dạy trên lớp, các buổi hoạt động ngoại khóa, hoặc qua các nhóm lớp trên zalo…

Ví dụ: Khi giới thiệu về nghệ thuật Tuồng cổ Yên Thành, GV cung cấp cho HS

các địa chỉ:

https://www.youtube.com/watch?v=6q5mHwlY85U

https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/ke-gam-giu-gin-va-phat-huy-tuong-co https://vwu.vn/web/guest/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/tuong-co-lang-ke-gam-9864-

- Khi xây dựng nguồn dự liệu mở phải đáp ứng các yêu cầu sau:

Dữ liệu được kiểm soát, thông qua vòng kiểm duyệt chặt chẽ của những bên chuyên môn có liên quan

Đảm bảo các website (Trang web), fanpage (Trang dành riêng cho tổ chức thuộc mạng xã hội), đường link (Đường liên kết) là những địa chỉ truy cập an toàn

- Xây dựng các nguồn dữ liệu mở cho HS:

+ Lập các trang Facebook, các đường link trên Youtube…về Chèo, Tuồng, Trống tế, Dân ca ví dặm Những trang web, fanpage này chứa đầy đủ thông tin về văn hóa truyền thống, có trích nguồn chứa các nội dung như: Giới thiệu về văn hóa truyền thống, Đặc trưng của từng thể loại văn hóa truyền thống, Các nguồn tham khảo video dẫn đến các kênh Youtube, Cập nhật các sự kiện trải nghiệm văn hóa truyền thống,

Vận hành website, fanpage: Có lịch đăng những bài viết giúp học sinh thường xuyên cập nhật được thông tin thú vị về văn hóa truyền thống Có người trực tiếp quản lý trang web và fanpage với nhiệm vụ trả lời những câu hỏi được đưa ra thảo luận trên diễn đàn

+ Giới thiệu các trang mạng, đường link này cho HS Bằng cách giới thiệu các trang thông tin, đường link tới học sinh, các em sẽ được trực tiếp trải nghiệm qua mạng, tạo điều kiện cho các em được tiếp cận và tiêu thụ nội dung đã được chọn lọc giới thiệu

+ HS truy cập các địa chỉ để tìm các thông tin khi cần thiết Khi học sinh chủ động truy cập các địa chỉ để khai thác thông tin khi cần hoặc khi được yêu cầu làm các bài thuyết trình, hoạt động ngoại khóa, các em sẽ từng bước khắc sâu hơn từ khóa nghệ thuật biểu diễn dân gian

+ HS cũng có thể bày tỏ những suy nghĩ, đánh giá, thắc mắc của mình lên các trang/ địa chỉ này Được thể hiện những phát hiện, đánh giá hoặc thắc mắc của mình lên các trang này giúp học sinh gợi nhớ kiến thức đã được lĩnh hội về hình thức nghệ thuật biểu diễn dân gian nhờ sự tương tác ảo trên trang thông tin điện tử + HS có thể gửi các bài viết, bài nghiên cứu của mình lên các trang/ địa chỉ này

Thông qua hình thức đăng bài viết/ bài nghiên cứu, học sinh được đóng góp tài nguyên nghiên cứu, giúp mọi người tiếp thu thêm kiến thức, từ đó thêm yêu môn nghệ thuật dân gian này

Hình ảnh: Hai nguồn dữ liệu mở được lập

2 Đƣa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào các tiết học chính khoá

2.1 Sự cần thiết của việc đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào các tiết học chính khoá

“Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030” mà Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1909/QĐ-TTg ngày 12-11-2021 xác định: “Xây dựng

và phát triển văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học, thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc là sự nghiệp của toàn

dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và những người làm công tác văn hóa giữ vai trò nòng cốt Ở

đó, giáo dục di sản văn hóa trong nhà trường là thành tố quan trọng góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa” Tiến sĩ Lê Thị Thảo, Trưởng Khoa Văn hóa - Xã

hội, Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong bài trả lời phỏng vấn Bảo

tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa nhìn từ công tác giáo dục di sản đăng trên

Baothanhhoa.vn phát biểu: “Chân lý đã chứng minh, bất kể ai muốn bước vào

tương lai một cách vững chắc đều phải ngoái nhìn quá khứ, quá khứ chính là bệ

đỡ cho con đường hướng tới tương lai Di sản văn hóa là tài sản quý giá của cha ông ta để lại cho con cháu, đó là những sản phẩm vật chất, tinh thần, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác.Tuy nhiên, nhiều người trong chúng ta hiện nay còn rất mơ hồ về di sản văn hóa Các giá trị độc đáo đầy tính biểu tượng được kết tinh trong các giá trị văn hóa vật thể

và phi vật thể tồn tại dưới dạng các “mật mã”, chỉ có thể phát huy giá trị đối với hiện tại khi được “giải mã” và được hiểu một cách rõ ràng, đầy đủ Những đình, đền, chùa không chỉ là công trình kiến trúc khô cứng với gạch, ngói, gỗ, đá ; những lễ hội, diễn xướng dân gian không chỉ là các nghi lễ, trò chơi, động tác uyển chuyển, khéo léo , mà ẩn chứa trong đó là trí tuệ và tâm hồn của dân tộc Vì

lẽ đó, giáo dục di sản văn hóa đã được xác định là một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 Việc giáo dục di sản văn hóa ở tất cả các cấp học sẽ tác động tích cực đến người học, đặc biệt trong lĩnh vực tư tưởng, tình cảm, thông qua đó, người học sẽ nhận thức được giá trị to lớn của những di sản xung quanh, từ đó có thái độ, hành vi đúng đắn, có ý thức gìn giữ, bảo vệ di sản văn hóa một cách tích cực” Nhận thức được tầm quan

trọng của việc giáo dục văn hoá nghệ thuật truyền thống những năm qua, ngành giáo dục và đào tạo đã có nhiều chính sách quan trọng Như: UBND tỉnh Thái Bình

ra quyết định số 2489/QĐ-UBND ngày 02/11/2022 về việc phê duyệt Đề án phát

triển nghệ thuật Chèo trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, trung tâm GDNN-GDTX trên địa bàn tỉnh Thái Bình giai đoạn 2022-2025 định hướng đến năm 2030 Còn Bình Định, Đà Nẵng, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam sau khi nghệ thuật hát bài chòi được công nhận di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2017, cũng tiến hành đưa bài chòi vào trường học Tại Nghệ An

và Hà Tĩnh, từ nhiều năm qua, hai địa phương đã tổ chức nhiều hoạt động đưa dân

ca vào trường học Hoạt động này được chú trọng hơn sau khi dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2014

Thế nhưng tại huyện Yên Thành, các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian hầu như còn vắng bóng trong các tiết học chính khoá Điều này dẫn tới hậu quả là nhiều học sinh không hề biết tới hoặc chỉ biết rất sơ sài vẻ đẹp của nghệ thuật truyền thống quê hương mình

Trong hai năm học vừa qua, chúng tôi đã thực hiện việc đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào các giờ học chính khoá Điều này đã đem lại

hiệu quả rất lớn Đối với nhiều HS đây là lần đầu tiên các em biết đến các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian ở địa phương mình Qua các tiết học, các em tiếp cận nghệ thuật truyền thống phong phú, đầy đủ hơn Các kiến thức được cung cấp một cách bài bản, khoa học Những thắc mắc của các em sẽ được giáo viên giải đáp Từ

đó giúp các em hiểu được giá trị của các loại hình di sản phi vật thể này Dần hình thành ý thức học tập, bồi dưỡng kiến thức và khơi dậy niềm say mê ở học sinh

2.2 Cách thức để đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào các tiết học chính khoá

2.2.1 Xác định mục đích của việc đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào giờ học chính khoá ở lớp

- Việc đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào giờ học ở lớp sẽ góp phần tạo nên những tiết học sinh động, hào hứng, gần gũi, có tính thực tiễn cao

Ví dụ:

Bài 5: Tích trò sân khấu dân gian (Môn Ngữ văn 10)

HS phát hiện ra không chỉ có những văn bản chèo, tuồng kinh điển trong SGK như: Xuý Vân giả dại – chèo Kim Nham, Huyện đường – tuồng Nghêu, Sò, Ốc, Hến mà trong xã em, huyện em cũng có những vở chèo, tuồng rất hấp dẫn như:

“Quan Âm Thị Kính”, “Vì tiền tuyến” của làng chèo Quỳ Lăng, “Sơn Hậu” của làng tuồng Kẻ Gám

- Việc đưa nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành vào giờ học ở lớp sẽ giúp trang bị cho HS những hiểu biết về nghệ thuật biểu diễn dân gian huyện Yên Thành một cách đầy đủ, bài bản, khoa học

-Ông Đào Hưu là người đầu tiên mang làn điệu chèo của vùng đồng bằng Bắc Bộ đến nơi này Từ đó, nghệ thuật hát chèo cùng với làng chèo Quỳ Lăng được hình thành và ngày càng phát triển

-Được thành lập từ năm 2007, CLB chèo Lăng Thành hiện có trên 40 thành viên, với đầy đủ mọi lứa tuổi

2.ĐẶC ĐIỂM

-Chèo là nghệ thuật tổng hợp, muốn thấy được cái hay, cái đẹp, cái đặc sắc của Chèo phải trực tiếp đến với các chiếu Chèo, các vở diễn Đặc biệt, nếu thuộc được một số làn điệu thì mới thấy được sức cuốn hút lạ kỳ của Chèo đối với người nghe -bắt nguồn từ các làn điệu dân ca, lời hát Chèo lấy trong các sáng tác văn học dân gian ở vùng đồng bằng Bắc Bộ là chủ yếu

-Về nội dung:+ không giống tuồng chỉ ca tụng hành động anh hùng của các giới quyền quý, chèo còn miêu tả cuộc sống bình dị của người dân nông thôn, ca ngợi những phẩm chất cao cả của con người

+gắn với chất "trữ tình"

+thể hiện những xúc cảm và tình cảm cá nhân của con người

3 MỘT SỐ TÁC PHẨM TIÊU BIỂU CỦA LÀNG QUỲ LĂNG

+ vở “Trò Kiều” với nhiều đoạn trích như Kiều du xuân, hay Kiều ở lầu Ngưng Bích,

+ “Quan Âm Thị Kính”

+ “Vì tiền tuyến”

+ “Đường về trận địa”

4 CÁC DIỄN VIÊN TIÊU BIỂU

- Ông Nguyễn Bá Cần, Ông Thái Khắc Lưu, Đậu Xuân Bách, bà Hoàng Thị Loan,

…

- Mặc dù đã tuổi cao sức yếu nhưng mỗi người đều đã và đang cống hiến hết mình cho tiếng trống chèo Qùy Lăng

5 MỘT SỐ KHÓ KHĂN VÀ CLB GẶP PHẢI

- Không có hoạt động về Chèo diễn ra trong thời gian dài

- Kinh phí hạn hẹp không đủ để CLB sinh hoạt thường xuyên

- Làng Chèo trong tương lai khó lòng tiếp tục phát triển vì không có người tiếp nối

7 GIẢI PHÁP CHO NHỮNG KHÓ KHĂN ĐÓ

- Tổ chức một số hoạt động về Chèo

+ thi đấu chèo

+ huấn luyện và luyện tập

+ giáo dục và đào tạo

- Tìm kiếm nguồn tài trợ, tổ chức các sự kiện gây quỹ