Skkn cấp tỉnh một số bài tập nhằm sửa chữa những sai sót khi giảng dạy kĩ thuật phát bóng cao tay chính diện trong môn bóng chuyền cho học sinh trường thpt kỳ sơn

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG SAI SÓT KHI GIẢNG DẠY KĨ THUẬT PHÁT BÓNG CAO TAY CHÍNH DIỆN TRONG MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT KỲ SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG SAI SÓT KHI GIẢNG DẠY KĨ THUẬT PHÁT BÓNG CAO TAY CHÍNH DIỆN TRONG MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH TRƯỜNG

THPT KỲ SƠN

LĨNH VỰC: GIÁO DỤC THỂ CHẤT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

THPT KỲ SƠN

LĨNH VỰC: GIÁO DỤC THỂ CHẤT Nhóm tác giả: 1 LÍN XY THOONG – ĐT: 0911184324

2 LÍN THỊ NI - ĐT: 0942409385

Năm thực hiện: 2023 - 2024

MỤC LỤC

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

1 Mục đích nghiên cứu: 1

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu: 2

4 Phương pháp nghiên cứu: 2

4.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: 2

4.2 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm: 2

4.3 Phương pháp quan sát sư phạm: 2

4.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm: 2

4.5 Phương pháp toán học thống kê: 3

5 Những điểm mới và ý nghĩa thực tiễn của sáng kiến: 3

PHẦN II NỘI DUNG: 4

I CƠ SỞ LÝ LUẬN: 4

1 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học phổ thông : 4

1 1 Về mặt tâm lý: 4

1.2 Về hệ vận động : 4

2 Cơ sở lý thuyết bộ môn bóng chuyền: 4

II Cơ sở thực tiễn : 6

1 Thực trạng thực hiện nội dung chương trình tự chọn môn bóng chuyền ở trường THPT Kỳ Sơn : 6

1 1 Thuận lợi: 6

1.2 Khó khăn: 7

2 Xác định những sai sót phổ biến khi học kĩ thuật phát bóng cao tay chính diện: 7

3 Xác định những nguyên nhân dẫn đến những sai sót thường mắc của học sinh : 10

III CÁC GIẢI PHÁP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG SAI SÓT KHI HỌC KĨ THUẬT PHÁT BÓNG CAO TAY CHÍNH DIỆN TRONG MÔN BÓNG CHUYỀN: 10

1 Nằm sấp chống đẩy: 12

2 Di chuyển bốn góc sân : 12

3 Nhảy dây: 13

4 Tập tư thế và kĩ thuật tung bóng: 14

5 Phát bóng ở cự ly ngắn : 16

6 Phát bóng qua lưới ở vị trí giữa sân và lùi dần về đường biên ngang: 17

PHẦN III KẾT LUẬN: 19

1 Ý nghĩa của đề tài: 19

2 Kiến nghị, đề xuất: 19

Tài liệu tham khảo : 20

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, TDTT trong trường học giữ một vai trò rất quan trọng được cả

xã hội, Đảng, Nhà nước đặc biệt coi trọng và quan tâm, bởi vì giáo dục thể chất

có tác dụng tích cực đối với sự hoàn thiện nhân cách và thể chất của học sinh, tạo

ra những con người phát triển toàn diện, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phục vụ đắc lực cho công cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Do đó, giáo dục thể chất luôn là nội dung bắt buộc đối với học sinh trong hệ thống giáo dục, là một bộ phận quan trọng để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

Những năm gần đây, trong chương trình môn học Thể dục của học sinh THPT đã có rất nhiều nét mới hơn so với trước Có một số nội dung đã được thay đổi để phù hợp với điều kiện và xu thế phát triển của thời đại

Bóng chuyền là môn thể thao hấp dẫn và thu hút được đông đảo người tham gia tập luyện Đối với học sinh THPT việc tập luyện bóng chuyền cũng tạo được hứng thú đối với các em trong giờ học cũng như những buổi tập luyện ngoại khoá

Vì đây là môn thể thao có tính chất thi đấu, dụng cụ tập luyện tương đối đơn giản; chỉ cần một quả bóng chuyền, điều kiện thời tiết thuận lợi thì nơi nào cũng có thể trở thành sân tập bóng chuyền Tuy nhiên việc tập luyện và thi đấu tốt, yếu tố đầu tiên tiếp thu tốt các kỹ thuật động tác, vận dụng vào thực tiễn mới mang lại kết quả cao Song để đạt được điều đó nhất định đòi hỏi phải có một quá trình rèn luyện tốt Trong quá trình giảng dạy giáo viên đóng vai trò chủ đạo điều chỉnh quá trình chiếm lĩnh kỹ thuật của học sinh, đó là truyền đạt kiến thức và điều khiển học sinh tiếp thu kĩ thuật

Trên cơ sở lý luận cũng như thực tiễn tập luyện của học sinh đã xác định và tìm hiểu nguyên nhân một số sai sót phổ biến khi học kỹ thuật phát bóng cao

tay chính diện Từ đó chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu là: “Một số bài tập nhằm sửa chữa những sai sót khi học kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện trong môn bóng chuyền cho học sinh trường THPT Kỳ Sơn”, góp phần nâng

cao hiệu quả khi học kĩ thuật phát bóng cao tay chính diện cho học sinh lớp 11 trường THPT Kỳ Sơn

2 Mục đích nghiên cứu

Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích tìm ra những sai lầm cơ bản nhất của người mới tập luyện bóng chuyền ở kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện Xây dựng các bài tập để khắc phục những sai lầm đó Từ đó, nâng cao hiệu quả giảng dạy kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện Đồng thời, đề tài được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho giáo viên khi giảng dạy môn giáo dục thể chất trong trường phổ thông

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Sáng kiến tập trung nghiên cứu, tìm tòi và các bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện của nội dung bóng chuyền trong sách giáo khoa thể dục 11

- Về đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối 11

- Về phạm vi: Trực tiếp nghiên cứu ở các lớp khối 11 ở trường THPT Kỳ Sơn năm học 2023 - 2024

4 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ trên của đề tài chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:

4.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu là quá trình tham khảo các tài liệu chung và chuyên môn liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở đọc và phân tích tài liệu có liên quan đến đề tài, phương pháp này chúng tôi sử dụng trong quá trình nghiên cứu nhằm mục đích tìm hiểu cơ sở khoa học của các hình thức tổ chức tập luyện trong nội dung bóng chuyền cho học sinh trừơng THPT

4.2 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm

Chúng tôi sử dụng phuơng pháp này để phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp bằng phiếu câu hỏi các giáo viên thể dục và học sinh của nhà trường Các vấn đề phỏng vấn tập trung vào việc tìm hiểu một số sai lầm học sinh thường mắc và cách sửa chữa những sai lầm trong kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện Thông qua đó thu thập số liệu cần thiết làm cơ sở cho việc lựa chọn các biện pháp và hình thức tổ chức tập luyện

4.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Quan sát sư phạm là phương pháp thu thập thông tin về quá trình giáo dục dựa trên cơ sở tri giác trực tiếp các hoạt động của giáo viên, học sinh và cán bộ quản lí giáo dục

Trong quá trình dạy học ở trường đã sử dụng phương pháp quan sát sư phạm dự giờ các thầy cô giáo trong môn bóng chuyền, qua đó rút ra được những kinh

nghiệm thực tiễn kết hợp với cơ sở lí luận để xác định áp dụng hình thức tổ chức tập lụyên môn học tự chọn bóng chuyền làm căn cứ cho việc tổ chức thực nghiệm

sư phạm

4.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Là phương pháp nghiên cứu có hệ thống và logic một hiện tượng, một quá trình giáo dục nhằm trả lời câu hỏi “nếu quá trình đó được thực hiện trong điều

kiện đã được khống chế, phát triển, về tính liên hệ giữa nguyên nhân và kết quả”

Tôi sử dụng phương pháp nhằm kiểm định tính thực tiễn, hiệu quả và khoa học của những phương pháp đã lựa chọn

4.5 Phương pháp toán học thống kê

Được sử dụng trong quá trình xử lý các số liệu đã thu được của quá trình nghiên cứu nhằm so sánh thống kê và đánh giá

- Chỉ số trung bình cộng( x ):

n

x x

1 2

Nếu CV  10% thì đám đông số liệu tương đối đồng đều

5 Điểm mới của đề tài

Qua thực tế giảng dạy, tập luyện, thi đấu bóng chuyền Chúng đã tìm ra các phương pháp, biện pháp, cách thức tổ chức phù hợp, đồng thời tìm ra những sai lầm thường gặp và cách khắc phục kĩ thuật phát bóng cao tay chính diện trong

bóng chuyền cho học sinh Đặc biệt đã đưa ra được nhiều bài tập tổ chức dưới

dạng trò chơi thi đấu nhằm giúp giáo viên thuận lợi trong việc tổ chức cho học sinh học tập Ngoài ra, còn giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kĩ thuật, động tác, phát huy tối đa khả năng của bản thân, tính tư duy sáng tạo, tinh thần tự giác, phấn chấn trong học tập, từ đó tăng được cường độ, lượng vận động phù hợp với lứa tuổi học sinh, giúp các em cũng như giáo viên có được không khí vui tươi thoải mái, không căng thẳng, đỡ nhàm chán trong từng tiết học và làm cho giờ học thêm sinh động, đạt hiệu quả cao, đáp ứng được tình hình thực tế hiện nay

PHẦN II NỘI DUNG

tốt như học đòi, cáu kỉnh, hỗn láo…

Hứng thú đã được xác định rõ rệt hơn mang tính chất bền vững sâu sắc, phong phú hơn, hứng thú của các em rất năng động, sẵn sàng đi sâu vào lĩnh vực

* Hệ xương, hệ cơ:

Ở lứa tuổi này chiều cao phát triển chậm hơn bề ngang, các xương chủ yếu

đã được cốt hoá, bộ xương đã vững chắc ít bị cong vẹo hơn do đó có thể tập luyện các kỹ thuật khó, khả năng gắng sức cao Hệ cơ phát triển mạnh mẽ đặc biệt là cơ vân, sức mạnh cơ tăng lên đáng kể ở lứa tuổi này, sức mạnh cơ của nam tăng gấp

Đặc điểm sinh lý của lứa tuổi này ảnh hưởng rõ rệt đến chức năng hô hấp,

cơ quan hô hấp phát triển hoàn thiện, hô hấp sâu hơn, kích thước tim cũng tăng lên Mạch chậm hơn khoảng 70/lphút, hệ tim mạch được điều hoà qua cơ chế thần kinh - thể dịch hoàn thiện hơn Do vậy có thể đáp ứng những đòi hỏi thể lực trong tập luyện TDTT

2 Cơ sở lý thuyết bộ môn bóng chuyền

Giảng dạy động tác là quá trình giáo dục cho học sinh hình thành kĩ năng,

kĩ xảo vận động cần thiết mà khi tiến hành phải tuân thủ nguyên tắc của quá trình giáo dục và giáo dưỡng thể chất

Bất kỳ một hoạt động giảng dạy nào dù đơn giản hay phức tạp thì cũng phải tuân thủ theo nguyên tắc hình thành kĩ năng, kĩ xảo vận động, giảng dạy từ đơn giản đến phức tạp, từ cái đã biết đến tiếp thu cái mới chưa biết

Trên cơ sở lý luận về giảng dạy động tác và hình thành kĩ năng, kĩ xảo vận động, giảng dạy kỹ thuật bóng chuyền cũng cần phải tiến hành theo 3 giai đoạn của quá trình dạy học, cụ thể như sau:

* Giai đoạn dạy học ban đầu

* Giai đoạn giảng dạy đi sâu

* Giai đoạn củng cố và hoàn thiện

Kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện là một trong những kỹ thuật cơ bản nhất thuộc nhóm các kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền, được xem là kỹ thuật

có mức độ chuẩn xác cao, uy lực tấn công lớn

Phát bóng không chỉ là kỹ thuật đưa bóng vào trận đấu mà nó còn mang tính tấn công rõ rệt khi phát huy được đầy đủ tính năng của nó vì khi sử dụng kỹ thuật này có thể ăn điểm trực tiếp hoặc tạo cơ hội tốt để ăn điểm ở quả sau Kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện có thể phân tích thành các giai đoạn như sau:

a Giai đoạn 1:

Tư thế chuẩn bị: hai chân mở rộng bằng vai, đứng chân trước chân sau, chân trái hướng về trước chân phải ở phía sau, bàn chân hơi xoay sang phải, thân người thẳng, mặt hướng về lưới mắt quan sát đối phương Tay trái gập ở khuỷu tay, lòng bàn tay ngửa, đỡ giữ bóng ở phía trước Tay phải gập ở khuỷu, bàn tay

có thể úp vào bóng hoạc để tự nhiên

hơn tầm với khi đánh bóng) cùng với chuyển động của tay tung bóng, tay đánh bóng chuyển động lên cao ra sau Kết thúc động tác tung bóng , tay đánh bóng ở phía sau lên cao, tay đánh bóng kéo cả nhóm cơ của tay, bả vai và thân trên Trọng

tâm cơ thể trên chân sau, đầu và người hơi ngửa ra sau

c Giai đoạn 3:

Đánh bóng: kết thúc động tác vung tay về sau, chân sau đạp đất, duỗi các

khớp gối, hướng chuyển động của tay từ sau lên cao ra trước, đồng thời xoay thân người để thân người đối diện với lưới Đánh bóng ở tầm cao trước mặt, tốc độ chuyển động của tay ra trước nhanh dần Do vậy, bàn tay khi gặp bóng còn tiếp tục chuyển động lên cao ra trước, bàn tay mở rộng tự nhiên ôm lấy quả bóng , đánh bóng vào phần sau dưới bóng Tay rời bóng cổ tay gặp về trước, tay rời bóng

vẫn tiếp tục vươn về trước, xuống dưới

d Giai đoạn 4:

Kết thúc động tác: chân sau lên trước một bước giữ thăng bằng, tay tung

bóng chuyển động xuống dưới ra sau, người phát bóng nhanh chóng vào sân chuẩn

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Về thực trạng thực hiện nội dung chương trình tự chọn môn bóng

chuyền ở trường THPT Kỳ Sơn

1.1 Thuận lợi

- Được sự quan tâm giúp đỡ và tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà

trường và Ban cơ sở vật chất đã xây dựng 5 sân bóng chuyền trong nhà trường, đặc biệt nhà trường được tập đoàn Trung Nam hỗ trợ xây dựng nhà một nhà đa năng, giúp cho học sinh có điều kiện tập luyện và tổ chức các cuộc thi đấu, giao lưu môn bóng chuyền

- Phần lớn học sinh đều yêu thích môn bóng chuyền

- Trong nhà trường có nhiều cán bộ giáo viên, nhân viên nhà trường đều yêu thích môn bóng chuyền, và thường xuyên tập luyện vào các buổi chiều sau giờ tan học, từ đó thu hút nhiều học sinh cũng tham gia chơi và tập luyện bóng chuyền

- Nhà trường tổ chức các giải đấu bóng chuyền 4 x 4 cho học sinh nữ và nam vào các ngày lễ như 20/11, 8/3, 26/3,… Do đó, các lớp thành lập các đội tuyển và tập luyện thường xuyên

1.2 Khó khăn

- Sân tập bóng chuyền nhiều nhưng trong một tiết học thể dục chỉ dùng được 2 sân tập, vì các sân còn lại ảnh hưởng đến giờ học văn hóa của các lớp

Do đó, các em ít được thực hành dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Các tiết học trong nội dung tự chọn thường bị gián đoạn bởi điều kiện thời tiết

- Thời gian của một tiết học hạn chế, giáo viên chỉ hướng dẫn cho học sinh tập luyện kĩ thuật và từ đó học sinh tự tập là chính, không có điều kiện để giáo viên sửa sai nhiều cho các em

- Nhiều em chưa làm quen với môn bóng chuyền, hoặc có chơi bóng

chuyền nhưng chưa sử dụng kĩ thuật phát bóng cao tay chính diện

2 Xác định những sai sót phổ biến khi học kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện

Kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện là một kỹ thuật phức tạp, trong cấu trúc động tác đòi hỏi người tập phải đảm bảo độ chính xác cao, mỗi giai đoạn của

kỹ thuật khác nhau thường xuất hiện các sai sót khác nhau Qua thực tế, chúng tôi nhận thấy rằng những nguyên nhân cơ bản dẫn đến các sai sót trong quá trình tiếp thu kỹ thuật động tác của học sinh ở giai đoạn học tập là: Chưa phân tích được sai sót của kĩ thuật động tác, hiểu nhiệm vụ và tầm quan trọng của kỹ thuật chưa rõ, tự kiểm tra chưa đúng mức Do đó khả năng hoàn thiện kỹ thuật phụ thuộc vào kinh nghiệm vận động của học sinh Người học - người tập kinh nghiệm càng nhiều, càng phong phú thì vấn đề tiếp thu động tác càng có hiệu quả Để đạt được hiệu quả cao trong tập luyện kỹ thuật thì người giáo viên phải dự kiến được những nhược điểm, hạn chế mà học sinh thường mắc phải, từ đó có những bài tập ứng dụng vào chương trình học để khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả học tập

2.1 Xác định những sai sót thường mắc bằng phương pháp quan sát sư phạm

Qua quan sát, tìm hiếu các buổi học bóng chuyền của học sinh khối lớp 11 chúng tôi nhận thấy những sai sót mà học sinh thường mắc phải khi học kỹ thuật phát bóng đó là:

1 Tư thế không ổn định khi phát bóng

2 Phát bóng ngoài vai

3 Phát bóng không đúng thời điểm

4 Tung bóng xa thân người

BẢNG 1: KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH NHỮNG SAI SÓT BẰNG PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT SƯ PHẠM( n = 500)

mắc sai sót Tỷ lệ

%

Không mắc sai sót

lệ trên 60% là:

- Sai sót 1: có 338 học sinh mắc phải, chiếm tỷ lệ 67,6%

- Sai sót 4: có 335 học sinh mắc phải, chiếm tỷ lệ 67%

- Sai sót 5: có 389 học sinh mắc phải, chiếm tỷ lệ 77,8%

- Sai sót 6: có 367 học sinh mắc phải, chiếm tỷ lệ 73,4%