Skkn cấp tỉnh sử dụng phƣơng pháp dạy học dự Án trong dạy học trải nghiệm hƣớng nghiệp chủ Đề khám phá bản thân, nhằm phát triển sở trƣờng và Định hƣớng nghề nghiệp của học sinh khối 11 tại trƣờng thpt Đô lƣơng 4

MỤC LỤC 1.5 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án 5 2 Tổng quan về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 6 2.1 Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu hoạt động trải nghiệm, hướng ng

KHỐI 11 TẠI TRƯỜNG THPT ĐÔ LƯƠNG 4

LĨNH VỰC: CHỦ NHIỆM

Tác giả: TRẦN THỊ LAM (sdt 0977848312)

Năm học 2023 – 2024

MỤC LỤC

1.5 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án 5

2 Tổng quan về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 6

2.1 Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 6

2.2 Các hình thức về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 7

3 Các kỹ năng khám phá bản thân và định hướng nghề nghiệp 10

3.1 Khái niệm khám phá bản thân và sự cần thiết của kỹ năng khám

Thực trạng về việc phát huy sở trường và định hướng nghề

nghiệp của học sinh khối 11 trường trung học phổ thông đô

lương 4

12

1.1

Thực trạng và biểu hiện của việc phát huy sở trường giúp định

hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 trường THPT Đô

Lương 4

12

1.2 Nguyên nhân của việc chưa phát huy được sở trường và chưa có định 14

hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 trường THPT Đô Lương 4

1.3 Hậu quả của việc chưa phát huy được sở trường và chưa có định

hướng nghề nghiệp của học sinh trường THPT Đô Lương 4

15

2 Thực trạng giáo dục kỹ năng khám phá bản thân nhằm phát huy sở

trường và định hướng nghề nghiệp cho học sinh từ giáo viên

1.2 Tổ chức cho học sinh tham gia cuộc thi “Tự tin là chính mình” 24

2 Dự án 2- Xây dựng kế hoạch phát triển sở trường của học sinh 28

3

Dự án 3- Tổ chức một số hoạt động để học sinh phát triển sở trường

và có định hướng nghề nghiệp theo sở trường cho học sinh khối 11 tại

trường THPT Đô Lương 4

33

3.1 Tổ chức hội thi/cuộc thi nhằm phát triển sở trường âm nhạc, hội họa 32

3.2 Tổ chức diễn đàn Mi-ni để học sinh phát triển sở trường dẫn chương

trình

34

3.3

Thực hiện dự án di cư an toàn và phòng chống mua bán người của tổ

chức IOM để học sinh phát huy sở trường và có kiến thức khi lựa

chọn nghề nghiệp

35

4

Dự án 4- Thực hiện dự án tham quan trải nghiệm nhằm dịnh hướng

lựa chọn nghề nghiệp trên thực tiễn cho học sinh

38

IV

Thực nghiệm dự án nhằm phát huy sở trường định hướng nghề nghiệp

của học sinh khối 11 Trường THPT Đô Lương 4

40

3 Kết quả thực nghiệm 41

1 Khảo sát kiểm chứng hiệu quả sau khi thực hiện các giải pháp 42

2 Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 44

2.4 Kết quả khảo sát về tính khả thi và tính cấp thiết của các giải pháp

đã đề xuất

44

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1.] Sách giáo khoa Hướng nghiệp trải nghiệm lớp 11 (Kết nối tri thức với cuộc sống) Nhà xuất bản giáo dục – Lưu Thu Thuỷ (Tổng chủ biên)

[2.] Sách giáo viên Hướng nghiệp trải nghiệm lớp 11 (Kết nối tri thức với cuộc sống) Nhà xuất bản giáo dục – Lưu Thu Thuỷ (Tổng chủ biên)

[3.] Các trang web, tài liệu liên quan dạy học dự án

[4.] Chương trình tổng thể giáo dục phổ thông 2018

4.] Chương trình tổng thể giáo dục phổ thông 2018

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

Theo Thông tư số 32/2018/TT- BGDĐT hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12 Từ năm học 2022 – 2023 chương trình giáo dục phổ thông 2018 được áp dụng đối với tất cả học sinh THPT ở khối lớp 10 Với chương trình tổng thể 2018 hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp đã trở thành môn học bắt buộc đối với học sinh THPT

Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã

có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và các năng lực đặc thù cho học sinh; nội dung hoạt động được xây dựng dựa trên các mối quan hệ của cá nhân học sinh với bản thân, với xã hội, với tự nhiên và với nghề nghiệp

Sau một năm trực tiếp giảng dạy môn hướng nghiệp trải nghiệm bản thân tôi nhận thấy những lợi ích và tác dụng của môn học đối với học sinh THPT Thông qua hoạt động này góp phần phát hiện các năng lực và phát triển các năng lực ở học sinh Đồng thời học sinh cũng hiểu được sở trường của bản thân từ đó có định hướng nghề nghiệp phù hợp

Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cấp THPT giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành ở cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở Kết thúc giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, học sinh có khả năng thích ứng với các điều kiện sống, học tập và làm việc khác nhau; thích ứng với những thay đổi của xã hội hiện đại; có khả năng tổ chức cuộc sống, công việc và quản lí bản thân; có khả năng phát triển hứng thú nghề nghiệp và ra quyết định lựa chọn được nghề nghiệp tương lai; xây dựng được kế hoạch rèn luyện đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp và trở thành người công dân có ích

Đối với học sinh lớp 11, đây năm đặt bản lề cho sự lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, các em cần thiết phải tham gia các hoạt động thực tiễn để nhận ra năng lực, phẩm chất của chính mình Nhưng khi lần đầu tiên tiếp cận giảng dạy môn hướng nghiệp trải nghiệm lớp 11 bản thân tôi nhận thấy một số khó khăn về phương pháp, cách thức thiết kế tổ chức các hoạt động của từng chủ đề Nguồn tài liệu và kinh nghiệm bản thân cũng rất hạn chế vì thế mỗi khi thực hiện một chủ đề nào đó của lớp

11 khiến bản thân luôn trăn trở, suy nghĩ về các phương pháp dạy học tích cực để thiết

kế kế hoạch dạy học phù hợp

Chủ đề : Khám phá bản thân trong hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 11 yêu cầu mỗi học sinh sau khi học nhận diện được nét riêng và thể hiện được sự tự tin

về đặc điểm riêng của bản thân Phân tích được những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và biết điều chỉnh bản thân để thích ứng với sự thay đổi Nhận diện được hứng thú, sở trường của bản thân và có kế hoạch phát triển sở trường liên quan đến định hướng nghề nghiệp trong tương lai Hoạt động rèn luyện bản thân Tuân thủ kỉ luật, quy định của nhóm, tập thể trường, lớp, cộng đồng

Nhằm đáp ứng yêu cầu cần đạt của các chủ đề trong quá trình giảng dạy đòi hỏi giáo viên phải áp dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực để kích thích hứng thú và phát triển năng lực phẩm chất của học sinh Một trong phương pháp hiệu quả là dạy học dự án Bản thân tôi khi tổ chức hoạt động trải nghiệm chủ đề : “ khám phá bản thân” - lớp 11 đây là chủ đề sẽ giúp bản có cơ hội hiểu học sinh và học sinh cũng sẽ nhận thức được bản thân mình thông qua các nhiệm vụ học tập tương ứng trong chủ

đề Nhằm đạt được mục tiêu bản thân tôi lựa chọn: “Sử dụng phương pháp dạy học

dự án trong dạy học trải nghiệm hướng nghiệp chủ đề : khám phá bản thân, nhằm phát triển sở trường và định hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 tại trường THPT Đô Lương 4”

II Đóng góp mới của đề tài

III Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu một cách tổng quát để có cái nhìn đa chiều về phương pháp dạy học dự án, thực trạng và nguyên nhân của việc chưa phát huy được sở trường

và định hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11, từ đó đề xuất được những giải pháp tích cực giúp các em HS khối 11Trường THPT Đô Lương 4 có kỹ năng tự nhận thức

về sở trường của bản thân Đồng thời, góp phần giúp học sinh có định hướng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở trường của mình

Tiến hành thực hiện đề tài, bản thân chúng tôi có điều kiện tự nhìn nhận, đánh giá

lại phương pháp giáo dục của mình, khắc phục hạn chế, phát huy ưu điểm, nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm ở những năm học tiếp theo Ngoài ra tôi có cơ hội

để trao đổi về phương pháp chủ nhiệm cùng với đồng nghiệp Trên cơ sở đó, tôi có thể

mở rộng và vận dụng tùy từng hoàn cảnh cụ thể của nhà trường, của từng lớp chủ nhiệm để đạt kết quả tốt hơn trong việc giáo dục học sinh, định hướng nghề nghiệp cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và uy tín của nhà trường

IV Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Sáng kiến tập trung nghiên cứu đánh giá chủ quan của học sinh khối 11 trường THPT Đô Lương 4 về hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp nhằm phát huy sở trường

và định hướng nghề nghiệp của bản thân Bên cạnh đó sáng kiến cũng tìm hiểu được hậu quả của việc lựa chọn nghành nghề không đúng sở trường, đánh giá chủ quan của học sinh về sở trường của bản thân Cung cấp cho học sinh các kỹ năng khi lựa chọn nghành nghề trong tương lai

Sáng kiến được tiến hành đúc kết; thực nghiệm và khảo sát trên các đối tượng là học

sinh các khối 11 trường THPT Đô Lương 4 và lớp 11 A6 tôi chủ nhiệm

V Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, thu thập thông tin, phân tích, đánh giá, chọn lọc, sử dụng các tài liệu liên quan đến nội dung nghiên cứu để làm căn cứ lí luận cho đề tài

- Phương pháp điều tra khảo sát: Xây dựng phiếu khảo sát cho khách thể nghiên cứu với nội dung đánh giá thực trạng nhận thức về khám phá bản , nhận thức về nguyên nhân, hậu quả của việc chưa nhận thức được sở trường của bản thân và định hướng nghề nghiệp

- Phương pháp xử lí số liệu: Thông kê, phân tích, so sánh, xử lí số liệu và kết quả nghiên cứu

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Kiểm chứng kết quả của các giải pháp sử dụng dạy học dự án để phát triển sở trường và định hướng nghề nghiệp của học sinh

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

có thể tạo ra và giới thiệu các sản phẩm học tập mới hơn, sáng tạo hơn Nói cách khác,

đó chính là việc sử dụng các hình thức dạy học dự án khác nhau để nhìn nhận và giải quyết vấn đề theo cách tốt nhất

1.2 Mô hình dạy học dự án

Một mô hình dạy học dự án sẽ có những kỹ thuật giảng dạy được xây khác nhau Thường thì những dự án học sinh tham gia đều có sự hỗ trợ của của các giáo viên hoặc những người có chuyên môn để giúp học sinh có thể nắm bắt vấn đề, hiểu rõ được nội dung hơn Ngoài ra còn có sự hỗ trợ từ các thiết bị công nghệ để hỗ trợ cho quá trình của học sinh được suôn sẻ hơn

1.3 Ưu điểm của dạy học dự án

Dạy học dựa trên dự án có nhiều những ưu điểm mà một chương trình giáo dục hiện đại cần phải có như:

Học đi đôi với hành, không học lý thuyết suông mà phải vận dụng tư duy

và hành động để sáng tạo

Khơi nguồn cảm hứng cho học sinh

Rèn luyện tính trách nhiệm và tự lực của bản thân

Luyện khả năng ứng xử và giải quyết vấn đề từ đơn giản đến phức tạp Hình thành kỹ năng tìm kiếm, xử lí hiệu quả thông tin

Phát triển khả năng teamwork

Nâng cao khả năng đánh giá bao quát một vấn đề, từ đó đưa ra sáng kiến

và thực hiện

1.4 Phân loại phương pháp dạy học dự án

Hiện nay có nhiều kiểu dạy học theo dự án khác nhau Ở mỗi phương pháp

sẽ có những kiểu dự án khác nhau và cách thức thực hiện khác nhau Có 3 loại phổ biến đó là: phân loại theo quỹ thời gian, phân loại theo nhiệm vụ, phân loại theo mức độ phức hợp của nội dung học tập

1.4.1.Phân loại theo quỹ thời gian

Mỗi dự án sẽ có một quỹ thời gian cho phép riêng để thực hiện Lượng thời gian cho mỗi dự án sẽ tùy thuộc vào quy mô của dự án mà học sinh phải thực hiện như:

Dự án nhỏ: 2 đến 6 giờ trong vài tiết

Dự án trung bình: Thời gian quy định của dự án trung bình thường rơi vào một tuần hoặc 40 giờ học

Dự án lớn: Dự án lớn sẽ cần quỹ thời gian lớn hơn, thường sẽ kéo dài trong nhiều tuần lễ

1.4.2.Phân loại theo nhiệm vụ

Có nhiều loại nhiệm vụ khác nhau để các học sinh trải nghiệm.Các nhiệm vụ mà học sinh thường gặp là:

Dự án tìm hiểu: Khảo sát và báo cáo về một vấn đề

Dự án nghiên cứu: Tìm hiểu, giải thích các vấn đề hiện tượng

Dự án kiến tạo: Tập trung vào sáng tạo sản phẩm

1.4.3.Phân loại theo mức độ phức hợp của nội dung học tập

Có hai kiểu phức hợp đó là:

Dự án mang tính thực hành: Là kiểu dự án tập trung vào thực hiện một nhiệm vụ cụ thể Từ những kiến thức, kỹ năng cơ bản học sinh sẽ tạo ra một sản phẩm

Dự án mang tính tích hợp: Dự án mang tính tích hợp là dự án có tính chất tích hợp nhiều những nội dung hoạt động như tìm hiểu, nghiên cứu lý thuyết, giải quyết vấn đề trong thực tiễn

1.5 Vai trò của giáo viên và học sinh trong dạy học dự án

Giáo viên và học sinh trong mô hình giáo dục dạy học dự án đóng vai trò quan trọng và liên quan mật thiết với nhau Cả hai cần phải làm tròn vai trò của mình để có thể tổ chức dự án thuận lợi hơn

1.5.1 Vai trò của học sinh

Mục tiêu chung của giáo dục đều là hướng đến học sinh Học sinh chính là người tiếp thu các phương pháp và quyết định cách tiếp cận và giải quyết các vấn đề đặt ra Ở mô hình dạy học dự án thì học sinh đóng vai trò là người giải quyết các vấn đề bằng kỹ năng và kiến thức của mình thông qua phối hợp làm việc nhóm

Học sinh cũng là người trình bày sản phẩm và những kiến thức từ sản

phẩm thu được, từ đó đánh giá và đúc kết lại những ưu nhược điểm của mình

và những bạn khác

1.5.2 Vai trò của giáo viên

Nếu ở phương pháp giáo dục truyền thống giáo viên là người nắm vai trò chính trong giảng dạy và truyền đạt kiến thức thì ở mô hình dạy học dự án, giáo viên sẽ đóng vai trò là một người hướng dẫn, đứng ở ngoài quan sát và hỗ trợ khi học sinh cần chứ không trực tiếp điều hành như ở mô hình truyền thống Giáo viên cần phải tìm cách để học sinh của mình từ nội dung bài học có thể nhìn ra sự tương quan với thế giới bên ngoài, từ đó tập cách tư duy phân tích về cuộc sống, sáng tạo trong học tập

Chung quy lại thì giáo viên sẽ là người đứng sau hỗ trợ và hướng dẫn để học sinh có thể tìm hiểu và hoàn thành các nhiệm vụ một cách suôn sẻ Môi trường làm việc hiệu quả hay không sẽ là do khả năng quản lý của người giáo viên quyết định

1.6 Quy trình dạy học dự án

Để tổ chức dạy học dự án hiệu quả thì quy trình dạy học theo dự án cần phải được chuẩn bị cụ thể từng công đoạn Mỗi công đoạn sẽ phân chia cụ thể vai trò của giáo viên và học sinh

1.6.1.Công đoạn chuẩn bị

Ở công đoạn chuẩn bị, giáo viên sẽ là người đảm nhận những công việc: xây dựng bộ câu hỏi, thiết kế dự án, xác định nhiệm vụ cho học sinh, chuẩn bị tài liệu hỗ trợ cho giáo viên và học sinh

Ở học sinh, công việc cần làm đó là cùng giáo viên thống nhất tiêu chí đánh giá chung, trao đổi làm việc nhóm để chuẩn bị dự án, xây dựng kế hoạch cho dự án, chuẩn bị nguồn thông tin, tính toán thời gian vật liệu

1.6.2.Công đoạn thực hiện

Ở giai đoạn thực hiện dự án, giáo viên sẽ có trách nhiệm hướng dẫn, đánh giá quá trình thực hiện của những học sinh Đồng thời càn phải đảm bảo các khâu như chuẩn bị cơ sở vật chất, liên hệ với các khách mời để hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cần thiết cho học sinh

Học sinh khi thực hiện dự án sẽ triển khai bằng các công việc cụ thể như sau:

Phân công công việc mỗi người trong nhóm

Tổng hợp, xử lí thông tin thu thập được

Xây dựng sản phẩm

1.6.3 Công đoạn tổng hợp và đánh giá

Công đoạn cuối cùng và là công đoạn quyết định cho cả dự án Học sinh sẽ cần phải hoàn tất sản phẩm và tự giới thiệu sản phẩm, tự đánh giá sản phẩm của

mình và các nhóm khác Giáo viên sẽ là người chuẩn bị cơ sở vật chất cho buổi trình bày, theo dõi và đưa ra đánh giá từng sản phẩm

2 Tổng quan về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

2.1 Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 2.1.1Khái niệm

Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế, thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh

nghiệm đã có và huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ được giao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội phù hợp với lứa tuổi; thông qua đó, chuyển hoá những kinh nghiệm đã trải qua thành tri thức mới, hiểu biết mới, kĩ năng mới góp phần phát huy tiềm năng sáng tạo và khả năng thích ứng với cuộc sống, môi trường và nghề nghiệp tương lai

2.1.2 Đặc điểm:

Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, Hoạt động trải nghiệm (cấp tiểu học) và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp (cấp trung học cơ sở và cấp trung học phổ thông) là hoạt động giáo dục bắt buộc được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12

Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và các năng lực đặc thù cho học sinh; nội dung hoạt động được xây dựng dựa trên các mối quan hệ của cá nhân học sinh với bản thân, với xã hội, với tự nhiên và với nghề nghiệp

Nội dung Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp được phân chia theo hai giai đoạn: Giai đoạn giáo dục cơ bản và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp Nội dung Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp trung học phổ thông tập trung hơn vào hoạt động giáo dục hướng nghiệp nhằm phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp Thông qua các hoạt động hướng nghiệp, học sinh được

đánh giá và tự đánh giá về năng lực, sở trường, hứng thú liên quan đến nghề

nghiệp, làm cơ sở để tự chọn cho mình ngành nghề phù hợp và rèn luyện phẩm chất

và năng lực để thích ứng với nghề nghiệp tương lai

2.1.3 Mục tiêu:

Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm, hướng ngiệp là hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển các

phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể

Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh khám phá bản thân và thế giới xung quanh, phát triển đời sống tâm hồn phong phú, biết rung cảm trước cái đẹp của thiên nhiên và tình người, có quan niệm sống và ứng

xử đúng đắn, đồng thời bồi dưỡng cho học sinh tình yêu đối với quê hương, đất

nước, ý thức về cội nguồn và bản sắc của dân tộc để góp phần giữ gìn, phát triển các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam trong một thế giới hội nhập

Ở cấp THPT, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành ở cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở Kết thúc giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, học sinh có khả năng thích ứng với các điều kiện sống, học tập và làm việc khác nhau; thích ứng với những thay đổi của

xã hội hiện đại; có khả năng tổ chức cuộc sống, công việc và quản lí bản thân; có khả năng phát triển hứng thú nghề nghiệp và ra quyết định lựa chọn được nghề nghiệp tương lai; xây dựng được kế hoạch rèn luyện đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp và trở

thành người công dân có ích

2.2 Các hình thức về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông có hình

thức tổ chức rất đa dạng, phong phú Cùng một chủ đề, một nội dung giáo dục nhưng hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp có thể tổ chức theo nhiều hình thức hoạt động khác nhau, tùy theo lứa tuổi và nhu cầu của học sinh, tùy theo điều kiện cụ thể của từng lớp, từng trường, từng địa phương

Nhờ các hình thức tổ chức đa dạng, phong phú mà việc giáo dục học sinh được thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn, không gò bó và khô

cứng, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí cũng như nhu cầu, nguyện vọng của học

sinh

Theo Chương trình GDPT 2018 thì hoạt động trải nghiệm, hoạt động trải

nghiệm, hướng nghiệp có các phương thức hoạt động như: Phương thức Khám phá, phương thức Thể nghiệm; tương tác, phương thức Cống hiến, phương thức Nghiên cứu Theo đó, có thể tiến hành cụ thể với một số hình hoạt động thức như sau:

2.2.1 Hoạt động câu lạc bộ (CLB):

Đây là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm học sinh cùng sở thích, năng

khiếu, dưới sự định hướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi

trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh và giữa học sinh với thầy cô giáo, những người lớn khác, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện

Hoạt động câu lạc bộ đòi hỏi lịch sinh hoạt định kì và với các chủ đề thảo

luận nghiên cứu khác nhau như: câu lạc bộ về biến đổi khí hậu, câu lạc bộ

xanh…Việc thực hiện duy trì câu lạc bộ đòi hỏi có những nguyên tác nhất định về: tinh thần, thời gian, địa điểm, sự công bằng, sự cống hiến sáng tạo, tôn trọng, bình đẳng…

2.2.2 Tổ chức trò chơi:

Trò chơi là một loại hoạt động giải trí, thư giãn đồng thời là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người nói chung, đối với học sinh nói riêng Việc lựa chọn trò chơi phù hợp sẽ có tác dụng giáo dục tích cực “chơi mà học, học

mà chơi”

Muốn vậy phải có sự chọn lọc, tư duy của người giáo viên trong cách lựa

chọn trò chơi để tổ chức học tập trải nghiệm

Trò chơi mang lại những thuận lợi trong quá trình tổ chức dạy học trải

nghiệm rõ nét nhất là: Việc phát huy tính sáng tạo, hấp dẫn và gây hứng thú cho học sinh, giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức, rèn luyện tác phong nhanh nhẹn… Bên

cạnh những thuận lợi là khó khăn về mặt tổ chức lựa chọn địa điểm thời gian cho

phù hợp để đảm bảo nội dung chương trình chuẩn

Một số trò chơi được sử dụng nhiều trong các trường phổ thông hiện nay như: trò chơi học tập, trò chơi vận động, trò chơi mô phỏng game truyền hình…Có thể

thấy tổ chức trò chơi là hoạt động quen thuộc dễ thực hiện trong quá trình học tập trải nghiệm và có ý nghĩa giáo dục tích cực

2.2.3 Tổ chức diễn đàn:

Diễn đàn là một hình thức tổ chức hoạt động được sử dụng để thúc đẩy sự

tham gia của học sinh thông qua việc các em trực tiếp bày tỏ ý kiến của mình với

đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo, cha mẹ và những người lớn khác có liên quan

Cũng từ đó các bậc phụ huynh, thầy cô giáo thấu hiểu tâm tư nguyện vọng của các em để từ đó tìm ra những giải pháp cho phù hợp để xây dựng biện pháp giáo dục cho phù hợp

Với cách thức tổ chức diễn đàn như thế này yêu cầu về mặt thời gian, sự công phu từ người diễn thuyết đồng thời dễ đi lạc hướng Bởi vậy giáo viên cần xây dựng chương trình cụ thể khoa học và có tính định hướng để nhằm đi đúng mục đích giáo nhằm phát triển năng lực ở người học

2.2.4 Sân khấu tương tác:

Sân khấu tương tác là một hình thức nghệ thuật dựa trên hoạt động diễn kịch, trong đó vở kịch chỉ có phần mở đầu đưa ra tình huống, phần còn lại được sáng tạo bởi người tham gia Phần trình diễn chính là một cuộc chia sẻ giữa những người thực

hiện và khán giả, đề cao tính tương tác, sự tham gia của khán giả

Nội dung của sân khấu tương tác là các vấn đề, những điều trực tiếp tác động tới cuộc sống của học sinh Học sinh tự chọn ra vấn đề bức thiết, các em tự xây dựng kịch bản và cuối cùng là chọn ra những diễn viên cho vở diễn đó để thực hiện và sẽ không có sự giúp đỡ từ bên ngoài Sân khấu tương tác có thể diễn ra trong phạm vi trong lớp học hoặc rộng hơn là phạm vi toàn trường

2.2.5 Tham quan, dã ngoại:

Đây là hình thức tổ chức học tập trải nghiệm hiệu quả nhất bởi tính hấp dẫn đối với học sinh

Các hình thức tham quan dã ngoại mà hiện nay được các nhà trường phổ thông lựa chọn để giáo dục: Tham quan các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa, nhà máy, xí nghiệp; tham quan các cơ sở sản xuất, làng nghề, tham quan các viện

bảo tàng, tham quan du lịch truyền thống

Mỗi hình thức tham quan dã ngoại lại gắn với một chủ để học tập giáo dục trong chương trình hay là nguồn bổ sung kiến thức thực tiễn hoặc kĩ năng sống cần thiết cho học sinh

Tuy nhiên việc tổ chức tham quan dã ngoại không phải trường nào cũng có cơ hội và khả năng thực hiện do yếu tố kinh phí, đảm bảo thời gian chương trình, sự

đồng thuận từ phía phụ huynh, xã hội

2.2.6 Hội thi / cuộc thi:

Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn, đạt hiệu quả cao trong tập hợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng giá trị cho tuổi trẻ Tổ chức hội thi cho học sinh là cần thiết trong quá trình tổ chức HĐTNHN

Tổ chức các cuộc thi có thể trong nhà trường, lớp học hay ngoài không gian trường học Nội dung cuộc thi rất phong phú và dễ lồng ghép bất cứ nội dung giáo dục nào Và đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với mỗi cuộc thi đều phải mang ý nghĩa giáo dục nhất định

Việc lựa chọn cách thức thực hiện hay làm cho cuộc thi trở nên hấp dẫn mang tính giáo dục hiệu quả đòi hỏi chất xám từ các nhà tổ chức mà không ai khác đó

chính là những thầy cô giáo người trực tiếp làm nhiệm vụ giáo dục Nếu như tổ chức cuộc thi chỉ là hình thức thì thật khó đem tới hiệu quả và bộc lộ hết năng lực của

2.2.7 Tổ chức sự kiện

Đây là một hoạt động tạo cơ hội cho học sinh được thể hiện những ý tưởng, khả năng sáng tạo của mình, thể hiện năng lực tổ chức hoạt động, thực hiện và kiểm tra giám sát hoạt động

Các hình thức tổ chức sự kiện quen thuộc thường bắt gặp trong nhiều nhà

trường phổ thông như: Lễ khai mạc, nhập học, lễ tốt nghiệp, lễ vinh danh học sinh có thành tích xuất sắc, buổi triển lãm về biển đảo, hội diễn khoa học, hoạt động học tập thực tế du lịch khảo sát thực tế, tìm hiểu di sản văn hóa, về phong tục tập quán, khám phá đất nước, trải nghiệm văn hóa nước ngoài…

Việc tổ chức sự kiện đòi hỏi sự công phu cũng như chuẩn bị kĩ càng ở cả học sinh và giáo viên làm sao để học sinh biết hợp tác với nhau làm việc nhóm hiệu quả

và kĩ năng giải quyết vấn đề thực tế ngay trong quá trình tổ chức sự kiện

2.2.8 Hoạt động giao lưu

Giao lưu là một hình thức tổ chức giáo dục nhằm tạo ra các điều kiện cần

thiết để cho học sinh được tiếp xúc, trò chuyện và trao đổi thông tin với những nhân vật điển hình trong các lĩnh vực hoạt động nào đó

Giao lưu có những đặc trưng riêng biệt khó hòa lẫn với các hình thức tổ chức khác Đó là giao lưu phải có đối tượng là những nhân vật điển hình có thành tích

xuất sắc trong lĩnh vực nào đó thực sự là tấm gương sáng cho các em noi theo, phù hợp với hứng thú của học sinh Thu hút sự tham gia đông đảo cũng như hứng thú của học sinh

Đồng thời, đòi hỏi sự trao đổi thông tin tình cảm chân thực những vấn đề cần thiết liên quan tới nội dung học tập và hứng thú của các em

2.2.9 Hoạt động nhân đạo:

Hoạt động nhân đạo là hoạt động tác động đến trái tim, tình cảm, sự đồng

cảm của học sinh trước những con người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn Thông qua hoạt động nhân đạo, học sinh biết thêm những hoàn cảnh khó khăn của người nghèo, người nhiễm chất độc da cam, trẻ em mồ côi, người tàn tật, khuyết tật, người già cô đơn không nơi nương tựa, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

những đối tượng dễ bị tổn thương trong cuộc sống,… để kịp thời giúp đỡ, giúp

họ từng bước khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống, vươn lên hòa nhập với cộng đồng

Hoạt động nhân đạo giúp các em học sinh được chia sẻ những suy nghĩ, tình cảm và giá trị vật chất của mình với những thành viên trong cộng đồng, giúp các em biết quan tâm hơn đến những người xung quanh từ đó giáo dục các giá trị cho học sinh như: tiết kiệm, tôn trọng, chia sẻ, cảm thông, yêu thương, trách

nhiệm, hạnh phúc,…

2.2.10 Sinh hoạt tập thể

Hình thức sinh hoạt tập thể là hình thức tổ chức quen thuộc diễn ra thường xuyên tại các trường học phổ thông Đây là hình thức tổ chức có sự gắn kết cao, đồng thời cũng là yếu tố chính để duy trì và phát triển các phong trào và đoàn thể thanh thiếu niên

Bên cạnh 10 hình thức tổ chức cơ bản trên còn có hình thức tổ chức thí

nghiệm, điều tra, hoạt động tình nguyện… Mỗi hình thức tổ chức đều có những

ưu và nhược điểm nhất định nhưng tựu chung lại đều hướng tới mục đích giáo dục không chỉ về kiến thức mà còn phát triển phẩm chất và năng lực ở người

học Hướng tới mục tiêu đào tạo ra những con người có chí hướng, có đạo đức,

có định hướng tương lai, có khả năng sáng tạo, biết vận dụng một cách tích cực những kiến thức đã học vào thực tế, đồng thời biết chia sẻ và quan tâm tới mọi người xung quanh HĐTNHN về cơ bản mang tính chất là các hoạt động tập thể trên tinh thần tự chủ cá nhân, với sự nỗ lực nhằm phát triển khả năng sáng tạo và

cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể

3 Các kỹ năng khám phá bản thân và định hướng nghề nghiệp

3.1 Khái niệm khám phá bản thân và sự cần thiết của kỹ năng khám phá bản thân

3.1.1 Khái niệm khám phá bản thân

Khám phá bản thân là quá trình nhận dạng bản thân của mỗi người, tức là nhận thức được bản thân là ai, giá trị, sở thích, niềm đam mê, điểm mạnh, điểm yếu, của bản thân là gì

Khám phá bản thân đòi hỏi mỗi người phải mạnh dạn đối diện với những cảm xúc, suy nghĩ, hành động của mình một cách trung thực và không đánh giá tiêu cực về bản thân quá mức Quá trình này giúp mỗi người tìm ra những cơ hội

để phát triển cũng như tăng sự tự tin trong cuộc sống, tìm ra hướng đi và đích đến của bản thân

Khám phá bản thân không có nghĩa là phải trở nên thật hoàn hảo hay luôn hạnh phúc Điều đó có nghĩa là chúng ta luôn cảm thấy tốt hơn về bản thân và sức khỏe tinh thần của mình, đồng thời không bị khuất phục trước những áp lực mà người khác đặt lên

3.1.2 sự cần thiết của kỹ năng khám phá bản thân

Khám phá bản thân giống như một quá trình phá vỡ, lột bỏ những thứ không phù hợp, không phản ánh con người thật của chúng ta trong cuộc sống Đồng thời nhận ra bản thân muốn trở thành người như thế nào và say mê hoàn thành sứ mệnh

đó của bản thân

Có câu “Biết người, biết ta, trăm trận trăm thắng” để nói rằng, khi con người

ta thấu hiểu bản thân trước thì sẽ có thể dễ dàng chiến thắng trong mọi sự Tuy nhiên, hầu hết mọi người lại có xu hướng nhìn người khác trước tiên trước khi hiểu

- Khi khám phá bản thân, mỗi người cũng sẽ tìm hiểu được cách tương tác, giao tiếp với người khác một cách hiệu quả hơn, mang lại cái nhìn khách quan hơn về thế giới xung quanh

- Tìm ra được những điều thật sự quan trọng với bản thân, giúp đặt ra mục tiêu để đạt được chúng, từ đó mang lại một cuộc sống ý nghĩa và hạnh phúc hơn

- Có thể học hỏi từ những thất bại hoặc thành công của chính bản thân

3.2 Định hướng nghề nghiệp

Định hướng nghề nghiệp là quá trình xác định rõ các mục tiêu nghề nghiệp cá nhân dựa trên khả năng, sở thích, giá trị,… Nó liên quan đến việc đánh giá khả năng cá nhân, tìm hiểu về các ngành nghề và lĩnh vực làm việc khác nhau để xác định con đường nghề nghiệp phù hợp nhất

Quá trình định hướng nghề nghiệp thường bao gồm việc tự khám phá bản thân, đánh giá kỹ năng, quan tâm giá trị cá nhân, nghiên cứu về các ngành nghề và cơ hội nghề nghiệp, tư vấn nghề nghiệp, tham gia các hoạt động thực tế như thực tập, gặp gỡ chuyên gia ngành, tham gia các khóa học để thu thập thông tin và trải nghiệm thực tế Mục tiêu của định hướng nghề nghiệp là giúp cá nhân tìm ra con đường nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích, mục tiêu cá nhân của mình,

từ đó phát triển và đạt được sự thành công trong tương lai

4 Mục tiêu chủ đề : khám phá bản thân – hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 11

Sau chủ đề này, HS có khả năng:

- Nhận diện được nét riêng và thể hiện được sự tự tin về đặc điểm riêng của bản thân

- Phân tích được những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và biết điều chỉnh bản thân để thích ứng với sự thay đổi

- Nhận diện được hứng thú, sở trường của bản thân và có kế hoạch phát triển sở trường liên quan đến định hướng nghề nghiệp trong tương lai

- Phát triển năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực hướng nghiệp và các phẩm chất: tự tin, trách nhiệm, chăm chỉ

II Cơ sở thực tiễn của

1 Thực trạng về việc phát huy sở trường và định hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 trường trung học phổ thông đô lương 4

1.1 Thực trạng và biểu hiện của việc phát huy sở trường giúp định hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 trường THPT Đô Lương 4

Bậc học THPT là bản lề của cuộc đời mỗi con người, HS nếu biết nắm lấy

cơ hội và có định hướng cho mình thì sẽ là chìa khóa của sự thành công Trong đó lớp 11 là độ tuổi bắt đầu có những sự trưởng thành rõ rệt Chính

vì thế ở lớp 11 HS rất cần thiết tìm và bộc lộ sở trường của mình và có định hướng về nghề nghiệp

Nhận rõ sự cần thiết đó, trong quá trình thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại trường để nắm thực trạng học sinh phát huy sở trường

và định hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 tại trường THPT Đô Lương 4

Tôi đã tiến hành khảo học sinh bằng bộ câu hỏi: Theo em với học sinh phát hiện ra

sở trường của bản thân có vai trò như thế nào đối với việc lựa chọn nghề nghiệp?

và : Em hãy cho biết hiện tại bản thân đã nhận ra sở trường của mình chưa? Bản thân em sẽ lựa chọn nghề nghiệp dựa trên sở trường của bản thân? Có 289 bạn

học sinh khối 11 tham gia khảo sát, kết quả tôi thu được như sau:

Với câu hỏi : Theo em với học sinh phát hiện ra sở trường của bản thân có vai trò như thế nào đối với việc lựa chọn nghề nghiệp? Đây là một câu hỏi nhằm mục đích

giúp học sinh nhận ra vai trò của việc nhận thức được sở trường của mình trong định hướng nghề nghiệp Kết quả có 184/289 ( chiếm 63,7%) trả lời rất quan trọng

, có 75/289(chiếm 26%) trả lời quan trọng, có 25/289 ( chiếm 8,7%) trả lời chưa chắc chắn, có 5/289 (chiếm 1,6%) trả lời không quan trọng Điều đó chứng tỏ hơn một nủa số học sinh đã nhận ra để định hướng nghề nghiệp phát hiện ra sở trường của bản thân đóng vai trò rất quan trọng

Với câu hỏi: Bản thân em có dự định lựa chọn nghề nghiệp theo hướng nào sau đây? Có 95/289 lựa chọn theo định hướng gia đình; Có 87/289 em lựa chọn theo

xu hướng xã hội; Trong khi đó chỉ có 46/289 em lựa chọn theo sở trường bản thân

Từ số liệu trên ta thấy phần lớn học sinh không chọn nghề nghiệp theo sở trường của bản thân mình

Kết luận: Từ các số liệu khảo sát trên cho thấy một vấn đề bất cập ở trên thực

tiễn hiện nay là học sinh đã nhận ra lựa chọn nghề nghiệp dựa trên sở trường của bản thân là rất quan trọng nhưng hiện tại các em chưa biết chắc chắn hoặc chưa nhận ra sở trường của mình là gì Vì thế phần lớn các em không lựa chọn nghề nghiệp dựa vào sở trường của mình mà chủ yếu yếu nghe theo định hướng gia đình

và xu hướng xã hội Để học sinh có định hướng nghề nghiệp đúng đắn, phù hợp dựa trên sở trường của bản thân rất cần có một giải pháp giúp các em nhận ra và phát huy được sở trường của mình

1.2 Nguyên nhân của việc chưa phát huy được sở trường và chưa có định

hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 trường THPT Đô Lương 4

1.2.1 Hoàn cảnh gia đình

THPT Đô Lương 4 là một ngôi trường có tuổi đời rất trẻ, được xây dựng trên

một miền quê nghèo thuộc vùng hạ huyện Đô Lương Học sinh của trường chủ yếu thuộc các xã vùng khó, xa trung tâm, dân trí còn thấp Hoàn cảnh gia đình của các

em học sinh đại đa phần là thuần nông, kinh tế khó khăn, bố mẹ đi làm xa ít khi quan tâm đến con cái Những hoàn cảnh khách quan trên cùng với yếu tố chủ quan

đã làm cho các em không có điều kiện để tham gia các hoạt động trải nghiệm, không cơ hội để bộc lộ năng khiếu sở trường của mình Vì vậy khó để có định hướng nghề nghiệp đúng đắn phù hợp với bản thân các em học sinh

1.2.2 Bản thân học sinh

Để biết nguyên nhân từ phái học sinh tôi tiến hành khảo sát câu hỏi : Em chưa biết chắc chắn và chưa nhận ra sở trường của bản thân vì những nguyên nhân nào?

Đa phần học sinh khi học lớp 11 chưa xác định được mục tiêu lí tưởng của

việc học, mỗi ngày đến trường chủ yếu hoàn thành các nhiệm vụ mà giáo viên yêu cầu Các em chưa xác định được khả năng của bản thân là gì và có tư tưởng thời gian còn dài chưa vội lo toan cuộc sống Đồng thời cũng chưa có sự lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai Hầu hết lên lớp 12 mới bắt đầu tìm hiểu về nghề nghiệp của mình

1.2.3 Trào lưu chung của xã hội

Trong thời kỳ mở cửa, hội nhập với nền kinh tế toàn cầu, chúng ta đã xây dựng được nhiều mối quan hệ kinh tế quốc tế Một trong những mối quan hệ kinh

tế này là việc hợp tác đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, hay còn gọi là xuất khẩu lao động

Theo thống kê, số lượng lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài ngày

càng gia tăng Phần lớn, người lao động Việt Nam đi sang các thị trường truyền thống như Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Malaysia, Ma Cao và một số quốc gia Trung Đông (95%); số còn lại sang lao động tại một số nước Châu Âu và Châu

Mỹ

Xuất khẩu lao động trở thành trào lưu trong xã hội đã có nhiều tác động đến việc lựa chọn nghề của không ít học sinh Học sinh không cần biết mình có sở trường, khả năng gì, không cần định hướng nghề nghiệp cho bản thân sau khi tốt nghiệp THPT mà chỉ cần tìm hiểu thị trường lao động để tìm một nước để đi xuất khẩu lao động thuận lợi nhất không cần biết ngành nghề việc làm đó có phù hợp với mình hay không

1.3 Hậu quả của việc chưa phát huy được sở trường và chưa có định hướng nghề nghiệp của học sinh trường THPT Đô Lương 4

1.3.1 Thái độ học tập chểnh mảng, kết quả học tập không đạt yêu cầu

Khi không biết bản thân mình có những ưu điểm,sở trường là gì, nên một số

HS có thái độ học tập không nghiêm túc, đến lớp tinh thần mệt mỏi không có hứng thú, tiếp thu kiến thức các môn học một cách miễn cưỡng Hàng năm trong tỉ lệ xếp loại kết quả học tập và rèn luyện vẫn còn có những học sinh xếp loại đạt hoặc chưa đạt Kết quả học tập học kì I năm học 2023 – 2024 toàn trường THPT Đô Lương 4 có tỉ lệ xếp loại TB (Đạt): 132, tỷ lệ: 13,13%; Yếu (C Đạt): 01, tỷ lệ: 0,09% Xếp loại rèn luyện T Bình (Đạt): 23; tỷ lệ: 2,23%; Yếu (Chưa đạt): 05, tỷ lệ: 0,49%

1.3.2 Bỏ học giữa chừng

Đảng và nhà nước ta ngày càng quan tâm đến giáo dục, đòi hỏi giáo dục phải

đổi mới, phát triển đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng lớn của nhân dân Mục tiêu tổng quát đến năm 2030 của giáo dục Việt Nam là phát triển toàn diện con người Việt Nam, phát huy tối đa tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân, làm nền

tảng cho mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, đất nước phồn vinh và hạnh phúc Đồng thời, xây dựng hệ thống giáo dục mở, phục vụ học tập suốt đời, công bằng và bình đẳng, theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế Để đạt được mục tiêu trên một trong những giải pháp là giảm tỉ lệ học sinh bỏ học ở các cấp học Nhưng trên thực tế học sinh THPT ở nhiều trường vẫn tồn tại tình trạng bỏ học giữa chừng Học kì I năm học

2023 - tại trường THPT Đô Lương 4 có 9 em học sinh bỏ học Trong số 9 em đó có em: Nguyễn Quang Quốc T là học sinh lớp 11 A6 , là lớp mà bản thân tôi đang chủ nhiệm ở năm học 2023 – 2024 Em T là một học sinh tính tình vui vẻ, có lối sống hòa nhã với bạn bè, được gia đình quan tâm tạo điều kiện tốt nhất để em học tập

Nhưng vào đầu năm lớp 11 em tâm sự với GVCN rằng: “Bản thân em thấy hụt hẫng sau thời gian hè em đi làm theo bố và thử làm nhiều việc khác nhau, nhưng

em thấy mình không biết mình có năng khiếu gì và hợp với nghề nào” Từ đó em

bắt đầu không muốn học để thi đại học hay lấy bằng tốt nghiệp THPT nữa Đến tháng 2/2024 em đã nghỉ học

Như vậy không chỉ riêng mình em T mà tất cả các em HS bỏ học ở trường THPT Đô Lương 4 học kì 1 năm học 2023 - 2024 đều một phần bản thân các em chưa biết bản thân mình có sở trường như thế nào? Với sở trường đó mình có thể vận dụng được gì trong việc lựa chọn nghề nghiệp

1.3.3 Lựa chọn sai nghề nghiệp và có tâm lí chán nản

Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm ở các khóa học khác nhau ở trường THPT

Đô Lương 4, tôi đã nhận ra một vấn đề là các em cựu HS thường học xong và đi làm không đúng ngành nghề mình lựa chọn, nhiều em khi lựa chọn một ngành nào

đó khi vào học mới nhận ra ngành mình chọn không hợp với sở trường của mình,

Để nắm bắt chính xác thực trạng cũng như những khó khăn của giáo viên trường THPT Đô Lương 4 trong quá trình giáo dục học sinh phát huy sở trường và định hướng nghề nghiệp tôi đã tiến hành khảo sát 19 giáo viên đã và đang làm công tác chủ nhiệm Sau đó chúng tôi tiến hành phân tích xử lí số liệu thu được kết quả như sau:

Với câu hỏi: Thầy cô có thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục khám

phá bản thân nhằm phát huy sở trường, định hướng nghề nghiệp cho học sinh không? Có 26.3% giáo viên lựa chọn thường xuyên, có 42,1% lựa chọn thỉnh

thoảng 31,6% ít khi Những con số đó cho thấy phần lớn các giáo viên còn ít tổ chức các hoạt giáo dục khám phá bản thân nhằm phát huy sở trường và định hướng nghề nghiệp cho học sinh

Để tìm hiểu về các biện pháp mà giáo viên trường chúng tôi đã sử dụng để

giáo dục học hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp tôi đã đặt câu hỏi: Thầy/ cô thường xuyên sử dụng phương pháp dạy học dự án trong hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp không? thì nhận được phản hồi như sau: 15,8 % giáo viên lựa chọn

ít khi sử dụng; 21,1% giáo viên lựa chọn thỉnh thoảng sử dụng; 57,9% giáo viên lựa chọn chưa bao giờ khi sử dụng, chỉ có 5,2% giáo viên lựa chọn sử dụng thường xuyên

Để biết được vai trò của hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp tôi tiến hành

khảo sát câu hỏi: Thầy/ cô đánh giá như thế nào về vai trò của hoạt động trải

nghiệm hướng nghiệp nhằm phát huy sở trường và định hướng nghề nghiệp của học sinh? Với câu hỏi này có 42,1% giáo viên lựa chọn rất quan trọng, có 47,4%

giáo viên lựa chọn quan trọng và chỉ có 10,5 giáo viên lựa chọn ít quan trọng

Tổ chức hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh, giáo viên có thể

áp dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau Để biết được giáo viên áp dụng

dạy học dự án tôi khảo sát câu hỏi: Thầy/ cô đánh giá như thế nào về sự cần thiết của dạy học dự án trong hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp? Ở câu hỏi này tôi

thu được kết quả: Có 57,9% giáo viên lựa chọn cần thiết, có 26,3% giáo viên chọn rất cần thiết, chỉ có 15,8 giáo viên chọn ít cần thiết

Kết luận chung

Như vậy, từ việc tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi (Phụ lục 1), đến thu nhận

và phân tích kết quả, nghiên cứu thực trạng, ta thấy số lượng học sinh chưa phát hiện được sở trường của mình còn chiếm tỷ lệ lớn Nguyên nhân của chưa phát hiện ra sở trường là ít có cơ hội tham gia các hoạt động trải nghệm để bộc lộ và phát triển sở trường của mình Đáng lo ngại là các em học sinh thường lựa chọn nghành nghề khi chưa biết sở trường của mình là gì và gây ra những hậu quả tiêu cực Bên cạnh đó, các giáo viên trong nhà trường chưa thường xuyên hoặc ít sử dụng các phương pháp dạy học tích cực để phát hiện sở trường và định hướng nghề nghiệp cho học sinh như phương pháp dạy học dự án Đây là thực trạng báo động không chỉ ở học sinh khối 11 Trường THPT Đô Lương 4 mà còn ở các trường học khác trên cả nước nói chung Vì thế, Sử dụng phương pháp dạy học dự án trong dạy học trải nghiệm hướng nghiệp chủ đề : khám phá bản thân, nhằm phát triển sở trường và định hướng nghề nghiệp của học sinh khối 11 tại trường THPT Đô

Lương 4 là điều cần thiết đối với các em học sinh và giáo viên

III Giải pháp cụ thể

1 Dự án 1- Tổ chức các cuộc thi để học sinh khám phá đặc điểm riêng

của bản thân

1.1 Thiết kế thiệp chủ đề : khám phá bản thân

1.1.1 Mục tiêu cuộc thi

- Học sinh vẽ thiết kế các tấm thiệp giúp HS biết được mỗi người có

những điểm riêng, không ai giống nhau hoàn toàn

- Giúp Hs nhận ra ưu và nhược điểm, sở trường

1.1.2 Sản phẩm cuộc thi

- Bản tự xác định đặc điểm riêng của bản thân

- Các sản phẩm do học sinh thiết kế

1.1.3 Tổ chức thực hiện

Giai đoạn 1: Chuẩn bị dự án

Nêu ý tưởng dự án và sự cần thiết phải xây

dựng dự án: tổ chức cuộc thi “ thiết kế thiệp

khám phá về bản thân”

- Lắng nghe và cùng nhau thảo luận lựa chọn chủ đề và câu hỏi định hướng

- Hướng dẫn chia lớp thành 4 nhóm, đảm bảo

các thành viên trong các nhóm có năng lực học

tập tương đương nhau,

- Chia nhóm dưới sự hướng dẫn của GV và mỗi nhóm bầu

trưởng nhóm, thư ký

- Phân công nhóm trưởng, thư kí và đưa ra

nhiệm vụ chung cho mỗi nhóm

- Hướng dẫn HS triển khai dự án - Chú ý theo dõi Thư ký ghi lại

các câu hỏi của nhóm

- Các loại phiếu đánh giá

Thông báo kế hoạch thực hiện:

-Thời gian triển khai dự án: 2 tuần

-Thời gian để học sinh báo cáo sản phẩm: 1 tiết

- Địa điểm báo cáo: thực hiện trong tiết trải

nghiệm hướng nghiệp tại lớp 11 A6

- Thư ký ghi lại các mốc thời gian thực hiện

- Hướng dẫn phương án nghiệm thu sản phẩm

+ Cả 4 nhóm nộp sản phẩm của dự án

+ Các dự án 1, 2 sẽ chọn một sản phẩm báo cáo

trước lớp, 3 nhóm còn lại nhận xét đóng

-Thư kí các nhóm ghi chép hướng dẫn của GV

Giai đoạn 2: Thực hiện dự án

- GV đồng hành cùng HS trong quá trình

thực hiện dự án

- Theo dõi tiến độ làm việc của các nhóm

thông qua nhật kí làm việc và trưởng

nhóm, giải quyết những vướng mắc của

HS

- Nhắc nhở HS thời gian hoàn thành dự án

- Báo cáo tiến độ làm việc cho GV

- Đưa ra vấn đề thắc mắc (nếu có)

- Trình bày nội dung kiến thức

mà nhóm thu thập, tìm hiểu được dưới sự hướng dẫn của

GV

- Hoàn thành dự án đúng thời gian quy định

- Thu thập các minh chứng HS báo cáo

trong quá trình thực hiện dự án ở nhà

qua Zalo

- HS cập nhật các video, hình ảnh quá trình thực hiện dự án và gửi cho GV qua Zalo

Học sinh thực hiện dự án

Giai đoạn 3: Báo cáo và đánh giá dự án

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Đưa ra quy trình buổi báo cáo:

+ Thời gian báo cáo sản phẩm của mỗi

nhóm.: 10 phút

+ Các nhóm khác nhận xét và đóng

góp ý kiến, và đặt câu hỏi phản biện

+ Nhóm báo cáo, ghi nhận ý kiến đóng

góp và phản luận để đi đến kết luận

- Học sinh hiểu rõ quy trình buổi báo cáo

- GV cùng HS đánh giá kết quả dự án

- Phát phiếu đánh giá cho các nhóm

- Các nhóm nhận phiếu đánh giá và chú

ý lắng nghe GV hướng dẫn

HS nhóm 1 trình bày dự án sản phẩm cuộc thi thiết kế thiệp khám phá bản thân

Sản phẩm dự án khám phá bản thân