Skkn cấp tỉnh sử dụng chuyên Đề ph của dung dịch vào quá trình dạy học và liên hệ với Đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông

ĐỀ TÀI “SỬ DỤNG CHUYÊN ĐỀ pH CỦA DUNG DỊCH VÀO QUÁ TRÌNH DẠY HỌC VÀ LIÊN HỆ VỚI ĐỜI SỐNG THỰC TIỄN CHO HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG” MÔN HÓA HỌC... Trong chương trình sách giáo

ĐỀ TÀI

“SỬ DỤNG CHUYÊN ĐỀ pH CỦA DUNG DỊCH VÀO QUÁ TRÌNH DẠY HỌC VÀ LIÊN HỆ VỚI ĐỜI SỐNG THỰC TIỄN CHO HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG”

MÔN HÓA HỌC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

PHỔ THÔNG ”

MÔN HOÁ HỌC

Tác giả: Lê Văn Hậu Tổ: Khoa học tự nhiên Năm học: 2023 - 2024

Số điện thoại : 0987469646

1.2 Một số dụng cụ và thiết bị giúp con người xác định

1.3 Một số công dụng của độ pH trong đời sống 11

15

1.6.4 Độ pH của nước tiểu và máu

17

1.7 Dấu hiệu và cách điều chỉnh khi độ pH ở mức thấp 18

1.7.2 Cách điều chỉnh khi dung dịch có độ pH thấp

18

1.9 Thực trạng của chuyên đề pH của dung dịch trong sách

giáo khoa “chân trời sáng tạo” hóa học lớp 11 và việc dạy học của

giáo viên, học sinh tại trường phổ thông nơi tác giả thực hiện đề

tài hiện nay

20

1.10 Kết quả khảo sát học sinh khi chưa sử dụng đề tài 20

CHƯƠNG 2 SỬ DỤNG CHUYÊN ĐỀ pH CỦA DUNG

DỊCH VÀO QUÁ TRÌNH DẠY HỌC VÀ LIÊN HỆ VỚI ĐỜI

SỐNG THỰC TIỄN CHO HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG

20

2.1 Cơ sở để sử dụng chuyên đề pH của dung dịch vào quá

trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11

trung học phổ thông

20

2.2 Nguyên tắc sử dụng chuyên đề pH của dung dịch vào

quá trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh

lớp 11 trung học phổ thông

21

2.3 Quy trình sử dụng chuyên đề pH của dung dịch vào

quá trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh

lớp 11 trung học phổ thông

21

2.4 Sử dụng chuyên đề pH của dung dịch vào quá trình

dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11

2.4.2 Sử dụng chuyên đề dạy bài “ Ôn tập chương 1 phần cân

bằng trong dung dịch nước, pH của dung dịch”

26

2.4.3 Sử dụng chuyên đề dạy bài “ Một số hợp chất với

oxygen của nitrogen phần các oxide của nitrogen – hiện tượng mưa

acid”

30

2.4.4 Sử dụng chuyên đề pH để dạy chuyên đề phân bón hóa

học trong phần sử dụng phân bón và ôn tập phần sử dụng phân bón

30

2.4.5 Sử dụng chuyên đề pH dạy bồi dưỡng nâng cao cho học

sinh

30

2.4.6 Bài tập pha loãng, pha trộn dung dịch các chất điện li để

đạt được giá trị pH xác định trước

36

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển, kiến thức của con người ngoài biết được tất cả các lĩnh vực thì cần thiết phải có tầm nhìn sâu rộng về thế giới tự nhiên để thích nghi, ứng dụng và xử lí các vấn đề liên quan đến cuộc sống của con người Ngoài kiến thức mỗi con người học được từ sách vở, từ trường lớp, thầy cô, thì việc học tập qua đời sống thực tiễn cũng là một nhiệm vụ quan trọng cho người học Hiện nay môn hóa học là một trong những môn học có nhiều ứng dụng thực tiễn nhất trong đời sống con người Tuy nhiên không giống với chương trình trước đây, hóa học là môn học bắt buộc cho tất cả học sinh trung học phổ thông, thì hiện nay trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, môn hóa học được học sinh lựa chọn theo định hướng nghề nghiệp, sở thích và năng lực của bản thân Trong chương trình sách giáo khoa có nhiều nội dung, chuyên đề học tập mới và được phân tích đánh giá là khó đối với học sinh Chính vì vậy trong quá trình dạy học giáo viên nói chung và tác giả đề tài nói riêng phải không ngừng tìm tòi khám phá tri thức, khai thác tối đa thiết bị dạy học, vận dụng các kiến thức hóa học vào quá trình thực hành làm bài tập và liên hệ với thực tiễn cuộc sống

Trong quá trình dạy học và giáo dục, giáo viên có nhiều nội dung quan trọng cần phải thực hiện, nhưng đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người năng động sáng tạo, chủ động tìm tòi, học hỏi, tích lũy kiến thức và biết liên hệ kiến thức đã học vào thực tiễn là vấn đề mà nhiều thầy cô giáo và những nhà quản lí giáo dục rất quan tâm trong bối cảnh hiện nay

Trong chương trình sách giáo khoa và sách chuyên đề hóa học lớp 11 trung học phổ thông khi giảng dạy các bài “cân bằng trong dung dịch nước; một số hợp chất với oxygen của nitrogen; chuyên đề phân bón hóa học” ngoài việc truyền thụ kiến thức của bài học, hướng dẫn cho học sinh làm được những bài tập cơ bản, tác giả nhận thấy cần thiết phải mở rộng thêm chuyên đề bồi dưỡng nâng cao khi tính pH của dung dịch, các vấn đề liên quan đến đời sống thực tiễn về môi trường của pH như pH trong hệ thống tiêu hóa của cơ thể người, trong môi trường đất, môi trường nước, các món ăn, .Những vấn

đề trên được thể hiện qua việc tổ chức các hoạt động dạy học tích cực cho học sinh Từ đó khơi dậy và thúc đẩy lòng đam mê, phát triển nhu cầu tìm tòi, khám phá, chiếm lĩnh tri thức, phát triển, phát huy khả năng tự học của học sinh Trước thực tế đó người giáo viên cần phải không ngừng tìm tòi khám phá, khai thác, tổ chức các hoạt động dạy học, vận dụng, sử dụng phối kết hợp các hình thức dạy học trong các giờ học sao cho phù hợp với từng kiểu bài, từng đối tượng học sinh, xây dựng cho học sinh khả năng tư duy

l o g i c , chủ động, hợp tác, trải nghiệm, sán g tạo và vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề của môn học và thực tiễn

Trước tình hình đó tác giả chọn đề tài “Sử dụng chuyên đề pH của dung dịch

vào quá trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông”, nhằm mở rộng, hỗ trợ, khắc phục cho giáo viên và học sinh một

phần nào đó những vướng mắc gặp phải trong quá trình dạy học phần kiến thức liên quan đến pH của dung dịch thuộc môn hóa học lớp 11 trung học phổ thông

1.2 Mục đích của đề tài

Mục đích nghiên cứu đề tài nhằm tìm hiểu, giúp đỡ học sinh tiếp thu, thực hiện có hiệu quả hơn những kiến thức của các bài học, kiến thức mở rộng, nâng cao liên quan đến pH của dung dịch, cách tính pH, những vấn đề trong đời sống thực tiễn cần đo độ pH của dung dịch Qua đó khắc sâu và mở rộng kiến thức cho học sinh tham gia học tập môn hóa học lớp 11 trung học phổ thông

1.3 Nhiệm vụ của đề tài

Nghiên cứu nội dung các bài học liên quan đến pH của dung dịch, cách thức, phương pháp giảng dạy, giải học tập của giáo viên và học sinh trong các bài học liên quan Nghiên cứu thực trạng của học sinh trong việc học tập, thực hành tính

pH của dung dịch và những vấn đề về môi trường pH trong cuộc sống

Từ thực trạng, tác giả đưa ra hệ thống câu hỏi, bài tập để các em học sinh thực hành, qua đó đánh giá mức độ tiếp thu của học sinh đối với chủ đề bài học Khảo sát các cấp độ nhận thức của học sinh về những nội dung mà đề tài nghiên cứu Từ đó, tác giả đề tài sẻ có các giải pháp và phương pháp phù hợp hơn cho các

em học sinh học bộ môn hóa học lớp 11 trung học phổ thông

1.4 Phạm vi của đề tài

Phạm vi của đề tài chỉ nghiên cứu về cân bằng trong dung dịch nước, pH của dung dịch, phân bón hóa học cho môi trường đất, hiện tượng mưa acid, hiện tượng phú dưỡng, bài tập nâng cao về pH, cách xác định, điều chỉnh và công dụng của độ

pH trong đời sống Phạm vi thuộc chương trình sách giáo khoa hóa học 11, sách chuyên đề hóa học 11 thuộc trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời có mở rộng nghiên cứu nâng cao nhằm phát huy tính tích cực, nâng cao tầm hiểu biết cho học sinh khi học môn hóa học lớp 11 trung học phổ thông

1.5 Tính mới của đề tài

Trong nội dung đề tài “Sử dụng chuyên đề pH của dung dịch vào quá trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông”, lần đầu tiên được áp dụng để nghiên cứu, thực hiện trong quá trình giảng dạy sách giáo khoa mới của chương trình giáo dục phổ thông 2018

Tính mới của đề tài còn được thể hiện trong mỗi chủ đề bài học, mục đề thuộc các bài liên quan đến pH của dung dịch, ở đó tác giả đề tài đưa vào các câu hỏi, bài tập vận dụng kiến thức bài học và liên hệ kiến thức để giải quyết vấn đề

liên quan đến pH trong thực tiễn cuộc sống nhằm nâng cao kiến thức và khả năng hiểu biết cho học sinh

Đề tài gợi mở cho học sinh khám phá khoa học từ sách giáo khóa đến những kiến thức thực tiễn cuộc sống nhằm mục tiêu học sinh học tập tốt hơn, nâng cao tầm hiểu biết về kiến thức hóa học thuộc chuyên đề pH của dung dịch và pH trong các môi trường khác của tự nhiên

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 pH của dung dịch

1.1.1 Khái niệm pH

pH là chỉ số để đo mức độ hoạt động của ion H+

trong một loại dung dịch nhờ tác động của một hằng số điện ly

pH là chỉ số đánh giá độ acid hay độ base của một dung dịch

Độ pH là chỉ số chuyên dùng để xác định tính acid hay base của nước hoặc một dung dịch nào đó

1.1.2 Nồng độ của các ion H+ và OH- trong nước, dung dịch acid, base

Nước là chất điện li yếu, chỉ có một số ít phân tử phân li theo phương trình sau:

] > 10-7 Dung dịch base có nồng độ ion [H+

] < 10-7

1.1.3 Phương pháp tìm pH của dung dịch

1.1.3.1 Phương pháp tìm pH của dung dịch acid mạnh

Giả sử có dung dịch acid mạnh HA với nồng độ CA(M) Bỏ qua sự phân li của nước, ta có phương trình điện li acid như sau

HA  H+ + A

-[H+] = [A-] = [HA] = CA pH = -lg[H+] = - lgCA

1.1.3.2 Phương pháp tìm pH của dung dịch base mạnh

Giả sử có dung dịch base mạnh là NaOH nồng độ CB, bỏ qua sự điện li của nước ta có

NaOH  Na+ + OH

-[OH-] = [NaOH] = CB pOH = -lg[OH-] = - lgCB

Trong dung dịch pH + pOH = 14 pH = 14 - pOH

1.1.3.3 Phương pháp tìm pH của dung dịch acid yếu

Giả sử có dung dịch acid yếu HA nồng độ CA Khi đó, trong dung dịch này

OH H

C K

a. (8) + Nếu coi nước phân li không đáng kể thì ta bỏ qua nồng độ ion [OH-

a. (9) + Nếu [H+

] << CA, tức là coi HA phân li không đáng kể, khi đó từ (9) ta có: [H+]2 = Ka.CA [H+] = (Ka.CA)2

1

 (11)

1.1.3.4 Phương pháp tìm pH của dung dịch base yếu

Nếu hòa tan một base yếu B có nồng độ CB và hằng số cân bằng Kb vào nước thì trong dung dịch có 2 cân bằng sau:

- Phương trình bảo toàn proton:

H OH C

K

OH b B (6)

Phương trình tổng quát trên là phương trình bậc 3 đối với [OH-] nên việc giải rất khó khăn Tuy nhiên trong những điều kiện cụ thể phương trình (6) cũng

có thể đơn giản hóa tương tự như dung dịch đơn acid yếu

Khi [H+] << [OH-] ta bỏ qua [H+] ở phương trình (6) khi đó ta có phương trình:

1  (9)

Ở 25O

C ta có: pH + pOH = 14 

pH = 14 – pOH (10)

1.1.3.5 Phương pháp tìm pH của dung dịch đệm

Dung dịch hỗn hợp acid yếu và base liên hợp với nó (Thí dụ: CH3COOH +

CH3COO- hoặc NH4+ + NH3) được gọi là dung dịch đệm

Việc thiết lập công thức tính pH của dung dịch hỗn hợp HA nồng độ CA và muối ANa nồng độ CB

Trong dung dịch này có hai cân bằng:

HA H+ + A- (1)

H2O H+ + OH- (2)

OH H

C K H

B

A

a. (7) Đối với các dung dịch đệm thường có nồng độ H+

và OH- không đáng kể so với CA và CB nên phương trình (7) được đơn giản hóa:

 

B

A a

C

C K

1.1.3.6 Phương pháp tìm pH của dung dịch đa acid

Trong dung dịch đa acid HnA có khả năng phân li theo từng nấc

a

K    

3 2

1 thì có thể coi sự phân li của đa acid xảy ra chủ yếu ở nấc 1 và có thể tính nồng độ ion H+

của cân bằng theo nấc phân li thứ nhất của acid:

HnA H+ + Hn-1A-

1

a

K Nồng độ mol/L C-x x x

x C

1.1.5 Giá trị độ pH của các loại môi trường

Dựa vào giá trị độ pH người ta có thể xác định được môi trường của dung dịch các chất như sau:

- Nước nguyên chất có pH = 7 có môi trường trung tính

- Những dung dịch có pH < 7 có môi trường acid

- Những dung dịch có pH > 7 có môi trường base

Ví dụ: Bằng thực nghiệm người ta đã rút ra được bảng màu sắc so sánh

độ pH của môi trường các loại dung dịch từ pH = 4 đến pH = 10 như sau:

1.2 Một số dụng cụ và thiết bị giúp con người xác định pH

Ưu điểm:

- Sử dụng giấy quỳ tím là phương pháp đơn giản nhất với chi phí thấp nhất

để xác định tính chất của dung dịch và thường được sử dụng trong các phòng thí nghiệm nghiên cứu và ở các trường học

- Cho ra kết quả nhanh chóng, có thể dễ dàng xác định được độ pH mà không cần đến nhiều kiến thức chuyên ngành

Hạn chế:

- Không biết được chính xác chỉ số pH cụ thể của dung dịch là bao nhiêu mà chỉ xác định được chỉ số này ở vào khoảng nào dựa vào màu sắc dung dịch, bên cạnh đó quỳ tím cũng có thể xác định được dung dịch thuộc tính chất acid, base hay trung tính

Ảnh - Dùng giấy quỳ tím để đo độ pH

Ưu điểm:

- Thiết bị nhỏ gọn, dễ dàng di chuyển từ vị trí này đến vị trí khác

- Dễ dàng bảo quản và kiểm tra các chỉ số nhanh chóng

Đây là phương pháp đo độ pH được xem là chính xác nhất hiện nay, với máy

đo để bàn sẽ cho ra kết quả kết quả lên đến 2 số thập phân so với chỉ 1 số thập phân như các thiết bị đo thông thường khác

Ưu điểm:

- Khả năng đo chính xác độ pH của tất cả các loại dung dịch

- Vận hành tự động, có thể hiển thị kết quả ra màn hình và khả năng lưu trữ kết quả trên máy tính

Hạn chế: - Có giá thành cao

Hình - Máy đo độ pH để bàn

1.2.4 Sử dụng bộ test pH Sera

Đây là bộ test pH đến từ thương hiệu nước Đức, đây là thương hiệu chuyên sản xuất các thiết bị kiểm tra nước như các chỉ số acid, base, nồng độ các khí hòa tan trong nước, độ pH của môi trường nuôi thủy sản các loại

1.3 Một số công dụng của độ pH trong đời sống

Trong cuộc sống hàng ngày đôi khi chúng ta đưa ra những câu hỏi như: "Chỉ

số pH của thực phẩm mình sử dụng hàng ngày là bao nhiêu? Liệu nó có phù hợp đối với sức khỏe hay không? Hay như loại nước mình đang uống có tính acid, trung tính hay base?"

Dưới đây là một vài ví dụ khi xác định được chính xác độ pH vào trong đời sống sẽ giúp mang lại những công dụng hữu ích nào cho chúng ta:

- Những loại thịt tươi sống thường có độ pH giao động trong khoảng từ 5,5 đến 6,2 Nếu loại thịt chúng ta mua có độ pH < 5,3 thì khả năng cao loại thịt đó đã

bị thiu, từ đó chúng ta không nên tiếp tục mua hoặc sử dụng

- Da và tóc của chúng ta thường có chỉ số pH vào khoảng 5,5 Vì vậy nếu chúng ta muốn có một làn da và tóc khỏe mạnh thì hãy chọn các loại mỹ phẩm có

độ pH < 7, hoặc chúng ta có thể sử dụng nước ion acid có độ pH = 5,5 để xịt lên da nhằm cấp ẩm cho làn da thêm khỏe mạnh

1.4 Độ pH phù hợp trong cơ thể

Cơ thể con người từ lúc mới sinh ra trong cơ thể đã mang tính base với độ

pH từ 7,3 – 7,4, đây là chỉ số tốt nhất giúp cơ thể con người có thể hoạt động một cách khỏe mạnh bình thường, vì vậy hãy tích cực ăn các loại thực phẩm có tính base thay thế thực phẩm có tính acid

Trong đời sống hàng ngày, do chế độ ăn uống không khoa học đi kèm với ô nhiễm môi trường, thực phẩm không rõ nguồn gốc, kém chất lượng, sử dụng chất kích thích, chất hóa học, chất bảo quản,… nên cơ thể chúng ta dần mất đi tính base

tự nhiên vốn có mà sẽ chuyển sang tính acid Lượng acid dư thừa trong cơ thể là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh mãn tính như tiểu đường, ung thư, các bệnh liên quan đến dạ dày, đường ruột,…

Bác sĩ Otto Heinrich Warburg (người Đức), đạt giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 1931, đã có phát biểu về nguồn gốc của bệnh ung thư như sau: “Các tế bào ung thư có tính acid, trong khi các tế bào khỏe mạnh mang tính base”

Ảnh - Otto Heinrich Warburg từng đoạt giải Nobel năm 1931

Tiến sĩ, bác sĩ y khoa Arthur C Guyton (Mỹ) cũng nói trong quyển sách giáo khoa “Sinh lý học Y khoa”: “Bước đầu tiên trong việc duy trì sức khỏe

là kiềm hóa cơ thể”

1.5 Cách làm cân bằng pH trong cơ thể

Để cơ thể sống trở về tính kiềm tự nhiên, có một số cách được các bác sĩ chuyên khoa hàng đầu thế giới khuyên nên thực hiện thường xuyên như sau:

1.5.1 Ăn nhiều rau xanh, củ, quả

Hình – Một số loại thực phẩm giàu tính base tự nhiên tốt cho sức khỏe cần được

bổ sung trong thực đơn hằng ngày

Vì sao các chuyên gia y tế khuyên chúng ta nên ăn nhiều rau củ quả, bởi tự thân những loại thực phẩm này đã mang sẵn tính kiềm, ăn nhiều rau xanh sẽ giúp trung hòa lượng acid dư thừa trong cơ thể cùng với việc bổ sung nhiều Vitamin cần thiết để cơ thể khỏe mạnh Một số loại thực phẩm giàu tính base mà bạn có thể dễ dàng tìm được như:

Cải bó xôi (rau chân vịt, rau bina): Trong thành phần của cải bó xôi có rất nhiều chất diệp lục giúp base hóa cơ thể một cách hiệu quả

Ớt chuông: Là loại thực phẩm có tính base rất cao, thường xuyên ăn ớt chuông sẽ giúp base hóa cơ thể, tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, ung thư…

Cần tây: tính base trong cần tây cũng dồi dào không kém các loại rau củ trên, trong cần tây còn có chất phtalic và chất coumarin nhằm giúp giảm nguy cơ mắc ung thư và giảm hàm lượng Cholesterol xấu trong cơ thể

Bơ: Là loại trái cây vừa dễ ăn lại mang tính base mạnh giúp trung hòa acid

có trong dạ dày Ăn bơ còn giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa cũng như giảm thiểu nguy cơ mắc nhiều loại bệnh nguy hiểm khác

1.5.2 Suy nghĩ tích cực và lạc quan

Hình ảnh – Minh họa sự lạc quan giúp cơ thể giữ được tính base

Khi suy nghĩ tiêu cực, lo lắng hoặc stress, cơ thể cũng tự tiết ra acid có hại cho sức khỏe, chính vì vậy để giữ được tính base trong cơ thể nhằm giúp cơ thể

khỏe mạnh, ngoài chế độ ăn uống khoa học, mỗi người cũng nên duy trì lối suy nghĩ tích cực, lạc quan và yêu đời

Ngoài ra, theo các chuyên gia nghiên cứu, suy nghĩ lạc quan và cười nhiều

sẽ giúp giảm căng thẳng, cải thiện và tăng cường hoạt động của các tế bào miễn dịch chuyên săn lùng và tiêu diệt các tế bào ung bướu và tế bào nhiễm virus

1.5.3 Uống đủ lượng nước tốt cho cơ thể

Nước có vai trò đặc biệt quan trọng đối với cơ thể Đối với cơ thể dư thừa acid do nhiều nguyên nhân như ăn các thức ăn chứa nhiều acid hoặc uống thức uống có tính acid cao (rượu, bia, nước ngọt có gas, ) thì việc uống nước lọc, nước sạch thôi chưa đủ mà nên là nước tốt cho sức khỏe, giàu tính base để cân bằng lại tính acid

Tuy nhiên, chọn nước có tính base phải là các loại nước có tính base tự nhiên, tránh nước được bổ sung base nhân tạo bằng lõi tạo base (alkaline) hoặc base từ công nghệ gốm khoáng ceramic Bộ Y tế Nhật chỉ công nhận và khuyến khích sử dụng loại nước có tính base tự nhiên là nước điện giải ion base, được tạo

ra từ công nghệ điện giải tân tiến của Nhật Bản

Nước ion base giàu tính base tự nhiên như rau xanh giúp bổ sung base và chất điện giải, chất chống oxy hóa hằng ngày tốt cho cơ thể, ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh

Dùng nước ion base là cách hiệu quả nhất để base hóa cơ thể, ngăn ngừa và

hỗ trợ điều trị các bệnh mãn tính nguy hiểm như ung thư, tiểu đường, cao huyết áp,…

Nước ion base có tính base tự nhiên như rau xanh, theo Giáo sư Hatana Gya Suki của trường Đại học Shimane – Nhật Bản đã nghiên cứu và đưa ra kết quả rằng uống 1,5 lít nước ion base với độ pH = 9,5 mỗi ngày bằng ăn 516 quả táo, 756 quả chuối, 45 cây rau chân vịt, 38 củ cà rốt, 3,7 quả bí đỏ

Hình - Nước ion base được xem là bí quyết sống khỏe mạnh và trường thọ của

người Nhật Bản từ hơn 50 năm qua được cả thế giới biết đến

Công dụng của nước điện giải ion base là giúp trung hòa lượng acid dư thừa trong cơ thể, trả lại tính base tự nhiên cho cơ thể như lúc mới sinh, loại bỏ các gốc

tự do có hại giúp ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị các bệnh mạn tính gây ra như: đau dạ dày, gout, tiểu đường, huyết áp, tim mạch, ung thư,…

Như vậy, để có một cơ thể khỏe mạnh, kéo dài tuổi thọ, ngoài việc ăn uống khoa học, suy nghĩ tích cực, làm việc điều độ,… thì uống nước ion base chính là

một trong những biện pháp hiệu quả nhất Công dụng “thần kỳ” của nước ion base

sẽ bảo vệ sức khỏe vàng của bạn và những người thân yêu

1.6 Độ pH của những môi trường dung dịch phổ biến hiện nay

Mỗi một chất tồn tại trên trái đất đều có một độ pH nhất định, vì vậy để giúp người dùng có thể dễ dàng hình dung hơn, theo số liệu của các nhà phân tích cung cấp thì độ pH của những dung dịch phổ biến hiện nay gồm:

1.6.1 Độ pH của nước

Hình - Đo độ pH của nước

Đây là dung dịch có độ bao phủ lớn nhất khi chiếm đến 3/4 bề mặt trái đất Nước có nhiều loại như nước mặn, nước ngọt và nước phèn Mỗi loại có một độ

pH riêng và độ ngọt của nước một phần phụ thuộc vào chỉ số này

Độ pH của nước tinh khiết là 7, đây là loại nước đã được làm sạch và trải qua quá trình lọc nước Ngoài ra, độ pH có thể uống được của nước base là từ 8,5 – 9,5, hay độ pH của nước ion acid là < 6,5 đây là loại nước không dùng để uống mà chuyên sử dụng để sát khuẩn và làm đẹp

Theo tiêu chuẩn Việt Nam, nước dùng để uống sẽ có độ pH giao động từ 6,5 – 8,5, còn theo khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới WHO thì độ pH của nước an toàn để uống là từ 6,5 – 9,5

Độ pH của nguồn nước sinh hoạt theo tiêu chuẩn Bộ Y tế Việt Nam là từ 6,0 – 8,5

1.6.2 Độ pH của đất

Hình ảnh nhà nghiên cứu đang thực hiện đo độ pH của đất

Căn cứ theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, ta có thể phân loại phạm

vi độ pH của đất như sau:

Siêu acid <3,5 Acid cực kỳ mạnh 3,5 – 4,4 Acid rất mạnh 4,5 Acid mạnh 5,1 – 5,5 Acid trung bình 5,6 – 6,0 Acid yếu 6,1 – 6,5 Trung tính 6,6 – 7,3 Base yếu 7,4 – 7,8 Base trung bình 7,9 – 8,4

Base rất mạnh > 9,0

Độ pH của một số loại đất thông dụng hiện nay tại Việt Nam:

- Đất chua có độ pH < 7: Bạn có thể trồng cây với loại đất có độ pH từ 4 - 7, tuy nhiên nếu chỉ số này của đất < 4 thì đây lại là đất phèn và loại đất này thường mang lại nhiều tác hại cho cây trồng, nên chúng ta cần lưu ý đối với các loại đất có

loại cây nông nghiệp Một số cây có thể trồng bằng đất base như: cây tỏi, cây hoa tulip, cây sung,…

1.6.3 Độ pH của acid và base trong phòng thí nghiệm

Hình – Chloric acid sử dụng trong phòng thí nghiệm

Trong thang đo pH, chỉ số của các hóa chất có tính acid sẽ giao động từ 0 đến <7 Những loại hóa chất có tính acid phổ biến trong phòng thí nghiệm là HCl, HNO3 và H2SO4

Độ pH của base hay còn gọi là Kiềm sẽ giao động từ 8 - 14 Trong phòng thí nghiệm, các chất mang tính base phổ biến có thể kể đến là NaOH, LiOH, RbOH, KOH,…

1.6.4 Độ pH của nước tiểu và máu

Hình - Kiểm tra độ pH của nước tiểu giúp phát hiện sớm nhiều loại bệnh

Độ pH nước tiểu thông thường của một người trưởng thành sẽ giao động trong khoảng từ 5,0 < pH < 8,0

Nước tiểu trong cơ thể mỗi người sẽ có chỉ số khác nhau và căn cứ vào độ

pH của nước tiểu, người ta có thể phát hiện nhiều loại bệnh khác nhau như đái tháo đường, sỏi thận, suy thận và cả bệnh viêm dạ dày gây ra bởi Virus HP

Đối với máu, độ pH khi chảy qua tĩnh mạch thường giao động từ 7,35 đến 7,45, nếu chỉ số pH vượt qua phạm vi giao động này sẽ gây ra nhiều rủi ro khôn lường đối với sức khỏe con người

1.7 Dấu hiệu và cách điều chỉnh khi độ pH ở mức thấp

1.7.1 Dấu hiệu nhận biết pH thấp

Hình - Dung dịch có độ pH trung tính và thấp (acid)

Giá trị pH trong dung dịch nói chung và trong nước nói riêng ở mức thấp cho thấy dung dịch hoặc loại nước đó đang có tính acid Nếu nước có tính acid sẽ làm ăn mòn các đường ống, đặc biệt các dụng cụ giúp chứa nước bằng kim loại sẽ tăng thêm các ion kim loại và gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người

Việc xác định độ pH của nước là điều cần thiết, đặc biệt là khi chỉ số này thấp Dưới đây là một vài cách để xác định dung dịch có độ pH thấp gồm:

- Các vết nâu đỏ ở các vật bằng sắt thép, dễ thấy nhất là các cây sắt thép ở các công trường thi công sau khi để ngoài trời và tiếp xúc nhiều với nước mưa

- Các vệt mờ có màu xanh rêu xuất hiện trên các vật chứa bằng đồng

- Một dấu hiệu cần sự quan sát trong nhiều ngày đó là các vật dụng bằng kim loại bị ăn mòn dần

1.7.2 Cách điều chỉnh khi dung dịch có độ pH thấp

Hình - Rải muối ao hồ giúp tăng độ pH

sự tính toán kỹ lưỡng để không gây ảnh hưởng đến sức khỏe

Sử dụng các bộ lọc trung hòa:

Đối với nước có chỉ số pH không đến mức quá thấp thì bạn có thể sử dụng đến bộ lọc có vật liệu chính được làm từ Calci carbonatte (CaCO3) hoặc Magnesi oxide (MgO) để nâng độ pH lên Tuy nhiên, điểm yếu của bộ lọc này là dễ dàng tắc nghẽn và sự hao hụt các nguyên liệu, vì thế để sử dụng lâu dài bạn nên thường xuyên kiểm tra định kỳ để bổ sung kịp thời các vật liệu

mà bạn mong muốn sử dụng

1.8 Cách bảo quản các dụng cụ đo độ pH

Đối với các loại giấy thử, chúng ta nên bảo quản chúng trong các hộp đựng ban đầu lúc mua hoặc trong các hộp kín khác Không nên để chúng tiếp xúc với môi trường có độ ẩm cao hoặc những nơi có nhiệt độ cao

Để bảo quản nhằm sử dụng lâu dài các thiết bị đo độ pH cầm tay, chúng ta nên tháo pin nhằm giảm thiểu các nguy cơ ăn mòn, rò rỉ, cháy nổ hoặc hư hỏng thiết bị Một lưu ý nữa khi bảo quản các thiết bị đo cầm tay là chúng ta không nên

để chúng ở nơi có nhiệt độ cao hoặc những nơi ẩm ướt

Hình - Dụng cụ đo pH đựng trong gói bảo quản

1.9 Thực trạng của chuyên đề pH của dung dịch trong sách giáo khoa

“chân trời sáng tạo” hóa học lớp 11 và việc dạy học của giáo viên, học sinh tại trường phổ thông nơi tác giả thực hiện đề tài hiện nay

Chương trình sách giáo khoa chân trời sáng tạo đã đề cập đến nội dung sự điện li, chất điện li, chất không điện li, thuyết Brønsted – Lowryvề acid – base, khái niệm pH, chất chỉ thị acid – base, chuẩn độ acid – base, ý nghĩa thực tiễn cân bằng trong dung dịch nước của ion Al3+

Thời lượng chương trình của phần liên quan đến kiến thức của pH còn ít nên trong quá trình dạy học giáo viên dành thời gian để mở rộng thêm kiến thức cho các em thông qua học thêm, ôn khối, dạy phụ đạo,… nhằm bổ sung thêm kiến thức cho học sinh, đồng thời rèn luyện thêm kỹ năng, phương pháp và kỹ thuật dạy học cho giáo viên

1.10 Kết quả khảo sát học sinh khi chưa sử dụng đề tài

Kết quả khảo sát học sinh các lớp khối 11 ban khoa học tự nhiên tại trường Trung học phổ thông nơi tác giả đang công tác và trực tiếp giảng dạy những năm trước về phương pháp dạy học khi giáo viên chưa sử dụng chuyên sâu về chuyên

đề pH trong các tiết dạy học và luyện tập tác giả thu thập được số lượng các em học sinh trả lời các câu hỏi và giải được bài tập có sử dụng chuyên đề pH còn một

số hạn chế, thiếu sót, câu trả lời đúng chưa đạt 100%

Các lớp thuộc ban khoa học tự nhiên khối 11 mà tác giả trực tiếp giảng dạy trung bình cho lớp trực tiếp giảng dạy khoảng 80% học sinh nắm được kiến thức

và vận dụng được cơ sở lí thuyết của sách giáo khoa vào quá trình trả lời câu hỏi, làm bài tập và vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống

Chính vì vậy, tác giả chọn nghiên cứu và viết đề tài “Sử dụng chuyên đề pH

của dung dịch vào quá trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông”, nhằm khắc phục phần nào những khó khăn của các

em học sinh khi học môn hóa học lớp 11 trong chương trình giáo dục phổ thông

2018 bậc trung học phổ thông

CHƯƠNG 2 SỬ DỤNG CHUYÊN ĐỀ pH CỦA DUNG DỊCH VÀO QUÁ TRÌNH DẠY HỌC VÀ LIÊN HỆ VỚI ĐỜI SỐNG THỰC TIỄN

CHO HỌC SINH LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

2.1 Cơ sở để sử dụng chuyên đề pH của dung dịch vào quá trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông

Để thực hiện đề tài, tác giả sử dụng các tài liệu dạy học bao gồm: sách giáo khoa hoá học lớp 11, sách bài tập hoá học 11, các bài tập trong các sách tham khảo, các đề thi học sinh giỏi môn hóa học lớp 11 phần liên quan đến pH , sách

giáo khoa và sách tham khảo khối 10, 12, thường xuyên cập nhật các thông tin về hóa học trên trang mạng internet phục vụ quá trình giảng dạy các nội dung liên quan trong phạm vi đề tài

Thực hiện các nội dung tiết dạy trên các lớp khối 11 theo giáo án một số một

số phần liên quan đến pH thuộc lớp 11, mà ở đó lực học của học sinh khác nhau để rút ra những kết luận đúng nhất, nắm bắt được kết quả chính xác nhất nhằm phát hiện, bồi dưỡng những học sinh có khuynh hướng đi theo các chuyên ngành hóa học Qua các tiết dạy, giáo viên tổng kết, đánh giá, điều chỉnh bổ sung cho phù hợp với thời lượng chương trình cũng như đảm bảo những vấn đề liên quan đến khoa học của bộ môn được đưa vào trong chương trình hóa học trung học phổ thông mà

đề tài tiến hành nghiên cứu

2.2 Nguyên tắc sử dụng chuyên đề pH của dung dịch vào quá trình dạy học và liên hệ với đời sống thực tiễn cho học sinh lớp 11 trung học phổ thông

Dựa vào những bài có phần kiến thức liên quan đến pH ở trên lớp, các nội dung ôn tập, dạy học ôn tập nâng cao giáo viên đưa ra những câu hỏi và bài tập cho học sinh nghiên cứu, thảo luận, giáo viên hướng dẫn học sinh trực tiếp từng câu hỏi và bài tập, cụ thể mỗi một dạng câu hỏi, dạng bài tập cần áp dụng một phương pháp tính pH khác nhau sao cho phù hợp và nhanh nhất Các câu hỏi và bài tập đều hướng học sinh vào việc khám phá kiến thức về pH từ sách giáo khoa đến kiến thức thực tế cuộc sống nhằm giúp học sinh dễ tiếp thu bài và trả lời các câu hỏi,

Bước 2: Xác định mục tiêu, nội dung của câu hỏi, bài tập liên quan đề tài cần nghiên cứu để đưa vào bài học cho học sinh học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên

Về năng lực:

Nắm được cơ sở lý thuyết của chương điện li, pH của dung dịch, phân bón hóa học cho môi trường đất, hiện tượng mưa acid, bài tập nâng cao về pH, cách xác định, điều chỉnh và công dụng của độ pH trong đời sống

Viết được phương trình phản ứng, phương trình điện li, nắm được các phương pháp giải tìm giá trị pH theo yêu cầu của bài ra

Về phẩm chất: