“SỬ DỤNG KĨ THUẬT TRÒ CHƠI KẾT HỢP HOẠT ĐỘNG NHÓM NHẰM PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC CHO HỌC SINH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠYMÔN HOÁ HỌC ” LĨNH VỰC: HOÁ HỌC... Mục tiêu đổi mới được N
NỘI DUNG
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Khái niệm: Dạy học bằng Trò chơi là phương pháp dạy học thông qua việc tổ chức hoạt động học cho học sinh bằng các trò chơi.
Tổ chức trò chơi trong dạy học là một phương pháp dạy học tích cực, dựa trên nghiên cứu về hoạt động của não bộ, giúp học sinh hứng thú và khắc sâu kiến thức (EQ) cũng như xử lý thông tin (IQ) Phương pháp này cho phép giáo viên thực hiện hiệu quả hai nhiệm vụ chính: CÔNG TIM và KÍCH NÃO Trò chơi có thể áp dụng cho cả ba nhóm phương pháp: dùng lời, trực quan và thực hành Qua việc tham gia trò chơi, học sinh phát triển các năng lực và phẩm chất như tự chủ, tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề sáng tạo, cũng như khả năng tư duy trừu tượng.
Mục đích của hoạt động này là phá băng và tạo hưng phấn trước khi học, giúp thư giãn và kích hoạt tâm thế học tập Đặc điểm nổi bật là sự đa dạng, có thể liên quan đến nội dung bài học hoặc chỉ đơn giản là tạo tâm thế tích cực trước khi vào bài học.
Dạng khởi động tâm trí: Tôi là ai/ Tôi là gì? Tôi đang ở đâu, Đoán ý đồng đội, Đuổi hình bắt chữ…
Dạng khởi động cơ thể: dùng các bộ phận vẽ hình tròn, soi gương, bộ gõ cơ thể, tập theo nhạc…
Kết hợp khởi động cả tâm trí & cơ thể như: tập thể dục não bộ, Tiếp sức đồng đội…
Mục đích của việc học qua trải nghiệm là khám phá tri thức mới và giải quyết các tình huống có vấn đề Đặc điểm nổi bật của phương pháp này là việc thao tác chơi trở thành nội dung học tập, đòi hỏi sự sáng tạo và chuẩn bị công phu từ giáo viên.
Ví dụ: Giải mã mật thư, Thiết kế ô chữ, Vượt chướng ngại vật, Bức tranh bí ẩn, Mảnh ghép hoàn hảo…
Mục đích của việc áp dụng trò chơi trong học tập là kích thích tính tích cực và tạo sự hào hứng cho học sinh khi tiếp nhận kiến thức Đặc điểm nổi bật của phương pháp này là việc sử dụng các hoạt động chơi như một hình thức học tập, thường được áp dụng để ôn tập hoặc tái hiện lại những kiến thức đã học.
Bức tranh bí ẩn, Ai nhanh hơn, và Giải bài tập trắc nghiệm dưới hình thức trò chơi Tăng tốc là những hoạt động thú vị giúp trẻ phát triển tư duy Ngoài ra, các trò chơi như Kiến về tổ, Giải cứu rùa biển, Khỉ con qua sông, và Giải ô chữ cũng mang lại trải nghiệm học tập bổ ích và hấp dẫn.
1.3 Quy trình thực hiện trò chơi
Xác định mục tiêu bài học
Giáo viên lựa chọn thiết kế trò chơi
Giáo viên giới thiệu tên trò chơi, mục đích trò chơi
Giáo viên giới thiệu luật chơi, hướng dẫn cách chơi
Học sinh thực hiện trò chơi
Giáo viên quan sát hỗ trợ
Nhận xét, tổng kết, khen thưởng
1.4 Ưu điểm khi sử dụng trò chơi:
Trò chơi không chỉ tạo hứng thú cho học sinh mà còn giúp khắc sâu kiến thức cảm xúc (EQ) và nâng cao khả năng xử lý thông tin (IQ) Bên cạnh đó, nó cho phép giáo viên thực hiện hiệu quả hai nhiệm vụ chính là tìm kiếm thông tin (CÔNG TIM) và kích thích tư duy (KÍCH NÃO).
1.5 Nhược điểm khi sử dụng trò chơi:
- HS dễ sa đà vào các trò chơi mà mất tập trung vào kết quả học tập
1.6 Lưu ý khi tổ chức trò chơi:
Mục đích của trò chơi phải thể hiện MỤC TIÊU của bài học hoặc một phần của chương trình.
Hình thức chơi đa dạng giúp học sinh thay đổi trạng thái học tập một cách linh hoạt Luật chơi đơn giản và rõ ràng giúp học sinh dễ nhớ và thực hiện Ưu tiên các trò chơi có sự tham gia của nhiều học sinh, từ đó tăng cường tương tác và giao tiếp giữa các em.
GV phải truyền tải năng lượng, làm cho trò chơi thật sự HẤP DẪN để cuốn hút HS.
2 Các biện pháp cụ thể sử dụng kỹ thuật trò chơi trong dạy học
Kỹ thuật trò chơi tích hợp nhiều hoạt động học tập như khởi động, hình thành kiến thức mới, củng cố và luyện tập Qua đó, giáo viên có thể phát triển kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình, cũng như khả năng tìm kiếm và tổng hợp kiến thức một cách hiệu quả.
2.1 Kiểu 1: Trò chơi tìm từ:
- GV chia HS trong lớp ra các nhóm như sau: mỗi nhóm 4 (hoặc 3) em gồm 2 HS ngồi bàn trước và 2 HS ngồi bàn sau
Bàn 2 Bàn 3 Bàn 4 Bàn 5 Bàn 6
- GV phổ biến tên trò chơi, nội dung và luật chơi cho HS
- Chơi thử (nếu cần thiết)
- Đánh giá sau trò chơi
- Thảo luận về ý nghĩa giáo dục của trò chơi
Sử dụng trang web để tạo ô chữ https://yourhomework.net/tools/tarsia.
Mục tiêu chính là tạo ra một không khí lớp học thoải mái, vui vẻ và tích cực, nhằm kích thích sự tìm tòi và óc khám phá của học sinh Điều này sẽ hỗ trợ hiệu quả cho việc kiểm tra và tổng hợp lại kiến thức của chương học.
1 kỳ… một cách hiệu quả nhất dựa trên sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên trong nhóm.
Bước đầu tiên, giáo viên thông báo tên trò chơi, luật chơi và cách chấm điểm để học sinh hiểu rõ Sau đó, giáo viên phát cho mỗi nhóm một bảng ô chữ chứa các từ khóa liên quan đến nội dung chương học Trong vòng 5 phút, các nhóm học sinh sẽ tìm ra những từ liên quan đến bài học đó.
Bước 2: Các nhóm cần báo cáo các từ khóa đã tìm ra, và nhóm nào tìm được nhiều từ đúng nhất sẽ được giáo viên đánh dấu Điều này giúp đánh giá khả năng hợp tác của học sinh trong nhóm vào cuối kỳ.
Bước 3: Giáo viên yêu cầu học sinh trong các nhóm chia sẻ kiến thức liên quan đến các từ đã tìm ra, từ đó các nhóm bổ sung cho nhau để tổng hợp kiến thức cần đạt.
GV hướng dẫn HS rút ra bài học từ hoạt động nhóm và thực hiện đánh giá lẫn nhau Cụ thể, khi tìm được từ mới, học sinh cần trình bày các kiến thức liên quan như tên gọi, công thức, ký hiệu, tính chất, phương pháp điều chế và ứng dụng của từ đó.
Mục tiêu chính là tạo ra một không khí vui vẻ trong lớp học, đồng thời phát triển khả năng tư duy và kích thích sự khám phá của học sinh Bên cạnh đó, việc tăng cường khả năng làm việc nhóm sẽ giúp các em ôn tập lại kiến thức đã được học một cách hiệu quả hơn.
Bước đầu tiên, giáo viên công bố tên trò chơi, luật chơi và cách chấm điểm để học sinh hiểu rõ Sau đó, giáo viên phát phiếu học tập cho các nhóm học sinh dưới dạng các mảnh ghép đã cắt rời Nhiệm vụ của các nhóm là phối hợp sắp xếp các mảnh ghép để hoàn thành nội dung kiến thức Thời gian thảo luận và sắp xếp cho các nhóm khoảng từ 10 đến 15 phút, tùy thuộc vào số lượng câu hỏi trong mảnh ghép.
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI HỌC CÓ SỬ DỤNG CÁC KỸ THUẬT DẠY HỌC
Ví dụ 1: Khi tổ chức ôn tập học kỳ 1 – hoá học 11.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm kiếm các từ khóa liên quan đến nội dung của các chất hóa học mà giáo viên đã định trước Các từ cần tìm bao gồm: CÂN BẰNG HOÁ HỌC, NITROGEN, AMMONIA, AMMONIUM và NITROGEN Hãy cùng khám phá và xác định những từ này trong ô chữ để hiểu rõ hơn về các khái niệm hóa học quan trọng.
MONOXIDE, NITROGEN DIOXIDE, NITRICACID, SULFUR, SULFUR DIOXIDE, HIDROGEN SULFIDE, SULFURIC ACID
Sử dụng trang web để tạo ô chữ https://yourhomework.net/tools/tarsia.
Tạo ra một không khí lớp học thoải mái, vui vẻ và tích cực sẽ kích thích sự tìm tòi và óc khám phá của học sinh Việc này không chỉ hỗ trợ kiểm tra và tổng hợp kiến thức hiệu quả cho học kỳ 1, mà còn thúc đẩy sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên trong nhóm Đồng thời, điều này giúp phát triển năng lực tự chủ, tự học, giao tiếp và hợp tác nhóm cho học sinh.
+Phát triển phẩm chất: Yêu nước, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm.
Bước đầu tiên, giáo viên giới thiệu tên trò chơi, quy tắc và cách chấm điểm để học sinh hiểu rõ Sau đó, giáo viên phát cho mỗi nhóm một bảng ô chữ chứa các từ khóa liên quan đến nội dung học kỳ 1 Trong vòng 5 phút, các nhóm học sinh sẽ tìm ra các từ có liên quan đến bài học.
Bước 2: Các nhóm sẽ báo cáo các từ khóa mà họ đã tìm ra Nhóm nào tìm được nhiều từ đúng nhất sẽ được giáo viên đánh dấu, giúp đánh giá khả năng hợp tác của học sinh trong nhóm vào cuối kỳ.
Bước 3: Giáo viên yêu cầu học sinh từ các nhóm chia sẻ kiến thức liên quan đến những từ đã tìm ra, sau đó các nhóm sẽ bổ sung cho nhau để tổng hợp kiến thức cần thiết.
GV cho HS rút ra bài học sau hoạt động nhóm và các HS trong nhóm đánh giá lẫn nhau Cụ thể:
Khi tìm thấy từ khóa "Nitrogen", giáo viên sẽ hỏi học sinh về đặc điểm cấu tạo, tính chất và ứng dụng của Nitrogen, cũng như các chất liên quan khác.
Khi thảo luận về từ khóa “Cân bằng hoá học”, giáo viên sẽ hỏi học sinh về khái niệm và nguyên lý chuyển dịch cân bằng Học sinh cần hiểu rằng cân bằng hoá học là trạng thái mà tốc độ phản ứng tiến tới và lùi bằng nhau, dẫn đến nồng độ của các chất phản ứng và sản phẩm không thay đổi theo thời gian Nguyên lý chuyển dịch cân bằng, được biết đến với tên gọi nguyên lý Le Chatelier, cho biết rằng khi một hệ thống ở trạng thái cân bằng bị tác động bởi một yếu tố bên ngoài, hệ thống sẽ tự điều chỉnh để giảm thiểu ảnh hưởng của yếu tố đó.
Như vậy sau khi HS trả lời được các câu hỏi trên thì đã nhắc lại được kiến thức của cả học kỳ 1.
CÂN BẰNG HOÁ HỌC, NITROGEN, AMMONIA, AMMONIUM, NITROGEN
MONOXIDE, NITROGEN DIOXIDE, NITRIC ACID, SULFUR, SULFUR
DIOXIDE, HIDROGEN SULFIDE, SULFURIC ACID
2 Khi ôn tập về chương Halogen
Ví dụ 2: Khi tổ chức ôn tập học kỳ 1 – hoá học 11.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá các từ khóa liên quan đến các chất hóa học được giáo viên định trước, bao gồm các thuật ngữ như cộng hóa trị, các màu sắc như màu tím, màu vàng lục, nâu đỏ, và lục nhạt Ngoài ra, chúng ta cũng sẽ đề cập đến tính chất độc hại của một số chất, với các trạng thái tồn tại như khí, lỏng và rắn Các nguyên tố hóa học quan trọng như chlorine, fluorine, iodine và bromine cũng sẽ được tìm thấy trong ô chữ.
Sử dụng trang web để tạo ô chữ https://yourhomework.net/tools/tarsia.
Tạo ra một không khí lớp học thoải mái và vui vẻ sẽ kích thích sự tìm tòi và óc khám phá của học sinh Việc này không chỉ hỗ trợ kiểm tra mà còn giúp tổng hợp kiến thức về chương halogen một cách hiệu quả thông qua sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên trong nhóm.
+ Phát triển năng lực: Tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác nhóm.
+ Phát triển phẩm chất: Yêu nước, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm.
Bước đầu tiên, giáo viên công bố tên trò chơi, luật chơi và cách chấm điểm để học sinh hiểu rõ Sau đó, giáo viên phát cho mỗi nhóm một bảng ô chữ chứa các từ khóa liên quan đến nội dung chương halogen Trong thời gian 5 phút, các nhóm học sinh sẽ tìm ra các từ có liên quan đến bài học.
Bước 2: Các nhóm sẽ báo cáo các từ khóa mà họ đã tìm ra, và nhóm nào tìm được nhiều từ đúng nhất sẽ được giáo viên đánh dấu Điều này giúp giáo viên đánh giá khả năng hợp tác của học sinh trong nhóm vào cuối kỳ.
Trong bước 3, giáo viên yêu cầu học sinh từ các nhóm trình bày những kiến thức liên quan đến các từ đã được tìm ra Các nhóm sẽ bổ sung cho nhau nhằm tổng hợp và củng cố kiến thức cần đạt.
GV cho HS rút ra bài học sau hoạt động nhóm và các HS trong nhóm đánh giá lẫn nhau Cụ thể:
Khi tìm hiểu về từ khóa "Chlorine", giáo viên sẽ hỏi học sinh về đặc điểm cấu tạo, tính chất và ứng dụng của Chlorine, tương tự như các chất khác trong nhóm halogen.
+ Khi tìm được từ khóa màu sắc: Lục nhạt, đỏ nâu… GV sẽ đặt câu hỏi cho
HS đó là “Em hãy cho biết màu đó thuộc chất nào, và nêu 1 số tính chất vật lý của chất đó?”
Như vậy sau khi HS trả lời được các câu hỏi trên thì đã nhắc lại được kiến thức của cả chương Halogen.
Ví dụ 3: Khi tổ chức ôn tập chương Cacbohidrat – lớp 12
Trong chương về Cacbohidrat, cần tìm các từ khóa quan trọng như Glucozơ, Fructozơ, Tinh bột, Xenlulozơ, Saccarozơ, Thủy phân, Tráng gương và Độ ngọt Những từ này không chỉ thể hiện các loại đường và tinh bột mà còn liên quan đến các quá trình hóa học và tính chất của chúng Việc xác định những từ này sẽ giúp nắm bắt rõ hơn về cấu trúc và chức năng của cacbohidrat trong thực phẩm và sinh học.
Sử dụng trang web để tạo ô chữ https://yourhomework.net/tools/tarsia.
Mục tiêu chính là tạo ra một không khí lớp học thoải mái, vui vẻ và tích cực, nhằm khuyến khích học sinh khám phá và tìm tòi Điều này hỗ trợ hiệu quả trong việc kiểm tra và tổng hợp kiến thức về cacbohidrat thông qua sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên trong nhóm.
CÁC BIỆN PHÁP NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo về đổi mới chương trình và phương pháp, kỹ thuật dạy học.
- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, chuẩn kiến thức kĩ năng.
- Nghiên cứu đối tượng học sinh.
KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG
1 Mức độ phù hợp với học sinh và thực tiễn của nhà trường
Các phương pháp tổ chức trò chơi mà chúng tôi giới thiệu không yêu cầu trang thiết bị hiện đại hay chi phí cao Những trò chơi này sử dụng công nghệ thông tin đơn giản, dễ thực hiện, dễ tổ chức và mang lại hiệu quả cao.
Biện pháp mà chúng tôi đề xuất phù hợp với tất cả học sinh từ giỏi đến trung bình yếu, giúp các em tự tin trong việc làm việc nhóm, hợp tác và thuyết trình Qua quá trình này, học sinh sẽ hoàn thành tốt nội dung bài học.
Chúng tôi đề xuất biện pháp phù hợp với thực tiễn giảng dạy tại trường, khi nhiều giáo viên chưa chú trọng vào việc tổ chức hoạt động trò chơi hấp dẫn Đây cũng là gợi ý tham khảo cho các giáo viên muốn đổi mới phương pháp tổ chức trò chơi, giúp họ không còn phải bối rối trong việc tìm kiếm ý tưởng.
2 Mức độ đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH và KTĐG
Hình thức tổ chức đa dạng và linh hoạt thu hút học sinh tham gia vào bài học theo cách mà giáo viên mong muốn Qua đó, học sinh phát triển năng lực tìm tòi, tư duy và sáng tạo thông qua các hoạt động chơi trò chơi.
Thông qua hoạt động chơi trò chơi, giáo viên đã phát triển năng lực hợp tác cho học sinh thông qua các hoạt động nhóm, đồng thời giúp học sinh khám phá thế giới tự nhiên từ góc độ hóa học Dần dần, học sinh biết liên hệ thế giới tự nhiên với bài học và áp dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống thực tiễn Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả dạy và học môn Hóa học mà còn phát triển năng lực hợp tác và tự học cho học sinh.
3 Kết quả khảo sát ở 3 lớp 10A1,11A1, 12A1 (SS 127) sau khi thực nghiệm:
TT Nội dung câu hỏi Không đồng ý Đồng ý % đồng ý
1 Các trò chơi mà GV và HS đã sử dụng phù hợp với nội dung bài học và khả năng học tập của em.
2 Phương pháp này giúp em dễ tiếp thu kiến thức, nhớ kiến thức lâu hơn và mang lại kết quả đáng kể trong học tập.
3 Em thật sự hứng thú, vui vẻ, tích cực với các tiết học có sử dụng trò chơi 5 122 96,1%
4 Em mong muốn các Thầy Cô thường xuyên áp dụng phương pháp dạy học có sử dụng trò chơi
5 Phương pháp này cần thiết trong hoạt 6 121 95,3% động dạy học môn Hoá học nói riêng và các môn học nói chung.
Học sinh thường rất hứng thú và vui vẻ với các tiết học sử dụng trò chơi Họ mong muốn được áp dụng thường xuyên phương pháp dạy học này, cho thấy sự tích cực trong việc học tập.
