HS là đối tượng rất nhanh nhạy trong các vấn đề về tiếp cận công nghệ thông tin nên bên cạnh việc tổ chức cho HS tự học, làm việc nhóm, tập luyện nghiên cứu khoa học… thì việc kết hợp in
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ, THI CÔNG TRÒ CHƠI DẠY HỌC
Lịch sử nghiên cứu về trò chơi dạy học cho thấy rằng việc áp dụng trò chơi vào giáo dục (Game based learning) đã được chứng minh là hiệu quả trong việc thúc đẩy sự phát triển tư duy, sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng của học sinh, đặc biệt là ở các nước phát triển.
Tại Thụy Điển, Minecraft đang được sử dụng để giảng dạy các môn khoa học, địa lý và toán học, giúp học sinh hứng thú hơn với việc học Ngoài ra, việc học online cũng được hỗ trợ bởi các phần mềm và website thiết kế dựa trên trò chơi, nhằm tăng cường sự tập trung của học sinh Chương trình Tiếng Anh Duolingo, ví dụ, được phát triển bởi các chuyên gia và giáo viên, cung cấp nội dung phù hợp với lứa tuổi thông qua các clip bài giảng, video sinh động, bài hát, câu chuyện và trò chơi thú vị.
Hiện nay, hàng tỉ giáo viên trên thế giới đang khám phá các phương pháp dạy học mới và sáng tạo, đặc biệt là thông qua trò chơi giáo dục Chỉ cần tìm kiếm từ khóa như “game based learning”, “How to make game based learning”, hay “Physics game” trên internet, giáo viên và học sinh có thể tìm thấy nhiều ý tưởng và phương pháp thực tiễn Nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng các lớp học trong tương lai nên tích hợp những phương pháp này để nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Việc "game hoá" trong giáo dục giúp học sinh cảm thấy thoải mái và yêu thích việc học hơn Tại Việt Nam, nhiều tác giả như Phan Huỳnh Hoa, Vũ Minh Hồng, và Phan Kim Liên đã nghiên cứu việc sử dụng trò chơi trong dạy học từ các góc độ và môn học khác nhau, nhấn mạnh vào sự phát triển của trò chơi học tập không chỉ ở giác quan mà còn ở chức năng tâm lý của người học Nguyễn Ánh Tuyết trong tác phẩm "trò chơi trẻ em" đã đề cập đến trò chơi trí tuệ, trong khi Trần Thị Ngọc Trâm thiết kế hệ thống trò chơi học tập để phát triển khả năng khái quát của trẻ mẫu giáo Mặc dù có nhiều nghiên cứu về trò chơi dạy học cho trẻ nhỏ, nhưng rất ít đề tài tập trung vào việc thiết kế và sử dụng trò chơi dạy học cho học sinh THPT.
1.2.1 Khái niệm tương tác trong dạy học và dạy học tương tác
1.2.1.1 Khái niệm tương tác trong dạy học
Tương tác là sự tác động qua lại giữa các chủ thể hành động, các thành phần trong một hệ thống hoặc giữa các hệ thống
Tương tác trong dạy học là mối quan hệ tác động qua lại giữa người học, người dạy và đối tượng dạy học, bao gồm tất cả các thành phần trong quá trình giáo dục.
Quá trình dạy học là một hệ thống phức tạp với nhiều thành phần tương tác lẫn nhau Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa các yếu tố trong quá trình này là rất quan trọng và có thể được thể hiện qua khung “lí luận dạy học”.
Trong quá trình dạy học, các mối tương tác giữa người dạy, người học và đối tượng học tập tạo thành một "tam giác dạy học" cốt lõi Những tương tác này diễn ra thông qua các yếu tố như mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức, nhiệm vụ và đánh giá, trong một khung thời gian và địa điểm xác định Các yếu tố này không chỉ có sự tác động lẫn nhau mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập, do đó cần được tổ chức và điều khiển một cách hợp lý Quá trình dạy học diễn ra trong một môi trường cụ thể, chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài cũng như điều kiện của người dạy và người học.
Khung lý luận dạy học chỉ ra rằng quá trình dạy học là một hệ thống phức tạp với nhiều yếu tố tương tác và phụ thuộc lẫn nhau Chính vì sự phức tạp này, đã xuất hiện nhiều lý thuyết học tập và mô hình lý luận dạy học khác nhau, nhằm giải thích và tối ưu hóa hiệu quả của quá trình dạy học.
1.2.1.2 Khái niệm dạy học tương tác
Theo mô hình năng lực then chốt của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), học sinh cần phát triển ba nhóm năng lực chính Những năng lực này bao gồm khả năng tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp hiệu quả và năng lực hợp tác trong môi trường đa dạng Việc rèn luyện những năng lực này sẽ giúp học sinh thích ứng tốt hơn với thách thức của thế giới hiện đại.
- Sử dụng một cách tương tác các phương tiện thông tin và phương tiện làm việc (ví dụ phương tiện ngôn ngữ, phương tiện kĩ thuật)
- Tương tác trong nhóm xã hội không đồng nhất
- Khả năng hành động tự chủ
Tương tác không chỉ là phương thức xây dựng mối quan hệ mà còn là mục tiêu quan trọng trong giáo dục Việc hình thành năng lực tương tác cho người học là cần thiết để nâng cao hiệu quả dạy học.
Trong quá trình dạy học, tương tác dạy học đóng vai trò quan trọng, nhưng không phải tất cả các hoạt động dạy học đều được coi là dạy học tương tác Mức độ tương tác và tính tích cực, tự lực của học sinh phụ thuộc vào cách tổ chức quá trình dạy học theo các lý thuyết, quan điểm và phương pháp khác nhau.
Dạy học tương tác là phương pháp giáo dục tập trung vào người học, nơi diễn ra nhiều hoạt động tương tác đa dạng trong môi trường học tập được tổ chức hợp lý Phương pháp này yêu cầu người học phải có tính tích cực và tự lực cao Trong quá trình này, người dạy giữ vai trò quan trọng là tổ chức môi trường học tập và hỗ trợ, tư vấn cho người học để tối ưu hóa hiệu quả học tập.
E-learning là hình thức học tập và đào tạo dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông, bao gồm việc chuẩn bị, truyền tải và quản lý nội dung học tập qua nhiều công cụ như Internet, TV, video, và các hệ thống giảng dạy thông minh Hình thức này có thể được thực hiện ở mức cục bộ hoặc toàn cầu, mang lại sự linh hoạt và tiện lợi cho người học.
- Dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông Cụ thể hơn là công nghệ mạng, đồ hoạ, kĩ thuật mô phỏng, công nghệ tính toán,
E-learning mang lại hiệu quả cao hơn so với phương pháp học truyền thống nhờ tính tương tác mạnh mẽ và sử dụng đa phương tiện Điều này không chỉ tạo điều kiện cho người học dễ dàng trao đổi thông tin mà còn giúp cá nhân hóa nội dung học tập, phù hợp với khả năng và sở thích của từng người Những ưu điểm này làm cho E-learning trở thành một lựa chọn hấp dẫn trong giáo dục hiện đại.
Biến đổi cách học hiện nay đã thay đổi vai trò của người học, khi họ trở thành trung tâm của quá trình giáo dục Người học không chỉ chủ động sáng tạo mà còn có khả năng học mọi lúc, mọi nơi, giúp tối ưu hóa trải nghiệm học tập của mình.
THIẾT KẾ, THI CÔNG CÁC TRÒ CHƠI DẠY HỌC TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN THPT THÔNG QUA CHỦ ĐỀ HÀM SỐ LƢỢNG GIÁC VÀ PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC LỚP 11 SÁCH KNTT
2.1 Phân loại các nhóm trò chơi dạy học
2.1.1 Trò chơi dạy học online
Kahoot là một công cụ giáo dục tương tác phổ biến trong lớp học, nơi giáo viên trình chiếu câu hỏi lên màn hình chung Người chơi sử dụng thiết bị cá nhân như điện thoại thông minh, laptop hoặc PC để trả lời Trò chơi này thường được các giáo viên áp dụng để thiết kế bài học mang tính giải trí Các câu hỏi có thể được tính điểm, và người chơi trả lời nhanh nhất sẽ nhận được điểm thưởng Sau khi trò chơi kết thúc, điểm số và thứ hạng sẽ được hiển thị trên bảng thành tích.
Cách thiết lập tài khoản trên Kahoot
Để bắt đầu sử dụng Kahoot!, giáo viên cần đăng ký tài khoản tại trang web https://kahoot.com/ bằng địa chỉ email của mình Sau khi tạo tài khoản, giáo viên có thể dễ dàng tạo bộ câu hỏi trắc nghiệm riêng hoặc lựa chọn từ thư viện câu hỏi được chia sẻ bởi cộng đồng.
- Đối với HS: Chỉ cần tải phần mềm Kahoot về điện thoại hoặc tham gia trực tiếp bằng đường link dẫn của GV
Các loại trò chơi trên Kahoot
Trả lời nhanh, đúng sai, HS viết câu trả lời, sắp xếp câu trả lời theo thứ tự, câu hỏi tương tác thăm dò ý kiến
Sử dụng Kahoot trong dạy học môn Toán
Kahoot là một công cụ hiệu quả để hỗ trợ giáo viên trong việc ôn tập kiến thức cho học sinh Sau khi hướng dẫn lớp đọc hiểu một câu chuyện hoặc bài viết, giáo viên có thể sử dụng Kahoot để củng cố những điểm quan trọng mà học sinh cần ghi nhớ Ngoài ra, giáo viên cũng có thể tạo trò chơi ôn luyện từ vựng, giúp học sinh lặp đi lặp lại các câu hỏi, từ đó nâng cao khả năng ghi nhớ và tạo không khí học tập thú vị hơn.
Giáo viên có thể làm cho câu hỏi trong Kahoot trở nên hấp dẫn hơn bằng cách sử dụng hình ảnh minh họa, sơ đồ và các tài liệu trực quan khác Những hình ảnh này có thể được tải lên từ máy tính hoặc tìm kiếm trên Internet để nâng cao trải nghiệm học tập cho học sinh.
Với Kahoot, giáo viên có thể nhanh chóng tạo ra các câu hỏi để thảo luận về những vấn đề thời sự, từ đó khuyến khích học sinh chủ động tương tác hơn trong quá trình học tập.
+) Sử dụng Kahoot trong dạy học môn Toán THPT:
Kahoot là một công cụ hữu ích để tạo câu hỏi nhanh dưới hai hình thức chính: câu đố trắc nghiệm và câu hỏi đúng sai Công cụ này rất phù hợp cho việc kiểm tra bài cũ và giải bài tập trong môn Toán, đặc biệt là khi hỗ trợ công thức Toán Một trong những ưu điểm nổi bật của Kahoot là khả năng hiển thị rõ nét câu hỏi trên màn hình điện thoại, giúp người dùng dễ dàng tương tác và tham gia.
HS, có thể làm bài tập ngay khi học online, giao bài tập về nhà, làm bài kiểm tra online rất tốt
Là một trò chơi khá phổ biến ở các nước Âu - Mỹ Thích hợp cho ứng dụng giải trí vào việc học tập
Nhận xét về trò chơi:
Giao diện trò chơi hấp dẫn và âm thanh sống động tạo nên trải nghiệm thú vị cho người chơi Trò chơi mang đến sự mới lạ, khác biệt so với các trò chơi khác Câu hỏi và đáp án được hiển thị trực tiếp trên màn hình thiết bị của người chơi, không phụ thuộc vào máy chủ Mỗi người chơi có tiến trình chơi riêng biệt, với thứ tự các lựa chọn trả lời khác nhau, giúp tăng tính cá nhân hóa trong trải nghiệm.
Trong quá trình chơi, người chơi có thể theo dõi thứ tự của mình qua từng câu hỏi Sau khi kết thúc trò chơi, bảng xếp hạng sẽ hiển thị vị trí của người chơi cùng với các thống kê chi tiết như tỷ lệ đúng-sai, thời gian trung bình trả lời mỗi câu hỏi, và các kết quả đúng-sai của từng người chơi, giúp máy chủ kiểm soát chất lượng hiệu quả.
Để thiết lập tài khoản Quizizz, bạn cần truy cập trang web [https://quizizz.com/](https://quizizz.com/) và đăng ký tài khoản bằng email với vai trò giáo viên Việc này cho phép bạn tạo ra các câu hỏi cho học sinh một cách dễ dàng và hiệu quả.
+) Các loại trò chơi trên Quizizz:
Trả lời nhanh nhiều lựa chọn, đánh dấu tích, điền vào chỗ trống, , câu hỏi tương tác thăm dò ý kiến, dạng câu hỏi mở đóng góp ý tưởng
+) Những ý tưởng sử dụng Quizizz hiệu quả:
Trò chơi Kahoot cung cấp nhiều tính năng hữu ích như đọc hiểu, ôn luyện từ vựng, minh họa hình ảnh, thảo luận ngắn và làm bài kiểm tra, giúp người dùng nâng cao khả năng học tập một cách hiệu quả.
+) Sử dụng Quizizz trong dạy học môn Toán THPT:
Trò chơi này cung cấp các công thức toán học tối ưu hơn Kahoot, dễ sử dụng với hình ảnh trực quan hiển thị trên màn hình học sinh, giúp việc nhập câu hỏi trong các chuyên đề như hàm số, mũ và logarit trở nên thuận tiện hơn Giáo viên có thể sử dụng hình ảnh để đặt câu hỏi, tiết kiệm thời gian đánh máy.
Để nắm bắt thông tin chi tiết về cách sử dụng Quizizz, các giáo viên có thể tham khảo bài viết hướng dẫn tại đường link: https://thuthuat.hourofcode.vn/huong-dan-su-dung-quizizz-cong-cu-ho-tro-kiem-tra-danh-gia/.
Padlet giống như một bức tường ảo cho phép người dùng bày tỏ ý tưởng nào đó một cách dễ dàng GV có thể sử dụng
Padlet là một công cụ hữu ích trong việc giảng dạy trên lớp, cho phép giáo viên thu thập ý tưởng và ý kiến của học sinh thông qua tương tác trực tiếp trên màn hình máy tính Nó cũng hỗ trợ hiệu quả cho các hoạt động thảo luận nhóm, giúp học sinh trao đổi và phát triển ý tưởng một cách sáng tạo.
Cách thiết lập và tạo một Padlet
- Bước 1: Đăng kí tài khoản tại https://padlet.com/
- Bước 2: Bấm chọn tạo Padlet
- Bước 3: Chọn định dạng Padlet
- Bước 4: Hoàn thiện sản phẩm
Sử dụng IPadlet trong dạy học môn Toán
GV có thể củng cố kiến thức cho HS thông qua sơ đồ tư duy, xây dựng chủ đề dạy học liên tục và liên kết các tiết học để dễ dàng so sánh Ứng dụng vào chủ đề giá trị lượng giác của góc lượng giác, HS có thể thực hiện các sản phẩm thủ công thể hiện giá trị này, kèm theo sơ đồ tư duy minh họa (hình ảnh ở phụ lục).
Bamboozle là một công cụ tương tự như Quizz và Kahoot, nhưng cho phép giáo viên thay đổi hình thức trò chơi và đa dạng hóa các câu hỏi Bằng cách lựa chọn các mini game khác nhau, giáo viên có thể tăng tính sinh động và hấp dẫn cho các giờ học.
Ví dụ: Tô chức trò chơi Bamboozle khi khởi động bài “Luyện tập quy tắc tính đạo hàm”
2.1.1.5 “Bánh xe may mắn” - Wheelofnames
KHẢO SÁT SỰ CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC GIẢI GIÁP
GIẢI PHÁP 3.1 Mục đích khảo sát
Việc thực tổ chức khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đƣợc nêu trong đề tài nhằm mục đích:
- Thứ nhất, kiểm tra tính đúng đắn của đề tài
Vào thứ hai, chúng ta sẽ tiến hành kiểm tra tính hiệu quả của việc thiết kế và lập trình trò chơi nhằm đổi mới phương pháp dạy học theo hướng game-based learning Nội dung sẽ tập trung vào chủ đề hàm số lượng giác và phương trình lượng giác trong chương trình lớp 11, theo sách KNTT.
- Thứ ba, xác định tính khả thi của việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng game-based learning bằng bảng hỏi, bảng kiểm
Việc áp dụng phương pháp dạy học dựa trên trò chơi (game-based learning) không chỉ giúp giáo viên nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của đổi mới phương pháp giảng dạy, mà còn phát triển năng lực hợp tác và khả năng giải quyết vấn đề cho học sinh.
3.2 Nội dung và phương pháp khảo sát
- Trong đề tài, tôi phân tích về game - base learning trong các chủ đề toán
42 lớp 11 kntt và soạn 2 chủ đề cụ thể của phần hàm số lượng giác và phương trình lƣợng giác
- Thời gian tiến hành thực nghiệm: cuối tháng 11/2023 đến tháng 4/2024
- Địa điểm thực nghiệm: Trường X, trên địa bàn tỉnh Nghệ An
- Sĩ số và trình độ HS giữa các lớp tương quan nhau
- Trong quá trình thực nghiệm, có kết hợp với các giáo viên bộ môn ở các trường thảo luận nội dung, số tiết, phương pháp dạy, kiểm tra HS
Trong quá trình thực nghiệm, tôi đã cho học sinh thực hiện phiếu khảo sát để đánh giá mức độ yêu thích đối với môn học trước và sau khi áp dụng phương pháp trò chơi dạy học phát triển năng lực theo hướng GBL Kết quả khảo sát cho thấy sự thay đổi tích cực trong sự hứng thú của học sinh đối với môn học sau khi áp dụng phương pháp này.
Tiến hành thực nghiệm dạy học ở 2 nhóm lớp: lớp thực nghiệm (TN) và lớp đối chứng
Trong nghiên cứu này, lớp thực nghiệm 11A3 với 43 học sinh và lớp đối chứng 11A5 cũng với 43 học sinh được sử dụng để so sánh Giáo viên áp dụng giáo án thiết kế đặc biệt, kết hợp trò chơi vào quá trình giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập.
Lớp thực nghiệm 11A4 với 43 học sinh và lớp đối chứng 11A7 gồm 38 học sinh được giáo viên khác trong tổ thực nghiệm giảng dạy Giáo viên áp dụng giáo án đã thiết kế, kết hợp sử dụng trò chơi trong quá trình dạy học để nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Lớp thực nghiệm 11C1 (38 học sinh) và lớp đối chứng 11D1 (43 học sinh) được thực hiện bởi giáo viên từ trường khác trong huyện Quỳnh Lưu Giáo viên áp dụng giáo án thiết kế với việc sử dụng trò chơi trong quá trình dạy học.
- Phân tích về kết quả định lượng:
Sau 3 lần kiểm tra trong thực nghiệm, tôi đã thu đƣợc tổng số 248 bài kiểm tra, trong đó có 124 bài của nhóm thực nghiệm và 124 bài của nhóm đối chứng Kết quả nhƣ sau:
Bài Phương án Điểm trung bình Đ TB TN - ĐC
BIỂU ĐỒ SO SÁNH GIỮA LỚP ĐC VÀ LỚP TN
Trong thực nghiệm, điểm trung bình cộng trong mỗi lần kiểm tra ở nhóm
Nhóm TN có điểm trung bình cộng cao hơn nhóm ĐC với các hiệu số lần lượt là 0.47, 0.65 và 0.73, cho thấy khả năng lĩnh hội kiến thức của nhóm TN vượt trội hơn so với nhóm ĐC.
Việc xử lý định lượng kết quả các bài kiểm tra sau thực nghiệm của hai nhóm TN và ĐC đã chứng minh hiệu quả của phương pháp dạy học theo hướng game based learning Kết quả này chỉ ra rằng thiết kế và tổ chức các hoạt động TNST trong quá trình dạy học giúp học sinh nâng cao khả năng nhận thức và tiếp thu bài học một cách hiệu quả.
- Phân tích về kết quả định tính
* Về thái độ học tập:
Trong nhóm ĐC, học sinh chủ yếu được dạy bằng các phương pháp truyền thống như thuyết trình và vấn đáp, dẫn đến việc học tập trở nên thụ động và ít hoạt động Không khí lớp học thường trầm lắng, với học sinh chủ yếu lắng nghe và ghi chép Chỉ một số ít học sinh yêu thích môn học và có học lực khá mới tham gia tích cực vào việc xây dựng bài.
Trong nhóm TN, học sinh thể hiện sự hứng thú và tích cực tham gia vào các hoạt động học tập được tổ chức, đặc biệt là các hoạt động trải nghiệm sáng tạo Không khí lớp học luôn sôi nổi, thu hút hầu hết học sinh tham gia, tạo ra một môi trường học tập thú vị Nhiều em mong muốn các tiết học đều có sự vui chơi, giúp việc học toán trở nên hấp dẫn hơn.
* Về các kĩ năng tƣ duy và kĩ năng phát hiện, giải quyết vấn đề:
Kỹ năng tư duy của học sinh được thể hiện qua khả năng phân tích và khái quát kiến thức, trong khi kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề thể hiện ở sự linh hoạt và nhạy bén trong việc xử lý các tình huống do giáo viên đưa ra Qua quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy rằng việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo không chỉ nâng cao kỹ năng phát hiện mà còn cải thiện đáng kể khả năng giải quyết vấn đề của học sinh Sự phát triển này được thể hiện rõ ràng trong các hoạt động học tập thực tiễn.
Giải quyết các tình huống và câu hỏi từ giáo viên là một phần quan trọng trong quá trình học tập, đồng thời cũng là chiến thuật giúp chúng ta vượt qua đối phương Tinh thần đoàn kết và khát khao giành chiến thắng là những yếu tố không thể thiếu để đạt được thành công.
Tóm lại, qua việc phân tích định tính và định lượng các kết quả từ thực nghiệm, cùng với việc theo dõi quá trình học tập của học sinh, tôi đã khẳng định tính hiệu quả của việc áp dụng trò chơi vào từng bài dạy.
Sau khi triển khai phiếu thăm dò về thực trạng dạy và học của giáo viên và học sinh trong chủ đề “Hàm số lượng giác - Phương trình lượng giác” theo SGK Toán 11 – KNTT tại trường THPT Quỳnh Lưu 3, một số giáo viên trong huyện Quỳnh Lưu đã áp dụng kết quả vào các tiết dạy tại trường khác Đề tài này cũng được tham khảo để áp dụng trong năm học tới Sau khi hoàn tất, tôi đã tiến hành khảo sát lại một số giáo viên về hai vấn đề chính.
