phát từ quan niệm môn lịch sử không cần làm bài tập, hoặc chỉ là những bài tập mang tính chất học thuộc lòng để ghi nhớ sự kiện, nhân vật, địa danh… Xuất phát từ những lí do chủ yếu trê
MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU
Việc xây dựng và sử dụng bài tập trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông không chỉ khẳng định tính đúng đắn và khoa học của phương pháp giáo dục mà còn thể hiện sự cần thiết trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy Những bài tập này giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả, phát triển tư duy phản biện và khả năng phân tích lịch sử Sự tích cực trong việc áp dụng các bài tập sẽ góp phần tạo ra môi trường học tập năng động và thú vị cho học sinh.
Đề tài này trình bày nguyên tắc và quy trình xây dựng nội dung, đồng thời đề xuất các hình thức và biện pháp cụ thể nhằm sử dụng bài tập để nâng cao hiệu quả dạy học Nó hỗ trợ giáo viên trong việc phát triển những sáng kiến riêng để hướng dẫn học sinh thực hành bài tập lịch sử, đặc biệt là về chủ đề Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam dành cho lớp 11.
3 Nhiệm vụ và phương pháp nghên cứu của đề tài
+ Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến của dạy học lí thuyết gắn liền với thực hành bài tập lịch sử
Thiết kế và hướng dẫn thực hiện bài tập thực hành lịch sử với chủ đề “Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam” là một phương pháp giảng dạy hiệu quả Qua đó, học sinh sẽ hiểu rõ hơn về các giai đoạn lịch sử quan trọng, giúp nâng cao nhận thức về giá trị của độc lập và tự do Việc áp dụng các hoạt động thực hành sẽ khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh, từ đó phát triển kỹ năng phân tích và đánh giá sự kiện lịch sử.
+ Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường THPT Anh Sơn 3
+ Khảo sát kết quả thực nghiệm đề tài thông qua lấy ý kiến từ học sinh và đồng nghiệp
+ Phương pháp tham khảo: Kinh nghiệm thực tiễn của đồng nghiệp, sách, báo, tạp chí, các bài tham luận trên Internet
Phương pháp khảo sát thực tế đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập số liệu cụ thể về quá trình xây dựng và hướng dẫn thực hiện các bài tập thực hành lịch sử tại trường phổ thông Việc này không chỉ giúp phân tích tính cấp thiết của các bài tập mà còn làm rõ vai trò của chúng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục lịch sử.
Phương pháp thử nghiệm bao gồm việc áp dụng các giải pháp sáng kiến cá nhân nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy chương trình sách giáo khoa mới (CT 2018) trong các năm học tới.
4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là việc xây dựng và hướng dẫn thực hiện bài tập thực hành lịch sử, tập trung vào chủ đề Chiến tranh bảo vệ tổ quốc Nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả dạy học và giúp học sinh hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử quan trọng liên quan đến cuộc chiến này.
3 tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam – lớp 11 tại trường THPT Anh sơn 3”
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ thiết kế một số loại bài tập liên quan đến chủ đề Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam cho học sinh lớp 11 Đồng thời, chúng tôi cũng sẽ đề xuất các biện pháp sư phạm hiệu quả để áp dụng những bài tập này, nhằm nâng cao khả năng tiếp thu kiến thức và phát triển tư duy phản biện cho học sinh Việc sử dụng các bài tập này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về lịch sử dân tộc mà còn khơi dậy lòng yêu nước và tự hào về truyền thống đấu tranh của ông cha ta.
Xây dựng và hướng dẫn làm bài tập thực hành lịch sử giúp rèn luyện năng lực tự học cho học sinh, đồng thời phát triển tư duy, hành động và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn Điều này không chỉ làm cho nội dung học tập trở nên sinh động và hấp dẫn hơn mà còn tăng cường hứng thú của học sinh đối với việc học Từ đó, nâng cao năng lực và phẩm chất của học sinh, cải thiện chất lượng dạy học môn Lịch sử ở bậc THPT.
6 Đóng góp mới của đề tài
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về bài tập thực hành trong dạy học lịch sử
- Làm sáng tỏ thực trạng xây dựng và hướng dẫn làm bài tập thực hành lịch sử trong các trường THPT nói chung, trường THPT Anh sơn 3 nói riêng
- Xây dựng và hướng dẫn làm bài tập thực hành lịch sử trong dạy học chủ đề
“ Chiến tranh bảo vệ tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt
PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
Bài tập lịch sử đã được nhiều nhà khoa học giáo dục trong và ngoài nước nghiên cứu, nhấn mạnh tầm quan trọng của nó trong việc phát triển tư duy và kiến thức cho học sinh Các công trình này chỉ ra rằng bài tập lịch sử không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn kích thích sự sáng tạo và khả năng phân tích của người học.
Bài tập, theo nghĩa chung, là hoạt động nhằm rèn luyện thể chất và tinh thần, bao gồm cả bài tập thể dục và thanh nhạc Trong lĩnh vực giáo dục, "bài tập" được hiểu là nhiệm vụ học sinh thực hiện để áp dụng kiến thức đã học, như bài tập vật lý, hóa học, hay đại số Tuy nhiên, định nghĩa này chỉ dừng lại ở khía cạnh ngữ nghĩa mà chưa làm rõ bản chất của khái niệm Bài tập thực sự là một hệ thống thông tin xác định, bao gồm hai tập hợp gắn bó chặt chẽ và có tác động qua lại với nhau.
Điều kiện là tập hợp dữ liệu ban đầu, mô tả trạng thái của bài tập, từ đó giúp tìm ra phép giải Trong ngôn ngữ thông dụng, điều này được hiểu là "cái cho".
Yêu cầu là trạng thái mong muốn mà một đối tượng hướng tới để thỏa mãn nhu cầu của mình Đây chính là mục tiêu mà chủ thể cần tìm kiếm.
Như vậy, bài tập và người giải trở thành một hệ thống toàn vẹn, thống nhất, liên hệ chặt chẽ và tác động qua lại với nhau
Theo Đaini, bài tập nhận thức, hay còn gọi là bài tập tư duy, bài tập chỉ dẫn và bài tập logic, đều chỉ một hiện tượng sư phạm đồng nhất Ông cho rằng các thuật ngữ như bài tập nêu vấn đề và bài tập logic là phù hợp nhất, vì chúng nhấn mạnh vào việc học sinh tự lập chế biến lại các tài liệu cảm thụ, chuyển từ nhận thức cảm tính sang nhận thức logic trong quá trình giải quyết vấn đề.
Thay vì chỉ học lý thuyết, người học sẽ trải nghiệm và khám phá kiến thức thông qua hành động thực tiễn Việc học qua "làm" giúp kiến thức trở nên sâu sắc và bền vững hơn.
Phân loại bài tập lịch sử
Việc phân loại bài tập, đặc biệt là bài tập lịch sử, đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu rõ vị trí và tác dụng của từng loại Điều này giúp chúng ta xây dựng nội dung và phương pháp giảng dạy phù hợp, từ đó phát huy tính tư duy độc lập của học sinh trong quá trình học lịch sử.
* Nhóm bài tập nhận biết lịch sử
