7 Chương 2: Xây dựng và hướng dẫn học sinh làm bài tập nhận thức lịch sử thông qua chủ đề “Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước Cách
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng và hướng dẫn HS làm bài tập nhận thức Lịch sử 11 thông qua chủ đề
1.1 Khái niệm bài tập nhận thức lịch sử
Theo I.Ia.Lerner, bài tập nhận thức là một vấn đề mà “có sự mâu thuẫn giữa điều đã biết và điều chưa biết, và vấn đề này được giải quyết bằng toàn bộ những thao tác và phán đoán về trí tuệ và thực tiễn có tính chất trung gian giữa câu hỏi vàcâu trả lời của bài tập” “Bài tập nào cũng đòi hỏi học sinh phải tự mình trải qua bước đường phải giải quyết hoặc tìm ra câu trả lời một cách độc lập và được chứng minh rõ ràng”
Bài tập nhận thức, còn được gọi là bài toán nhận thức hay bài tập có vấn đề, là tình huống có vấn đề đóng vai trò là điểm khởi đầu và phương tiện giúp con người nhận thức thế giới khách quan một cách biện chứng BTNT có các dấu hiệu như thuật toán chứa đựng cái đã biết và cái cần tìm, cùng quy trình công nghệ giúp phát triển năng lực nhận thức Theo Trần Ngọc Huy, bài toán nhận thức trong dạy học là hệ thống thông tin xác định, bao gồm mâu thuẫn giữa cái đã cho và tri thức mới cần đạt được, yêu cầu học sinh phải tích cực tìm tòi và nghiên cứu để giải quyết vấn đề Qua đó, học sinh không chỉ lĩnh hội tri thức mới mà còn phát triển năng lực, củng cố sự tự tin và niềm vui trong quá trình nhận thức.
Bài tập nhận thức lịch sử bao gồm nhiều dạng như các mức độ nhận thức, khai thác tư liệu và xây dựng bài tập dựa vào lược đồ, biểu đồ, sơ đồ phản ánh các sự kiện lịch sử Hệ thống này còn bao gồm bảng biểu, tranh ảnh, thơ ca về nhân vật và infographic liên quan đến các sự kiện lịch sử, tạo thành một thể thống nhất giúp học sinh hình thành biểu tượng lịch sử Bài tập nhận thức lịch sử không chỉ là nguồn tư liệu quý giá trong dạy học và ôn thi, mà còn khuyến khích học sinh chủ động tiếp thu kiến thức một cách thú vị, giảm thiểu việc ghi nhớ máy móc, từ đó nâng cao hiệu quả trong các kỳ thi học sinh giỏi.
1.2 Ý nghĩa, vai trò của việc xây dựng và hướng dẫn học sinh làm bài tập nhận thức lịch sử 11 thông qua chủ đề “Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945” nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học môn Lịch sử
Lịch sử luôn gắn liền với con người, sự kiện, không gian và thời gian Việc học lịch sử giúp chúng ta hiểu biết về những điều đã xảy ra trong quá khứ Tuy nhiên, để nắm bắt quá khứ, chúng ta không thể quan sát trực tiếp mà phải dựa vào các tài liệu, dấu tích, đồ vật, tranh ảnh, biểu đồ và sơ đồ để tái hiện bức tranh lịch sử.
Hiện nay, học sinh có hai phương pháp học môn Lịch sử: một là học thuộc lòng, hai là sử dụng bài tập nhận thức để nâng cao hiệu quả học tập Để tối ưu hóa việc học, đặc biệt là trong việc chuẩn bị cho kỳ thi học sinh giỏi khối 11, cần xây dựng hệ thống bài tập nhận thức và hướng dẫn học sinh áp dụng chúng trong quá trình kiểm tra, đánh giá Bài tập nhận thức không chỉ hỗ trợ giáo viên trong quá trình dạy mà còn giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn.
Việc áp dụng bài tập lịch sử trong giảng dạy và hướng dẫn học sinh làm bài tập nhận thức lịch sử không chỉ nâng cao chất lượng môn học mà còn giúp giáo viên dễ dàng tổ chức các hoạt động ôn tập cho học sinh Sự hướng dẫn này là yếu tố quan trọng trong việc chuẩn bị cho học sinh tham gia các kỳ thi học sinh giỏi.
Bài tập lịch sử là nguồn tư liệu quý giá cho giáo viên trong việc xây dựng các dạng đề thi mới, đồng thời hỗ trợ giáo viên hướng dẫn học sinh giải quyết các dạng đề hiệu quả hơn.
Bài tập lịch sử giúp giáo viên tiếp cận tri thức mới một cách dễ dàng, hình thành các biểu tượng trực quan về lịch sử, tăng cường năng suất làm việc và giảm thiểu tính chất giảng dạy một chiều, hay còn gọi là kiến thức “hàn lâm”.
Bài tập nhận thức lịch sử đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện phương pháp giảng dạy của giáo viên và đổi mới hình thức học tập của học sinh Qua đó, giáo viên chú trọng vào việc đặt học sinh làm trung tâm, khuyến khích sự chủ động trong việc tiếp cận tri thức.
Bài tập nhận thức lịch sử vào thứ năm không chỉ là công cụ trực quan của giáo viên mà còn là nguồn tri thức quan trọng, giúp cung cấp thông tin đầy đủ hơn khi sách giáo khoa chưa đề cập.
Bài tập nhận thức lịch sử đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông tin trong giảng dạy, cung cấp nguồn tri thức phong phú và đa dạng Chúng góp phần tạo ra biểu tượng, phát triển trí tuệ và nâng cao năng lực nhận thức cho học sinh trong quá trình học tập.
Bài tập nhận thức lịch sử đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục tư tưởng và phát triển tư duy cho học sinh Để tạo ra sự quan sát tích cực, bài tập cần được đặt trong bối cảnh có vấn đề cụ thể mà học sinh cần giải quyết Việc giải quyết các tình huống qua câu hỏi trắc nghiệm và tự luận giúp tư duy của học sinh phát triển dần dần Hơn nữa, thông qua việc quan sát và miêu tả tranh ảnh lịch sử, học sinh không chỉ rèn luyện kỹ năng diễn đạt mà còn làm phong phú khả năng sử dụng ngôn ngữ của mình.
Thông qua việc thường xuyên làm bài tập lịch sử dưới nhiều hình thức, giáo viên giúp học sinh phát triển thói quen quan sát và phân tích các hiện tượng lịch sử một cách khoa học Điều này không chỉ giúp các em rút ra những nhận xét và kết luận về quá khứ mà còn rèn luyện các thao tác tư duy, phát huy trí thông minh và sự sáng tạo của học sinh.
Bài tập lịch sử không chỉ minh họa và phản ánh các sự vật, hiện tượng, khái niệm lịch sử mà còn hỗ trợ phát huy mọi giác quan của người học Chúng giúp tăng độ tin cậy và khắc sâu kiến thức, giảm thời gian học, đồng thời tạo hứng thú cho người học Nhờ đó, bài giảng trở nên sinh động, dễ nhận biết và dễ nhớ hơn.
Xây dựng và hướng dẫn học sinh làm bài tập nhận thức lịch sử thông
2.1 Xây dựng hệ thống bài tập nhận thức lịch sử 11 thông qua chủ đề “Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945” nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử
2.1.1 Nguyên tắc xây dựng bài tập nhận thức lịch sử 11 Để xây dựng được bài tập nhận thức lịch sử 11 cần tuân thủ nguyên tắc sau:
- Đảm bảo bám sát chương trình SGK theo chương trình GDPT 2018 Lịch sử 11
- Đảm bảo tính khách quan, nguồn tư liệu chính thống
- Đảm bảo tính vừa sức của học sinh
- Đảm bảo hình thành năng lực, phẩm chất học sinh
- Đảm bảo tính thẩm mĩ
- Đảm bảo tính khoa học, đúng nội dung, trọng tâm
2.1.2 Xây dựng nội dung bài tập nhận thức lịch sử 11
Để xây dựng bài tập nhận thức cho lịch sử 11 về chủ đề "Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945", cần thực hiện các bước cụ thể Các bước này bao gồm việc xác định mục tiêu học tập, lựa chọn nội dung phù hợp, thiết kế câu hỏi và bài tập thực hành, đồng thời mở rộng nội dung sang các chủ đề khác trong chương trình học Việc tuân thủ quy trình này sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử quan trọng và phát triển tư duy phản biện.
Bước đầu tiên là nghiên cứu nội dung chương trình lịch sử lớp 11, đặc biệt là chủ đề "Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám năm 1945", cùng với một số chủ đề mở rộng liên quan.
Bước 2: Tìm kiếm nguồn tư liệu chính xác và khoa học liên quan đến chương trình lịch sử lớp 11 về "Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945", đồng thời cập nhật các xu hướng ra đề thi hiện nay.
Bước 3: Xây dựng bài tập nhận thức lịch sử cần bao gồm tư liệu, bản đồ, lược đồ, biểu đồ và sơ đồ phản ánh các sự kiện lịch sử Bên cạnh đó, cần có bảng biểu và tranh ảnh về các nhân vật liên quan đến sự kiện lịch sử, tập trung vào chủ đề “Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945.”
2.2 Xây dựng bài tập nhận thức Lịch sử 11 theo hình thức trắc nghiệm cho các mức độ nhận thức
2.2.1 Xây dựng bài tập nhận thức lịch sử 11 theo hình thức trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn
CHỦ ĐỀ 4 : Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và chiến tranh giải phóng dân tộc trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945
Câu 1.(TH) Dựa vào Lược đồ khu vực Đông Nam Á ngày nay Em hãy cho biết
Việt Nam nằm trên trục đường giao thông quan trọng, nối liền
A Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương
B Đông Nam Á và châu Mĩ
C châu Mĩ và châu Đại dương
D.Thái Bình Dương và Đại Tây Dương
Việt Nam nằm ở vị trí địa lý chiến lược trong khu vực Đông Nam Á, với đường bờ biển dài và tiếp giáp nhiều quốc gia Sự kết nối này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương mà còn góp phần vào an ninh khu vực Việt Nam là cầu nối quan trọng giữa các nước trong khu vực và thế giới, thúc đẩy hợp tác kinh tế và văn hóa.
A Là cầu nối giữa Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo
B Nằm trên trục đường giao thông kết nối châu Á và châu Phi
C Là quốc gia có diện tích và dân số lớn nhất Đông Nam Á
D Lãnh thổ gồm cả Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo
Việt Nam có vị trí địa lý chiến lược quan trọng trong khu vực Đông Nam Á, nằm ở điểm giao thoa giữa các tuyến đường hàng hải quốc tế và là cầu nối giữa các nước trong khu vực Với bờ biển dài và nhiều cảng biển, Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế và thương mại tại Đông Nam Á Vị trí này không chỉ giúp Việt Nam tăng cường hợp tác với các nước láng giềng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư nước ngoài.
A Là cầu nối giữa Trung Quốc với khu vực Đông Nam Á
B Kiểm soát tuyến đường thương mại giữa Ấn Độ và Đông Nam Á
C Nằm trên trục đường giao thông kết nối châu Á và châu Phi
D Là quốc gia có diện tích và dân số lớn nhất Đông Nam Á
Lược đồ Rạch Gầm- Xoài Mút
Nguyễn Huệ đã chọn đoạn sông Tiền từ Rạch Gầm đến Xoài Mút làm địa điểm quyết chiến với quân Xiêm vì vị trí chiến lược của nó, cho phép ông tận dụng địa hình và điều kiện tự nhiên để tạo lợi thế trong trận chiến Sông Tiền với dòng chảy mạnh và các nhánh rạch chằng chịt đã hỗ trợ cho quân đội của ông trong việc tổ chức phòng thủ và tấn công hiệu quả, đồng thời hạn chế khả năng cơ động của quân địch Quyết định này không chỉ thể hiện sự thông minh trong chiến lược quân sự mà còn góp phần quan trọng vào thắng lợi của quân ta trong cuộc chiến.
A nơi này là biên giới tự nhiên ngăn cách lãnh thổ Việt - Xiêm
B đoạn sông này chắn ngang mọi con đường tiến vào Thăng Long
C quân Xiêm chỉ tiến sang xâm lược Đại Việt theo con đường thủy
D nơi này có địa thế hiểm trở, phù hợp cho bố trí trận địa mai phục
Câu 5(NB) Quan sát hình ảnh và những câu thơ sau
“Một xin rửa sạch nước thù Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng
Ba kẻo oan ức lòng chồng Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”
Em hãy cho biết hình ảnh và những câu thơ trên đang đề cập đến cuộc khởi nghĩa nào sau đây?
A Hai Bà Trưng B Bà Triệu C Lam Sơn D Lý Bí
Tượng đài Lê Đại Hành, Ngô Quyền, Trần Quốc Tuấn tại khu di tích Bạch Đằng Giang ( Thủy Nguyên, Hải Phòng)
Câu 6( TH) Quan sát bức tranh Tượng đài Lê Đại Hành, Ngô Quyền, Trần Quốc
Năm 1637, Giang Văn Minh được vua Lê cử đi sứ sang triều Minh, trong buổi triều kiến, vua Minh đã đặt ra một câu đối liên quan đến cột đồng Mã Viện và thất bại của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng Giang Văn Minh đã khéo léo đối lại bằng câu thơ gợi nhớ đến ba lần đánh bại quân xâm lược phương Bắc trên sông Bạch Đằng, khẳng định tinh thần bất khuất của dân tộc.
Em hãy cho biết những cuộc kháng chiến nào của nhân dân ta đã ghi dấu chiến công lừng lẫy trên sông Bạch Đằng?
A Kháng chiến chống quân Nam Hán (938), kháng chiến chống quân Tống
(981), kháng chiến chống quân Mông - Nguyên (1287 - 1288)
B Kháng chiến chống quân Nam Hán (938), kháng chiến chống quân Tống
(981), kháng chiến chống quân Xiêm (1785)
C Kháng chiến chống quân Nam Hán (938), kháng chiến chống quân Xiêm
(1785), kháng chiến chống quân Thanh (1789)
D Kháng chiến chống quân Nam Hán (938), kháng chiến chống quân Nguyên
(1285), kháng chiến chống quân Thanh (1789)
Tiền Ngô vương đã sử dụng quân đội mới của nước Việt để đánh bại trăm vạn quân của Lưu Hoằng Tháo, khôi phục lại đất nước và xưng vương, khiến người phương Bắc không dám xâm lấn nữa Đây là minh chứng cho sự quyết đoán và tài năng quân sự của ông, giúp ổn định dân chúng và tạo nền tảng cho sự chính thống của nước Việt, mặc dù chỉ xưng vương và chưa lên ngôi đế.
(Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử kí toàn thư, tập 1 NXB Khoa học xã hội, Hà Nội,
1998, tr 204, 205) Đoạn thông tin trên nhắc đến ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến nào sau đây?
A Kháng chiến chống quân Thanh 1789
B Kháng chiến chống quân Nguyên 1258
C Kháng chiến chống quân Xiêm 1785
D Kháng chiến chống quân Nam Hán 938
Câu 8.(TH) Những câu thơ sau của thượng tướng Trần Quang Khải gợi đến cuộc kháng chiến nào sau đây?
“Chương Dương cướp giáo giặc Hàm Tử bắt quân thù Thái bình nên gắng sức Non nước ấy ngàn thu”
(Trần Quang Khải - Hồi giá về kinh)
A Kháng chiến chống quân Nguyên 1258
B Kháng chiến chống quân Nguyên 1285
C Kháng chiến chống quân Nguyên 1287 – 1288
D Kháng chiến chống quân Tống 1075 – 1077
Trần Quốc Tuấn đã tổng kết nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên với câu nói nổi tiếng: “vì vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục, cả nước nhà góp sức, giặc phải bị bắt.” Nguyên nhân chính ở đây là sự đoàn kết và đồng lòng của toàn dân, từ vua đến dân, đã tạo nên sức mạnh to lớn đánh bại kẻ thù.
A Lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết của dân tộc
B Sự chỉ huy tài tình của các tướng lĩnh
C Những khó khăn của kẻ thù trong quá trình xâm lược
D Các cuộc kháng chiến của ta đều chính nghĩa
Câu 10.(NB) “Người Xiêm từ sau cuộc bại trận năm Giáp Thìn (năm 1785), miệng tuy nói khoác mà lòng thì sợ Tây Sơn như sợ cọp”
(Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, tập 1, NXB Giáo dục, Hà Nội,
“ Cuộc bại trận năm Giáp Thìn” của quân Xiêm là
A Chi Lăng – Xương Giang B Ngọc Hồi – Đống Đa
C Rạch Gầm – Xoài Mút D Chương Dương, Hàm Tử
Câu 11.(VD) Trong lời hiển dụ “Hịch xuất quân” của vua Quang Trung, câu
"đánh cho để dài tóc, đánh cho để đen răng" có ý nghĩa thể hiện tinh thần
A.quyết tâm chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc
B.ý chí tự lực, tự cường của dân tộc Việt Nam
C.quyết tâm đánh giặc ngoại xâm, giữ gìn văn hóa và phong tục tập quán
D quyết tâm đánh giặc, bảo vệ độc lập ,chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ
Lược đồ diễn biến trận Ngọc Hồi- Đống Đa
Câu 12 (TH) Dựa vào Lược đồ diễn biến trận Ngọc Hồi- Đống Đa Em hãy cho biết chiến thắng Ngọc Hồi- Đống Đa có ý nghĩa nào sau đây?
A Xóa bỏ tình trạng chia cắt, thống nhất đất nước
B Đập tan quân Thanh xâm lược, bảo vệ độc lập dân tộc
C Đánh đuổi quân Xiêm, giữ vững nền độc lập dân tộc
D Mở ra thời kì độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc
Câu 13.(VDC) Cho đoạn tư liệu sau đây:
Triều Hồ tập trung mạnh mẽ vào việc xây dựng phòng tuyến quân sự và phát triển lực lượng quân đội chính quy Trong cuộc chiến chống quân Minh xâm lược, họ chủ yếu thực hiện chiến lược phòng ngự và cố thủ tại các thành Đa Bang, Đông Đô (Hà Nội) và Tây Đô (Thanh Hóa).
Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Minh của nhà Hồ (1406 - 1407) thất bại đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá cho các cuộc chiến đấu chống ngoại xâm sau này Đầu tiên, sự đoàn kết và thống nhất trong nhân dân là yếu tố quyết định cho sức mạnh kháng chiến Thứ hai, việc chuẩn bị về mặt quân sự và hậu cần là rất cần thiết để đối phó với kẻ thù Cuối cùng, cần có sự lãnh đạo sáng suốt và chiến lược phù hợp để huy động sức mạnh toàn dân trong cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc Những bài học này vẫn còn nguyên giá trị trong các cuộc kháng chiến sau này.
A Xây dựng thành lũy chiến đấu kiên cố
B Quy tụ những tướng lĩnh tài giỏi
C Đoàn kết được lực lượng toàn dân
D Xây dựng lực lượng quân sự mạnh
Câu 14.(TH) Câu nói: “Nó cậy trường trận, ta dựa vào đoản binh Dùng đoản[binh] chế trường[trận] là sự thường của binh pháp ”của Trần Quốc Tuấn (
Lời của Trần Quốc Tuấn, trích trong: Ngô Sĩ Liên và các sử thần triều Hậu Lê, Đại
Việt sử ký toàn thư, Tập 2, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội 1998, trang 79 đã phân tích các nguyên nhân chính dẫn đến thắng lợi của quân dân nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Những yếu tố quan trọng bao gồm tinh thần đoàn kết, chiến thuật chiến tranh linh hoạt và sự lãnh đạo tài ba của các vị vua Trần.
A.Tính chính nghĩa của kháng chiến
B Nghệ thuật đánh giặc đúng đắn
C.Tinh thần đoàn kết của quân dân ta
D Kẻ địch gặp khó khăn
Câu 15(TH) Cho đoạn tư liệu sau
Triều Nguyễn thiếu một đường lối kháng chiến đúng đắn và có xu hướng hòa bình Mặc dù các phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân diễn ra mạnh mẽ, nhưng lại thiếu sự lãnh đạo thống nhất từ triều đình.
Em hãy cho biết cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam (1858-
1884) thất bại vì lí do chủ yếu nào sau đây?
A Nhân dân Việt Nam không có tinh thần yêu nước
B Hạn chế về giai cấp lãnh đạo và đường lối đấu tranh
C Quân Pháp luôn huy động lực lượng áp đảo, vũ khí mạnh
D Phong trào đấu tranh của nhân dân diễn ra chưa sôi nổi
SGK Lịch sử 11, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, trang 49
Câu 16( TH) Cho đoạn tư liệu sau
THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM XÂY DỰNG VÀ LÀM BÀI TẬP NHẬN THỨC LỊCH SỬ 11 THEO CHỦ ĐỀ
Thực nghiệm sư phạm nhằm thu thập thông tin về sự thay đổi trong nhận thức và kết quả học tập của học sinh, cũng như hiệu quả dạy học của giáo viên trước và sau khi áp dụng bài tập nhận thức lịch sử 11 Qua đó, nghiên cứu khẳng định tính hiệu quả của việc sử dụng bài tập nhận thức trong ôn thi học sinh giỏi và kiểm tra đánh giá, đồng thời rèn luyện các kỹ năng và phát triển phẩm chất cho học sinh.
Thực nghiệm sư phạm là phương pháp được dùng để chúng tôi kiểm nghiệm lại đề tài trong quá trình áp dụng
Thực nghiệm sư phạm được tiến hành nhằm so sánh kết quả giữa nhóm thực nghiệm, áp dụng đề tài, và nhóm đối chứng, không áp dụng đề tài.
HS khối 11 trường THPT Đô Lương 3 đã được chọn ngẫu nhiên để tham gia vào một số lớp áp dụng sáng kiến Thời gian thực nghiệm sẽ diễn ra từ tháng 9/2023 đến tháng 3/2024.
- Phương pháp điều tra, so sánh, đối chứng trong đó tôi chọn 2 lớp đối chứng và 2 lớp thực nghiệm
Phương pháp quan sát là một công cụ hiệu quả trong việc tổ chức và hướng dẫn học sinh học tập trên lớp, bao gồm cả việc dự giờ đồng nghiệp Bên cạnh đó, phương pháp thống kê và làm bài kiểm tra, thi học sinh giỏi cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá năng lực học sinh Thêm vào đó, việc phỏng vấn giáo viên và học sinh cung cấp cái nhìn sâu sắc về quá trình giảng dạy và học tập, từ đó giúp nâng cao chất lượng giáo dục.
3.4 Kết quả xử lý thực nghiệm
Sau khi sử dụng đề tài vào thực nghiệm giảng dạy, tiến hành khảo sát học sinh ở 4 lớp khối 11, tôi thu được kết quả như sau: (Phụ lục 2)
Qua phân tích kết quả khảo sát tôi nhận thấy:
So sánh giữa lớp sử dụng phương pháp của đề tài và lớp không sử dụng cho thấy lớp áp dụng phương pháp này có tỷ lệ học sinh thích học và cảm thấy dễ ôn tập cao hơn Dữ liệu và phỏng vấn cho thấy lớp sử dụng phương pháp có nhiều hình ảnh, bảng biểu, lược đồ, biểu đồ, thơ ca phong phú, kích thích hứng thú học tập môn Lịch sử Kiến thức lịch sử đa dạng và phức tạp, do đó việc xây dựng bài tập nhận thức với tư liệu trực quan sẽ tạo sự hấp dẫn trong học tập Hệ thống bài tập này yêu cầu học sinh tiếp cận nhiều thông tin, giúp đánh giá khách quan và hình thành thế giới quan khoa học, lòng đam mê và ý thức trách nhiệm đối với bản thân.
Qua số liệu ở bảng 2 (Phụ lục 2) cho thấy:
Kết quả thực nghiệm tại trường THPT Đô Lương 3 cho thấy những lớp áp dụng biện pháp ôn tập và kiểm tra đánh giá đạt tỷ lệ điểm khá và giỏi cao hơn rõ rệt so với các lớp đối chứng không áp dụng biện pháp nào, nơi mà điểm giỏi rất thấp và chủ yếu học sinh chỉ đạt điểm khá, trung bình hoặc yếu.
Dựa trên số liệu từ bảng 1 và bảng 2, một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng học sinh trong việc kiểm tra đánh giá và bồi dưỡng học sinh giỏi là xây dựng và hướng dẫn hệ thống bài tập nhận thức.
Theo dữ liệu từ bảng 4 (Phụ lục 2), 100% học sinh mong muốn sử dụng hệ thống bài tập nhận thức lịch sử 11 theo hình thức thi mới của Bộ trong quá trình học tập, kiểm tra đánh giá và ôn thi học sinh giỏi Tất cả học sinh đều nhận xét rằng hệ thống bài tập theo chủ đề mà tôi phát triển cùng với phương pháp hướng dẫn trong đề tài sáng kiến kinh nghiệm rất dễ sử dụng và mang lại hiệu quả cao trong ôn thi.
HS đã tích cực tham gia vào việc tìm kiếm tri thức qua bài tập nhận thức lịch sử 11, giúp kích thích hứng thú học tập và tạo động lực cho học sinh khám phá kiến thức lịch sử Các em mạnh dạn thể hiện suy nghĩ và quan điểm cá nhân, từ đó nâng cao khả năng tư duy và sự tự tin trong học tập.
Học sinh đã áp dụng kiến thức vào việc giải quyết các vấn đề trong đề thi và thực tiễn cuộc sống, nâng cao tinh thần tự học và thái độ học tập Các em không chỉ hiểu sâu về kiến thức mà còn được trang bị kỹ năng sống, như khai thác tranh ảnh, lược đồ và sơ đồ Qua đó, nhiều phẩm chất tốt đẹp được hình thành, như sự khâm phục đối với ý chí, quyết tâm và dũng cảm của các nhân vật lịch sử.
Sau một thời gian áp dụng đề tài, chất lượng học tập môn Lịch sử đã được cải thiện đáng kể Sự tiến bộ này được thể hiện rõ qua kết quả học tập, các bài kiểm tra nhanh, cũng như trong các kỳ thi giữa kỳ, học kỳ và ôn thi học sinh giỏi.
Nhiều giáo viên đã nhận thấy hiệu quả tích cực từ đề tài này, do đó họ đồng thuận và nhất trí trong việc tiếp tục áp dụng cũng như mở rộng nó.
Với những kết quả đó, tôi có thể khẳng định rằng “Xây dựng và hướng dẫn
Việc HS làm bài tập nhận thức lịch sử 11 theo chủ đề là cần thiết để nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử Điều này không chỉ giúp học sinh phát triển hứng thú và niềm đam mê với môn học mà còn cải thiện kết quả các kỳ thi.