TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘIBÀI TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI: Trình bày các biện pháp an toàn khi sử dụng thiết bị cơ khí tại phòng thực hành/ thí nghiệm... - Hoạt động 3: Phân tích và đánh gi
GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
Các loại thiết bị cơ khí trong phòng thực hành/ thí nghiệm
Đại học Công nghiệp Hà Nội (HaUI) nổi bật với cơ sở vật chất hiện đại và chất lượng đào tạo cao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và kỹ thuật Trường có hơn 200 phòng thực hành và thí nghiệm được trang bị thiết bị tiên tiến, đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu của sinh viên Các phòng học đều có máy tính, máy chiếu và hệ thống âm thanh đầy đủ, phục vụ cho cả lý thuyết và thực hành Thư viện điện tử của trường cung cấp gần 400.000 đầu sách và khoảng 2.500 máy tính cho sinh viên Để hỗ trợ đào tạo và nghiên cứu, HaUI đã đầu tư nhiều thiết bị cơ khí hiện đại, phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu khoa học.
Máy tiện vạn năng FEL-1440GWM:
- Chức năng: Để gia công các chi tiết có dạng trụ tròn, dạng định hình, cắt ren, cắt rãnh, cẳt đứt,….
+ Được sử dụng để thực hành/ thí nghiệm về tiện trong học phần máy cắt.
+ Là thiết bị để nghiên cứu thực nghiệm như: Tối ưu hóa thông số công nghệ, rung động trong gia công…
Hình 1.1: Máy tiện vạn năng FEL-1440GWM
Máy kéo nén vạn năng BESTUTM 500HH:
Máy kéo nén vạn năng hiện đại, sản xuất tại Hàn Quốc, sở hữu độ chính xác cao và được điều khiển bằng phần mềm máy tính Thiết bị này có khả năng thực hiện các thí nghiệm kéo, nén và uốn vật liệu với tải trọng tối đa lên tới 500 KN.
Máy có khả năng kéo, nén, uốn và cắt hầu hết các vật liệu, bao gồm kim loại và các vật liệu phi kim khác, với lực tối đa lên đến 500 KN Bảng điều khiển và các cài đặt thông số được hiển thị trên màn hình kỹ thuật số.
+ Sử dụng hệ thống xử lý thông tin chuyên dụng, với các tín hiệu trả về từ các cảm biến cho kết quả nhanh và chính xác nhất.
+ Được sử dụng để thực hành/ thí nghiệm về sức bền trong học phần sức bền vật liệu.
Chúng tôi hỗ trợ công tác hướng dẫn và nghiên cứu cho bậc sau đại học, đồng thời thực hiện các nghiên cứu khoa học và thử nghiệm vật liệu cho cá nhân và tổ chức cả trong và ngoài trường.
Hình 1.2: Máy kéo nén vạn năng BESTUTM 500HH
Máy phay vạn năng đứng UVHM-127:
- Chức năng: Máy phay vạn năng được sử dụng để gia công các chi tiết kim loại, giúp tạo hình, cắt, và định hình sản phẩm theo yêu cầu.
Gia công chi tiết kim loại thông qua cắt và định hình theo thiết kế yêu cầu, giúp tạo ra bề mặt phẳng, cắt rãnh và hình thành các chi tiết phức tạp Quy trình này không chỉ nâng cao độ chính xác mà còn cải thiện hiệu suất trong sản xuất cơ khí.
+ Được sử dụng để thực hành/ thí nghiệm về máy cắt trong học phần máy cắt.
CNC Controller 802S & CNC controller 802D-sl :
+ Điều khiển trục chính: Kiểm soát tốc độ và hoạt động của 1 hoặc 2 trục chính (spindle).
+ Quản lý các trục di chuyển: Điều khiển 3 hoặc 2 trục di chuyển (axis) tùy theo cấu hình.
+ Giao diện người dùng: Cung cấp giao diện dễ sử dụng cho lập trình và điều khiển.
Hình 1.3: Máy phay vạn năng đứng UVHM-127
+ Gia công cơ bản: Thích hợp cho các ứng dụng gia công đơn giản như phay hoặc tiện cơ bản.
+ Thực hiện các chương trình NC: Chạy các chương trình gia công được lập trình trước để tạo ra các chi tiết theo yêu cầu.
+ Giám sát và điều chỉnh: Theo dõi quá trình gia công và điều chỉnh các thông số nếu cần.
Hình 1.4: CNC Controller 802S & CNC controller 802D- sl
+ Mài bề mặt phẳng: Chuyên dùng để tạo bề mặt phẳng cho các chi tiết kim loại.
+ Gia công các bề mặt cần độ chính xác cao: Đảm bảo độ nhẵn và chính xác của bề mặt sau khi mài.
+ Chỉnh sửa chi tiết: Có thể dùng để chỉnh sửa và hoàn thiện các chi tiết sau khi gia công thô.
+ Gia công bề mặt phẳng: Thực hiện quá trình mài để đạt được bề mặt mịn, phẳng.
+ Đảm bảo độ chính xác: Tạo ra các sản phẩm có độ chính xác cao theo yêu cầu kỹ thuật.
+ Nâng cao hiệu suất sản xuất: Giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Hình 1.5:Máy Mài phẳng APSG-820/2A
Yêu cầu của phòng thực hành/ thí nghiệm
Trong giáo dục, việc học lý thuyết chỉ là một phần, trong khi phòng thực hành đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố và áp dụng kiến thức Đây không chỉ là nơi sinh viên thực hành mà còn giúp phát triển kỹ năng nghề nghiệp, tư duy và khả năng làm việc nhóm Để nâng cao hiệu quả học tập, cần có một môi trường thực hành/thí nghiệm an toàn, lành mạnh và đầy đủ Dưới đây là những yêu cầu cần thiết để phòng thực hành/thí nghiệm đạt hiệu quả cao trong giáo dục và đào tạo, là yếu tố quyết định chất lượng thực hành trong quá trình học.
Phòng thí nghiệm cần có diện tích rộng rãi để sinh viên có không gian làm việc thoải mái Việc bố trí hợp lý các khu vực như khu vực thực hành, khu vực an toàn và khu vực lưu trữ hóa chất cùng thiết bị là rất quan trọng, giúp dễ dàng di chuyển và sử dụng.
Hình 1.6: Phòng thực hành/ thí nghiệm của Sức bền vật liệu
Phòng thực hành/ thí nghiệm cần được trang bị các thiết bị và máy móc hiện đại, phù hợp với từng ngành học.
Hình 1.8: Phòng thực hành Cơ điện tử Hình 1.7: Phòng thực hành cắt gọt tại Haui
Trong lĩnh vực kỹ thuật cơ khí, việc trang bị phòng thí nghiệm với thiết bị đo lường, máy móc thực hành và phần mềm chuyên dụng là rất cần thiết để sinh viên có thể thực hành và nghiên cứu hiệu quả.
Hình 1.9: Phòng thưc hành Sức bền vật liệu được trang bị thiết bị hiện đại
Cơ sở vật chất cần đảm bảo an toàn cho sinh viên trong quá trình thực hành, bao gồm hệ thống thông gió, phòng chống cháy nổ và các thiết bị bảo hộ đầy đủ Những yếu tố này là cần thiết để bảo vệ sức khỏe và an toàn cho sinh viên.
1.2.1 Yêu cầu về trang thiết bị
Trang thiết bị hiện đại là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm Tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, việc trang bị đầy đủ thiết bị không chỉ đáp ứng nhu cầu học tập mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành cần thiết cho sự nghiệp tương lai.
Phòng thực hành và thí nghiệm cần có diện tích và không gian phù hợp với thiết bị, máy móc sử dụng, đồng thời đảm bảo các điều kiện tối thiểu theo quy định cho cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Phòng thực hành/thí nghiệm cần trang bị đầy đủ các thiết bị đo lường như đồng hồ vạn năng, thiết bị đo điện trở, máy đo áp suất, và nhiệt kế để hỗ trợ sinh viên thực hiện các thí nghiệm và đo lường thông số kỹ thuật chính xác Ngoài ra, tùy thuộc vào chuyên ngành, phòng thí nghiệm cũng cần có các máy móc thực hành như máy CNC, máy in 3D, máy hàn, và các thiết bị gia công khác, giúp sinh viên làm quen với công nghệ hiện đại và rèn luyện các kỹ thuật chuyên môn.
1.2.2 Yêu cầu về bảo đảm an toàn Áp dụng phương pháp 5S trong phòng thí nghiệm và thực hành tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội (HAUI) có thể giúp nâng cao hiệu quả làm việc và đảm bảo an toàn Dưới đây là phương pháp 5S được HAUI áp dụng vào phòng thực hành/ thí nghiệm:
+ Loại bỏ vật dụng không cần thiết: Rà soát và loại bỏ các dụng cụ, hóa chất, tài liệu không còn sử dụng.
+ Phân loại hóa chất: Đánh dấu và phân loại hóa chất theo mức độ nguy hiểm, chỉ giữ lại những hóa chất cần thiết cho thí nghiệm.
+ Tổ chức không gian: Sắp xếp các dụng cụ thí nghiệm theo từng loại, dễ dàng truy cập và sử dụng.
Đánh dấu vị trí là rất quan trọng trong việc tổ chức không gian học tập; việc sử dụng nhãn và bảng hướng dẫn sẽ giúp sinh viên dễ dàng xác định vị trí của từng dụng cụ và hóa chất, từ đó tiết kiệm thời gian tìm kiếm và nâng cao hiệu quả học tập.
+ Dọn dẹp thường xuyên: Tổ chức dọn dẹp phòng thí nghiệm sau mỗi buổi thực hành, đảm bảo không có rác thải hoặc hóa chất vương vãi.
+ Vệ sinh thiết bị: Đảm bảo các thiết bị thí nghiệm được vệ sinh sạch sẽ sau mỗi lần sử dụng để tránh ô nhiễm
+ Tiêu chuẩn hóa quy trình: Thiết lập tiêu chuẩn cho việc tổ chức, lưu trữ và sử dụng dụng cụ, hóa chất.
+ Hướng dẫn sử dụng: Cung cấp tài liệu hướng dẫn sử dụng các thiết bị thí nghiệm và hóa chất an toàn.
+ Tạo thói quen: Khuyến khích sinh viên hình thành thói quen thực hiện các bước 5S trong mỗi buổi thực hành.
Đánh giá và cải tiến là bước quan trọng trong việc áp dụng 5S, cần thực hiện định kỳ để đưa ra các cải tiến cần thiết Việc áp dụng 5S trong phòng thí nghiệm không chỉ tạo ra một môi trường học tập an toàn mà còn nâng cao ý thức tổ chức và trách nhiệm của sinh viên.
An toàn lao động
An toàn lao động là biện pháp quan trọng nhằm ngăn chặn các yếu tố nguy hiểm, bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động Để phòng ngừa hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp an toàn ngay từ giai đoạn thiết kế và chế tạo thiết bị, máy móc Trong quá trình sản xuất, việc thực hiện đồng bộ các biện pháp tổ chức, kỹ thuật, cùng với việc sử dụng thiết bị an toàn và thao tác làm việc đúng cách là rất cần thiết để đảm bảo an toàn cho người lao động.
Nội dung kỹ thuật an toàn chủ yếu gồm những vấn đề sau đây:
- Xác định vùng nguy hiểm.
- Xác định các biện pháp về quản lý, tổ chức và thao tác làm việc đảm bảo an toàn.
Hình 1.10: Ảnh thực hiện 5S tại phòng thực hành
- Sử dụng các thiết bị an toàn thích ứng: Thiết bị che chắn, thiết bị phòng ngừa,thiết bị bảo hiểm, tín hiệu, trang bị bảo vệ cá nhân,…
CÁC BIỆN PHÁP AN TOÀN KHI SỬ DỤNG THIẾT BỊ CƠ KHÍ TẠI PHÒNG THỰC HÀNH/ THÍ NGHIỆM
Biện pháp an toàn
Phòng thực hành/thí nghiệm là không gian chuyên biệt cho sinh viên và nghiên cứu viên thực hiện các hoạt động thực hành, thí nghiệm và nghiên cứu khoa học Nơi đây giúp sinh viên áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tế, nâng cao kỹ năng và hiểu biết Phòng thí nghiệm còn là địa điểm quan trọng để tiến hành các nghiên cứu và thí nghiệm nhằm phát triển công nghệ và giải pháp mới Trang bị đầy đủ máy móc, dụng cụ thí nghiệm, hóa chất cùng các thiết bị an toàn như bình cứu hỏa và tủ an toàn, phòng thí nghiệm được sắp xếp hợp lý để đảm bảo hiệu quả và an toàn trong quá trình thực hiện thí nghiệm.
An toàn trong phòng thí nghiệm là yếu tố thiết yếu không chỉ bảo vệ sức khỏe của sinh viên và giảng viên mà còn nâng cao hiệu quả học tập Một môi trường an toàn giúp sinh viên tự tin thực hiện thí nghiệm, từ đó cải thiện chất lượng giáo dục Ngược lại, thiếu các biện pháp an toàn có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, đe dọa tính mạng Để đảm bảo an toàn cho giảng viên và sinh viên, các phòng thực hành/thí nghiệm cần thiết lập quy định và biện pháp an toàn nghiêm ngặt Biện pháp an toàn khi sử dụng thiết bị cơ khí trong phòng thí nghiệm là cực kỳ quan trọng để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của mọi người, cũng như đảm bảo một môi trường làm việc an toàn.
Các biện pháp an toàn trong phòng thực hành cần được quy định rõ ràng từ khâu chuẩn bị, vận hành đến xử lý tình huống khẩn cấp Tuy nhiên, nhiều quy trình an toàn chưa được xây dựng chi tiết hoặc khó hiểu, gây khó khăn cho người sử dụng trong việc áp dụng.
Trước khi thực hành, sinh viên cần được đào tạo về quy tắc an toàn và cách sử dụng thiết bị cơ khí, điều này rất quan trọng trong môi trường học tập.
Đào tạo và giáo dục về an toàn là điều cần thiết cho sinh viên và giảng viên, bao gồm việc tổ chức các khóa đào tạo định kỳ để cập nhật kiến thức mới Việc đào tạo người sử dụng cách vận hành an toàn thiết bị cơ khí giúp giảm thiểu tai nạn Tuy nhiên, nhiều phòng thí nghiệm vẫn thiếu hệ thống đào tạo định kỳ, chỉ cung cấp huấn luyện ban đầu mà không có cập nhật liên tục về quy trình an toàn.
Đào tạo liên tục và đầy đủ giúp người sử dụng nắm vững các biện pháp an toàn mới, từ đó giảm thiểu sự cố và tai nạn Tuy nhiên, nếu đào tạo chỉ tập trung vào lý thuyết mà thiếu thực hành, người sử dụng có thể thiếu tự tin và kỹ năng cần thiết để xử lý các tình huống khẩn cấp trong thực tế.
Việc sử dụng thiết bị bảo hộ cá nhân như kính bảo hộ, găng tay, áo bảo hộ và giày chống trượt là vô cùng quan trọng Những thiết bị này giúp bảo vệ người sử dụng khỏi các nguy cơ tiềm ẩn như mảnh vụn, dòng điện và va chạm, đảm bảo an toàn trong môi trường làm việc.
Việc sử dụng bảo hộ cá nhân là rất quan trọng để bảo vệ người lao động khỏi tai nạn Mặc dù một số người có thể cảm thấy việc đeo đầy đủ bảo hộ là không cần thiết hoặc gây khó chịu, nhưng việc đảm bảo tất cả mọi người đều sử dụng trang phục bảo hộ sẽ giúp giảm thiểu chấn thương trong trường hợp xảy ra tai nạn Nếu không có sự giám sát chặt chẽ và thiếu ý thức trong việc sử dụng bảo hộ, nguy cơ tai nạn sẽ tăng cao.
Trước khi sử dụng thiết bị, việc kiểm tra tình trạng của nó là rất quan trọng để đảm bảo an toàn Kiểm tra không chỉ tập trung vào các chức năng vận hành mà còn cần xem xét các yếu tố an toàn của thiết bị.
Kiểm tra và bảo trì thiết bị cơ khí là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn, nhưng thường bị xem nhẹ hoặc thực hiện không đầy đủ Nhiều phòng thí nghiệm thiếu nguồn lực và thời gian cho việc kiểm tra định kỳ Nếu bảo trì được thực hiện đúng kế hoạch, thiết bị sẽ luôn hoạt động ở trạng thái tốt nhất, giảm thiểu nguy cơ hỏng hóc và tai nạn Ngược lại, việc thiếu kiểm tra và bảo trì có thể dẫn đến sự cố, gây nguy hiểm cho người sử dụng.
Duy trì không gian làm việc sạch sẽ là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và nâng cao hiệu quả học tập Việc dọn dẹp khu vực làm việc thường xuyên giúp loại bỏ chướng ngại vật, giảm thiểu nguy cơ tai nạn và tạo điều kiện cho sinh viên tập trung vào công việc của mình Một không gian gọn gàng không chỉ giúp cải thiện sự tập trung mà còn góp phần giảm thiểu nguy cơ bị thương.
Một không gian làm việc sạch sẽ không chỉ giúp giảm thiểu nguy cơ tai nạn như té ngã hay bị thương do vật dụng rơi vỡ, mà còn hạn chế các rủi ro cháy nổ Việc dọn dẹp mảnh vụn, dầu mỡ và các vật cản trong khu vực làm việc là cần thiết, đặc biệt khi sử dụng thiết bị cơ khí có khả năng sinh nhiệt hoặc tia lửa.
Một không gian làm việc gọn gàng không chỉ nâng cao khả năng tập trung mà còn tăng cường năng suất, giúp người sử dụng tiết kiệm thời gian tìm kiếm dụng cụ và vật liệu Sự ngăn nắp này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc hoàn thành nhiệm vụ, giảm thiểu căng thẳng và mệt mỏi do môi trường bừa bộn gây ra.
Trong các phòng thí nghiệm hoặc thực hành có nguy cơ tiếp xúc với hóa chất, bụi bẩn, hoặc các chất gây dị ứng, việc duy trì một không gian làm việc sạch sẽ là rất quan trọng Điều này không chỉ giúp giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm mà còn bảo vệ sức khỏe của người sử dụng khỏi các mối nguy hiểm tiềm ẩn.
Phòng chống cháy nổ là yếu tố quan trọng đảm bảo an toàn lao động, đặc biệt trong các phòng thực hành và thí nghiệm cơ khí Tại đây, nguy cơ tiếp xúc với vật liệu dễ cháy, hóa chất dễ nổ và thiết bị cơ khí phát sinh tia lửa cần được chú ý Việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa hiệu quả không chỉ bảo vệ tính mạng mà còn bảo đảm an toàn cho môi trường làm việc.
An toàn trên thiết bị cơ khí
An toàn trên máy tiện
Trong các nhà máy cơ khí, máy tiện đóng vai trò quan trọng và chiếm tỷ lệ lớn trong sản xuất Máy tiện có nhiều bộ phận chuyển động như trục vít me, trục trơn, mâm cặp và vật gia công, điều này tiềm ẩn nguy cơ gây ra tai nạn lao động.
*Các tai nạn lao động thường xảy ra và nguyên nhân
Phôi tiện có thể gây ra nhiều tổn thương nghiêm trọng, đặc biệt là khi bắn vào mắt Các loại phôi tiện như phôi vụn, phôi xếp và phôi dây có thể sắc bén, dễ dàng cắt vào da và gây chảy máu, thậm chí đứt gân ở chân tay.
Tóc và khăn quàng cổ không được gọn gàng có thể bị cuốn vào các vật gia công hoặc mâm cặp trong quá trình làm việc Việc không đội mũ bảo hộ và không sắp xếp tóc hay khăn quàng cẩn thận sẽ làm tăng nguy cơ tai nạn khi đứng thao tác gần các cơ cấu quay.
+ Vạt áo hoặc tay áo bị quấn vào vật gia công hay trục vít me: do áo không gọn gàng, tay áo không cài khuy…
Vật gia công có thể văng vào người khi gá lắp không chắc chắn hoặc tốc độ cắt quá cao, gây rung động mạnh Điều này làm cho phôi bị lỏng và rời khỏi vị trí kẹp chặt, tạo ra nguy cơ an toàn cho người vận hành.
* Nguyên tắc an toàn khi sử dụng máy tiện Để đảm bảo an toàn khi sử dụng máy tiện cần thực hiện nghiêm chỉnh các quy tắc sau:
Trước khi sử dụng máy
-Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động (quần, áo bảo hộ, giầy, kính bảo hộ) không sử dụng găng tay
Kiểm tra tính ổn định của hệ thống điện và xác định xem có hiện tượng rò rỉ điện ra vỏ máy hay không Đồng thời, cần kiểm tra hệ thống dầu và bơm dầu bôi trơn, làm mát để đảm bảo lượng dầu đủ và hoạt động hiệu quả.
Hệ thống bơm có hoạt động tốt không?
+ Kiểm tra các tay gạt núm điều khiển đã về vị trí an toàn hay chưa?
Khi máy đang hoạt động, không được thay đổi tốc độ trục chính hoặc bước tiến dao; cần tắt máy và chờ cho nó dừng hoàn toàn trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi nào Việc dùng tay để miết vào mâm cặp nhằm làm phanh tốc độ trục chính là hành động nghiêm cấm vì có thể gây nguy hiểm, dẫn đến đứt tay.
Vật gia công cần được gá đúng quy định và chắc chắn, tránh sử dụng ống nối để xiết chìa khóa mâm cặp Cần lưu ý không gá vật có chiều dài nhô ra quá mức cho phép Đặc biệt, khi gá hoặc tháo phôi, người sử dụng phải đưa tay gạt tốc độ về vị trí an toàn để tránh nguy cơ tai nạn do máy khởi động bất ngờ.
-Không để vật liệu, phôi dụng cụ đúng nơi quy định
Không nên dùng tay để gỡ phoi khi chúng quấn vào phôi Thay vào đó, hãy tắt máy và sử dụng móc để gỡ phoi một cách an toàn Để hạn chế sự xuất hiện của phoi dây, hãy lựa chọn chế độ cắt và dao với góc bẻ phoi phù hợp.
-Khi máy đang chạy không bỏ vị trí đi nơi khác vì nếu xảy ra sự cố sẽ không xử lý kịp thời dẫn đến xô máy hỏng máy
Trong từng trường hợp gia công cụ thể, cần tuân thủ các quy định riêng biệt, chẳng hạn như khi cắt ren, nên sử dụng tốc độ trục chính thấp để tránh tình trạng bàn dao bị xô vào mâm cặp.
Sau khi kết thúc ca làm việc, cần vệ sinh và lau chùi máy móc Trước khi thực hiện việc lau máy, hãy tắt nguồn điện và đảm bảo tay gạt ở vị trí an toàn để đảm bảo an toàn trong quá trình vệ sinh.
An toàn trên máy phay
Tai nạn lao động trên máy phay có những đặc điểm tương tự như trên máy tiện, nhưng do cấu trúc của máy phay với vật gia công di chuyển thẳng và dao cắt quay, có thể dẫn đến một số tai nạn đặc thù.
*Các tai nạn lao động thường xảy ra và nguyên nhân:
+ Kẹt tay vào bánh răng
Nguyên nhân: khi tháo, lắp bánh răng thay thế không tắt máy, hay vị trí giữ bánh răng khi xiết chặt không đúng.
Nguyên nhân của tai nạn có thể do việc sử dụng găng tay khi cầm dao, dẫn đến việc vô tình mở máy làm cho dao quay Ngoài ra, khi máy đang hoạt động, việc dùng tay để gạt phoi gần vị trí dao cũng có thể gây ra nguy hiểm.
+ Phôi bắn vào người và mắt
Nguyên nhân của hiện tượng này là do vật gia công nằm ngang tầm mặt, dẫn đến dao phay cắt gián đoạn vào phôi Hệ quả là phoi được tạo ra ngắn và lực văng lớn khiến phoi bắn ra với tốc độ cao.
+ Mảnh dao bắn vào người
Mũi dao thường được chế tạo từ vật liệu cứng, nhưng lại dễ bị vỡ khi có va chạm mạnh với phôi hoặc bàn máy Điều này có thể dẫn đến việc mảnh vỡ của mũi dao bay ra và gây nguy hiểm cho người sử dụng.
*Nguyên tắc an toàn khi sử dụng máy phay
Khi sử dụng máy phay, giống như máy tiện, cần chú ý đến các vấn đề an toàn do cấu trúc và nguyên lý hoạt động của máy phay khác biệt Đảm bảo tuân thủ các quy định an toàn là rất quan trọng để tránh tai nạn trong quá trình vận hành.
-Trang bị bảo hộ lao động đầy đủ và không sử dụng găng tay trong quá trình thao tác vận hành
Một số tai nạn, hình ảnh minh họa và cách phòng ngừa
Một sinh viên trong phòng thực hành cơ khí tại trường đại học đã bị thương do không chú ý và không đeo găng tay bảo hộ khi làm việc với máy cưa Trong quá trình thao tác, anh đã vô tình để tay gần bộ phận cắt của máy, dẫn đến việc bị cắt vào tay.
+ Người sử dụng không đeo bảo hộ cá nhân (găng tay, kính bảo vệ mắt) và không tuân thủ quy trình an toàn.
+ Không có hệ thống bảo vệ máy (như nắp bảo vệ, rào chắn) để ngăn ngừa tiếp xúc với bộ phận cắt.
+ Đảm bảo sử dụng đầy đủ bảo hộ cá nhân, đặc biệt là găng tay và kính bảo vệ.
+ Cài đặt và sử dụng các thiết bị bảo vệ (nắp che, lưới chắn) để ngăn không cho tay người lao động tiếp xúc với bộ phận cắt.
+ Đào tạo và nhắc nhở kỹ lưỡng về quy trình an toàn khi sử dụng các máy cắt cơ khí
Vụ cháy tại phòng thí nghiệm xảy ra khi một nhân viên thực hành cơ khí sử dụng máy mài kim loại để làm nhẵn bề mặt chi tiết Trong quá trình mài, tia lửa phát ra từ máy mài đã gây ra một đám cháy nhỏ, do sự hiện diện của các vật liệu dễ cháy như vải, giấy và dung môi dùng để làm sạch gần đó.
Hình 2.13: Tai nạn máy cắt
Hình 2.14: Tia lửa làm cháy phòng thí nghiệm
+ Các vật liệu dễ cháy không được lưu trữ đúng cách, hoặc để gần khu vực có tia lửa từ máy mài.
Việc không áp dụng các biện pháp phòng ngừa tia lửa, như không sử dụng tấm chắn tia lửa và không duy trì khoảng cách an toàn giữa máy mài và các vật liệu dễ cháy, có thể dẫn đến nguy cơ cháy nổ cao.
Để đảm bảo an toàn trong khu vực làm việc, cần dọn dẹp sạch sẽ và tránh để các vật liệu dễ cháy gần máy móc Ngoài ra, việc cài đặt hệ thống bảo vệ như tấm chắn tia lửa khi sử dụng máy mài và máy cắt là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro cháy nổ.
+ Đảm bảo các khu vực dễ cháy được phân vùng và lưu trữ hóa chất một cách an toàn, xa các nguồn nhiệt.
Tai nạn điện do rò rỉ xảy ra khi một sinh viên bị điện giật trong phòng thực hành, do chạm vào bộ phận của máy tiện có dây dẫn bị hư hỏng Sự cố này xảy ra vì máy tiện đã bị rò rỉ điện mà chưa được phát hiện và sửa chữa kịp thời.
Hình 2.15: Tai nạn điện giật
+ Hệ thống điện của thiết bị bị hư hỏng, không được kiểm tra và bảo trì định kỳ.
+ Dây điện bị mài mòn hoặc đứt gãy mà không được phát hiện, dẫn đến rò rỉ điện.
+ Thực hiện kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống điện của các thiết bị cơ khí định kỳ.
+ Đảm bảo sử dụng thiết bị điện đạt tiêu chuẩn, kiểm tra kỹ càng trước khi vận hành.
+ Sử dụng thiết bị bảo vệ như công tắc ngắt điện tự động, cầu dao chống rò rỉ.
Một vụ tai nạn nghiêm trọng đã xảy ra khi một công nhân bị kẹt tay vào bộ phận quay của máy phay trong quá trình điều chỉnh mà không tắt máy Hậu quả là người lao động này đã bị thương nặng do tay bị mắc kẹt vào các bộ phận chuyển động của máy.
+ Người sử dụng không tuân thủ quy trình an toàn, làm việc trong khi máy vẫn đang vận hành.
+ Không có thiết bị an toàn ngắt kết nối hoặc công tắc tắt máy nhanh chóng trong trường hợp khẩn cấp.
+ Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vận hành máy móc, bao gồm việc tắt máy trước khi thực hiện bất kỳ điều chỉnh nào.
+ Sử dụng thiết bị bảo vệ, như công tắc an toàn, rào chắn, hoặc bộ ngắt điện tự động, để đảm bảo an toàn khi điều chỉnh thiết bị.
Trong một phòng thí nghiệm cơ khí, việc vận chuyển một chai dung môi dễ cháy đã dẫn đến sự cố khi chai bị rơi và vỡ, gây rò rỉ hóa chất Hóa chất này sau đó gặp một tia lửa nhỏ từ máy hàn gần đó, tạo ra một vụ cháy lớn.
+ Không lưu trữ dung môi và hóa chất dễ cháy đúng cách.
+ Không tắt các nguồn nhiệt và tia lửa khi làm việc gần các hóa chất dễ cháy.
+ Lưu trữ hóa chất dễ cháy trong các tủ chống cháy và đảm bảo chúng được niêm phong cẩn thận.
Hình 2.17: Cháy nổ do dầu
+ Đảm bảo rằng không có máy móc, thiết bị có thể phát sinh tia lửa hoạt động gần khu vực chứa hóa chất dễ cháy.
+ Đào tạo về việc nhận diện và xử lý hóa chất dễ cháy, cũng như các biện pháp phòng cháy chữa cháy.
Chấn thương mắt do bụi mài là một vấn đề nghiêm trọng, xảy ra khi một người học viên làm việc với máy mài mà không sử dụng kính bảo vệ Trong quá trình mài, bụi kim loại nhỏ đã bay vào mắt, dẫn đến tổn thương giác mạc Việc đeo kính bảo vệ là rất cần thiết để tránh những chấn thương này.
+ Không đeo kính bảo vệ trong khi làm việc với các máy mài, cắt hoặc gia công kim loại.
Để đảm bảo an toàn lao động, cần cung cấp và yêu cầu người lao động cũng như sinh viên sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ cá nhân như kính bảo vệ, găng tay, áo bảo hộ và tai nghe chống ồn khi làm việc với thiết bị cơ khí Việc thực hiện các quy định nghiêm ngặt về việc sử dụng PPE là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và an toàn cho người sử dụng.
Các ví dụ thành công của biện pháp an toàn khi sử dụng thiết bị cơ khí
2.4.1 Chương trình an toàn tại Viện Hàn Lâm Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam (VAST)
Viện Hàn Lâm Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam (VAST) dẫn đầu trong việc thực hiện các biện pháp an toàn khi sử dụng thiết bị cơ khí tại các phòng thí nghiệm nghiên cứu khoa học và công nghệ Các biện pháp an toàn này không chỉ bảo vệ sức khỏe của nhân viên mà còn đảm bảo hiệu quả trong quá trình nghiên cứu.
VAST tổ chức các khóa đào tạo định kỳ về an toàn lao động cho toàn bộ nhân viên, sinh viên và nghiên cứu sinh làm việc trong phòng thí nghiệm Khóa huấn luyện này trang bị cho họ kiến thức về sử dụng thiết bị cơ khí an toàn, nhận diện nguy cơ và cách xử lý tình huống khẩn cấp.
Kiểm tra và bảo trì thiết bị là rất quan trọng trong phòng thí nghiệm, đặc biệt đối với các máy móc như máy cắt, máy nghiền và máy ly tâm Việc thực hiện bảo trì định kỳ giúp ngăn ngừa hỏng hóc và giảm thiểu rủi ro Đảm bảo quy trình bảo dưỡng đúng cách sẽ giữ cho thiết bị hoạt động hiệu quả, từ đó giảm thiểu sự cố không mong muốn.
Để đảm bảo an toàn cho nhân viên và sinh viên khi làm việc với thiết bị cơ khí, việc sử dụng trang bị bảo vệ cá nhân (PPE) là rất quan trọng Các thiết bị như găng tay, kính bảo hộ, áo bảo hộ và giày bảo vệ giúp giảm thiểu nguy cơ chấn thương, bảo vệ sức khỏe và an toàn cho người lao động trong quá trình làm việc.
Hệ thống cảnh báo và ngắt tự động là tính năng quan trọng trên các thiết bị cơ khí nguy hiểm như máy nghiền và máy ly tâm Khi phát hiện sự cố hoặc hoạt động bất thường, hệ thống này sẽ tự động ngừng máy, góp phần bảo vệ an toàn cho người sử dụng.
Việc áp dụng các biện pháp an toàn tại VAST đã góp phần giảm thiểu tai nạn trong phòng thí nghiệm, bảo vệ sức khỏe nhân viên và đảm bảo an toàn cho các nghiên cứu khoa học.
Hình 2.19: Hội thảo an toàn
2.4.2 Chương trình an toàn khi sử dụng thiết bị cơ khí tại HAUI:
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội tổ chức các khóa đào tạo an toàn lao động dành cho sinh viên và giảng viên, tập trung vào việc làm việc an toàn với thiết bị cơ khí trong phòng thí nghiệm Nội dung khóa học bao gồm quy trình sử dụng thiết bị, cách xử lý tình huống khẩn cấp, nhận diện các nguy cơ và biện pháp phòng ngừa tai nạn.
HAUI tổ chức các lớp đào tạo sơ cấp cứu và kỹ năng xử lý sự cố cho người sử dụng thiết bị cơ khí nguy hiểm như máy cắt, máy khoan, và máy nghiền Khóa học này giúp nâng cao nhận thức về an toàn, trang bị kỹ năng cần thiết để ứng phó kịp thời khi xảy ra tai nạn, bao gồm cả cách gọi cấp cứu.
Các phòng thí nghiệm chuyên ngành như cơ khí, điện tử và tự động hóa cung cấp các khóa huấn luyện đặc thù, giúp sinh viên hiểu rõ quy trình an toàn khi làm việc với thiết bị chuyên dụng trong ngành.
Các thiết bị cơ khí tại phòng thí nghiệm của HAUI, bao gồm máy tiện, máy phay, máy mài và máy cắt, được kiểm tra và bảo trì định kỳ Việc này không chỉ đảm bảo thiết bị hoạt động hiệu quả mà còn giúp giảm thiểu rủi ro hỏng hóc và tai nạn.
Lập kế hoạch bảo dưỡng phòng ngừa là rất quan trọng cho các thiết bị cơ khí trong phòng thí nghiệm Mỗi thiết bị đều được ghi chép trong sổ nhật ký bảo trì, giúp theo dõi các lần kiểm tra và sửa chữa, từ đó đảm bảo an toàn khi vận hành.
Trong môi trường phòng thí nghiệm, việc sử dụng thiết bị bảo vệ cá nhân (PPE) là bắt buộc đối với sinh viên và giảng viên Họ cần mặc kính bảo vệ, găng tay, áo bảo hộ, giày bảo hộ và các thiết bị bảo vệ khác tùy thuộc vào loại thiết bị và công việc thực hiện Điều này không chỉ giúp bảo vệ họ khỏi các nguy cơ chấn thương do va chạm với thiết bị, mà còn ngăn ngừa bỏng và hít phải bụi độc hại.
Để bảo vệ đôi mắt và tay trong các công việc liên quan đến cắt, mài hoặc thao tác với thiết bị sắc nhọn, việc sử dụng kính bảo vệ và găng tay chuyên dụng là rất cần thiết nhằm ngăn ngừa tai nạn.
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội (HAUI) đã xây dựng quy trình vận hành chuẩn (SOP) cho việc sử dụng thiết bị cơ khí trong phòng thí nghiệm Quy trình này xác định rõ ràng các bước cần thực hiện, giúp người sử dụng nắm vững thao tác và kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.
Mỗi thiết bị cơ khí đều đi kèm với bảng hướng dẫn sử dụng chi tiết, được đặt tại vị trí sử dụng Để đảm bảo an toàn khi vận hành, sinh viên và giảng viên cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn này.
