Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn triệu chứng học cho đối tượng đào tạo y sĩ đa khoa tại Trường Cao đẳng Hà Nam
Tính cấp thiết của đề tài
Triệu chứng học là môn học thiết yếu trong chương trình đào tạo y sinh, giúp thầy thuốc chẩn đoán và điều trị bệnh hiệu quả Để làm được điều này, người học cần hiểu biết có hệ thống về triệu chứng bệnh và thành thạo kỹ năng thăm khám Môn học bao gồm hai phần chính: lý thuyết và thực hành, mỗi phần đều có vai trò quan trọng Phần lý thuyết cung cấp nền tảng để nhận diện và phân tích triệu chứng, trong khi phần thực hành rèn luyện kỹ năng giao tiếp và thăm khám với bệnh nhân Việc nắm vững cả lý thuyết và thực hành là cần thiết để đưa ra chẩn đoán chính xác và phương pháp điều trị hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.
Trường Cao đẳng Hà Nam không chỉ đào tạo chuyên ngành hậu cần mà còn là cơ sở đào tạo y tế lớn, cung cấp nhân viên y tế cho toàn quân Nhà trường luôn chú trọng nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt là môn triệu chứng học Tuy nhiên, hiện tại còn nhiều vấn đề như thiếu giáo viên chuyên môn, quy trình giảng dạy chưa đồng bộ, và học viên gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ thông tin Đặc biệt, chưa có nghiên cứu nào đánh giá thực trạng dạy học môn triệu chứng học và đề xuất giải pháp cải thiện Do đó, cần thiết phải tiến hành các nghiên cứu tổng kết, khảo sát và đưa ra giải pháp mới nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn triệu chứng học cho sinh viên y sĩ đa khoa tại Trường Cao đẳng Hà Nam.
Mục tiêu nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn chất lượng dạy, học môn triệu chứng học cho đối tượng Y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam.
Để nâng cao chất lượng dạy và học môn triệu chứng học cho Y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam, cần đề xuất và xây dựng một số giải pháp cụ thể Những giải pháp này bao gồm cải tiến phương pháp giảng dạy, tăng cường thực hành lâm sàng, và áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy Đồng thời, cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để trao đổi kinh nghiệm giữa giảng viên và sinh viên, từ đó tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn.
Nội dung nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng dạy, học môn triệu chứng học cho đối tượng y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam;
Khảo sát chất lượng dạy và học môn triệu chứng học cho sinh viên y sĩ đa khoa tại Cao đẳng Hà Nam nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng Nghiên cứu này giúp đánh giá thực trạng giảng dạy và học tập, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả giáo dục trong lĩnh vực y tế.
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy, học môn triệu chứng học cho đối tượng y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam;
Để nâng cao chất lượng dạy và học môn triệu chứng học cho đối tượng Y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam, cần xây dựng một số giải pháp cấp thiết Những giải pháp này bao gồm cải thiện chương trình giảng dạy, tăng cường đào tạo giảng viên, áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, và tổ chức các buổi hội thảo, thực hành thực tế để sinh viên có cơ hội tiếp cận kiến thức một cách trực quan và sinh động hơn Việc này không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn nâng cao kỹ năng thực hành, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của ngành y tế.
Đối tượng và phạm vi
- Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng dạy, học môn triệu chứng học cho đối tượng y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam.
Đề tài nghiên cứu này tập trung vào việc phát triển các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn triệu chứng học cho y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam, với thời gian thực hiện từ năm 2023 đến nay.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp điều tra bằng phiếu thăm dò ý kiến được áp dụng nhằm khảo sát ý kiến của giảng viên khoa Y học Lâm sàng và học viên các lớp y sĩ khóa 365, 366, 367 thông qua việc sử dụng các phiếu thăm dò (phụ lục 1, 2).
- Phương pháp thống kê, toán học: Sử dụng phần mềm SPSS phân tích số liệu.
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các giáo trình, tài liệu, đề tài, bài báo khoa học có giá trị về vấn đề nghiên cứu.
- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các giảng viên, các nhà quản lý giáo dục có kinh nghiệm và hiểu biết sâu sắc về vấn đề nghiên cứu.
Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, đề tài gồm có 2 chương như sau:
Chương 1 trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn về việc nâng cao chất lượng dạy và học môn triệu chứng học cho đối tượng y sĩ đa khoa tại trường cao đẳng Hà Nam Nội dung tập trung vào các phương pháp giảng dạy hiệu quả, tài liệu học tập phù hợp và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình học tập của sinh viên Qua đó, chương cũng đề xuất các giải pháp cải tiến nhằm nâng cao năng lực giảng dạy và học tập trong lĩnh vực y học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo y sĩ đa khoa.
Chương 2: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn triệu chứng học.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY, HỌC MÔN TRIỆU CHỨNG HỌC CHO ĐỐI TƯỢNG Y SĨ ĐA KHOA TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG HÀ NAM
Cơ sở lý luận
1.1.1 Khái niệm về dạy học và chất lượng dạy học a) Khái niệm dạy học
Trong quá trình lịch sử, con người không ngừng nhận thức và cải tạo thế giới, đồng thời tích lũy và hệ thống hóa tri thức để truyền đạt cho thế hệ sau Quá trình này được gọi là dạy học, trong đó hoạt động nhận thức của con người diễn ra trước hoạt động dạy học Tuy nhiên, dạy học diễn ra trong môi trường sư phạm với sự hướng dẫn của giáo viên, giúp tránh những sai lầm và con đường quanh co trong nhận thức.
Dạy học là quá trình tương tác giữa người dạy và người học nhằm truyền đạt và phát triển tri thức, kỹ năng, thái độ và giá trị Hoạt động này không chỉ đơn thuần là truyền thụ kiến thức mà còn định hướng, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển năng lực cá nhân của người học Quá trình dạy học bao gồm hai mặt cơ bản: hoạt động dạy do người dạy tổ chức và hướng dẫn, và hoạt động học do người học tiếp nhận, khám phá và vận dụng kiến thức.
Trong các xã hội cổ đại và trung đại, phương pháp dạy học chủ yếu mang tính truyền thống, tập trung vào việc giảng giải và ghi nhớ, với người dạy là trung tâm và là nguồn tri thức duy nhất Học sinh thường tiếp thu kiến thức một cách thụ động, thiếu cơ hội thảo luận hay phản biện, điều này phản ánh bối cảnh tri thức hạn chế trong sách vở và truyền khẩu, đồng thời nhấn mạnh sự tôn trọng tuyệt đối đối với người thầy.
Ngày nay, quan điểm dạy học đã chuyển đổi mạnh mẽ, tập trung vào việc lấy người học làm trung tâm, biến họ thành chủ thể tích cực trong quá trình học tập Các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, dạy học khám phá và dạy học theo nhóm được áp dụng rộng rãi, khuyến khích sự tham gia và hợp tác của người học, trong khi giáo viên đóng vai trò cố vấn Công nghệ thông tin cũng góp phần quan trọng trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua các công cụ học trực tuyến, lớp học ảo và trí tuệ nhân tạo, giúp cá nhân hóa học tập và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức Hơn nữa, giáo dục hiện đại còn hướng đến phát triển bền vững, nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc xây dựng công dân có trách nhiệm với xã hội và môi trường.
Chất lượng dạy học là một khái niệm phức hợp, bao gồm ba yếu tố chính: chất lượng đầu vào, quá trình dạy học và chất lượng đầu ra Nó phản ánh sự kết hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học, tạo thành một phần không thể tách rời trong tổng thể chất lượng giáo dục Đây là thước đo hiệu quả của quá trình giảng dạy và học tập, thể hiện qua mức độ đạt được các mục tiêu giáo dục.
Chất lượng giảng dạy được xác định qua các hoạt động sư phạm của giảng viên, bao gồm việc giảng bài và tổ chức các hình thức dạy học Nhiều yếu tố tác động đến hiệu quả của những hoạt động này.
Sự thống nhất mục tiêu trong đào tạo là rất quan trọng, với các mục tiêu chung cần được cụ thể hóa cho từng môn học, phần học và bài học Sự liên kết giữa các mục tiêu này giúp đảm bảo rằng toàn bộ quá trình dạy học diễn ra theo đúng hướng và đạt hiệu quả tối ưu.
Chương trình học cần phải phù hợp với mục tiêu đào tạo, đảm bảo tính thực tiễn và khả năng ứng dụng Nội dung giảng dạy không chỉ cần khoa học và logic, mà còn phải được cập nhật thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của thời đại.
Trình độ giảng viên đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giờ học Năng lực chuyên môn vững vàng cùng với kỹ năng sư phạm tốt giúp tạo ra môi trường học tập hiệu quả Sự nhiệt huyết và khả năng sáng tạo của giảng viên cũng là yếu tố then chốt, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy.
Phương pháp giảng dạy hiện đại kết hợp giữa truyền thống và đổi mới, khuyến khích người học chủ động tham gia vào quá trình học tập, từ đó phát triển tư duy sáng tạo một cách hiệu quả.
Việc sử dụng hiệu quả các công cụ giảng dạy như máy chiếu, bảng thông minh và phần mềm hỗ trợ không chỉ tăng cường tính sinh động mà còn làm cho bài giảng trở nên hấp dẫn hơn Những phương tiện kỹ thuật này giúp giáo viên truyền tải kiến thức một cách trực quan, thu hút sự chú ý của học sinh và nâng cao hiệu quả học tập.
Chất lượng hoạt động học được đánh giá qua mức độ thành tích của người học so với mục tiêu đề ra, phản ánh trình độ đào tạo thực tế và công sức, thời gian mà họ đã đầu tư Các yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chất lượng học tập.
Động cơ và thái độ học tập đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng học tập Tinh thần trách nhiệm, thái độ tích cực và sự chủ động trong việc học tập giúp người học đạt được kết quả tốt hơn Những học sinh có động cơ rõ ràng và ý thức học tập tốt thường sẽ gặt hái thành công cao hơn trong quá trình học.
Hình thức tổ chức dạy học hiệu quả, như học nhóm, thảo luận và dạy học dự án, không chỉ khuyến khích sự tham gia tích cực của người học mà còn giúp phát huy tối đa năng lực cá nhân của họ.
Kết quả học tập là minh chứng rõ ràng nhất cho chất lượng giáo dục, thể hiện qua việc người học đạt được các tiêu chí cụ thể về kiến thức, kỹ năng và thái độ.
Thực trạng hoạt động dạy học môn triệu chứng học cho đối tượng y sĩ đa
1.2.1 Khái quát hoạt động dạy, học môn triệu chứng học cho đối tượng y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam a) Cán bộ, giáo viên khoa Y học Lâm sàng tham gia giảngđạy
Khoa Y học Lâm sàng hiện có 10 giảng viên tham gia giảng dạy môn triệu chứng học cho y sĩ đa khoa, bao gồm 2 thạc sĩ, 2 bác sĩ chuyên khoa 1, 4 giảng viên có trình độ đại học, và 2 giảng viên có trình độ cao đẳng, trung cấp Cơ sở vật chất của phòng thực tập được đảm bảo đầy đủ để phục vụ cho quá trình học tập và rèn luyện của sinh viên.
Khoa Y học Lâm sàng hiện có hai phòng học dành cho môn triệu chứng học, mỗi phòng có sức chứa từ 20 đến 25 học sinh Các phòng học được trang bị đầy đủ giường, tủ, bàn, ghế, bảng, máy chiếu và các dụng cụ cần thiết để hướng dẫn khám bệnh, đảm bảo môi trường học tập hiệu quả.
Môn Triệu chứng học bao gồm hai học phần chính: giảng dạy lý thuyết tại giảng đường và thực hành tại các phòng giảng tiền lâm sàng Để đảm bảo hiệu quả học tập, giảng viên áp dụng các phương pháp giảng dạy đặc thù như thuyết trình kết hợp hình ảnh, sơ đồ tư duy và video lâm sàng trong giảng dạy lý thuyết Phương pháp thảo luận nhóm và học tập dựa trên vấn đề cũng được sử dụng để kích thích tư duy phản biện Trong phần thực hành, các phương pháp như hướng dẫn thao tác từng bước và thực hành theo kịch bản lâm sàng giúp học viên xử lý tình huống y khoa một cách thực tế Cuối cùng, việc kiểm tra và đánh giá kết quả học tập là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả của quá trình giảng dạy.
Phương pháp kiểm tra kết thúc môn Triệu chứng hiện nay kết hợp giữa trắc nghiệm lý thuyết và thực hành vấn đáp Phần trắc nghiệm lý thuyết được thực hiện trên hệ thống máy tính tại trường, trong khi phần thực hành tập trung vào việc đánh giá kỹ năng thực tế của học viên qua các thao tác khám bệnh cơ bản và xử lý tình huống với bệnh nhân giả định Điểm số cuối cùng của học viên là trung bình của hai phần thi, giúp đảm bảo đánh giá toàn diện cả kiến thức lý thuyết lẫn kỹ năng thực hành.
1.2.2 Khái quát quá trình khảo sát a) Đối tượng khảo sát
Nhóm 1: Gồm 10 giảng viên hướng dẫn thực hành triệu chứng của khoa
Y học lâm sàng Nhóm 2: Gồm 100 học viên y sĩ các lớp K365, K366, K367 đã kết thúc nội dung học môn triệu chứng học. b) Nội dung khảo sát
Sử dụng thang Likert 5 bậc để khảo sát thực trạng hoạt động dạy học môn triệu chứng học, đồng thời đánh giá tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy (tham khảo phụ lục 1 và phụ lục 2) Phương pháp khảo sát được áp dụng nhằm thu thập dữ liệu chính xác và hiệu quả.
Khảo sát bằng phương pháp viết phiếu cho học viên và giảng viên d) Thời điểm khảo sát
Chúng tôi tiến hành khảo sát vào tháng 4/ 2024 đến tháng 6/2024 e) Phần mềm xử lý số liệu
Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để xử lý số liệu.
1.2.3 Thực trạng dạy học môn triệu chứng cho đối tượng y sĩ đa khoa tại trường Cao đẳng Hà Nam a) Mục tiêu dạy học
Học viên đã đưa ra ý kiến về việc nắm vững mục tiêu môn triệu chứng học, với tỷ lệ phần trăm thể hiện mức độ hiểu biết và sự quan tâm của họ đối với môn học này Việc nắm rõ mục tiêu môn học đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập và phát triển kỹ năng chuyên môn của sinh viên.
Bảng 1.3 Ý kiến của giảng viên về mục tiêu học tập môn triệu chứng Ý kiến của giảng viên về mục tiêu học tập môn triệu chứng học n Tỉ lệ %
Hoàn toàn không hợp lý
Tổng cộng b) Chương trình môn học
Giảng viên đánh giá kế hoạch học tập môn triệu chứng học hiện nay với tỷ lệ phần trăm cụ thể Bảng 1.4 thể hiện ý kiến của giảng viên về sự hiệu quả và tính khả thi của kế hoạch này Sự đồng thuận trong ý kiến giảng viên góp phần quan trọng vào việc cải thiện chất lượng giảng dạy môn học.
Hoàn toàn không hợp lý
Tổng cộng c) Nội dung dạy học
Bảng 1.5 trình bày ý kiến của học viên về nội dung môn triệu chứng học so với khả năng của bản thân, cho thấy tỷ lệ phần trăm phản hồi từ học viên.
Quá nặng so với bản thân
Nặng nhưng vẫn cố gắng học được
Vừa tầm so với khả năng bản thân
Nhẹ nhàng so với bản thân
Quá đơn giản so với bản thân
Bảng 1.6 Ý kiến của giảng viên về nội dung giảng dạy môn triệu chứng Ý kiến của giảng viên về nội dung giảng dạy môn triệu chứng học n Tỉ lệ %
Hoàn toàn không hợp lý
Tổng cộng d) Kiến thức y học cơ sở của học viên trước khi bắt đầu học môn triệu chứng học
Trước khi học môn triệu chứng, ý kiến của học viên về kiến thức y học cơ sở của bản thân cho thấy sự đa dạng trong nhận thức Bảng 1.7 thể hiện tỷ lệ phần trăm của từng nhóm học viên, phản ánh mức độ tự tin và hiểu biết của họ về kiến thức y học cơ sở Điều này cho thấy sự cần thiết phải đánh giá và cải thiện kiến thức nền tảng trước khi tiếp cận các môn học chuyên sâu hơn trong lĩnh vực y học.
Bảng 1.8 trình bày ý kiến của giảng viên về kiến thức y học cơ sở của học viên trước khi bắt đầu môn học, với tỷ lệ phần trăm được thống kê rõ ràng Những đánh giá này giúp xác định mức độ hiểu biết của học viên và nhu cầu cải thiện trong lĩnh vực y học cơ sở.
Tổng cộng e) Chấp hành nề nếp của học viên khi học tập
Bảng 1.9 trình bày ý kiến của giảng viên về việc chấp hành nề nếp học tập của học viên, thể hiện tỷ lệ phần trăm sự đồng thuận trong quan điểm của giảng viên đối với ý thức học tập của sinh viên.
Tổng cộng f) Phương pháp giảng của giảng viên
Bảng 1.10 Ý kiến của học viên về phương pháp giảng dạy của giáo viên Ý kiến của học viên về phương pháp giảng của giáo viên n Tỉ lệ %
Theo Bảng 1.11, ý kiến của giảng viên cho thấy tỉ lệ phần trăm về việc thường xuyên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực Sự đánh giá này phản ánh quan điểm của giảng viên về hiệu quả và tầm quan trọng của việc sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại trong quá trình giảng dạy.
Tổng cộng g) Cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ dạy học
Bảng 1.12 thể hiện ý kiến của học viên về cơ sở vật chất của phòng thực hành triệu chứng, với tỷ lệ phần trăm đánh giá từ học viên.
Bảng 1.13 trình bày ý kiến của giảng viên về cơ sở vật chất của các phòng thực hành hiện nay, với tỷ lệ phần trăm cụ thể thể hiện mức độ hài lòng và đánh giá của giảng viên đối với điều kiện học tập và giảng dạy.
Hoàn toàn đầy đủ Đầy đủ
Tổng cộng h) Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
