Các mô hình ly hợp thủy lực được chế tạo dựa trên các chi tiết thật của ô tô và cócác dạng: mô hình các cụm chi tiết rời, mô hình cắt các chi tiết, mô hình cấu tạo của hệ thống và mô hìn
Giới thiệu chung về bộ ly hợp ô tô
Ly hợp là một trong những bộ phận quan trọng của hệ thống truyền động ô tô, thường được lắp đặt giữa bánh đà của động cơ và hộp số Nó có nhiệm vụ chính là kết nối và ngắt kết nối động cơ với hộp số, giúp điều chỉnh lực truyền động và đảm bảo quá trình chuyển số diễn ra mượt mà.
- Truyền momen quay từ động cơ đến bộ phận truyền lực phía sau.
Cắt sự truyền động cơ và hệ thống truyền động là cần thiết để đảm bảo quá trình chuyển động của ô tô khi đỗ (máy vẫn chạy), khởi hành và thay đổi tốc độ diễn ra một cách dứt khoát và êm ái.
- Giảm trấn động do động cơ gây ra trong quá trình làm việc để bảo vệ các chi tiết của hệ thống truyền lực
- Chống quá tải cho hệ thống truyền lực.
Sơ lược về nội dung và các thiết bị, mô hình giảng dạy về ly hợp ở trong trong Nhà trường
Nhờ sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật, quá trình truyền mô-men quay từ động cơ đến bộ phận truyền lực của ly hợp đã được cải tiến và tối ưu hóa Chương trình giảng dạy và công nghệ chế tạo mô hình phục vụ cho công tác giảng dạy cũng đã được nâng cao chất lượng Các kết cấu và hệ thống mới được áp dụng thực tế đều được tích hợp vào mô hình giảng dạy, giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn.
Các mô hình ly hợp thủy lực được chế tạo dựa trên các chi tiết thực của ô tô, bao gồm nhiều dạng như mô hình các cụm chi tiết rời, mô hình cắt các chi tiết, mô hình cấu tạo của hệ thống và mô hình làm việc Những mô hình làm việc này, do các công ty chuyên sản xuất thiết bị dạy học thiết kế, được bố trí trên xa bàn giống như một hệ thống thực tế trên xe, có thể coi là phiên bản thu nhỏ của ly hợp ô tô Tuy nhiên, giá thành của các mô hình này rất cao.
Trong thời gian qua, việc giảng dạy về ly hợp tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn về tài liệu và thiết bị Mặc dù nhiều trường đã đưa nội dung này vào chương trình giảng dạy, nhưng vẫn còn đơn giản và chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển Đặc biệt, giá thành thiết bị ngoại nhập quá cao khiến nhiều trường khó khăn trong việc trang bị Nghiên cứu và chế tạo mô hình dạy học trong nước chủ yếu ở quy mô nhỏ và tự thiết kế do nhu cầu cấp thiết Một số công ty sản xuất thiết bị dạy học đã nghiên cứu và chế tạo, nhưng thiết bị về ly hợp vẫn còn hạn chế, chủ yếu chỉ dạy cấu tạo và nguyên lý hoạt động cơ bản, thiếu chức năng cần thiết cho việc học tập và nghiên cứu Nhìn chung, các thiết bị và mô hình hiện có chưa đáp ứng được nhu cầu giảng dạy hiện nay.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Đề tài này tập trung vào hai nhiệm vụ chính: đại tu mô hình và biên soạn tài liệu giảng dạy về bộ ly hợp ma sát Nội dung nghiên cứu của khóa luận được triển khai với các mục tiêu cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và hiểu biết về hệ thống này.
Chọn phương án thiết kế khả thi và thực hiện đại tu, sản phẩm cuối cùng sẽ là một mô hình hệ thống điều khiển ly hợp ma sát, dựa trên các mô hình có sẵn trong xưởng gầm ô tô.
- Kết hợp được tính thực tế của hệ thống và các ưu điểm của một mô hình dạy học như tính sư phạm, thẩm mỹ
- Mô hình phải hoạt động tốt cho công tác giảng dạy thực hành.
- Tiến hành các thực nghiệm trên mô hình để nghiên cứu quá trình điều khiển của bộ ly hợp ma sát.
Nội dung luận văn trình bày một cách có hệ thống về bộ ly hợp ma sát, bao gồm cơ sở lý thuyết, nguyên tắc điều khiển, cấu tạo và hoạt động của bộ ly hợp này.
Nội dung khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho học sinh, sinh viên chuyên ngành công nghệ ô tô, giúp họ nâng cao kiến thức và kỹ năng trong lĩnh vực này.
Giới hạn và phương pháp nghiên cứu
- Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Do giới hạn về thời gian và kinh phí, khóa luận này sẽ tập trung vào bộ ly hợp ma sát điều khiển bằng thủy lực, một hệ thống cơ bản và phổ biến trong ngành công nghiệp.
Mục tiêu của bài viết là đại tu và sửa chữa mô hình bộ ly hợp ma sát nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập Để đạt được điều này, chúng tôi áp dụng phương pháp tham khảo tài liệu kết hợp với thực nghiệm, phù hợp với nhiệm vụ nghiên cứu trong khóa luận.
Dựa trên các tài liệu liên quan, bài viết sẽ phân tích và chọn lọc thông tin để giúp người đọc hiểu rõ hơn về bản chất và hoạt động của bộ ly hợp ma sát một cách có hệ thống.
Sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm để xây dựng mô hình hoạt động của bộ ly hợp ma sát, đồng thời giải thích các cơ chế hoạt động và điều khiển của bộ ly hợp ma sát bằng thủy lực.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại ly hợp ma sát
Ly hợp là cơ cấu quan trọng trong ô tô, có chức năng kết nối và ngắt động cơ với hệ thống truyền lực Bên cạnh đó, ly hợp còn đóng vai trò an toàn, tự động ngắt truyền dẫn khi mô-men xoắn vượt quá mức cho phép.
Để truyền được moment xoắn lớn nhất của động cơ mà không bị trượt trong mọi điều kiện, moment ma sát sinh ra trong ly hợp cần phải lớn hơn moment xoắn của động cơ.
MLH: Moment ma sát sinh ra trong ly hợp (Nm) β: Hệ số dự trữ của ly hợp ( >1)
Memax: Moment xoắn lớn nhất của động cơ (Nm)
- Khi đóng phải êm dịu để không gây ra sự va đập trong hệ thống truyền lực.
- Khi mở phải êm dịu, dứt khoát và nhanh.
- Moment quán tính của phần bị động phải nhỏ.
- Ly hợp làm nhiệm vụ của bộ phận an toàn, do đó hệ số dự trữ của β phải nằm trong giới hạn.
- Điều khiển dễ, lực tác dụng lên pedal phải nhỏ.
- Các bề mặt ma sát đảm bảo thoát nhiệt tốt.
- Kết cấu đơn giản, dễ điều chỉnh, chăm sóc
Ly hợp truyền moment xoắn có nhiều loại, bao gồm ly hợp ma sát với một hoặc nhiều đĩa, ly hợp thuỷ lực với hai dạng thuỷ động và thuỷ tĩnh, ly hợp nam châm điện sử dụng từ trường để truyền moment, và ly hợp liên hợp kết hợp các loại trên để tối ưu hóa hiệu suất truyền động.
Trong lĩnh vực truyền động, có ba loại ly hợp chính: ly hợp đĩa, ly hợp hình nón và ly hợp hình trống Tuy nhiên, ly hợp hình nón và ly hợp hình trống ít được sử dụng do moment quán tính bị động quá lớn, gây ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động.
Phương pháp sinh lực ép trên đĩa bao gồm nhiều loại, như lò xo đặt xung quanh hoặc ở trung tâm, loại nửa ly tâm với lực ép từ lò xo kết hợp với lực ly tâm của trọng khối phụ, và loại ly tâm, trong đó áp lực trên đĩa được tạo ra bởi lò xo và lực ly tâm được sử dụng để điều chỉnh quá trình đóng mở.
Cấu trúc cơ cấu ép ly hợp có thể chia thành hai loại chính: ly hợp thường đóng, thường được sử dụng trong ôtô và các loại máy kéo, và ly hợp không thường đóng, thường thấy trong máy kéo xích, máy kéo bánh bơm, cũng như xe tăng.
Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của ly hợp ma sát
1.2.1 Cấu tạo và hoạt động của ly hợp ma sát 1 đĩa
Hình 1-1 Cấu tạo bộ ly hợp một đĩa
Ly hợp loại này sử dụng từ ba đến chín lò xo xoắn để ấn đĩa ép, giúp đè đĩa ly hợp bám chặt vào mặt bánh đà Cấu trúc chung của nó bao gồm vỏ có các khoang chứa lò xo ép, gắn chặt vào bánh đà Khi buông bàn đạp ly hợp, các lò xo ép sẽ ấn đĩa ép và đĩa ly hợp dính chặt vào mặt bánh đà Trục sơ cấp của hộp số được gối đầu và quay trơn trong đuôi trục khuỷu, có rãnh then hoa liên kết với lỗ then hoa của đĩa ma sát Trên vỏ bộ ly hợp, ba đòn mở ly hợp được treo để điều khiển đĩa ép, và các đòn này được ấn vào nhờ tác động của chân đạp ly hợp, qua đó tác động lên bạc đạn chà (vòng bi ép).
Hình 1-2 Sơ đồ nguyên lý của bộ ly hợp một đĩa 1- Bánh đà; 2- Đĩa ma sát; 3- Đĩa ép; 4- Lò xo ép;
5- Trục sơ cấp hộp số; 6- Trục khuỷu động cơ
Trong trường hợp ly khai, khi tác động lên bàn đạp thông qua thanh kéo và cần bẩy ép, đĩa ép sẽ được kéo về phía sau, ép lò xo và tách khỏi bánh đà Điều này ngăn chặn chuyển động quay từ bánh đà truyền đến trục sơ cấp hộp số, cho phép chúng ta gài số một cách dễ dàng.
Trong trường hợp tiếp hợp, đĩa ma sát (2) được ép giữa đĩa ép (3) và bánh đà (1) nhờ sức căng của lò xo (10), tạo thành một khối liên kết giữa phần phụ và chủ động Moment từ bánh đà động cơ được truyền đến trục sơ cấp hộp số và các bộ phận phía sau Khi cài số và buông chân ly hợp (6), bạc đạn chà (8) trở về vị trí cũ, không còn ép lên ba đòn mở, và các lò xo ép (10) lại ấn mâm ép đè đĩa ma sát bám vào bánh đà, khôi phục liên kết giữa động cơ và hộp số.
Hình 1-3 Sơ đồ nguyên lý hoạt động của bộ ly hợp một đĩa
1 Bánh đà; 2 Đĩa ma sát; 3 Đĩa ép; 4 Vỏ ly hợp; 7 Trục sơ cấp hộp số;
8 Vòng bi ép; 9 Đòn mở ly hợp; 10 Lò xo màng.
► Ưu nhược điểm của ma sát loại một đĩa:
- Kết cấu đơn giản, rẻ tiền.
- Nếu truyền moment lớn (lớn hơn 70 80 Kgm) thì đường kính của đĩa ma sát phải lớn hoặc phải dùng nhiều đĩa.
Cấu tạo chi tiết của bộ ly hợp ma sát 1 đĩa:
Hình 1-4: Cấu tạo chi tiết của bộ ly hợp một đĩa
1 Núm cao su che bụi; 2 Đòn mở ly hợp; 3 Phe gài; 4 Vòng bi ép;
5 Vỏ ly hợp; 6 Đĩa ma sát; 8 Lò xo màng; 9 Đĩa ép;
Đĩa ma sát (thụ động) là một thành phần quan trọng trong hệ thống ly hợp, bao gồm một đĩa thép gợn sóng kết nối với moayơ lỗ then hoa thông qua các lò xo giảm xoắn Hai tấm bố ma sát được gắn chặt hai bên đĩa thép bằng phương pháp tán đinh Đĩa thép gợn sóng có tính đàn hồi giúp dập tắt các va chạm khi đĩa ly hợp bị ép mạnh vào mặt bánh đà, đảm bảo hiệu suất hoạt động ổn định và bền bỉ.
Đĩa ma sát của bộ ly hợp một đĩa trên ô tô chủ yếu sử dụng loại đàn hồi để tăng cường tính linh hoạt Để đạt được điều này, đĩa thụ động được thiết kế với hình dạng đặc biệt hoặc sử dụng các chi tiết riêng biệt nhằm giảm độ cứng Một phương pháp phổ biến để giảm độ cứng là xẻ các đường hướng tâm, chia đĩa thành nhiều phần, cho phép các phần này uốn cong theo nhiều hướng khác nhau.
Các rãnh trên đĩa giúp ngăn ngừa hiện tượng vênh khi bị nung nóng Để nâng cao độ đàn hồi cho đĩa, thường sử dụng thiết kế rãnh hình chữ T.
- Đảm bảo hệ số ma sát cần thiết và ít bị ảnh hưởng bởi nhiệt, tốc độ trượt và áp suất trên bề mặt làm việc.
- Có khả năng chống mòn ở nhiệt độ cao
- Có tính chất cơ học cao (độ bền, đàn hồi, độ dẻo).
- Hình dạng của then ảnh hưởng đến độ vững bền của trục ly hợp.
- Các then có thể làm dạng thân khai hoặc vuông góc
- Loại thân khai đảm bảo độ bền và độ chính xác trùng tâm tốt hơn loại vuông góc.
Để bảo vệ hệ thống truyền lực của ô tô khỏi các dao động xoắn cộng hưởng, chi tiết đàn hồi của giảm chấn được sử dụng nhằm giảm độ cứng và ngăn chặn hiện tượng cộng hưởng ở tần số cao.
- Kết cấu giảm chấn được dùng nhiều là loại có chi tiết đàn hồi bằng lò xo và chi tiết ma sát bằng thép hoặc loại ma sát khác.
+ Trục ly hợp (trục sơ cấp hộp số):
Trục ly hợp (chính là trục sơ cấp của hộp số) phải đảm bảo đồng tâm với trục khuỷu động cơ.
Đĩa ép cần phải có độ cứng vững để đảm bảo áp lực được phân bố đồng đều lên các vòng ma sát Ngoài ra, đĩa ép cũng phải có khả năng chống mòn tốt, bề mặt làm việc không được xước, dễ dàng trong quá trình chế tạo, có khả năng thoát nhiệt hiệu quả và độ bền cơ học cao.
Thường sử dụng lò xo hình trụ, hình côn và loại dĩa Trong đó lò xo hình trụ được dùng nhiều nhất.
+ Đòn mở ly hợp : Đòn mở dùng để mở ly hợp, vì vậy cần có độ cứng vững tốt và luôn ở trong cùng một mặt phẳng tác dụng lực.
+ Bạc đạn mở ly hợp :
Bạc đạn mở ly hợp là bộ phận trung gian để cơ cấu điều khiển có thể tác dụng lên đòn mở.
Hiện nay, bạc đạn không cần bơm mỡ, vì chúng được đặt trong vỏ thép lá và được bịt kín với buồng chứa mỡ, đảm bảo đủ lượng bôi trơn trong suốt thời gian hoạt động cho đến kỳ đại tu.
Vỏ thân ly hợp kết nối với bánh đà, đóng vai trò là mặt tựa cho các lò xo ép và làm gối đỡ cho các đòn mở Để đảm bảo khả năng làm mát cho ly hợp, người ta thiết kế các cửa sổ trên vỏ ly hợp.
Ly hợp ma sát có lò xo hình đĩa:
Ly hợp này phổ biến trong ôtô du lịch hiện nay nhờ cấu trúc đơn giản, giúp phân bố đồng đều áp lực trên đĩa ma sát khi tác dụng lực.
Vì lò xo ép hình đĩa nên sẽ làm luôn nhiệm vụ đòn mở
Khi không có lực tác dụng lên pedal, lò xo đĩa sẽ tự bung ra, đẩy đĩa ma sát tỳ chặt vào bánh đà, tạo thành một khối cứng Nhờ đó, lực truyền động từ trục khuỷu sẽ được truyền qua trục ly hợp khi ly hợp ở trạng thái đóng.
Khi người điều khiển tác dụng lực lên pedal, lực này sẽ được truyền qua cơ cấu điều khiển để tác động lên bạc đạn chà Điều này khiến bạc đạn chà di chuyển vào, làm lò xo đĩa ép lại và đĩa ma sát không còn tiếp xúc với bánh đà Kết quả là lực quay từ trục khuỷu sẽ không được truyền qua trục ly hợp, dẫn đến tình trạng ly hợp mở.
Hình 1-6 Cấu tạo ly hợp ma sát có lò xo hình đĩa:
1.2.1.3 So sánh giữa lò xo xoắn và lò xo hình đĩa : Đối với loại lò xo xoắn hình trụ, khi ta biến đổi sức ép lên nó thì sức ép luôn luôn tăng tỉ lệ thuận với lực đàn hồi của lò xo Trường hợp các chi tiết ma sát như đĩa ma sát, mâm ép bị mòn thì sức ép của loại lò xo xoắn hình trụ giảm, đĩa ma sát bắt đầu quay trượt.
Lò xo hình đĩa có khả năng biến đổi sức ép một cách hiệu quả, với lực ban đầu tăng lên đến một mức xác định trước khi giảm Đặc biệt, độ mòn của các tấm ma sát không làm ảnh hưởng đến sức ép mà lò xo màng tạo ra, giúp ngăn ngừa tình trạng bộ ly hợp quay trượt Việc áp dụng lò xo hình đĩa mang lại nhiều ưu điểm vượt trội trong hiệu suất hoạt động.
- Giảm được kích thước, khối lượng và đơn giản hóa rất nhiều trong kết cấu của bộ ly hợp
- Do không có các chi tiết lắp ở vòng ngoài bộ ly hợp nên việc cân bằng tương đối dễ hơn.
- Loại trừ được các lực ly tâm làm giảm sức ép đĩa ma sát ở vận tốc cao (vì không có các chi tiết vòng ngoài).
- Lực tác động lên đĩa ma sát thường xuyên đều đặn ở mọi chế độ làm việc.
Cấu tạo và hoạt động của ly hợp ma sát 2 đĩa
Bộ ly hợp 2 đĩa gồm các thành phần chính như bàn đạp ly hợp, lò xo và bạc trượt, hoạt động theo nguyên lý đóng và mở Khi ly hợp ở vị trí đóng, lực từ bàn đạp được truyền qua lò xo để giữ cho các đĩa kết nối, trong khi ở vị trí mở, các đĩa tách rời, cho phép truyền động linh hoạt giữa động cơ và hộp số Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý hoạt động này giúp hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của bộ ly hợp trong các phương tiện giao thông.
2- Đòn mở ly hợp ; 6- Bánh đà ; 10- Lò xo ép;
3- Đĩa ép phía sau ; 7- Bu lông ; 11- Vòng bi ép 4- Đĩa ép phía trước ; 8- càng mở ly hợp ;
Ly hợp ma sát loại nhiều đĩa hoạt động theo nguyên lý tương tự như ly hợp ma sát loại một đĩa, nhưng điểm khác biệt chính là sự hiện diện của đĩa ép, nơi mà lò xo tỳ vào để tạo ra lực nén.
Vị trí ly hợp đóng được mô tả trong hình 1-7a, với vỏ ly hợp gắn chặt vào bánh đà bằng bulông, giúp nó luôn quay cùng bánh đà Đĩa ép 3 và 4 tạo áp lực lên đĩa ma sát, ép chặt đĩa ma sát phía sau vào đĩa ép 4, trong khi đĩa ép 4 giữ đĩa ma sát trước vào bánh đà nhờ lò xo ép 10 luôn hoạt động Khi trục khuỷu của động cơ quay, bánh đà và đĩa ma sát cũng quay, dẫn đến việc đĩa ma sát trượt trên trục sơ cấp của hộp số thông qua các rãnh then hoa, từ đó truyền mô men quay của động cơ qua hộp số.
Hình 2-7b minh họa vị trí ly hợp mở, khi lực đạp vào bàn đạp 1 theo chiều mũi tên, được truyền qua hệ thống dẫn động đến càng mở 8 Lực này làm cho càng mở tỳ vào bạc trượt 9, đẩy bạc trượt di chuyển lên phía trước Vòng bi tỳ 11 gắn trên bạc trượt sẽ tác động lên đầu của đòn mở 2, kéo đĩa ép 3 lùi lại, tách rời khỏi đĩa ma sát phía sau Khi đó, lò xo 5 sẽ đẩy đĩa ép 4 tách khỏi đĩa ma sát phía trước.
Mô men quay động cơ tách rời với trục sơ cấp của hộp số
1.2.2.3 So sánh ưu - khuyết điểm của ly hợp một đĩa và ly hợp nhiều đĩa:
Ly hợp nhiều đĩa có cấu tạo phức tạp hơn ly hợp một đĩa, cho phép truyền mô men lớn hơn nhờ vào diện tích mặt ma sát lớn Mặc dù khi mở không dứt khoát như ly hợp một đĩa, nhưng khi đóng, ly hợp nhiều đĩa hoạt động êm ái hơn.
Khi truyền một trị số mô men quay giống nhau, ly hợp nhiều đĩa với đường kính ngoài của đĩa ma sát nhỏ hơn sẽ có kích thước vỏ ly hợp nhỏ gọn hơn so với ly hợp một đĩa.
- Nhưng hiện nay người ta có xu hướng dùng loại ly hợp một đĩa ma sát nhiều hơn vì kết cấu của loại này đơn giản hơn
1.2.3 Cơ cấu điều khiển ly hợp:
Loại này được sử dụng nhiều trên ôtô, có cấu tạo đơn giản và làm việc rất đảm bảo.
Cấu tạo của cơ cấu ly hợp này tuy đơn giản nhưng không thuận tiện cho ô tô vận tải, đặc biệt khi động cơ được bố trí xa người lái Hệ thống dây cáp chuyển động tác động lên đòn mở ly hợp, trong đó đòn mở ấn bạc đạn chà qua trái, đè lên ba cần đẩy, nâng mâm ép để giải phóng đĩa ly hợp khỏi mặt bánh đà.
Khi buông chân khỏi bàn đạp, các lò xo sẽ đưa các bộ phận điều khiển về vị trí cũ, bộ ly hợp trở lại chế độ kết nối.
Hình 1-8 Cơ cấu điều khiển ly hợp cơ khí.
Hình 1-9 Cơ cấu điều khiển ly hợp bằng thủy lực.
Cơ cấu điều khiển ly hợp hiện đại cho phép cắt nối khớp ly hợp dễ dàng và êm dịu hơn, với vị trí bàn đạp ly hợp không phụ thuộc vào bộ ly hợp Hệ thống dẫn động thủy lực bao gồm xy lanh chính và bình chứa dầu phanh, khi tác động lên bàn đạp, cần đẩy sẽ kích hoạt piston và các cuppen trong xy lanh chính Dầu từ xy lanh chính được dẫn xuống xy lanh con bên hông cạt te ly hợp, nơi có piston và cuppen tác động vào cây đẩy để điều khiển đòn mở ly hợp Các ô tô hiện nay đều áp dụng cơ cấu này để cải thiện hiệu suất và độ mượt mà trong việc điều khiển ly hợp.
Khi tác dụng lực vào pedal, cần đẩy sẽ kích hoạt piston của xi lanh chính di chuyển sang trái, dẫn đến việc nén dầu Dầu được nén từ xi lanh chính qua ống dẫn đến xi lanh làm việc, làm cho piston trong xi lanh làm việc di chuyển sang phải và đẩy cần đến đòn mở ly hợp.
Khi thôi tác dụng lực lên pedal, các lò xo kéo các chi tiết dẫn động về vị trí ban đầu.
1.2.3.3 Cơ cấu điều khiển ly hợp bằng thủy lực có trợ lực khí nén:
Hệ thống này sử dụng cơ cấu điều khiển tương tự như cơ cấu điều khiển thủy lực, nhưng được trang bị bộ trợ lực khí nén trên xylanh phụ, giúp nâng cao hiệu suất hoạt động.
Hình 1-10 Bộ trợ lực khí nén loại gián tiếp
Khi chưa đạp pedal thì các buồng C, D, A, B có áp lức bằng nhau và bằng với áp lực khí trời.
Khi đạp pedal, dầu từ xilanh chính được dẫn qua ống đến bộ trợ lực, trong đó một phần đi vào xilanh phụ và phần còn lại đẩy van điều khiển, làm cho lò xo đóng van xả và mở van nạp Áp lực trong buồng D bằng A, tương đương với áp lực khí nén vào qua đường I, trong khi áp lực buồng C nhỏ hơn B và áp lực không khí thì bằng nhau Do áp lực buồng A lớn hơn B, piston và cần sẽ được đẩy sang bên phải để điều khiển càng.
Buông pedal áp lực dầu của xy lanh chính được giảm bằng áp lực không khí, khiến piston điều khiển đi xuống nhờ vào các lò xo, làm van nạp đóng và van xả mở Khi khí nén trong buồng A và D được xả ra ngoài, áp lực trong các buồng A, B, C, D và áp lực khí trời trở nên bằng nhau Kết quả là piston và cần đẩy bị đẩy sang bên trái bởi lực lò xo, dẫn đến việc ly hợp đóng lại.
1.2.3.4 Cơ cấu điều khiển thủy lực trợ lực áp thấp:
Cơ cấu điều khiển hoạt động tương tự như trợ lực khí nén, nhưng nguyên lý của nó dựa trên việc giảm áp suất trong ống hút của động cơ hoặc từ một bơm áp thấp Điều này tạo ra một áp suất thấp được điều khiển từ xylanh chính trong đường ống.
Hình 1-11 Bộ trợ lực bằng áp thấp
Buồng chân không C kết nối ống nạp động cơ qua đường II Khi không đạp pedal, áp lực dầu không tác động lên piston điều khiển, dẫn đến áp suất trong các buồng A, B, C, D trở nên bằng nhau.
Khi đạp pedal dầu từ xylanh chính đến bộ trợ lực áp thấp qua đường I, một phần dầu được dẫn đến xylanh con, trong khi phần còn lại đẩy piston điều khiển lên, làm cho thắng lực lò xo đóng van áp thấp và mở van không khí Áp lực trong buồng A, D và áp lực không khí là bằng nhau, trong khi buồng C, B và áp thấp ống góp hút hay bơm áp thấp cũng có áp lực tương đương Do áp lực buồng A lớn hơn buồng B, màng da sẽ di chuyển về phía bên phải, đẩy piston sang phải để ngắt ly hợp.
NGHIÊN CỨU VÀ THIẾT KẾ MÔ HÌNH
Tham khảo, khảo sát những mô hình ly hợp ma sát có tại xưởng
Hình 2.1 Mô hình bô ly hợp ô tô
Thực hiện vẽ bản vẽ chi tiết của mô hình ly hợp ma sát ô tô
Dựa trên các mô hình giảng dạy tại xưởng gầm X8.101 và tài liệu học tập tham khảo, chúng tôi đã thiết kế khung giá theo hình vẽ chi tiết dưới đây.
Hình 2.2 Kích thước bản vẽ chi tiết khung gá thiết bị của mô hình
Kế hoạch làm mô hình
+ Thiết kế định hình khung, thiết kế bát (giá đỡ)
+ Vệ sinh, đánh bóng các thiết bị
+ Thay thế hoặc sửa chữa các thiết, bị hư hỏng.
+ Sửa chữa lại các thiết bị bị hư hỏng.
+ Thay thế các thiết bị không thể hoạt động.
- Tiến hành sửa chữa: Việc tìm ra những nguyên nhân hư hỏng là cơ sở để đi kiểm tra và sửa chữa một cách nhanh chóng.
Bảng dự trù thiết bị, vật tư để đại tu mô hình
Dưới đây là một số thiết bị vật tư để làm mô hình như sau:
STT TÊN THIẾT BỊ, DỤNG CỤ ĐƠN VỊ SỐ LƯỢNG GHI
2 Xy lanh chính ly hợp Cái 1
3 Ống đồng dẫn dầu ly hợp mét 2
5 Sơn đen, đỏ, vàng, xám Lọ 4
13 Xy lanh con ly hợp Cái 1
14 Bộ ly hợp ma sát 1 đĩa Bộ 1
Bảng 2.1 Bảng dự trù thiết bị, vật tư để làm đề tài
Chuẩn bị dụng cụ - thiết bị
STT TÊN THIẾT BỊ, DỤNG CỤ ĐƠN VỊ SỐ
8 Hộp dụng cụ sửa chữa 64 chi tiết Hộp 1
Bảng 2.2 Bảng dự trù dụng cụ để làm đề tài
Hình 2.3 Dụng cụ tháo lắp, sửa chữa
Hình 2.4 Máy mài, máy khoan
Hình 2.5: Xy lanh chính và xy lanh làm việc ly hợp
Hình 2.6: Bộ ly hợp ma sát 1 đĩa
THỰC HIỆN CHẾ TẠO VÀ LẮP ĐẶT MÔ HÌNH
Tiếp nhận vật tư thiết bị để làm mô hình
Hình 3.1 Tiếp nhận thiết bị để làm mô hình.
Các bước tiến hành làm khung mô hình theo bản vẽ chi tiết
- Tiến hành đo đạc và cắt sắt theo kích thước khung theo bản vẽ chi tiết
Hình 3.2 Đo đạc và cắt sắt theo theo bản vẽ chi tiết
- Tiến hành mài và hàn khung theo bản vẽ chi tiết
Hình 3.3 Tiến hành hàn khung giá và gá thiết bị thử lên khung mô hình
Hình 3.4 Tiếp tục chà và sơn hoàn thiện khung giá mô hình
Tiến hành tháo rời, vệ sinh và tân trang bộ ly hợp
Hình 3.5 Chà vệ sinh bên ngoài hộp số
Hình 3.6 Rửa bên ngoài hộp số và bộ ly hợp.
Hình 3.7 Tháo rời các chi tiết của bộ ly hợp.
Hình 3.8 Tân trang, sơn tất các chi tiết liên quan mô hình
Tiến hành lắp ráp thiết bị liên quan lên khung mô hình
Hình 3.9 Lắp hộp số vào khung giá mô hình
Hình 3.10 Lắp ráp hoàn thiện và cân chỉnh bộ ly hợp
Hình 3.11 Lắp hệ thống chuyển đổi điều khiển bằng thủy vào mô hình
Hình 3.12 Mô hình ly hợp đã hoàn chỉnh.
Hình ảnh của mô hình ly hợp ma sát một đĩa đã hoàn thiện
Hình 3.13 Tổng thể mô hình ly hợp một đĩa đã hoàn thành
Hình 3.14 Hình ảnh mô hình ly hợp đã hoàn thành theo phương ngang
Hình 3.15 Hình ảnh mô hình ly hợp đã hoàn thành theo phương dọc
