Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế: Quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại tổng cục dự trữ nhà nước

TÓM TẮT KẾT QUẢ ĐỀ ÁN Đề án “Quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước” được thực hiện do tính cấp thiết của yêu cầu hiện nay đối với việc quản lý đối với mặt h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -

NGUYỄN PHƯƠNG LINH

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GẠO DỰ TRỮ QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -

NGUYỄN PHƯƠNG LINH

QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GẠO DỰ TRỮ QUỐC GIA

LỜI CAM ĐOAN

Tôi đã đọc và hiểu các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu sự trung thực trong học thuật

Hà Nội, ngày tháng năm 2024

TÁC GIẢ ĐỀ ÁN

Nguyễn Phương Linh

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cám ơn các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Thạc sĩ là các Thầy,

Cô đã truyền đạt những kiến thức, những phương pháp tư duy khoa học cơ bản cho tôi trong quá trình tôi học cao học chuyên ngành Quản lý Kinh tế và Chính sách tại Đại học Kinh tế quốc dân

Tôi xin trân trọng cảm ơn Phó Giáo sư - Tiến sĩ Vũ Thành Hưởng đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi hoàn thành đề án tốt nghiệp này

Tôi xin trân trọng cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước đã giúp đỡ, tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề án

Tôi xin cảm ơn các Giáo sư, Phó giáo sư, Tiến sĩ là chủ tịch hội đồng, phản biện

và ủy viên hội đồng đã dành thời gian để đọc, nhận xét và tham gia hội đồng đánh giá

đề án Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn đề án không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của quý Thầy, Cô để đề án được hoàn thiện hơn nữa

Hà Nội, ngày tháng năm 2024

TÁC GIẢ ĐỀ ÁN

Nguyễn Phương Linh

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, HỘP viii

TÓM TẮT KẾT QUẢ ĐỀ ÁN ix

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG LƯƠNG THỰC DỰ TRỮ QUỐC GIA TẠI CƠ QUAN DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC TRUNG ƯƠNG 6

1.1 Lương thực và chất lượng lương thực dự trữ quốc gia tại cơ quan dự trữ nhà nước trung ương 6

1.1.1 Lương thực dự trữ quốc gia 6

1.1.2 Chất lượng lương thực dự trữ quốc gia 7

1.2 Quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia tại cơ quan dự trữ nhà nước trung ương 8

1.2.1 Khái niệm và nguyên tắc quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia 8

1.2.2 Bộ máy quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia 10

1.2.3 Nội dung quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia 11

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia tại cơ quan dự trữ nhà nước trung ương 17

1.3.1 Yếu tố thuộc về tổng cục dự trữ nhà nước 17

1.3.2 Yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài 18

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GẠO DỰ TRỮ QUỐC GIA TẠI TỔNG CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2019-2023 20

2.1 Khái quát về Tổng cục Dự trữ Nhà nước và gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước giai đoạn 2019-2023 20

2.1.1 Khái quát về lịch sử hình thành và phát triển của Tổng cục Dự trữ Nhà nước 20

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Dự trữ Nhà nước 21

2.1.3 Đặc điểm nhân lực của Tổng cục Dự trữ Nhà nước 22

2.1.4 Kết quả hoạt động với mặt hàng gạo dự trữ quốc gia của Tổng cục Dự trữ Nhà nước giai đoạn 2019 - 2023 23

2.2 Thực trạng quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại cơ quan Tổng cục Dự trữ Nhà nước 24

2.2.1 Bộ máy quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia 24

2.2.2 Tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng gạo dự trữ quốc gia 26

2.2.3 Tổ chức thực hiện quy định, hướng dẫn về chất lượng gạo dự trữ quốc gia 28

2.2.4 Kiểm soát chất lượng gạo dự trữ quốc gia 35

2.3 Đánh giá thực trạng quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 44

2.3.1 Đánh giá thực hiện mục tiêu quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 44

2.3.2 Điểm mạnh về quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 46

2.3.3 Những hạn chế và nguyên nhân trong quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 47

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GẠO DỰ TRỮ QUỐC GIA TẠI TỔNG CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC 53 3.1 Mục tiêu và định hướng hoàn thiện quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 53

3.1.1 Mục tiêu hoàn thiện quản lý đối với mặt hàng gạo dự trữ quốc gia đến năm 2030 53

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 54

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước 55

3.2.1 Hoàn thiện bộ máy quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia 55

3.2.2 Hoàn thiện tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng gạo dự trữ quốc gia 56

3.2.3 Hoàn thiện tổ chức thực hiện quy định, hướng dẫn về chất lượng gạo dự trữ

quốc gia 57

3.2.4 Hoàn thiện kiểm soát chất lượng gạo dự trữ quốc gia 59

3.2.5 Các giải pháp khác 60

3.3 Một số kiến nghị 62

3.3.1 Đối với Bộ Tài chính 62

3.3.2 Đối với các doanh nghiệp cung ứng và bảo quản gạo 62

KẾT LUẬN 64 TÀI LIỆU THAM KHẢO

giai đoạn 2019-2023 32 Bảng 2.6: Tổng hợp kết quả theo dõi và đôn đốc trong giai đoạn 2019-2023 34 Bảng 2.7: Chất lượng gạo nhập kho tại kho DTQG của một số Cục DTNN khu vực

năm 2023 38 Bảng 2.6: Tổng hợp số lượng máy móc, thiết bị chuyên dùng trong đo lường chất lượng

gạo DTQG năm 2023 tại một số Cục Khu vực DTNN 43

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, HỘP

Hình 2.1 Cơ cấu tổ chức quản lý của Tổng cục Dự trữ Nhà nước 22

Hộp 2.1 Đánh giá về Bộ máy quản lý chất lượng gạo DTQG tại Tổng cục DTNN 25 Hộp 2.2 Đánh giá về công tác tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng gạo DTQG tại

Tổng cục DTNN 27 Hộp 2.3 Đánh giá về công tác ban hành văn bản hướng dẫn về chất lượng gạo dự trữ

quốc gia tại Tổng cục DTNN 29 Hộp 2.4 Đánh giá về đào tạo, tập huấn tại Tổng cục DTNN 31 Hộp 2.5 Đánh giá về Phê duyệt kế hoạch nhằm đảm bảo chất lượng gạo dự trữ quốc gia

tại Tổng cục DTNN 33 Hộp 2.6 Đánh giá về theo dõi và đôn đốc thực hiện các kế hoạch, quy định, hướng dẫn

về gạo DTQG tại Tổng cục DTNN 35 Hộp 2.7 Đánh giá về công tác kiểm soát chất lượng gạo DTQG tại Tổng cục Dự trữ

Nhà nước 44

TÓM TẮT KẾT QUẢ ĐỀ ÁN

Đề án “Quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước” được thực hiện do tính cấp thiết của yêu cầu hiện nay đối với việc quản lý đối với mặt hàng gạo dự trữ quốc gia, nhằm hoàn thiện việc quản lý chất lượng gạo DTQG tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước, từ đấy giúp công tác quản lý gạo DTQG được hoàn thiện, nâng cao tính hiệu quả, hiệu lực của quản lý nhà nước đối với dự trữ quốc gia

Đề án đã đạt được những kết quả sau:

2 Về thực trạng

- Đề án đã phân tích thực trạng quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước trong giai đoạn 2019-2023 Từ đó đưa ra những đánh giá về tình hình tình hình quản lý gạo DTQG hiện nay so với mục tiêu quản lý, những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và các nguyên nhân của hạn chế

3 Về giải pháp:

- Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chất lượng gạo DTQG, đề án

đã đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện quản lý chất lượng gạo DTQG tại Tổng cục DTNN như: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý; hoàn thiện xây dựng các kế hoạch quản lý và hướng dẫn thực hiện kế hoạch quản lý chất lượng gạo DTQG hàng năm; hoàn thiện cơ chế, chính sách về nhập, xuất, bảo quản gạo DTQG; đầu tư và hoàn thiện hệ thống kho bảo quản gạo DTQG; đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý chất lượng gạo DTQG; xây dựng hệ thống kiểm soát kết quả

tự kiểm tra; tăng cường phổ biến thông tin và quy định pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số

để giúp bình ổn thị trường và cứu trợ, hỗ trợ trong nước và cả các quốc gia láng giềng

Theo như quy định được nêu tại Luật Dự trữ Quốc gia, có tổng cộng 12 nhóm hàng thuộc danh mục hàng dự trữ quốc gia, trong đó Tổng cục Dự trữ Nhà nước (Bộ Tài chính) trực tiếp quản lý 04 danh mục hàng là lương thực, muối trắng, vật tư thông dụng động viên công nghiệp và vật tư, thiết bị cứu hộ, cứu nạn Tính đến thời điểm tháng 3/2024, lương thực vẫn là mặt hàng dự trữ chủ yếu, chiếm hơn 50% giá trị dự trữ tại kho

do Tổng cục Dự trữ Nhà nước quản lý Đối với nhóm hàng lương thực, mặt hàng gạo hiện đang là mặt hàng chủ yếu được bảo quản tại các kho dự trữ, và có những đặc điểm đặc thù cao về chất lượng

Để thực hiện được mục tiêu đảm bảo mức gạo dự trữ quốc gia tối thiểu cho các nhiệm vụ xuất cứu trợ, hỗ trợ trong các tình huống đột xuất, cấp bách, không chỉ cần đảm bảo về số lượng mà còn cần phải lưu ý cả về mặt chất lượng vì đây là yếu tố đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, từ đó quyết định năng lực của cơ quan quản lý và tính hiệu quả của công tác quản lý dự trữ quốc gia Do vậy, quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia là một trong những hoạt động có tính quan trọng quyết định hiệu quả của việc thực hiện các nhiệm vụ do Thủ tướng Chính phủ giao

Trong thời gian vừa qua, công tác quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước thường xuyên nhận được sự quan tâm từ các cơ quan, bộ, ngành các cấp Các chính sách, quy định mới liên quan đã được ban hành như Thông tư số 78/2019/TT-BTC ngày 12/11/2019 của Bộ Tài chính ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với gạo dự trữ quốc gia Ngoài ra, Tổng cục Dự trữ Nhà nước cũng hướng dẫn các đơn vị quản lý chất lượng gạo nhập kho; kiểm tra công tác quản lý chất lượng hàng

và tổ chức các phong trào như trào xây dựng vùng kho an toàn, xanh, sạch, đẹp tại 12

Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Có thể nói việc quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia

đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần hoàn thành nhiệm vụ, mục tiêu đặt ra

Tuy nhiên, trong quá trình quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia vẫn còn gặp một số hạn chế, như bộ máy quản lý chất lượng gạo yêu cầu nhiều về số lượng và chất lượng nhân lực nhưng hiện tại chưa đáp ứng, các hướng dẫn chưa quy định cụ thể nội dung tùy theo tình hình giao kế hoạch và tình hình kinh tế - xã hội, khi tổ chức thực hiện kế hoạch, công tác đào tạo tập huấn đối với nguồn nhân lực thực hiện quản lý chất lượng gạo chưa thực sự hiệu quả, việc theo dõi, đôn đốc chưa được thường xuyên, công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng gạo tại một số đơn vị chưa sát sao dẫn đến một số chỉ tiêu như chỉ tiêu

tỷ lệ tấm trong gạo, tỷ lệ bạc phấn của gạo chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định đề ra hay

hệ thống kho tàng tại một số địa phương đã cũ kỹ, xuống cấp Một trong những nguyên nhân cơ bản của những hạn chế nói trên là do những bất cập, hạn chế còn tồn đọng trong công tác quản lý chất lượng gạo ở các nội dung của công tác như bộ máy quản lý, công tác ban hành quy chuẩn, công tác tổ chức thực hiện và việc kiểm soát việc thực hiện

Yếu tố quan trọng không kém dẫn tới việc cần nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia là những thay đổi nhanh và liên tục với sức ảnh hưởng lớn của các nhân tố khách quan Cụ thể, trong những năm gần đây, khủng hoảng lương thực toàn cầu gây ra bởi việc đứt gãy chuỗi cung ứng do đại dịch, chiến tranh và suy thoái kinh tế đã gây ra biến động mạnh về giá lương thực toàn cầu và sự thiếu hụt lương thực tại nhiều nơi trên thế giới Trước tình cảnh đó, việc đảm bảo công tác dự trữ quốc gia đối với lương thực nói chung và gạo nói riêng là nhiệm vụ sống còn, cần được đặt lên

ưu tiên hàng đầu của mỗi quốc gia Tại Việt Nam, các cấp có thẩm quyền cũng đã nhanh chóng ban hành các chính sách đảm bảo an sinh xã hội và phù hợp với tình hình kinh tế thế giới, do đó để hoàn thành các nhiệm vụ được giao, cũng yêu cầu công tác quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tiếp tục được đổi mới và hoàn thiện hơn theo thời gian

Xuất phát từ những yêu cầu thực tế đó, tôi chọn đề tài “Quản lý chất lượng gạo

dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước” để thực hiện đề án tốt nghiệp thạc sỹ

chuyên ngành quản lý kinh tế, chương trình định hướng ứng dụng

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định được khung nghiên cứu quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước

- Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước; xác định kết quả đạt được và những hạn chế trong quản lý chất lượng gạo cũng như những nguyên nhân của các hạn chế đó

- Đề xuất một số giải pháp quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục

Dự trữ Nhà nước trong bối cảnh mới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề án là quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi về nội dung: Đề án nghiên cứu đề tài theo cách tiếp cận của chuyên ngành quản lý kinh tế và chính sách với các nội dung

● Tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

● Tổ chức thực hiện quy định, hướng dẫn về chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

● Kiểm soát chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

- Phạm vi về không gian: trong phạm vi Tổng cục Dự trữ Nhà nước (bao gồm các

bộ phận tại cơ quan Tổng cục, hệ thống các Cục Dự trữ Nhà nước khu vực và các Chi cục Dự trữ Nhà nước trực thuộc Cục Dự trữ Nhà nước khu vực)

- Phạm vi về thời gian: Thực trạng quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước từ năm 2019 đến 2023, dữ liệu sơ cấp trong năm 2024 và giải pháp đề xuất thực hiện đến năm 2030

4 Khung nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

4.1 Khung nghiên cứu

Hình 1 Khung nghiên cứu

Nguồn: Tác giả tự xây dựng

4.2 Quy trình và phương pháp nghiên cứu

- Bước 1: Nghiên cứu lý luận

Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đề án sử dụng phương pháp thu thập thông tin thông qua sách báo, tài liệu với mục đích tìm và lựa chọn những khái niệm, định nghĩa

cơ bản làm cơ sở lý luận của đề tài, giúp hình thành các giả thuyết và dự đoán về những thuộc tính của đối tượng nghiên cứu, trong trường hợp này là quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia, từ đó tiến hành thu thập, phân tích các dữ liệu sơ cấp và thứ cấp

để làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp

Ngoài ra, đề án sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp để phân tích những vấn đề lý luận chung về quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia và tổng hợp thành khung nghiên cứu của đề án

- Bước 2: Thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Đề án sử dụng các tài liệu, số liệu thứ cấp thu thập từ các đơn vị thuộc Tổng cục Dự trữ Nhà nước và từ các nguồn dữ liệu chính thức khác (như website của các cơ quan nhà nước có liên quan đến quản lý chất lượng lương thực DTQG)

- Đảm bảo hoàn thành các yêu cầu về chỉ tiêu của chất lượng lương thực đã đề ra

- Tăng cường nguồn lực

dự trữ quốc gia để đảm bảo an ninh, quốc phòng

và phục vụ trong những tình huống đột xuất, cấp bách

- Bước 3: Thu thập và phân tích dữ liệu sơ cấp

Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Đề án sử dụng phương pháp phỏng vấn qua điện thoại để thu thập các dữ liệu sơ cấp, cụ thể:

+ Đối tượng phỏng vấn: cán bộ tại Tổng cục, các Cục và Chi cục DTNN khu vực trực tiếp thực hiện việc quản lý chất lượng lương thực DTQG (số lượng 10 người)

+ Nội dung phỏng vấn: Thực trạng việc quản lý chất lượng gạo DTQG hiện nay tại Tổng cục DTNN, nêu đánh giá và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý

+ Mục đích phỏng vấn: có thêm cơ sở để đánh giá tình hình thực hiện các kế hoạch và những khó khăn, hạn chế trong việc quản lý chất lượng lương thực

+ Thời gian phỏng vấn: Tháng 6/2024

- Bước 4: Phân tích thực trạng và đánh giá

Phương pháp nghiên cứu: Phân loại, phân tích, tổng hợp, so sánh các số liệu đã thu thập được từ năm 2019-2023 để từ đó đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế, nguyên nhân gây ra các hạn chế

- Bước 5: Đề xuất giải pháp

Dựa vào kết quả nghiên cứu để từ đó đề xuất các giải pháp hoặc gợi ý các chính sách cho đơn vị, tổ chức Bên cạnh đó, nêu lên kiến nghị đối với các cơ quan có thẩm quyền Do vấn đề sai sót khi nghiên cứu khó tránh khỏi nên cần trình bày những hạn chế khi nghiên cứu là cần thiết, từ đó đề xuất hướng nghiên cứu cho những nghiên cứu tiếp theo

5 Nội dung các chương

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục chữ cái viết tắt, danh mục bảng biểu, danh mục sơ đồ, danh mục tài liệu tham khảo, đề án gồm 03 chương:

CHƯƠNG 1: Cơ sở lý thuyết về quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

tại tổng cục dự trữ nhà nước

CHƯƠNG 2: Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý chất lượng gạo dự trữ

quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước giai đoạn 2019-2023

CHƯƠNG 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý chất lượng gạo dự trữ

quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước đến năm 2030

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG

LƯƠNG THỰC DỰ TRỮ QUỐC GIA TẠI CƠ QUAN DỰ TRỮ

NHÀ NƯỚC TRUNG ƯƠNG

1.1 Lương thực và chất lượng lương thực dự trữ quốc gia tại cơ quan

dự trữ nhà nước trung ương

1.1.1 Lương thực dự trữ quốc gia

1.1.1.1 Khái niệm, đặc điểm lương thực dự trữ quốc gia

Dự trữ quốc gia, được định nghĩa theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, “là dự trữ của một nước do nhà nước nắm giữ và quản lý, bao gồm dự trữ các loại vật tư - hàng hóa quan trọng nhất; nhằm mục đích khắc phục những tổn thất do thiên tai, địch họa gây

ra trên quy mô lớn trong một thời gian nhất định Dự trữ quốc gia là nguồn tích lũy của quốc gia, sức mạnh của đất nước” Dự trữ quốc gia là dự trữ vật tư, thiết bị, hàng hóa do Nhà nước quản lý, nắm giữ (Quốc hội, 2012) Có thể nói, dự trữ quốc gia là nguồn dự trữ chiến lược do Nhà nước quản lý sử dụng để chủ động đáp ứng những yêu cầu cấp bách khi có thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh; bảo đảm quốc phòng, an ninh, và các nhiệm

vụ đột xuất khác

Lương thực, theo định nghĩa chung là những sản phẩm thu hoạch được từ các cây lương thực, nhằm cung cấp năng lượng và chất bột cacbohydrat trong khẩu phần ăn Một số loại cây lương thực phổ biến có thể kể đến như lúa nước, lúa mì, ngô, khoai tây, khoai lang, sắn, kê, Đồng thời, lương thực DTQG nằm trong nhóm các mặt hàng DTQG, được ưu tiên dự trữ để đáp ứng các nhu cầu, nhiệm vụ đột xuất, cấp bách về phòng, chống khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và đảm bảo quốc phòng, an ninh

1.1.1.2 Vai trò của lương thực dự trữ quốc gia

Lương thực DTQG có vai trò quan trọng đối với an ninh cũng như sự phát triển của mỗi quốc gia Trước hết, đối với an ninh quốc gia, như đã đề cập ở trên, lương thực DTQG thuộc nhóm những mặt hàng được ưu tiên dự trữ quốc gia với vai trò phục vụ các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách và đảm bảo quốc phòng, an ninh Một ví dụ cho thấy vai trò của lương thực DTQG trong việc đảm bảo nền an ninh lương thực đó là khi thị trường lương thực có nhiều biến động, dẫn đến giá lương thực trong nước tăng, khi đó việc xuất hàng DTQG sẽ giúp đảm bảo giá trên thị trường và đáp ứng nhu cầu của người dân

Ngoài ra, lương thực DTQG còn được dùng để xuất cấp cho người dân khi gặp các thiên tai, dịch bệnh như mưa lũ, hạn hán hay trong đợt dịch Covid-19 vừa qua Sau mỗi đợt thiên tai hay trong dịch bệnh diễn biến khó lường, việc xuất cấp kịp thời lương thực DTQG đã giúp người dân ổn định sản xuất, khắc phục hậu quả, giúp công tác phòng chống thiên tai, dịch bệnh được thuận lợi hơn

Cuối cùng, việc xuất cấp lương thực DTQG là cơ sở góp phần phát triển kinh tế

- xã hội thông qua hỗ trợ công tác giáo dục và bảo vệ và phát triển rừng Lương thực DTQG được sử dụng để hỗ trợ các đối tượng được hưởng chính sách cụ thể, là các học sinh dân tộc thiểu số tại các địa bàn vùng sâu vùng xa, địa bàn khó khăn, để giảm bớt gánh nặng tài chính, nâng cao chất lượng dạy và học tại các trường địa phương Một đối tượng chính sách được trợ cấp gạo là những hộ gia đình nghèo, hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số thực hiện bảo vệ rừng, trồng rừng sản xuất và phát triển lâm sản,…, việc trợ cấp gạo đã góp phần bảo vệ, chăm soc rừng, là động lực để phát triển nguồn tài nguyên thiên nhiên của đất nước

1.1.1.3 Phân loại lương thực dự trữ quốc gia

Lương thực DTQG gồm thóc và gạo DTQG (Quốc hội, 2012) Thóc là những hạt lúa còn cả vỏ trấu hoặc gạo thô, gạo chưa xay, đập sau một vụ thu hoạch Hạt thóc thường có hình dạng thuôn dài, có vỏ trấu bên ngoài và nhân màu trắng đục

Gạo là một thành phẩm từ cây lúa, chính là nhân của thóc sau khi xay được tách

bỏ vỏ trấu Hạt gạo thường có màu trắng, nâu hoặc đỏ thẫm, thường được dùng để nấu thành cơm, cháo và các loại đồ ăn thông dụng khác thường được thấy tại châu Á

1.1.2 Chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

1.1.2.1 Khái niệm chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Trước hết, để hiểu rõ về khái niệm chất lượng lương thực DTQG, ta cần phải tìm hiểu về các quan điểm khác nhau về khái niệm chất lượng hay chất lượng sản phẩm Chất lượng của một sản phẩm, dịch vụ hay một tổ chức có thể hiểu đơn giản là những tiêu chuẩn mà sản phẩm, dịch vụ, tổ chức đó đáp ứng và thỏa mãn được nhu cầu của người sử dụng “Chất lượng là một tập hợp các tính chất và đặc trưng của sản phẩm tạo

ra cho nó khả năng thoả mãn nhu cầu đã được nêu ra hoặc còn tiềm ẩn.” (Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế ISO, 2015) Theo pháp luật Việt Nam định nghĩa rằng: “Chất lượng sản phẩm, hàng hóa là mức độ của các đặc tính của sản phẩm, hàng hóa đáp ứng yêu cầu trong tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.” (Quốc hội, 2007)

Từ các định nghĩa trên, ta có thể rút ra khái niệm về chất lượng lương thực DTQG như sau: Chất lượng lương thực dự trữ quốc gia là mức độ của các đặc tính lương thực,

đáp ứng các yêu cầu trong tiêu chuẩn chất lượng theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với mặt hàng lương thực

1.1.2.2 Tiêu chí đánh giá chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Để đánh giá chất lượng lương thực DTQG, về mặt pháp lý, cần dựa vào các văn bản quy định quy chuẩn kỹ thuật lương thực dự trữ quốc gia do Bộ Tài chính ban hành

Đối với lương thực DTQG nhập kho, phải là lương thực mới, tức là gạo được xay xát từ thóc được thu hoạch trong cùng năm nhập hoặc thóc vừa thu hoạch trong thời gian chưa đến thời điểm thu hoạch của vụ kề sau Ngoài ra, lương thực DTQG phải đáp ứng các quy định về kỹ thuật, cụ thể là các yêu cầu về cảm quan, về các chỉ tiêu chất lượng và yêu cầu an toàn thực phẩm

Đối với mặt hàng gạo, về cảm quan, phải có màu sắc là màu trắng đặc trưng, không bị biến màu Về mùi, vị phải có mùi thơm đặc trưng, không có mùi, vị lạ Đồng thời, không có tạp chất lạ, bề mặt hạt gạo bóng, sạch cám, gạo khi nhập kho không bị nấm mốc, không có côn trùng sống và sinh vật hại có thể nhìn thấy bằng mắt thường Các chỉ tiêu chất lượng cần đáp ứng, gồm có phần trăm khối lượng tấm, tỷ lệ hạt theo chiều dài, thành phần của hạt, các loại hạt, tạp chất, thóc lẫn, độ ẩm, mức xát; và đối với thóc: độ ẩm, tạp chất, các loại hạt, tỷ lệ gạo lật Về yêu cầu an toàn thực phẩm, cần đáp ứng yêu cầu về dư lượng tối đa các loại thuốc bảo vệ thực vật cho phép và giới hạn tối

đa hàm lượng kim loại nặng cho phép cũng như giới hạn tối đa độc tố vi nấm cho phép

Đối với mặt hàng thóc, về cảm quan, màu sắc là màu sắc đặc trưng của giống, có mùi tự nhiên của thóc mới, hạt mẩy và không bị nứt, hở vỏ trấu, thóc khi nhập kho không

bị nấm men, nấm mốc hay có côn trùng sống, nhện nhỏ và sinh vật hại nhìn thấy bằng mắt thường Thóc nhập kho và xuất kho phải đáp ứng các chỉ tiêu về độ ẩm, tạp chất, hạt xanh non, hạt hư hỏng, hạt vàng, hạt bạc phấn, hạt lẫn loại, hạt đỏ, hạt rạn nứt và tỷ

đạt được các mục tiêu đã xác định từ trước Ngoài ra, quản lý là quá trình mà mục đích

và mục tiêu của một nhóm người cụ thể được xác định rõ và thực hiện; là một cơ quan

đa năng quản lý một doanh nghiệp gồm người lao động và công việc (Sujan, 2023) Theo tác giả Nguyễn Hương, 2023, quản lý nhằm đảm bảo mọi hoạt động của tổ chức được diễn ra có chủ đích, theo đúng định hướng được đặt ra nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng

Từ các quan niệm trên, có thể hiểu: “Quản lý là một hoạt động tác động một cách

có tổ chức và định hướng để điều chỉnh đối tượng được quản lý vận động và phát triển đạt được những mục tiêu nhất định đã đề ra.”

Do đó, quản lý chất lượng lương thực có thể định nghĩa như sau: “Quản lý chất

lượng lương thực là các hoạt động được tổ chức có định hướng để kiểm soát chất lượng.” Cụ thể bao gồm việc lập chính sách và mục tiêu chất lượng, hoạch định chất

lượng, kiểm soát và đảm bảo chất lượng Việc quản lý chất lượng lương thực nhằm đảm bảo chất lượng cũng như đảm bảo việc quản lý chất lượng được thực hiện theo đúng quy

định, giúp hoàn thành mục tiêu chung đề ra

Chất lượng sản phẩm hàng hóa là vấn đề được xã hội quan tâm Đặc biệt, đối với ngành DTQG, công tác quản lý chất lượng là nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu khi triển khai thực hiện các nhiệm vụ được giao Chất lượng hàng DTQG là điều kiện tiên quyết

để đánh giá năng lực đáp ứng và độ hiệu quả của công tác quản lý hàng dự trữ quốc gia

1.2.1.2 Nguyên tắc

Để đảm bảo việc quản lý chất lượng lương thực được tổ chức hiệu lực và hiệu quả, cần đáp ứng các nguyên tắc trong từng quá trình của quản lý chất lượng lương thực DTQG Tiêu chuẩn ISO 9001:2015 đã đưa ra các nguyên tắc về quản lý chất lượng, là hướng tới khách hàng, sự lãnh đạo, sự tham gia của mọi người, tiếp cận theo quy trình, cải tiến, quyết định dựa trên bằng chứng và quản lý mối quan hệ Đối với quản lý chất lượng lương thực DTQG, cần áp dụng các nguyên tắc đặc thù riêng, cụ thể như sau

Trước hết là nguyên tắc hướng tới hoàn thành các nhiệm vụ DTQG, phù hợp với kế hoạch, chiến lược và bảo đảm an ninh, quốc phòng Việc quản lý chất lượng lương thực DTQG cần dựa trên các kế hoạch, chiến lược về DTQG để thực hiện, ngoài ra luôn sẵn sàng trong các tình huống đột xuất, cấp bách, để đảm bảo giữ vững an ninh, quốc phòng

Tiếp đến cần đảm bảo nguyên tắc phù hợp với điều kiện cụ thể và ngân sách được giao Căn cứ tình hình kinh tế - xã hội và các điều kiện cụ thể về tài chính, cơ sở vật chất, nhân lực để thực hiện quản lý chất lượng lương thực Bên cạnh đó, việc xây dựng

và thực hiện các kế hoạch cần thực hiện trong phạm vi ngân sách được giao

Ngoài ra thực hiện nguyên tắc tuân thủ theo quy trình quản lý, bao gồm việc xây dựng kế hoạch, đưa ra quyết định, đề xuất phương án thực hiện, tổ chức thực hiện và kiểm soát, đánh giá kết quả đạt được Chẳng hạn đối với việc tổ chức thực hiện quy định, hướng dẫn, cần đảm bảo nguyên tắc thực hiện quy trình quản lý, thông qua thực hiện và giám sát việc ban hành hướng dẫn, đào tạo nhân lực, phê duyệt kế hoạch và theo dõi và đôn đốc thực hiện các kế hoạch một cách chặt chẽ Hay với công tác kiểm soát chất lượng, cần đảm bảo nguyên tắc thực hiện theo quy trình thông qua tăng cường để kiểm soát các khâu từ kho tàng, trang thiết bị, công cụ bảo quản cho đến kế hoạch bảo quản, hệ thống định mức bảo quản,

Nguyên tắc cuối cùng cần thực hiện là nguyên tắc cải tiến và dựa trên bằng chứng Cần phải hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hoàn thiện công nghệ bảo quản, hệ thống chỉ tiêu chất lượng và yêu cầu kỹ thuật dựa trên những báo cáo kết quả kiểm soát chất lượng

1.2.2 Bộ máy quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

1.2.2.1 Về bộ máy quản lý

Bộ máy quản lý chất lượng lương thực DTQG bao gồm các cấp lãnh đạo là Tổng cục trưởng và các Phó Tổng cục trưởng, tiếp đến là các Vụ thực hiện chức năng chuyên môn Tổng cục trưởng là người phê duyệt các văn bản tham mưu ban hành cấp có thẩm quyền và ký ban hành các văn bản hướng dẫn, kế hoạch do các Vụ xây dựng để trình ban hành Các Phó Tổng cục trưởng được giao hỗ trợ trong việc quản lý các Vụ chuyên môn thay cho Tổng cục trưởng

Các Vụ chuyên môn sẽ thực hiện xây dựng các nội dung để trình tham mưu ban hành, cũng như tổ chức thực hiện và kiểm soát chất lượng lương thực DTQG Cụ thể,

Vụ Kế hoạch thực hiện xây dựng các kế hoạch và hướng dẫn về số lượng nhập, xuất hàng năm đối với lương thực, Vụ Quản lý hàng dự trữ thực hiện quản lý việc nhập, xuất, bảo quản lương thực qua báo cáo về số lượng định kỳ Vụ Tổ chức cán bộ thực hiện xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nội dung về đào tạo, tập huấn Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản theo dõi việc quản lý chất lượng lương thực qua báo cáo định kỳ, xây dựng nội dung tham mưu ban hành quy chuẩn kỹ thuật Vụ Chính sách – Pháp chế cũng đồng thời thực hiện đối với nội dung tham mưu ban hành quy chuẩn kỹ thuật lương thực DTQG Vụ Thanh tra – Kiểm tra thực hiện kiểm soát chất lượng qua thanh tra, kiểm tra Vụ Tài vụ - Quản trị thực hiện xây dựng, phê duyệt kế hoạch tài chính và quản

lý tài sản là các công cụ, thiết bị chuyên dùng để quản lý chất lượng lương thực

1.2.2.2 Về nhân lực bộ máy quản lý

Về nhân sự thuộc bộ máy quản lý chất lượng lương thực DTQG, là các công chức, viên chức được tuyển dụng hoặc bổ nhiệm thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến quản lý chất lượng lương thực DTQG Theo trình độ chuyên môn, nhân sự có thể có trình độ từ Phổ thông đến Đại học và sau Đại học, tùy theo vị trí công tác mà có yêu cầu trình độ khác nhau Về yêu cầu đối với nhân lực theo vị trí công tác và chức năng, nhiệm

vụ, đối với nhân sự thuộc cấp lãnh đạo, quản lý, cần được quy hoạch, đào tạo căn bản

về lý luận chính trị cũng như nghiệp vụ chuyên môn, có khả năng tổng hợp và khái quát cao, hiểu được vai trò trong công tác tổ chức cũng như trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ Về yêu cầu đối với nhân sự thực hiện công tác chuyên môn nghiệp vụ, gồm chuyên môn về hành chính cần có trình độ, khả năng nghiên cứu, đề xuất lãnh đạo những phương hướng, quan điểm và được đào tạo chuẩn kiến thức nghiệp vụ để thực hiện công việc được giao

1.2.3 Nội dung quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

1.2.3.1 Tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Cơ quan dự trữ nhà nước trung ương thực hiện chức năng tham mưu ban hành các quy chuẩn chất lượng lương thực DTQG Cụ thể, cơ quan dự trữ nhà nước trung ương, hay Tổng cục Dự trữ Nhà nước có chức năng tham mưu cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quy chuẩn kỹ thuật thực hiện ban hành các Thông tư về quy chuẩn đối với chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

a Nội dung quy chuẩn chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Quy chuẩn chất lượng hay thường được gọi là quy chuẩn kỹ thuật đối với một mặt hàng dự trữ quốc gia được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật gồm các Luật, Nghị định có liên quan và thuộc thẩm quyền ban hành của Bộ trưởng Bộ Tài chính Nội dung Thông tư sẽ bao gồm các quy định chung, quy định về kỹ thuật hay chất lượng, phương pháp thử/giám định, các quy định về công nghệ bảo quản, quy trình nhập, xuất, quy định về quản lý, các trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và tổ chức thực hiện

Cụ thể, đối với mặt hàng lương thực DTQG, quy định chung sẽ gồm phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của thông tư và giải thích các từ ngữ chuyên môn nêu trong thông tư

Quy định về kỹ thuật đối với lương thực nhập kho và xuất kho sẽ gồm các tiêu chí về cảm quan, các chỉ tiêu chất lượng, yêu cầu về an toàn thực phẩm Các chỉ tiêu chất lượng sẽ có định mức cụ thể được quy định

Tiếp đến là phương pháp thử, trong đó hướng dẫn theo quy trình từ lấy mẫu, thử

các chỉ tiêu chất lượng của lương thực thông qua đánh giá cảm quan và xác định các chỉ tiêu khác bằng phương pháp khoa học

Về quy định về công nghệ bảo quản, quy trình nhập, xuất sẽ trình bày cụ thể về công nghệ bảo quản hiện đang được áp dụng (nội dung chính của công nghệ, các dụng

cụ, vật tư, thiết bị cần thiết), các bước trong quy trình nhập (chuẩn bị kho, chuẩn bị dụng

cụ kho, kiểm tra hồ sơ, bao bì, chất lượng khi nhập kho, kê xếp các lô hàng), quy trình bảo quản (theo công nghệ bảo quản yêu cầu và chế độ vệ sinh, công tác kiểm tra) và quy trình xuất kho (vận chuyển, báo cáo chất lượng lương thực xuất kho)

Các quy định về quản lý bao gồm yêu cầu về nhà kho, kiểm tra chất lượng lương thực nhập và xuất kho, lập biên bản nhập kho, phiếu kiểm nghiệm chất lượng, thẻ lô hàng, chế độ ghi chép sổ sách theo dõi bảo quản hàng hóa, thủ tục xuất kho, thời hạn bảo quản, phòng chống cháy nổ và an toàn lao động

Cuối cùng là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và tổ chức thực hiện quy định đối với các tổ chức, cá nhân cung cấp lương thực, các thủ trưởng, cán bộ đơn vị DTQG

b Quy trình tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng lương thực DTQG

Về quy trình tham mưu ban hành xây dựng quy chuẩn chất lượng lương thực DTQG, căn cứ quyết định của cơ quan có thẩm quyền ban hành Thông tư (Bộ Tài chính),

cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương (Tổng cục Dự trữ Nhà nước) tổ chức xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với mặt hàng DTQG theo trình tự, thủ tục được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành (gồm các Luật, Thông tư hướng dẫn

có liên quan) Lãnh đạo cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương căn cứ để giao cho đơn

vị có chức năng xây dựng dự thảo Thông tư, lãnh đạo của đơn vị thực hiện xây dựng Tổ soạn thảo Thông tư Tổ soạn thảo xây dựng dự thảo Thông tư, trình cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương để xin ý kiến các đơn vị, cơ quan chức năng có liên quan và thực hiện xin ý kiến rộng rãi, sau đó tổng hợp, giải trình và trình dự thảo để cấp có thẩm quyền phê duyệt, ban hành đúng thời hạn được giao

1.2.3.2 Tổ chức thực hiện quy định, hướng dẫn về chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

Việc tổ chức thực hiện quy định, hướng dẫn về chất lượng lương thực DTQG sẽ gồm việc ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức đào tạo, tập huấn, thực hiện phê duyệt

kế hoạch nhằm đảm bảo chất lượng và theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kế hoạch, quy định và hướng dẫn tại các đơn vị dự trữ quốc gia cấp địa phương

a Ban hành văn bản hướng dẫn

Để có cơ sở triển khai các cơ chế chính sách về quản lý chất lượng lương thực DTQG, cơ quan DTQG trung ương sẽ ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ liên quan gồm các hướng dẫn về việc thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hướng dẫn đánh giá chất lượng trước khi nhập kho và phân công trách nhiệm quản lý trong quá trình lưu kho cho các đơn vị Ngoài ra, cơ quan DTQG trung ương sẽ ban hành các văn bản hướng dẫn quy định về thanh tra, kiểm tra chất lượng và quy định về xử phạt hành chính trong quản lý chất lượng

b Đào tạo, tập huấn

Việc đào tạo, bồi dưỡng và tổ chức tập huấn đối với nguồn nhân lực thực hiện quản lý chất lượng hàng DTQG nói chung và lương thực DTQG nói riêng là một trong những công tác được thực hiện theo kế hoạch hàng năm để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác quản lý chất lượng, tăng hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ

Về đối tượng tham gia đào tạo, tập huấn sẽ gồm toàn bộ nhân lực tham gia bộ máy quản lý cũng như tổ chức thực hiện chất lượng lương thực DTQG Cụ thể, đối với

vị trí lãnh đạo, quản lý và đội ngũ nhân lực sẽ được xây dựng các nội dung đào tạo, tập huấn cụ thể Đối tượng tham gia các lớp bồi dưỡng đào tạo và tập huấn là các cán bộ, công chức tham gia quản lý chất lượng lương thực DTQG, có đủ điều kiện để tham gia các lớp và có cơ sở ứng dụng các kiến thức, kỹ năng được học trong quá trình công tác

và thực hiện nhiệm vụ sau này

Về nội dung đào tạo, tập huấn, cơ quan dự trữ nhà nước trung ương sẽ giao cho đơn vị chuyên môn xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, đào tạo hàng năm và căn cứ quyết định do cấp có thẩm quyền phê duyệt, giao đơn vị chuyên môn tương ứng tổ chức xây dựng nội dung, chương trình, biên soạn tài liệu bồi dưỡng và tổ chức triển khai thực hiện

mở lớp theo kế hoạch được giao Về đào tạo, bồi dưỡng hiện nay, đối với nhân lực thực hiện quản lý chất lượng lương thực DTQG, được đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ, kỹ thuật, trong đó các đối tượng có liên quan từ cấp lãnh đạo, quản lý đến đội ngũ sẽ được đào tạo các kiến thức chuyên môn nghiệp vụ mới, cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật Ngoài ra, đội ngũ lãnh đạo, quản lý và các công chức sẽ được tham gia lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý hành chính nhà nước và lý luận chính trị tùy theo từng vị trí công tác, và các lớp kiến thức về tin học, ngoại ngữ, chuyển đổi số, để nâng cao các kỹ năng mềm bổ trợ trong công việc Đối với công tác tập huấn hàng năm, sẽ căn cứ theo nhu cầu của đơn vị để đăng ký lớp tập huấn tập trung hoặc tổ chức lớp tập huấn đối với từng nội dung cụ thể trong chương trình đào tạo, bồi dưỡng đã được ban hành Các lớp tập huấn sẽ đi sâu vào việc thực hành các kiến thức chuyên môn đã được đào tạo trong

các lớp lý thuyết để đối tượng theo học có thể áp dụng được đối với thực tiễn tại đơn vị

Về hình thức đào tạo, tập huấn, tùy vào kế hoạch được xây dựng đối với từng nội dung cụ thể sẽ sử dụng các hình thức khác nhau Các hình thức chủ yếu được sử dụng hiện nay là lớp đào tạo, tập huấn tập trung tại một địa điểm hoặc lớp đào tạo trực tuyến

c Thực hiện phê duyệt kế hoạch nhằm đảm bảo quản lý chất lượng

Cơ quan dự trữ nhà nước trung ương sẽ thực hiện phê duyệt các loại kế hoạch do

cơ quan dự trữ nhà nước cấp địa phương xây dựng và ban hành để đảm bảo chất lượng lương thực DTQG Việc xây dựng kế hoạch nhằm mục tiêu kiểm soát được chất lượng cũng như khối lượng lương thực trong một năm hoặc một giai đoạn xác định Ngoài ra,

kế hoạch quản lý chất lượng giúp dự toán nguồn ngân sách cần thiết cho công tác quản

lý chất lượng lương thực DTQG Từ đó, có thể đảm bảo công tác quản lý chất lượng lương thực được thực hiện hiệu quả, tiết kiệm và trong các trường hợp đột xuất, cấp bách để xuất cứu trợ lương thực vẫn giữ chất lượng theo quy chuẩn đề ra

Đối với các văn bản do cơ quan dự trữ nhà nước trung ương phê duyệt và cấp địa phương xây dựng và ban hành gồm có các loại kế hoạch để đảm bảo các khâu từ mua

và nhập hàng, trong lúc bảo quản cho đến xuất kho, cụ thể:

- Kế hoạch nhập, xuất, bảo quản lương thực dự trữ quốc gia

Kế hoạch nhập kho gồm có số lượng lương thực cụ thể nhập kho, tích lượng kho, loại kho, hệ thống cơ sở vật chất dùng để thực hiện quy trình nhập kho, công tác vệ sinh bảo quản kho… để chuẩn bị tốt nhất cho việc nhập lương thực vào kho DTQG Kế hoạch xuất kho sẽ gồm số lượng lương thực xuất kho và các yêu cầu liên quan Với kế hoạch bảo quản sẽ dựa vào chỉ tiêu kế hoạch được giao để xây dựng định mức bảo quản dự kiến trong năm Kế hoạch nhập, xuất, kho bảo quản là cơ sở để xác định số lượng lương thực dự trữ để có thể đảm bảo các điều kiện nhằm đáp ứng nhu cầu trong năm kế hoạch

- Kế hoạch mua lương thực

Sau khi có quyết định về chỉ tiêu và giá mua lương thực, cơ quan dự trữ nhà nước cấp dưới sẽ chủ động xây dựng phương án mua lương thực phù hợp với kế hoạch nhập kho đã được phê duyệt Cơ quan dự trữ nhà nước trung ương sẽ thực hiện phê duyệt kế hoạch mua lương thực do cơ quan DTQG cấp dưới xây dựng (trong đó xác định số lượng, chất lượng, chủng loại lương thực, địa điểm mua, thời hạn mua, giá mua) Do đó,

kế hoạch mua lương thực sẽ phải nêu rõ những đặc điểm về chất lượng đối với lương thực dự kiến mua, đáp ứng yêu cầu về quản lý chất lượng

- Kế hoạch đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật dự trữ quốc gia

Kế hoạch này được xây dựng với mục tiêu rà soát, đánh giá và phân loại các kho

để xác định kho đến kỳ phải sửa chữa, cải tạo hoặc xây mới và dự kiến nguồn ngân sách

sử dụng, bên cạnh đó là nhu cầu mua sắm đối với vật tư, thiết bị, dụng cụ bảo quản Ngoài ra, tùy theo tình hình thực tế, cơ quan dự trữ nhà nước cấp địa phương xây dựng

đề xuất mua sắm vật tư thiết bị, sửa chữa kho tàng trong năm để cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương phê duyệt Các thiết bị, dụng cụ bảo quản và kho tàng dự trữ lương thực là công cụ được sử dụng trong kiểm soát chất lượng lương thực DTQG

d Theo dõi và đôn đốc thực hiện các kế hoạch, quy định, hướng dẫn

Cơ quan dự trữ nhà nước trung ương có trách nhiệm theo dõi việc thực hiện quy định, hướng dẫn và các kế hoạch được đề ra, đồng thời đôn đốc các cơ quan dự trữ nhà nước địa phương khi xảy ra chậm trễ, sai phạm Cơ quan dự trữ nhà nước cấp địa phương

có trách nhiệm xây dựng báo cáo về các công tác thực hiện, trong đó có công tác bảo quản chất lượng lương thực DTQG, cũng như các công tác có liên quan đến đảm bảo chất lượng lương thực như công tác nhập, xuất, công tác sửa chữa đầu tư, mua sắm Các báo cáo được xây dựng và gửi định kỳ theo quý, theo năm kế hoạch hoặc theo chỉ đạo của cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương

Cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương cũng thực hiện đôn đốc khi có đơn vị không thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao hoặc khi xảy ra sai phạm trong việc quản lý chất lượng lương thực DTQG Việc đôn đốc được thực hiện qua hình thức văn bản và trong các cuộc họp tổng kết định kỳ của cơ quan dự trữ nhà nước

1.2.3.3 Kiểm soát chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

a Về chủ thể kiểm soát

Cơ quan dự trữ nhà nước trung ương tùy vào nội dung kiểm soát cụ thể để giao cho đơn vị có chuyên môn thực hiện kiểm soát (như Vụ Kế hoạch, Vụ Thanh tra – Kiểm tra và Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản…) Chẳng hạn đối với nội dung về thực hiện kế hoạch nhập, xuất và kế hoạch mua lương thực sẽ do Vụ Kế hoạch và Vụ Quản

lý hàng dự trữ kiểm soát, Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản kiểm soát nội dung về chất lượng hàng nhập kho, xuất kho và bảo quản

b Về hình thức kiểm soát

Việc kiểm soát được thực hiện chủ yếu qua hai hình thức, đó là thông qua báo cáo và kiểm soát tại đơn vị thực hiện Báo cáo định kỳ, đột xuất do cơ quan DTNN cấp địa phương xây dựng về công tác bảo quản chất lượng lương thực DTQG, và các công

tác có liên quan đến đảm bảo chất lượng lương thực như công tác nhập, xuất, công tác sửa chữa đầu tư, mua sắm Cơ quan DTNN cấp trung ương cũng có thể thực hiện kiểm soát thông qua phúc tra (kiểm tra mẫu lương thực do các đơn vị gửi), và thực hiện thanh tra chuyên ngành, kiểm tra nội bộ đối với các đơn vị dự trữ nhà nước cấp địa phương Ngoài ra, việc kiểm soát cũng được thực hiện do các đơn vị dự trữ nhà nước cấp dưới thông qua việc thường xuyên tổ chức tự thanh tra, kiểm tra trong quá trình tổ chức thực hiện đối với mặt hàng lương thực DTQG được giao trong phạm vi quản lý

c Về nội dung kiểm soát

Về nội dung kiểm soát, đối với báo cáo, các đơn vị sẽ xây dựng báo cáo dựa theo nội dung kế hoạch đã được giao đầu năm về chất lượng lương thực DTQG đang bảo quản tại đơn vị các các công tác có liên quan khác Về hình thức phúc tra, theo yêu cầu của cơ quan dự trữ nhà nước trung ương, cơ quan dự trữ nhà nước địa phương tiến hành lấy mẫu thử và gửi về cơ quan dự trữ nhà nước trung ương để thực hiện kiểm tra Đối với việc thanh tra chuyên ngành, căn cứ kế hoạch thanh tra do cấp có thẩm quyền ban hành, cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương sẽ thực hiện thông báo với các đơn vị có liên quan và cử người tham gia đoàn thanh tra Đơn vị được thanh tra có thể là cơ quan

dự trữ nhà nước cấp địa phương hoặc các đơn vị có liên quan như địa phương nhận lương thực xuất cấp, nội dung thanh tra liên quan đến công tác quản lý hàng DTQG, gồm việc nhập, xuất, bảo quản hàng DTQG Đối với kiểm tra nội bộ, cơ quan dự trữ nhà nước cấp trung ương thành lập đoàn kiểm tra đối với các nội dung liên quan đến quản

lý chất lượng lương thực như kiểm tra công tác bảo quản hàng, kiểm tra kho tàng, kiểm tra công tác quản lý sử dụng kho, công tác an ninh bảo vệ, phòng cháy chữa cháy…

d Về công cụ kiểm soát

Về công cụ kiểm soát, gồm có hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, các báo cáo của các cơ quan dự trữ nhà nước cấp địa phương, hệ thống thông tin và cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật Đối với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ quan dự trữ nhà nước trung ương căn cứ các Luật, Nghị định, Thông tư và Quyết định về lương thực DTQG cũng như quản lý chất lượng được ban hành làm cơ sở để thực hiện việc kiểm soát chất lượng lương thực DTQG, dùng để đặt ra các mục tiêu trong kiểm soát Các cơ quan dự trữ nhà nước cấp dưới dựa trên các quy định, hướng dẫn để thực hiện báo cáo gửi về cơ quan dự trữ nhà nước trung ương để theo dõi, tổng hợp, là kết quả dùng để so sánh với tiêu chuẩn, mục tiêu đã đặt ra

Bên cạnh đó, hệ thống thông tin giữa các cơ quan dự trữ nhà nước được sử dụng

để làm phương tiện truyền tải, lưu trữ các báo cáo do cơ quan DTNN cấp dưới gửi cũng

như các văn bản đôn đốc, hướng dẫn do cơ quan DTNN trung ương ban hành Đối với

cơ sở vật chất và các dụng cụ, thiết bị kỹ thuật dùng trong bảo quản, được đặt tại các đơn vị dự trữ nhà nước cấp địa phương nhưng thuộc sở hữu, quản lý của cơ quan DTNN trung ương Cơ quan DTQG cần đảm bảo cơ sở vật chất, kho bãi, thông qua việc mua sắm trang thiết bị chuyên dùng cho quản lý chất lượng, thực hiện cải tiến khi cần thiết

để tối ưu hóa hiệu suất công việc cũng như duy trì sự ổn định trong thực hiện nhiệm vụ

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia tại cơ quan dự trữ nhà nước trung ương

1.3.1 Yếu tố thuộc về tổng cục dự trữ nhà nước

- Về bộ máy quản lý: Gồm các yếu tố liên quan đến tổ chức và năng lực của bộ máy quản lý khi thực hiện quản lý chất lượng lương thực Cơ cấu, tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan dự trữ nhà nước, bộ máy nhân lực và quy định, quy chế làm việc, đều ảnh hưởng tới việc thực hiện các nhiệm vụ được giao, trong đó có việc quản

lý chất lượng Cần phải có sự phân công nhân lực, phân bổ nguồn lực hiệu quả trong hệ thống, đồng thời các bộ phận cần phối hợp, trao đổi trong công việc, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ được giao và mục tiêu đề ra Bên cạnh đó, cần thường xuyên có những giải pháp hoàn thiện cơ chế hoạt động để tăng tính hiệu quả trong triển khai thực hiện, tiết kiệm thời gian và nguồn lực

- Về năng lực và phẩm chất của đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện việc quản lý chất lượng: Yếu tố quan trọng để đảm bảo các yêu cầu quản lý chất lượng lương thực DTQG là việc đảm bảo quy trình thực hiện nhập, xuất và lưu kho được thực hiện đúng quy định, giảm thiểu sai sót gây ảnh hưởng đến chất lượng lương thực bảo quản Việc đảm bảo quy trình bảo quản sẽ do kỹ thuật viên và thủ kho bảo quản đảm nhiệm, đây cũng đồng thời là lực lượng trực tiếp thực thi các tác nghiệp từ chuẩn bị kho tàng, nhập, bảo quản và xuất kho Do vậy, cần nâng cao năng lực của đội ngũ trên để tăng tính hiệu quả trong công tác quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

- Về các yếu tố thuộc về hệ thống cơ sở vật chất: Gồm có kho tàng bảo quản, công nghệ và thiết bị bảo quản, đây đều là những yếu tố có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ và góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng lương thực DTQG

+ Về kho dự trữ lương thực: Đây là một trong những yếu tố quan trọng cần lưu ý khi chuẩn bị cho việc bảo quản hàng hóa Kho chứa hàng cần phải đạt tiêu chuẩn và phù hợp với yêu cầu bảo quản cũng như đặc thù của mỗi loại mặt hàng dự trữ quốc gia Cần xây dựng hệ thống quy hoạch kho sao cho phù hợp với số lượng cũng như đảm bảo chất

lượng hàng được bảo quản trong kho

+ Về các công nghệ, kỹ thuật bảo quản hàng: Đây được coi là một trong những yếu tố có tác động mạnh mẽ đến chất lượng lương thực, giúp thay đổi, cải thiện chất lượng lương thực dự trữ quốc gia Việc áp dụng các kỹ thuật và công nghệ bảo quản tiên tiến, hiện đại sẽ giúp kéo dài thời gian bảo quản của sản phẩm, đảm bảo chất lượng hàng hóa trong quá trình bảo quản

+ Về thiết bị, công cụ sử dụng bảo quản: Đây là yếu tố quan trọng đi liền với việc

áp dụng các kỹ thuật, công nghệ; vì nếu sử dụng thiết bị cũ kỹ, lạc hậu khó có thể đáp ứng yêu cầu cao về kỹ thuật, công nghệ mới

- Về ngân sách: Đây là yếu tố có ảnh hưởng đến các yếu tố khác, được chia làm ngân sách thường xuyên và ngân sách chi DTQG Đối với ngân sách chi cho dự trữ quốc gia được sử dụng để mua lương thực dự trữ quốc gia và chi cho nghiệp vụ DTQG, cụ thể là công tác nhập, xuất, bảo quản hàng DTQG Đối với ngân sách thường xuyên được chi cho việc mua sắm, sửa chữa cơ sở vật chất, trang thiết bị sử dụng để bảo quản Ngoài

ra, ngân sách còn được dùng để chi trả tiền lương cho người lao động Do đó, để đảm bảo công tác quản lý chất lượng đáp ứng được các mục tiêu đề ra cần bố trí nguồn ngân sách hợp lý để chi trả các nhu cầu cần thiết, tránh gây thất thoát, lãng phí

- Về công tác chuyển đổi số: Đây là yếu tố quan trọng giúp tăng hiệu suất trong công tác quản lý hàng DTQG nói chung và quản lý chất lượng lương thực DTQG nói riêng Chuyển đổi số gồm số hóa các văn bản, dữ liệu giúp thuận tiện hơn trong việc lưu trữ, tra cứu, tổng hợp thông tin, bên cạnh đó là áp dụng các công nghệ mới trong quản

lý giúp tự động hóa quy trình, điều hành thông minh và giảm được sai sót thủ công trong vận hành

1.3.2 Yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài

- Cơ chế, chính sách pháp luật do Nhà nước ban hành: Đây là yếu tố có vai trò quan trọng ảnh hưởng tới hoạt động quản lý chất lượng lương thực DTQG Các cơ chế, chính sách do Nhà nước quy định về quản lý chất lượng sẽ là căn cứ để thực hiện việc xây dựng các quy chuẩn kỹ thuật và tổ chức thực hiện việc quản lý chất lượng lương thực DTQG Các tổ chức, cá nhân đều phải tuân thủ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ theo đúng thẩm quyền được quy định Ngoài ra, còn có các cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư tài chính để đảm bảo hoạt động quản lý chất lượng được thực hiện hiệu quả

Do vậy, việc xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách của Nhà nước cần được quan tâm trước tiên để làm tiền đề cho công tác quản lý chất lượng lương thực tốt

- Điều kiện kinh tế - xã hội: Sự phát triển của ngành DTQG nói chung và công

tác quản lý chất lượng với mặt hàng lương thực nói riêng có sự ảnh hưởng qua lại đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia Dự trữ quốc gia vững mạnh, đáp ứng các nhiệm vụ đột xuất, cấp bách hay ứng phó với thiên tai, thảm họa, biến cố an ninh, quốc phòng, góp phần giúp nền kinh tế phát triển, đảm bảo an ninh xã hội Và khi một quốc gia càng phát triển, gia tăng tiềm lực kinh tế thì hoạt động DTQG càng được chú trọng, được đầu tư nguồn lực để thực hiện tốt công tác mua bán lương thực hay đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, công nghệ bảo quản và đáp ứng nhu cầu về mặt nhân sự đối với công tác quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia

- Điều kiện tự nhiên: gồm các điều kiện về thời tiết, khí hậu và địa hình Điều kiện tự nhiên của một quốc gia, vùng lãnh thổ có sự tác động nhất định tới việc sản xuất lương thực, do đó ảnh hưởng tới việc xây dựng kế hoạch mua lương thực, hay xác định các công nghệ kỹ thuật bảo quản và thời gian bảo quản lương thực

- Thế mạnh khoa học - công nghệ: Sự phát triển khoa học - công nghệ là nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội, do đó cũng là nội dung cần ưu tiên tập trung phát triển Đồng thời, khi khoa học - công nghệ được phát triển, yêu cầu về chất lượng lương thực đầu vào cũng như các công nghệ kỹ thuật sử dụng trong khâu bảo quản và vận chuyển cũng tăng lên Một số xu hướng công nghệ trong sản xuất tiêu dùng phổ biến hiện nay có thể kể đến như xu hướng số hóa, xu hướng tự động hóa hay sử dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây trong quản lý

- Các đơn vị cung ứng và bảo quản lương thực: Các đơn vị cung ứng lương thực

và cung ứng dịch vụ bảo quản có ảnh hưởng đến việc quản lý chất lượng lương thực dự trữ quốc gia Cụ thể, các đơn vị cung ứng lương thực được lựa chọn cần đáp ứng các điều kiện yêu cầu về chất lượng hàng, về mức độ uy tín và thực hiện cung cấp hàng đầy

đủ, đúng thời hạn ký kết Các đơn vị cung ứng dịch vụ bảo quản được lựa chọn cần có kho, công nghệ bảo quản đáp ứng tiêu chuẩn và thực hiện nhập, xuất, bảo quản đúng quy trình, đảm bảo định mức kỹ thuật và định mức chi phí được giao

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GẠO DỰ TRỮ QUỐC GIA TẠI TỔNG CỤC

DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2019-2023

2.1 Khái quát về Tổng cục Dự trữ Nhà nước và gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước giai đoạn 2019-2023

2.1.1 Khái quát về lịch sử hình thành và phát triển của Tổng cục Dự trữ Nhà nước

Trải qua gần 70 năm hình thành và phát triển, Tổng cục Dự trữ Nhà nước nói riêng và ngành dự trữ nhà nước nói chung đã góp phần cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tổng cục Dự trữ Nhà nước, tiền thân là Cục Quản

lý Dự trữ Vật tư Nhà nước trực thuộc Phủ Thủ tướng được thành lập ngày 7/8/1956, trong bối cảnh đất nước đang tạm chia cắt hai miền, với nhiệm vụ chiến lược đó là xây dựng, phát triển kinh tế ở miền Bắc và phục vụ công cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước

ở miền Nam thông qua kịp thời tăng cường nguồn lực DTQG Qua từng thời kỳ, để đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, tổ chức bộ máy và hoạt động của ngành dự trữ

có nhiều thay đổi, cụ thể từ năm 1965 đến năm 1984, các mặt hàng DTQG chuyên ngành, đặc chủng được giao cho các Bộ trực tiếp quản lý, sau đó thành lập Cục Quản lý

dự trữ vật tư Nhà nước để tập trung thống nhất quản lý DTQG về một đầu mối, với 9

Bộ, ngành trực tiếp quản lý hàng DTQG Tuy có sự thay đổi theo từng giai đoạn, nhưng

sự thống nhất quản lý của nhà nước đối với DTQG thể hiện ở việc tập trung nguồn lực

dự trữ quốc gia để sử dụng một cách hiệu quả, đạt được mục tiêu đề ra theo từng giai đoạn Ngày 24/8/2000, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 102/2000/TTg chuyển Cục Dự trữ quốc gia về trực thuộc Bộ Tài chính, để gắn quản lý nguồn lực tài chính với nguồn lực DTQG, phát triển ngành dự trữ phù hợp với chiến lược phát triển tài chính của đất nước Từ đó, đã từng bước xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về DTQG thông qua ban hành Luật Dự trữ quốc gia và các văn bản có liên quan

Bộ máy của ngành dự trữ quốc gia cũng được hoàn thiện thích ứng với từng giai đoạn Theo Quyết định số 106/2009/QĐ-TTg ngày 20/8/2009 và gần đây Quyết định số 36/2019/QĐ-TTg ngày 25/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ, Tổng cục Dự trữ Nhà nước được tổ chức theo hệ thống dọc với 3 cấp quản lý: cấp Tổng cục, cấp Cục Dự trữ Nhà nước khu vực và cấp Chi cục Dự trữ Nhà nước

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Dự trữ Nhà nước

2.1.2.1 Chức năng, nhiệm vụ

Tổng cục Dự trữ Nhà nước là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về dự trữ quốc gia và trực tiếp quản lý các loại hàng dự trữ quốc gia theo quy định của pháp luật

Tổng cục DTNN thực hiện chức năng thông qua tham mưu ban hành cấp có thẩm quyền các văn bản liên quan đến DTQG (như các quyết định, chiến lược, ) và ban hành các văn bản hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, văn bản cá biệt thuộc phạm vi quản lý Ngoài ra, Tổng cục DTNN trực tiếp quản lý các mặt hàng DTQG thuộc danh mục được Chính phủ phân công cho Bộ Tài chính quản lý và thực hiện các công tác khác như đầu

tư xây dựng, thanh tra chuyên ngành, kiểm tra hoạt động theo phân công, phân cấp

Bên cạnh đó, Tổng cục DTNN được giao tổ chức nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ bảo quản, quản lý DTQG; tổ chức thực hiện công tác thống kê và chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất về tình hình quản lý, sử dụng hàng DTQG

và nguồn lực khác; thực hiện hợp tác quốc tế về DTQG theo quy định của pháp luật Cuối cùng, Tổng cục DTNN cũng thực hiện quản lý tổ chức bộ máy và các chế độ liên quan theo quy định của pháp luật, thực hiện quản lý tài chính, tài sản được giao, thực hiện cải cách hành chính theo mục tiêu và nội dung chương trình cải cách hành chính Ngoài ra, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật và do Bộ trưởng Bộ Tài chính giao

2.1.2.2 Cơ cấu tổ chức

Cơ cấu tổ chức của Tổng cục Dự trữ Nhà nước gồm: Cơ quan Tổng cục Dự trữ Nhà nước tại Trung ương gồm 09 tổ chức hành chính; Cục Dự trữ Nhà nước khu vực trực thuộc Tổng cục gồm 22 đơn vị; Chi cục Dự trữ Nhà nước trực thuộc Cục Dự trữ Nhà nước khu vực gồm 96 đơn vị Đối với bộ máy quản lý gạo DTQG tại cơ quan Tổng cục DTNN được thể hiện ở hình dưới

Hình 2.1 Cơ cấu tổ chức quản lý của Tổng cục Dự trữ Nhà nước

Nguồn: Tác giả tự tổng hợp

2.1.3 Đặc điểm nhân lực của Tổng cục Dự trữ Nhà nước

Bảng 2.1: Thống kê nhân lực của Tổng cục Dự trữ Nhà nước giai đoạn 2019-2023

Qua bảng số liệu trên, có thể thấy tổng số biên chế hiện có tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước không có nhiều sự thay đổi trong giai đoạn 2019 - 2023 Tỷ lệ nhân lực dưới

40 tuổi chiếm xấp xỉ 50% trong tổng số biên chế Về trình độ, số lượng công chức có trình độ trung cấp giảm dần qua các năm, số lượng công chức có trình độ cao đẳng, đại học và thạc sĩ có xu hướng tăng dần

Tại cơ quan Tổng cục Dự trữ Nhà nước có Vụ chuyên môn tham mưu về quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia là Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản, với các công chức đều có trình độ từ Đại học trở lên, tốt nghiệp từ các trường đại học chuyên đào tạo

về quản lý, bảo quản hàng hóa như Đại học Bách khoa, Đại học Nông nghiệp, Đây cũng là đội ngũ có vai trò quan trọng trong việc thực hiện công tác quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia Các Vụ chuyên môn khác cũng gồm nhân lực tốt nghiệp trình độ Đại học trở lên thực hiện tổ chức hướng dẫn thực hiện quản lý gạo DTQG

2.1.4 Kết quả hoạt động với mặt hàng gạo dự trữ quốc gia của Tổng cục

Dự trữ Nhà nước giai đoạn 2019 - 2023

Trong giai đoạn 2019 - 2023, Tổng cục Dự trữ Nhà nước đã thực hiện xây dựng

và triển khai kế hoạch dự trữ quốc gia đối với các mặt hàng lương thực và vật tư thiết

bị, trong đó có mặt hàng gạo dự trữ quốc gia

Bảng 2.2: Kết quả thực hiện đối với mặt hàng gạo dự trữ quốc gia tại Tổng cục

Dự trữ Nhà nước trong giai đoạn 2019 - 2023

Gạo tồn kho đầu kỳ 105.000 142.000 128.000 135.000 203.979

Kế hoạch nhập gạo được giao 200.000 190.000 190.000 220.000 220.000

Kế hoạch nhập gạo thực tế 200.000 190.000 194.538 214.000 136.802

Lượng gạo xuất cấp 110.784 130.428 253.303 106.092 108.118

Nguồn: Tổng cục Dự trữ Nhà nước (2024)

Theo bảng trên, lượng gạo DTQG được giao nhập kho có sự tăng theo từng năm

do yêu cầu gia tăng về nguồn lực DTQG, cũng như để đáp ứng các tình huống đột xuất, cấp bách trước những diễn biến kinh tế - xã hội phức tạp toàn cầu Lượng gạo DTQG

được giao chỉ tiêu thực hiện mua và nhập kho trong 05 năm gần đây dao động từ 190.000 đến 220.000 tấn Các năm từ 2019 đến 2022 đều đạt trên 95% chỉ tiêu kế hoạch được giao, tuy nhiên năm 2023, chỉ đạt 62% chỉ tiêu kế hoạch được giao

Về lượng gạo DTQG được sử dụng để thực hiện xuất cấp đa phần các năm đều giữ ở con số dưới mức gạo nhập kho, dao động từ 100.000 đến 130.000 tấn trên năm, ngoại trừ năm 2021, khi lượng gạo xuất cấp đạt trên 250.000 tấn Nguyên nhân do năm

2021 là năm chịu nhiều ảnh hưởng do đại dịch Covid-19, dẫn đến nhu cầu xuất cấp gạo DTQG tăng cao đột biến để hỗ trợ các địa phương, người dân chống dịch Lượng gạo DTQG xuất cấp đã đáp ứng được các nhiệm vụ đề ra, qua đó khẳng định vai trò của ngành dự trữ trong việc đảm bảo an ninh, quốc phòng, hỗ trợ việc phục hồi kinh tế trong giai đoạn trên

2.2 Thực trạng quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia tại cơ quan Tổng cục Dự trữ Nhà nước

2.2.1 Bộ máy quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia

Như đã nêu ở trên, bộ máy quản lý hàng DTQG nói chung và gạo DTQG nói riêng tại Tổng cục DTNN gồm 01 Tổng cục trưởng, 03 Phó Tổng cục trưởng và 07 Vụ thực hiện công tác chuyên môn Tổng cục trưởng là người trực tiếp điều hành và giao nhiệm vụ cho các Phó Tổng cục trưởng Các Phó Tổng cục trưởng theo dõi, chỉ đạo các công việc tại các Vụ chuyên môn thực hiện quản lý

Đối với Vụ Kế hoạch, Vụ Tài vụ - Quản trị sẽ thực hiện xây dựng các loại kế hoạch, quy định và hướng dẫn về quản lý chất lượng gạo DTQG Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản sẽ chủ trì thực hiện tham mưu ban hành các thông tư về quy chuẩn kỹ thuật đối với các mặt hàng DTQG nói chung và gạo DTQG nói riêng Ngoài ra, Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản thực hiện theo dõi, tổng hợp các báo cáo chất lượng do các đơn vị gửi Các văn bản quy phạm pháp luật khi được ban hành đồng thời sẽ do Vụ Chính sách và Pháp chế tham gia tham mưu Vụ Quản lý hàng dự trữ thực hiện theo dõi số lượng gạo nhập, xuất

và bảo quản định kỳ Vụ Thanh tra - Kiểm tra sẽ chủ trì, phối hợp với các Vụ liên quan thực hiện thanh tra, kiểm tra các nội dung liên quan đến quản lý đảm bảo chất lượng gạo DTQG

Vụ Tổ chức cán bộ chủ trì xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện

Hiện nay, tại Tổng cục Dự trữ Nhà nước, các đơn vị kể trên đều đang có số lượng nhân lực dao động từ 15 đến 30 người, đa phần đều tốt nghiệp trình độ Đại học trở lên, phù hợp với yêu cầu về năng lực và chuyên môn được giao Tính đến 01/01/2024, tại Tổng cục DTNN có tổng cộng 168 cán bộ, trong đó có 125 cán bộ thuộc bộ máy quản

lý gạo DTQG

Bảng 2.3: Thống kê nhân lực thực hiện chức năng quản lý nhà nước của Tổng cục

Dự trữ Nhà nước trong giai đoạn 2019-2023

Trong giai đoạn 2019-2023, để tăng cường lực lượng của bộ máy quản lý, Tổng cục DTNN cũng đã tổ chức kỳ tuyển dụng vào năm 2021, và tuyển dụng được tại cơ quan Tổng cục là 59/69 chỉ tiêu Số công chức mới tuyển chỉ mới đáp ứng một phần nhu cầu tại các đơn vị Bên cạnh đó, số lượng công chức nghỉ hưu trong giai đoạn tới từ năm

2024 đến năm 2028 dự kiến khoảng 35 công chức, chiếm tỉ lệ khoảng 21% số lượng công chức hiện có Do đó, việc tuyển dụng công chức nói chung và tại các vị trí trực tiếp thực hiện công tác quản lý gạo DTQG nói riêng là nhu cầu cần thiết và cần sớm thực hiện

Hộp 2.1 Đánh giá về Bộ máy quản lý chất lượng gạo DTQG tại Tổng cục DTNN

Nguồn: Phỏng vấn của tác giả (2024)

“Đối với công tác quản lý chất lượng gạo dự trữ quốc gia, bộ máy quản lý hiện nay về cơ bản đã được hình thành và đi vào hoạt động ổn định, tuy vẫn còn thiếu nhiều nhân lực có trình độ, chuyên môn Trong 05 năm vừa qua, Tổng cục Dự trữ Nhà nước đã

tổ chức 01 kỳ thi tuyển dụng, số công chức mới tuyển dụng mới đáp ứng một phần nhu cầu còn thiếu của các đơn vị Do đó, việc bổ sung, tạo nguồn công chức kế cận là vô cùng cần thiết để đáp ứng nhiệm vụ chính trị được giao và duy trì sự phát triển của ngành.”

2.2.2 Tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng gạo dự trữ quốc gia

Đối với công tác tham mưu ban hành các quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến gạo DTQG, theo quy định, Tổng cục Dự trữ Nhà nước được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ giúp Bộ Tài chính quản lý nhà nước về lĩnh vực DTQG Do vậy, chủ thể quản

lý nhà nước về lĩnh vực DTQG nói chung và công tác quản lý chất lượng gạo DTQG nói riêng là Tổng cục Dự trữ Nhà nước Từ khi Luật Dự trữ quốc gia được Quốc hội thông qua năm 2012, Tổng cục DTNN đã tập trung xây dựng và tham mưu trình Bộ Tài chính ban hành các thông tư về quản lý chất lượng như Thông tư số 130/2014/TT-BTC ngày 09/9/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia; Thông tư số 182/2013/TT-BTC ngày 04/12/2013 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hàng dự trữ quốc gia; Thông

tư số 108/2013/TT-BTC ngày 13/8/2013 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định về quản

lý định mức kinh tế-kỹ thuật hàng dự trữ quốc gia

Về quy trình tham mưu ban hành quy chuẩn hiện nay, được thực hiện căn cứ trên

hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, cụ thể gồm có các Luật (Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật 2018, Luật Dự trữ quốc gia 2012, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 và sửa đổi năm 2020) và các văn bản hướng dẫn, các văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tài chính và Tổng cục DTNN (Nghị định số 14/2023/NĐ-CP ngày 20/4/2023 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính, Quyết định số 36/2019/QĐ-TTg ngày 25/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Dự trữ Nhà nước thuộc Bộ Tài chính), và các Thông tư hướng dẫn xây dựng quy chuẩn kỹ thuật (Thông tư số 26/2019/TT-BKHCN ngày 25/12/2019 của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết xây dựng, thẩm định và ban hành quy chuẩn kỹ thuật, Thông tư số 182/2013/TT-BTC ngày 04/12/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hàng DTQG)

Căn cứ quyết định được cấp có thẩm quyền giao, Tổng cục DTNN giao đơn vị chuyên môn thuộc cơ quan Tổng cục, là Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản xây dựng

kế hoạch cụ thể trình Lãnh đạo Tổng cục phê duyệt Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản sẽ thực hiện phân công và giao nhiệm vụ cụ thể cho các chuyên viên trong Vụ, đồng thời thành lập Tổ soạn thảo Thông tư (gồm các thành viên là cán bộ, công chức tại Tổng cục DTNN) Vụ Chính sách và Pháp chế sẽ thực hiện tham gia ý kiến và theo dõi tiến độ xây dựng Thông tư Tổ soạn thảo Thông tư xây dựng dự thảo Thông tư, trình Lãnh đạo Tổng cục gửi xin ý kiến các đơn vị có liên quan (các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, các đơn vị tư vấn kỹ thuật) và đăng tải lấy ý kiến rộng rãi trên cổng thông tin điện

tử Tổng cục DTNN Sau khi tiếp thu, hoàn thiện dự thảo, tiếp tục trình Tổng cục DTNN trình cấp có thẩm quyền gửi xin ý kiến các bộ, ngành có liên quan (Bộ Khoa học và Công nghệ) Sau khi tổng hợp, giải trình, tiếp thu, Tổng cục DTNN trình cấp có thẩm quyền ban hành Thông tư

Đối với mặt hàng gạo DTQG, cụ thể trong giai đoạn 2019-2023, Tổng cục DTNN

đã tham mưu Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 78/2019/TT-BTC ngày 12/11/2019 ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với gạo DTQG và Thông tư số 19/2024/TT-BTC ngày 22/3/2024 quy định về định mức kinh tế - kỹ thuật bảo quản hàng DTQG và định mức hao hụt thóc, gạo DTQG do Tổng cục DTNN trực tiếp quản lý Thông tư quy chuẩn kỹ thuật gạo DTQG trên có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2020 và thay thế Thông tư trước đó là Thông tư số 205/2011/TT-BTC ngày 30/11/2011

Hộp 2.2 Đánh giá về công tác tham mưu ban hành quy chuẩn chất lượng gạo

DTQG tại Tổng cục DTNN

Nguồn: Phỏng vấn của tác giả (2024)

Ngoài việc tham mưu ban hành các văn bản nêu trên, việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật quy định về quản lý chất lượng hàng DTQG nói chung và mặt hàng gạo DTQG nói riêng cũng được triển khai đầy đủ, kịp thời để các cán bộ, công chức thuộc Tổng cục DTNN và các đối tượng có liên quan khác nắm bắt được các nội dung cơ bản của các văn bản pháp luật về quản lý chất lượng để tổ chức triển khai thực hiện, đưa các quy định vào thực tiễn đời sống Tổng cục DTNN đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến thông qua các hình thức như đăng bài trên Cổng Thông tin điện tử của Tổng cục DTNN, Cổng Thông tin Bộ Tài chính, in sách; phối hợp với các đơn vị báo chí tổ chức thực hiện các chuyên mục, tin, bài phổ biến Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành Ngoài ra, Tổng cục DTNN cũng tổ chức các khóa học hướng dẫn, phổ biến nội dung các văn bản quy định về quản lý chất lượng cho các đối tượng là cán bộ thuộc cơ quan Tổng cục DTNN, các đơn vị trực thuộc Tổng cục

“Đối với mặt hàng gạo DTQG, Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản đã tham mưu trình Tổng cục DTNN trình Bộ ban hành Thông tư về quy chuẩn đối với mặt hàng để phù hợp với hệ thống quy phạm pháp luật hiện nay Mặt hàng gạo là mặt hàng quan trọng, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp, đột xuất, cấp bách, vậy nên việc tham mưu ban hành xây dựng các văn bản quy chuẩn cần phải kịp thời, để căn cứ trên đó, Tổng cục DTNN cũng như các Cục DTNN khu vực có thể hoàn thành nhiệm vụ được Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ giao.”

Tuy nhiên, hiện nay, đối với việc tham mưu ban hành quy chuẩn kỹ thuật gạo DTQG vẫn chưa được chủ động do chưa gắn với kế hoạch hàng năm mà mới chỉ được quy định chung trong chiến lược DTQG

2.2.3 Tổ chức thực hiện quy định, hướng dẫn về chất lượng gạo dự trữ quốc gia

2.2.3.1 Ban hành văn bản hướng dẫn về chất lượng gạo dự trữ quốc gia

Việc ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ liên quan đến quản lý chất lượng (gồm các hướng dẫn về việc thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hướng dẫn đánh giá chất lượng trước khi nhập kho và phân công trách nhiệm quản lý trong quá trình lưu kho cho các đơn vị) sẽ giúp cho các đơn vị cấp dưới có căn cứ để thực hiện việc quản lý chất lượng hàng DTQG

Đối với ban hành hướng dẫn về chất lượng gạo dự trữ quốc gia, Tổng cục DTNN

sẽ giao cho đơn vị thuộc cơ quan Tổng cục là Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản xây dựng dự thảo, xin ý kiến các đơn vị thuộc Tổng cục Sau khi tiếp thu, tổng hợp, hoàn thiện, Vụ Khoa học và Công nghệ bảo quản sẽ trình Lãnh đạo Tổng cục phê duyệt, ban hành Văn bản sẽ được gửi đến các đơn vị thuộc và trực thuộc Tổng cục để nắm rõ

Trong giai đoạn 2019-2023, Tổng cục DTNN đã triển khai xây dựng quy chế quản lý chất lượng hàng DTQG để cụ thể hóa các văn bản quy phạm pháp luật được Bộ Tài chính ban hành và để thực hiện có hiệu quả công tác quản lý chất lượng, song song với việc giải quyết các khó khăn vướng mắc đối với công tác quản lý chất lượng hàng DTQG Cụ thể, Quyết định số 591/QĐ-TCDT ngày 01/7/2015 của Tổng cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước ban hành Quy chế quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia

do Tổng cục Dự trữ Nhà nước trực tiếp quản lý gồm các nội dung cơ bản:

- Quy định cụ thể việc quản lý chất lượng hàng DTQG (trong đó có mặt hàng gạo DTQG) theo quy định của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia: quy định về trách nhiệm rà soát, sửa đổi, bổ sung tham mưu xây dựng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; trách nhiệm tham gia xây dựng quy chuẩn kỹ thuật của các Cục DTNN Khu vực…;

- Quy định trách nhiệm đánh giá chất lượng hàng DTQG khi nhập kho đối với từng cấp; trách nhiệm đánh giá chất lượng hàng DTQG trong quá trình lưu kho và xuất kho của từng cấp;

- Quy định về chi phí đánh giá chất lượng hàng DTQG trong quá trình nhập kho, lưu kho và xuất kho dự trữ quốc gia và trách nhiệm chi trả chi phí đánh giá sự phù hợp chất lượng hàng DTQG;