HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG KINH TẾ, LUẬT VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC KHOA TÀI CHÍNH CÔNG TIỂU LUẬN KHÔNG THUYẾT TRÌNH MÔN: QUẢN TRỊ XUẤT NHẬP KHẨU ĐỀ BÀI: Trong quá trình tổ chức thực hiện hợp đồng
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG KINH TẾ, LUẬT VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
KHOA TÀI CHÍNH CÔNG
TIỂU LUẬN KHÔNG THUYẾT TRÌNH MÔN: QUẢN TRỊ XUẤT NHẬP KHẨU
ĐỀ BÀI:
Trong quá trình tổ chức thực hiện hợp đồng nhập khẩu hàng hóa, nhập khẩu có thể gặp phải những rủi ro nào trong mỗi bước thực hiện quy trình này Hãy trình bày các biện pháp để
phòng ngừa hay hạn chế thiệt hại đối với các rủi ro trong từng bước này?
Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Lê Tấn Bửu
Mã lớp học phần: 24C1BUS50301215
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Gia Vy 31221026699
TP Hồ Chí Minh, ngày 11 tháng 11 năm 2024
Trang 2MỤC LỤC
1 Làm thủ tục nhập khẩu theo quy định của nhà nước 5
2 Thực hiện những công việc bước đầu của khâu thanh toán 5
3 Thuê phương tiện vận tải 5
4 Mua bảo hiểm 6
5 Làm thủ tục hải quan 6
6 Nhận hàng 6
7 Kiểm tra hàng hoá nhập khẩu 8
8 Khiếu nại 8
9 Thanh toán 9
1 Trong khâu làm thủ tục nhập khẩu theo quy định của nhà nước 9
1.1 Những rủi ro có thể gặp 9
1.2 Cách phòng ngừa hoặc hạn chế thiệt hại 9
2 Trong thực hiện những công việc đầu tiên của khâu thanh toán 10
2.1 Những rủi ro có thể gặp 10
2.2 Cách phòng ngừa hoặc hạn chế thiệt hại 10
3 Trong khâu thuê phương tiện vận tải 11
3.1 Những rủi ro có thể gặp 11
3.3 Cách phòng ngừa hoặc hạn chế thiệt hại 11
4 Trong việc mua bảo hiểm 12
3.1 Những rủi ro có thể gặp 12
4.2 Cách giảm thiểu/phòng ngừa/ngăn chặn rủi ro 12
5 Trong quá trình làm thủ tục hải quan 13
5.1 Những rủi ro có thể gặp 13
5.2 Cách giảm thiểu/phòng ngừa/ngăn chặn rủi ro 13
6 Nhận hàng 14
6.1 Những rủi ro có thể gặp 14
6.2 Cách giảm thiểu/phòng ngừa/ngăn chặn rủi ro 14
7 Kiểm tra hàng hoá nhập khẩu 14
Trang 37.1 Những rủi ro có thể gặp 14
7.2 Cách giảm thiểu/phòng ngừa/ngăn chặn rủi ro 15
8 Thanh toán 15
8.1 Những rủi ro có thể gặp 15
9.2 Cách giảm thiểu/phòng ngừa/ngăn chặn rủi ro 15
Trang 4TÓM TẮT
Sau khi hợp đồng được ký kết, công việc hết sức quan trọng là tổ chức thực hiện các hợp đồng đó Khi thực hiện hợp đồng, bên bán và bên mua làm nhiệm vụ chủ yếu của mình theo nghĩa vụ quy định trong hợp đồng:
• Bên bán làm các việc để giao hàng và chứng từ cho người mua
• Bên mua nhận hàng và trả tiền cho người bán theo hợp đồng
Để thực hiện một hợp đồng nhập khẩu, bên mua phải tiến hành các công việc theo từng bước như Hình1 Tuy nhiên, mỗi công việc trong từng khâu đều hết sức quan trọng, chỉ một lỗi sai nhỏ thôi có thể khiến cho toàn bộ lô hàng bị huỷ bỏ hoặc trả về nước xuất khẩu Vì vậy, việc lường trước các rủi ro trong từng bước của quy trình thực hiện hợp đồng nhập khẩu hàng hoá là cần thiết, từ đó xây dựng nên một hệ thống các biện pháp để phòng ngừa hay hạn chế thiệt hại đối với từng loại rủi ro
Trang 5Hình 1: Các bước thực hiện quy trình hợp đồng nhập khẩu
Trang 6CHƯƠNG 1: CÁC KHÂU CƠ BẢN CỦA QUY TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN
HỢP ĐỒNG NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ
1 Làm thủ tục nhập khẩu theo quy định của nhà nước
Giấy phép là tiền đề quan trọng về mặt pháp lý để tiến hành các khâu khác trong mỗi chuyến hàng nhập khẩu Ở Việt Nam thủ tục xin giấy phép được thay đổi rất nhiều trong thời gian qua, theo xu hướng ngày càng đơn giản và thuận lợi Mỗi mặt hàng cụ thể, tại từng thời điểm nhất định, sẽ phải tuân thủ các quy định cụ thể của Nhà nước và các cơ quan có thẩm quyền về giấy phép và thủ tục nhập khẩu, bao gồm Bộ Công Thương và các Bộ quản lý chuyên ngành, theo các điều khoản 5-11, Nghị định 12 cùng các phụ lục liên quan
Sau khi chuẩn bị đầy đủ các chứng từ cần thiết, doanh nghiệp sẽ nộp hồ sơ lên hệ thống một cửa quốc gia tại địa chỉ www.vnsw.gov.vn Thời gian chờ phê duyệt và cấp giấy phép nhập khẩu là từ 3 đến 5 ngày làm việc Giấy phép nhập khẩu gà đông lạnh có hiệu lực trong vòng 3 tháng kể từ ngày cấp
a Nếu hợp đồng quy định thanh toán bằng L/C thì cần thực hiện các công việc sau:
• Làm đơn đề nghị/giấy yêu cầu phát hành L/C
• Thực thi ký quỹ để mở L/C
• Chờ ngân hàng mở L/C theo yêu cầu
b Nếu thanh toán bằng CAD thì nhà nhập khẩu cần tới Ngân hàng yêu cầu mở tài khoản tín thác để thanh toán tiền cho nhà xuất khẩu
b Nếu thanh toán bằng TT trả trước thì nhà nhập khẩu cần làm thủ tục chuyển tiền theo đúng quy định trong hợp đồng
b Nếu thanh toán bằng nhờ thu hoặc chuyển tiền trả sau thì nhà nhập khẩu chờ người bán giao hàng rồi mới tiến hành công việc của khâu thanh toán
3 Thuê phương tiện vận tải
Trong trường hợp tại hợp đồng xuất khẩu quy định hàng hoá được giao tại nước xuất khẩu và và thoả thuận điêu kiện Incoterm theo các điều kiện giao hàng EXW, FAS, FCA, FOB, thì người mua sẽ là người thuê phương tiện vận tải
Việc thuê tàu, lưu cước là một nghiệp vụ không đơn giản, đòi hỏi phải có kinh nghiệm,
có thông tin về tình hình vật giá và giá cước, hiểu biết tinh thông về các điều khoản của hợp
Trang 7đồng thuê tàu, nên trong nhiều trường hợp, đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu thường uỷ thác việc thuê tàu cho môi giới - các công ty vận tải thuê tàu
Tuỳ các trường hợp cụ thể, người nhập khẩu có thể lựa chọn các phương thức thuê tàu:
• Phương thức thuê tàu chợ
• Phương thức thuê tàu chuyến
• Phương thức thuê tàu định hạn
4 Mua bảo hiểm
Khi mua hàng theo các điều kiện EXW, FCA, FAS, FOB, CFR, CPT, nhà nhập khẩu cần phải mua bảo hiểm cho hàng hóa và thực hiện các công việc sau đây:
• Chọn điều kiện thích hợp để mua bảo hiểm
• Làm giấy yêu cầu bảo hiểm
• Đóng phí bảo hiểm và lấy chứng thư bảo hiểm
5 Làm thủ tục hải quan
Theo khoản 1 Điều 21 Luật Hải quan 2014 như sau: Khi làm thủ tục hải quan, người khai hải quan có trách nhiệm:
a) Khai báo và nộp tờ khai hải quan; nộp hoặc xuất trình các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan theo quy định tại Điều 24 của Luật này
b) Đưa hàng hóa và phương tiện vận tải đến địa điểm quy định để kiểm tra thực tế
c) Nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật về thuế, phí,
lệ phí và các quy định pháp lý liên quan
6 Nhận hàng
Theo quy định của Nhà nước, các cơ quan vận tải (như cảng, ga) có trách nhiệm tiếp nhận và bảo quản hàng hóa nhập khẩu từ các phương tiện vận tải quốc tế và giao hàng cho các đơn vị nhập khẩu theo lệnh giao hàng của đơn vị vận tải (hãng tàu, đại lý, )
Vì vậy, khi hàng cập cảng, hãng tàu sẽ trực tiếp thực hiện việc giao nhận hàng với cảng
và đưa hàng về vị trí an toàn như kho hoặc bãi Chủ hàng phải ký hợp đồng ủy thác cho cảng thực hiện các công việc này
Thủ tục nhận hàng:
a Nhận hàng rời: là loại hàng hoá có số lượng không lớn, không đủ một tàu hoặc hàng container rút ruột tại cảng (gửi theo phương thức LCL/LCL)
Trang 8• Bước 1: Chủ hàng đến cảng hoặc chủ tàu (nếu hãng tàu đã thuê bao kho) để đóng phí lưu kho và xếp dỡ, lấy biên lai
• Bước 2: Chủ hàng đem biên lai lưu kho, 03 bản D/O, Invoice và Packing List đến văn phòng đại lý hãng tàu tại cảng để ký xác nhận D/O, tìm vị trí để hàng, tại đây lưu 01 D/O
• Bước 3: Chủ hàng tiếp tục mang 02 D/O còn lại đến bộ phận kho vận để làm phiếu xuất kho Bộ phận này giữ 01 D/O và làm 02 phiếu xuất kho cho chủ hàng
• Bước 4: Chủ hàng đem 02 phiếu xuất kho đó đến để xem hàng, làm thủ tục xuất kho, tách riêng hàng hoá để chờ hải quan kiểm tra
• Bước 5: Sau khi hải quan xác nhận “hoàn thành thủ tục hải quan” hàng được xuất kho, mang ra khỏi cảng để đưa về địa điểm quy định
b Nhận nguyên container, hải quan kiểm tra tại kho riêng:
• Bước 1: Làm đơn xin kiểm hàng tại kho riêng, nộp kèm theo bộ hồ sơ đăng ký thủ tục hải quan (bắt buộc)
• Làm thủ tục mượn container tại hãng tàu: đóng toàn bộ chi phí xếp dỡ, vận chuyển
• Bước 3: Đem bộ chứng từ: (03 bản D/O, biên lai thu phí xếp dỡ và phí vận chuyển của hãng tàu, biên lai thu tiền phí lưu giữ container, cùng với đơn xin mượn container đã được chấp thuận, sẽ được nộp tại văn phòng đại lý hãng tàu để làm thủ tục cấp giấy phép xuất container khỏi bãi
• Bước 4: Khi xuất container khỏi bãi, cần nộp một lệnh vận chuyển cho hải quan cổng cảng, một lệnh cho bảo vệ cảng và đưa container vào kho riêng
• Bước 5: Đến phòng giám quản và hải quan thành phố để đón cán bộ hải quan đi kiểm tra
• Bước 6: Xác nhận “Hoàn thành thủ tục hải quan”
c Nhận nguyên tàu hoặc nhận hàng với số lượng lớn
Sau khi nhận D/O, nộp hồ sơ cho hải quan, nhận NOR thông báo sẵn sàng bốc hàng, nhân viên giao nhận tiến hành nhận hàng hoá Trước khi mở hầm tàu cần có đại diện các cơ quan:
• Đơn vị nhập hàng
• Đại diện người bán (nếu có)
• Cơ quan kiểm định hàng hoá
• Đại diện tàu, đại lý tàu
Trang 9• Hải quan giám sát, hải quan kiểm hoá
• Đại diện cảng
• Bảo hiểm (nếu nghi ngờ hàng hóa có bảo hiểm bị hư hỏng)
Trong quá trình nhận hàng, nhân viên giao nhận phải thường xuyên bám sát hiện trường, cập nhật số liệu từng giờ, từng ca, từng ngày để kịp thời phát hiện sai sót mà có biện pháp xử
lý thích hợp Khi giao hàng xong cần ký “biên bản tổng kết giao nhận hàng hoá”
7 Kiểm tra hàng hoá nhập khẩu
Việc tiến hành công việc kiểm tra sẽ tuỳ theo chức năng của mỗi cơ quan
• Cơ quan giao thông (ga, cảng): Kiểm tra niêm phong kẹp chỉ trước khi dỡ hàng ra khỏi phương tiện
• Đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu: lập thư khiếu nại nếu nghi ngờ hoặc phát hiện hàng hóa bị tổn thất, và yêu cầu lập biên bản giám định
• Cơ quan kiểm dịch: Thực hiện kiểm dịch đối với hàng hoá là động vật hoặc thực vật
8 Khiếu nại
a Khiếu nại người bán
Người mua có quyền khiếu nại người bán nếu người bán không thực hiện đúng theo những gì đã thỏa thuận trong hợp đồng
• Nội dung khiếu nại:
- Tên và địa chỉ của bên khiếu nại và bên bị khiếu nại
- Cơ sở pháp lý của việc khiếu nại (theo hợp đồng số… ký ngày… giữa…)
- Lý do khiếu nại
- Yêu cầu cụ thể đối với người bán
• Hồ sơ khiếu nại còn có các chứng từ kèm theo làm bằng chứng khiếu nại, thông thường gồm:
- Hợp đồng mua bán
- Vận đơn
- Biên bản giám định
b Khiếu nại người vận tải:
Người mua có thể khiếu nại người chuyên chở nếu vi phạm các điều khoản đã ký kết trong hợp đồng, cụ thể là: người chuyên chở không cung cấp phương tiện vận tải đúng hạn hoặc cung cấp phương tiện chậm, hàng hóa bị tổn thất, mất mát, thiếu hụt, hoặc chất lượng hàng hóa kém do lỗi của người chuyên chở
Trang 10• Nội dung khiếu nại: (giống khiếu nại người bán)
c Khiếu nại bảo hiểm:
Thời hạn nộp hồ sơ khiếu nại: không quá 9 tháng (nếu khiếu nại tổn thất có liên quan đến trách nhiệm người thứ 3) kể từ khi hàng được dỡ khỏi tàu biển tại cảng có ghi tên trong hợp đồng bảo hiểm, trừ khi có thoả thuận khác
9 Thanh toán
Nếu thanh toán bằng L/C:
• Khi nhận bộ chứng từ do bên bán chuyển tới, ngân hàng mở L/C sẽ kiểm tra
- Nếu chứng từ hợp lệ thì ngân hàng thanh toán và thông báo cho người mua để
họ thanh toán lại cho ngân hàng, rồi nhận bộ chứng từ đi lấy hàng
- Nếu chứng từ không hợp lệ thì ngân hàng hỏi ý kiến người mua, tuỳ mức độ lỗi
mà sẽ có phương án xử lý thích hợp
10 Thanh lý hợp đồng
CHƯƠNG 2: NHỮNG RỦI RO CÓ THỂ GẶP VÀ CÁCH PHÒNG NGỪA HOẶC HẠN CHẾ THIỆT HẠI TRONG MỖI BƯỚC CỦA QUY TRÌNH TỔ CHỨC THỰC
HIỆN HỢP ĐỒNG NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ
1 Trong khâu làm thủ tục nhập khẩu theo quy định của nhà nước
1.1 Những rủi ro có thể gặp
• Nhà nhập khẩu không kịp cập nhật những thay đổi về luật pháp liên quan đến hoạt động kiểm dịch (nếu có nguồn gốc từ động vật hoặc thực vật), kinh doanh, hạn ngạch sản xuất nhập khẩu, hay giấy phép xuất nhập khẩu…
• Hàng hóa nhập khẩu không có giấy phép của Bộ Công Thương hoặc các bộ quản lý chuyên ngành
• Hàng hóa nhập khẩu không đáp ứng các quy định về kiểm định động vật, thực vật, an toàn vệ sinh thực phẩm, tiêu chuẩn và chất lượng, phải chịu sự kiểm tra của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành trước khi thông quan, dẫn đến việc chậm giao hàng, mất tính thời vụ của hàng hóa hoặc phát sinh chi phí thêm
1.2 Cách phòng ngừa hoặc hạn chế thiệt hại
• Nắm vững quy định pháp luật: Nghiên cứu kỹ lưỡng các quy định trong văn kiện của các Bộ Công thương và các bộ/cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về thuế, kiểm dịch, tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa để đảm bảo tuân thủ đầy đủ
Trang 11• Lập kế hoạch nhập khẩu chi tiết: Xây dựng kế hoạch nhập khẩu rõ ràng, bao gồm thông tin về nguồn gốc, số lượng, chất lượng hàng hóa, các loại giấy tờ cần thiết và lập ra sẵn thời gian dự kiến nhập khẩu
• Kiểm tra kỹ lưỡng hàng hóa trước khi nhập khẩu: Thực hiện kiểm tra chất lượng,
số lượng hàng hóa trước khi nhập khẩu để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh mà không làm ảnh hưởng hay mất thời gian của cả nhà nhập khẩu và cơ quan quản
lý nhà nước
2.1 Những rủi ro có thể gặp
Có nhiều hình thức thanh toán khác nhau, mỗi hình thức đều có những đặc điểm riêng, do đó rủi ro cũng khác nhau Cụ thể:
• Thanh toán bằng thư tín dụng (L/C), trong đó phải xác nhận tại ngân hàng của người hưởng lợi Rủi ro có thể phát sinh nếu phải chuyển 100% tiền ký quỹ ngay khi mở L/C hoặc thanh toán mà chưa có thông tin về bộ chứng từ Thậm chí, nhà nhập khẩu có thể phải chịu rủi ro nếu nhà xuất khẩu không giao hàng, và hợp đồng lại không quy định điều khoản phạt
• Thanh toán theo hình thức chuyển tiền, với tỷ lệ đặt cọc trước cao, thậm chí lên đến 100% trị giá hàng hóa Sau khi thanh toán, người mua mới nhận được hàng, và nếu người bán không giao hàng, việc đòi lại tiền có thể gặp rất nhiều khó khăn
2.2 Cách phòng ngừa hoặc hạn chế thiệt hại
• Nhà nhập khẩu cần đàm phán được theo phương thức thanh toán nào đảm bảo tính an toàn và ít rủi ro hơn Điển hình như, hiện nay nhiều nhà nhập khẩu đã đàm phán được theo phương thức chuyển tiền sau khi nhận hàng hoặc nhờ thu
• Trong quá trình thực hiện hợp đồng, các nhà nhập khẩu nên kiểm tra thường xuyên, giám sát việc tuân thủ quy chế hoạt động của nhân viên, theo dõi diễn biến giao dịch
và kịp thời đưa ra các điều chỉnh phù hợp Ví dụ, khi nhận thấy rủi ro do biến động giá, nhà nhập khẩu có thể chủ động đàm phán lại với đối tác; khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo từ người bán, nhiều doanh nghiệp đã yêu cầu tòa án ra lệnh sai áp để tạm dừng thanh toán Ngoài ra, khi có thông tin về tổn thất hàng hóa, doanh nghiệp cần chủ động liên hệ ngay với đại lý bảo hiểm để yêu cầu giám định tổn thất và tiến hành khiếu nại đòi bồi thường
Trang 123 Trong khâu thuê phương tiện vận tải
3.1 Những rủi ro có thể gặp
• Khi thuê tàu, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro thuê phảitàu cũ, không đủ khả năng đi biển, hãng tàu thiếu uy tín, nhân sự trên tàu không có năng lực, hoặc giá thấp thấp dẫn đến việc xếp hàng trên tàu không an toàn
• Hơn nữa, theo tập quán hiện nay, các mặt hàng có trọng lượng lớn như sắt thép, phân bón, gỗ… thường sử dụng vận đơn theo hợp đồng thuê tàu Trong trường hợp này, hợp đồng thuê tàu trở thành chứng cứ pháp lý ràng buộc trách nhiệm của các bên Tuy nhiên, phần lớn các nhà nhập khẩu thường chỉ yêu cầu người bán xuất trình vận đơn theo hợp đồng thuê tàu mà không yêu cầu kèm theo hợp đồng thuê tàu hoặc không quy định chi tiết các điều khoản thuê tàu trong hợp đồng ngoại thương Những rủi ro có thể xảy ra bao gồm:
- Tàu gặp phải thiên tai, bão, hoặc các sự kiện bất khả kháng, dẫn đến việc kéo dài thời gian vận chuyển làm ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa, đặc biệt là hàng nông sản, khiến nhà nhập khẩu bị chậm tiến độ nhận hàng Trong trường hợp nhà nhập khẩu đã ký hợp đồng bán hàng trong nước, việc chậm giao hàng
có thể dẫn đến phạt Nếu có tổn thất, quá trình đòi khoản bồi thường bảo hiểm cũng tốn thời gian, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh
- Người bán có thể câu kết với chủ tàu, ký hợp đồng với ít điều khoản trách nhiệm của cả người thuê tàu và chủ tàu, hoặc thậm chí làm giả chứng từ để yêu cầu thanh toán Sau khi thanh toán, nhà nhập khẩu có thể đợi rất lâu mà không nhận được hàng
- Chủ tàu hoặc nhà cung cấp có thể lừa đảo, bán hàng rồi biến mất, khiến nhà nhập khẩu gặp khó khăn trong việc đòi lại hàng hóa hoặc tiền thanh toán
• Nhà nhập khẩu có thể gặp rủi ro gia tăng chi phí do không thực sự am hiểu và đủ kinh nghiệm làm việc với các hãng tàu
3.3 Cách phòng ngừa hoặc hạn chế thiệt hại
• Tìm hiểu chi tiết về các thông tin liên quan đến tàu (tên tàu, quốc tịch, số đăng ký, kích thước, tải trọng, tốc độ, thiết bị trên tàu, bảng kê khai hàng hóa đã vận chuyển gần đây) cũng như độ uy tín của hãng tàu (giấy phép kinh doanh, giấy phép hoạt động đại lý tàu biển, bảo hiểm trách nhiệm dân sự, danh sách các khách hàng đã từng hợp tác, )
• Quy định chi tiết về thông tin và điều kiện của tàu trong hợp đồng
