Năng lực đặc thù - Phân tích và đánh giá được đề tài, thông tin cơ bản của văn bản thông tin VBTT, cách đặt nhan đề của tác giả; nhận biết được mục đích của người viết; biết suy luận và
Trang 1TRƯỜNG THPT TRẦN KHAI NGUYÊN
-*-*-*-* -HỘI THI GIÁO VIÊN GIỎI CẤP TRƯỜNG
NĂM HỌC 2023 – 2024
Kế hoạch bài dạy kĩ năng đọc
VĂN BẢN 3.
PHỤC HỒI TẦNG OZONE:
THÀNH CÔNG HIẾM HOI CỦA NỖ LỰC TOÀN CẦU
(LÊ MY)
(Bài 8 THẾ GIỚI ĐA DẠNG CỦA THÔNG TIN
- SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG)
* Giáo viên: Lê Minh Tú
* Lớp dạy: 10A8
Thành phố Hồ Chí Minh – 2024
Trang 2Kế hoạch bài dạy kĩ năng đọc
Văn bản 3 PHỤC HỒI TẦNG OZONE:
THÀNH CÔNG HIẾM HOI CỦA NỖ LỰC TOÀN CẦU
(Lê My)
Thời lượng: 2 tiết
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Năng lực
1.1 Năng lực đặc thù
- Phân tích và đánh giá được đề tài, thông tin cơ bản của văn bản thông tin (VBTT), cách đặt nhan đề của tác giả; nhận biết được mục đích của người viết; biết suy luận và phân tích mối liên hệ giữa các chi tiết và vai trò của chúng trong việc thể hiện thông tin;
- Nhận biết được một số dạng VBTT có sự lồng ghép giữa thuyết minh với một hay nhiều yếu tố như miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận và giải thích được mục đích của sự lồng ghép đó; nhận biết và phân tích được sự kết hợp giữa phương tiện ngôn ngữ với phương tiện phi ngôn ngữ;
- Phân tích, đánh giá được cách đưa tin và quan điểm của người viết ở một bản tin
1.2 Năng lực chung
- NL tự chủ, tự học: chủ động, tích cực thực hiện công việc của bản thân trong học tập
- NL giao tiếp, hợp tác: hiểu rõ nhiệm vụ nhóm; đánh giá được khả năng của mình và tự nhận công việc phù hợp với bản thân
- NL sử dụng công nghệ thông tin
2 Phẩm chất: Biết coi trọng giá trị của thông tin, không ngừng mở mang hiểu biết về
đời sống xung quanh
II KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
- Khái niệm, các đặc điểm về nội dung và hình thức của VBTT và bản tin
- Thông tin về tác giả Lê My và văn bản Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của
nỗ lực toàn cầu.
III PHƯƠNG TIỆN VÀ HỌC LIỆU DẠY HỌC
1 Phương tiện dạy học: SGK, SGV, giấy note, giấy A0, phiếu học tập, máy tính, máy
chiếu, phấn, bảng,…
2 Học liệu dạy học:
- Video clip liên quan đến bài học:
+ “Bài 8 - PHỤC HỒI TẦNG OZONE: THÀNH CÔNG HIẾM HOI CỦA NỖ LỰC TOÀN CẦU- Lê My - Ngữ văn 10, tiết 2 - Kết nối”1
1 Đường link video bài giảng: https://www.youtube.com/watch?v=QuHNW_Iq6RY (Truy cập ngày 30/03/2024)
Trang 3+ “Hành trình bảo vệ tầng Ozone của Việt Nam”2
- Một số hình ảnh minh họa liên quan đến bài học
- Một số nền tảng dạy học trực tuyến: LCMS, Padlet
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 KÍCH HOẠT KIẾN THỨC NỀN: CHUYỂN GIAO NHIỆM VỤ HỌC TẬP TRỰC TUYẾN TRÊN HỆ THÔNG LCMS (TRỰC TIẾP TRÊN LỚP)
a) Mục tiêu:
- HS nắm bắt được yêu cầu cần đạt3 của bài học, phương pháp và phương thức học tập
- Khơi gợi được hứng thú học tập của HS
b) Sản phẩm: Phần ghi nhận nhiệm vụ học tập vào vở cá nhân và thắc mắc của HS về
phương pháp, phương thức học tập
c) Tổ chức thực hiện:
* Giao nhiệm vụ học tập:
- GV giới thiệu chủ điểm bài học và phương thức học tập cho HS trên lớp GV yêu cầu
HS ghi nhận lại, đặt câu hỏi thắc mắc về tiến trình học tập
- GV hướng dẫn chi tiết các bước học tập trực tuyến, gồm:
Bước 1: Truy cập hệ thống
+ HS truy cập vào hệ thống LCMS bằng tài khoản cá nhân
+ HS nhấp vào khóa học “BÀI 8 - VĂN BẢN 3 - PHỤC HỒI TẦNG OZONE: THÀNH CÔNG HIẾM HOI CỦA NỖ LỰC TOÀN CẦU”
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ tự học cá nhân
+ HS xem video bài giảng “Bài 8 - PHỤC HỒI TẦNG OZONE: THÀNH CÔNG HIẾM HOI CỦA NỖ LỰC TOÀN CẦU- Lê My - Ngữ văn 10, tiết 2 - Kết nối” + HS trả lời các câu hỏi tương tác4 được cài đặt trong video
+ HS ghi nhận các kiến thức trọng tâm của bài học vào Phiếu học tập5
+ HS suy ngẫm và ghi chú thông điệp, bài học sau khi đọc văn bản vào giấy note
Bước 3: Thực hiện nhiệm vụ tự học theo nhóm
+ Sau khi xem video bài giảng trên hệ thống, HS tiến hành thảo luận nhóm (4-5 HS/nhóm) để thực hiện yêu cầu:
Dựa vào gợi ý của video clip bài giảng và những phát hiện cá nhân, hãy thảo luận nhóm (4-5 học sinh/nhóm) để thực hiện các nhiệm vụ sau:
1 Sưu tầm hình ảnh và thông tin về một vấn đề trên thế giới hiện nay cần đến những nỗ lực toàn cầu Chỉ ra những lí do dẫn đến sự thành công hay chưa thành công trong việc giải quyết những vấn đề ấy.
2 Link video khởi động: https://www.youtube.com/watch?v=xvX5AQj8Zlo
3 Đã trình bày ở phần Mục tiêu bài học.
4 Nội dung câu hỏi được đính kèm phần phụ lục.
5 Mẫu phiếu học tập được đính kèm trong hồ KHBD.
Trang 42 Vẽ 01 sơ đồ tư duy khái quát những đặc điểm của VBTT và những lưu ý khi đọc loại văn bản này.
+ GV cung cấp mẫu mô hình sơ đồ (đính kèm phụ lục) và bảng tự kiểm sơ đồ nhóm để HS tham khảo và thực hiện sản phẩm đúng theo yêu cầu GV lưu ý các nhóm chuẩn bị cử đại diện 01 HS báo cáo ngắn về các sản phẩm của nhóm trong tiết báo cáo trên lớp
BẢNG KIỂM THIẾT KẾ SƠ ĐỒ TƯ DUY – KHÁI QUÁT KỸ NĂNG ĐỌC VBTT
1 - Nội dung sơ đồ đúng trọng tâm yêu cầu: đặc điểm và lưu ý khi
đọc VBTT
2 - Nội dung sơ đồ cụ thể, chi tiết, hợp lí, chính xác
3 - Sơ đồ có hình thức trình bày ấn tượng, sáng tạo, hài hòa về bố
cục, màu sắc, chữ to rõ, hình ảnh minh họa (nếu có) rõ ràng
4 - Sơ đồ có đầy đủ thông tin nhóm
5 - Sơ đồ được hoàn thành đúng thời hạn
+ HS nộp các sản phẩm nhóm lên Padlet6 đúng thời hạn GV yêu cầu
* Thực hiện nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS ghi nhận các nhiệm vụ học tập vào vở cá nhân
- GV mời các HS có thắc mắc phát biểu (nếu có)
* Báo cáo, thảo luận: HS đặt câu hỏi thắc mắc cho GV (nếu có).
* Kết luận, nhận định: GV giải đáp thắc mắc cho HS (nếu có) và dặn dò những lưu ý cần
thiết trong quá trình tự học, chuẩn bị sản phẩm báo cáo
2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (HỌC TẬP TRỰC TUYẾN TRÊN HỆ THỐNG LCMS)
a) Mục tiêu: HS nhận biết và phân tích, đánh giá được các đặc điểm về hình thức và nội
dung của VBTT đảm bảo các yêu cầu cần đạt đã xác định ở đầu bài học
b) Sản phẩm: Phần thực hiện nhiệm vụ cá nhân và theo nhóm của HS, bao gồm:
- Ghi nhận hoàn thành nhiệm vụ của hệ thống LCMS về việc xem video bài giảng và trả lời câu hỏi tương tác của HS
- Phần ghi chép nội dung kiến thức trọng tâm bài học vào PHT của HS
- Phần ghi chú thông điệp từ văn bản trên giấy note của HS
- Sản phẩm theo nhóm: 01 bức tranh (kèm báo cáo ngắn) về vấn đề mang tính toàn cầu và
01 sơ đồ tư duy
6 Link Padlet: https://padlet.com/minhtu1010star/10a8-s-n-ph-m-h-c-t-p-tr-c-tuy-n-theo-nh-m-b-i-8-v-n-b-n-3-p-padryakru6yb8unv
Trang 5c) Tổ chức thực hiện:
* Giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS học tập trực tuyến theo nhiệm vụ đã chuyển
giao, thường xuyên theo dõi tiến độ tự học để đốc thúc, hỗ trợ những khó khăn hoặc giải đáp các thắc mắc của HS (nếu có)
* Thực hiện nhiệm vụ: HS tiến hành lần lượt thực hiện các nhiệm vụ học tập trực tuyến
cá nhân và nhóm đã được chuyển giao HS thảo luận nhóm, đặt ra các thắc mắc cho bạn
bè hoặc GV trong quá trình tự học (nếu có)
* Báo cáo, thảo luận và kết luận, nhận định: HS sẽ báo cáo các nhiệm vụ học tập trực
tuyến trên lớp vào tiết tiếp theo
3 LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG (BÁO CÁO SẢN PHẨM HỌC TẬP TRỰC TUYẾN TRÊN LỚP)
a) Mục tiêu: HS vận dụng được các kiến thức, kỹ năng đã nắm bắt được từ bước tự học
để giải quyết các nhiệm vụ học tập cụ thể; hệ thống hóa, giải thích sâu được các vấn đề từ
VB đã đọc dựa trên đặc trưng thể loại; củng cố kiến thức, kỹ năng đọc VBTT
b) Sản phẩm: Phần báo cáo nhiệm vụ cá nhân và theo nhóm của HS, bao gồm:
- Phần trả lời của HS về các kiến thức trọng tâm bài học, những phát hiện và thắc mắc cá nhân mà HS đã từ ghi nhận trong PHT khi học tập trực tuyến
- Phần ghi chú thông điệp từ văn bản trên giấy note của HS được dán trên mô hình “Cây
thông điệp”.
- Phần báo cáo của HS về vấn đề mang tính toàn cầu qua bức tranh sưu tầm được và sơ đồ
tư duy khái quát đặc trưng thể loại VBTT
c) Tổ chức thực hiện:
3.1 Khởi động nhanh: (5 phút)
* Giao nhiệm vụ học tập:
- GV trình chiếu video clip “Hành trình bảo vệ tầng Ozone của Việt Nam” của đài truyền hình Hà Nội
- GV yêu cầu HS theo dõi clip để trả lời câu hỏi: “Nội dung và hình thức truyền đạt của
thông tin trong bản tin mà em vừa xem có điểm gì giống và khác với thông tin mà em đã đọc trong văn bản ‘Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu’ của tác giả Lê My?”
* Thực hiện nhiệm vụ: HS theo dõi clip và suy nghĩ câu trả lời.
* Báo cáo, thảo luận: GV mời 1-2 HS chia sẻ suy nghĩ Các HS khác lắng nghe, bổ sung
ý kiến (nếu có)
* Kết luận, nhận định: GV nhận xét về những chia sẻ của HS GV tập trung nhận xét
cách thức HS trình bày suy nghĩ, những căn cứ nhận định mà HS đưa ra GV nhắc lại chủ
đề bài học, yêu cầu cần đạt và các bước tự học mà HS đã hoàn thành trước đó
Trang 63.2 Báo cáo sản phẩm học tập cá nhân (25 phút)
* Giao nhiệm vụ học tập:
(1) GV trình chiếu kết quả trả lời câu hỏi tương tác của HS
(2) GV tiến hành lần lượt đặt lại các câu hỏi (Câu 1 đến Câu 5) trong SGK/88 (theo trình
tự các yếu tố thể loại VBTT) và yêu cầu HS báo cáo kiến thức đã thu thập được cùng những phát hiện mới, những thắc mắc cá nhân còn tồn đọng về các đặc điểm của VB sau quá trình học tập trực tuyến
(3) GV yêu cầu HS báo cáo phần suy ngẫm về thông điệp từ văn bản bằng cách ghi vào giấy note và lên dán trên mô hình “Cây thông điệp” (đính kèm phụ lục) theo câu hỏi 7
(SGK/88): Từ hai văn bản Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn
câu (Lê My) và Sự sống và cái chết (Trịnh Xuân Thuận), bạn suy nghĩ gì về sự tồn vong của nhân loại và Trái Đất?
* Thực hiện nhiệm vụ: GV yêu cầu và hướng dẫn HS báo cáo nhiệm vụ (2) và (3).
* Báo cáo, thảo luận:
- Với nhiệm vụ (2), cá nhân HS chủ động giơ tay phát biểu, chia sẻ và đặt thắc mắc HS khác lắng nghe, bổ sung ý kiến (nếu có)
- Với nhiệm vụ (3), cá nhân HS lên bảng dán mảnh thông điệp của mình mô hình
* Kết luận, nhận định:
- Với nhiệm vụ (1), GV nhận xét về mức độ hoàn thành việc xem video và trả lời câu hỏi tương tác của HS Rút kinh nghiệm học tập trực tuyến cho HS
- Với nhiệm vụ (2):
Đọc hiểu
nội dung
Thông tin chính
Câu 1 Thông tin chính của văn bản là gì? Đó là thông tin khoa học hay thông tin chính trị? Vì sao?
Quan điểm của người viết
Câu 5 Nêu quan điểm chính của tác giả bài viết Hãy bàn luận về quan điểm ấy
Đặc hiểu
hình
thức
Nhan đề và cách triển khai thông tin
Câu 2 Hãy nhận xét về cách đặt nhan đề và cách triển khai nội dung của văn bản
Đặc điểm ngôn ngữ của VBTT
Câu 3 Theo bạn, ngôn ngữ của văn bản này đã đáp ứng được những yêu cầu nào của một bản tin? Bạn có đồng tình khi người đưa tin coi nhà nghiên cứu khoa học là
“thám tử”, “tuyến phòng thủ”, và nỗ lực phục hồi tầng ozone là “cuộc chiến”?
Phương tiện phi ngôn ngữ
Câu 4 Hãy đánh giá tính hiệu quả của việc đưa phương tiện phi ngôn ngữ vào văn bản
Trang 7+ GV nhận xét câu trả lời của HS, giải đáp thắc mắc (nếu có).
+ GV chốt ngắn gọn đặc điểm VBTT, kỹ năng đọc ở mỗi yếu tố thể loại
- Với nhiệm vụ (3):
+ GV đọc một số nhãn dán thông điệp
+ GV nhận xét về sản phẩm, cách thực hiện của HS; tôn trọng ý kiến HS
3.3 Báo cáo sản phẩm học tập theo nhóm
* Giao nhiệm vụ học tập:
(1) GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi số 6 (SGK/88) bằng hình thức báo cáo sản phẩm nhiệm
vụ 1 của nhóm - hình ảnh sưu tầm: Sưu tầm hình ảnh và thông tin về một vấn đề trên thế
giới hiện nay cần đến những nỗ lực toàn cầu Chỉ ra những lí do dẫn đến sự thành công hay chưa thành công trong việc giải quyết những vấn đề ấy.
(2) GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi số 8 (SGK/88) bằng hình thức báo cáo sản phẩm nhiệm
vụ 2 của nhóm – sơ đồ tư duy: Vẽ 01 sơ đồ tư duy khái quát những đặc điểm của VBTT và
những lưu ý khi đọc loại văn bản này
* Thực hiện nhiệm vụ: HS lần lượt thực hiện báo cáo các nhiệm vụ (1), (2).
* Báo cáo, thảo luận: GV mời 1-2 nhóm báo cáo lần lượt các nhiệm vụ (1), (2) HS các
nhóm khác lắng nghe, bổ sung ý kiến nếu có
* Kết luận, nhận định:
- Với nhiệm vụ (1), GV nhận xét cách thức hoàn thành nhiệm vụ của HS và chốt kiến thức, kỹ năng
+ Vấn đề HS nêu có phù hợp với yêu cầu câu hỏi không?
+ HS đã lí giải được lí do thành công và chưa thành công trong việc giải quyết vấn đề không?
+ Sản phẩm các bạn sưu tầm có phù hợp không?
- Với nhiệm vụ (2), GV nhận xét cách thức hoàn thành nhiệm vụ của HS và chốt kiến thức, kỹ năng
+ Sơ đồ của HS đã đảm bảo các tiêu chi chưa?
+ Thông tin về thể loại đã đầy đủ, chính xác chưa?
+ Những lưu ý khi đọc mà nhóm đưa ra phù hợp không?
4 CỦNG CỐ, MỞ RỘNG (HỌC TẬP TRỰC TUYẾN TRÊN NỀN TẢNG PADLET)
a) Mục tiêu: HS liên hệ được những tri thức đã tìm hiểu từ bài học để giải quyết các
nhiệm mở rộng, liên hệ có tính thực tiễn
b) Sản phẩm: Sản phẩm bài viết kết nối đọc – viết của HS.
c) Tổ chức thực hiện:
* Giao nhiệm vụ:
Trang 8- GV yêu cầu HS hoàn thành bài viết Kết nối đọc – viết trong SGK/88: Viết đoạn văn
(khoảng 150 chữ) nêu suy nghĩ của bạn về giải pháp làm giảm rác thải nhựa toàn cầu.
- GV hướng dẫn HS thực hành viết theo các bước gợi ý sau:
Mở đoạn : Giới thiệu vấn đề (giải pháp giảm thải rác thải nhựa trên toàn cầu)
Thân đoạn : Triển khai được vấn đề
+ Trên thế giới, đang có những giải pháp nào được thực thi?
+ Theo quan điểm của em, giải pháp nào có tính khả thi, hiệu quả cao? Vì sao? + Theo quan điểm của em, giải pháp nào chưa thật sự hiệu quả? Vì sao?
+ Lưu ý: HS cần đưa ra những bằng chứng cụ thể cho mỗi lí lẽ đưa ra
Kết đoạn: Khẳng định được vấn đề (suy ngẫm về nhân tố quyết định tạo nên sự thành công của các giải pháp làm giảm thải rác nhựa toàn cầu)
* Thực hiện nhiệm vụ: HS tiến hành thực hiện nhiệm vụ tại nhà và nộp sản phẩm lên
Padlet theo hướng dẫn
* Báo cáo, thảo luận và Kết luận, nhận định (thực hiện ở các tiết tiếp theo): GV yêu cầu
một số HS trình bày kết quả học tập trước lớp và tiến hành nhận xét, chỉnh sửa, góp ý cho phần viết của HS dựa trên phần hướng dẫn đã cung cấp
Trang 9
-PHỤ LỤC Phụ lục 1 NỘI DUNG CÂU HỎI TƯƠNG TÁC TRONG VIDEO BÀI GIẢNG Câu 1 Mục đích tạo lập của đoạn Sa-pô là gì?
A Đưa ra kết luận của người viết
B Tóm lược nội dung chính của văn bản
C Giới thiệu thông tin của người viết
Câu 2 Trong đoạn "Khoa học vào vai thám tử", người viết đã cung cấp thông tin gì? (Câu hỏi nhiều đáp án)
A So sánh mức độ nguy hiểm của các hợp chất gây thủng tầng ozone
B Những tổn hai do chất CFC gây ra với tầng ozone
C Vai trò của tầng ozone
D Những ảnh hưởng của tầng ozone đến việc sản xuất chất CFC
Câu 3 Điền các từ còn thiếu vào chỗ trống: Những nhân tố làm nên thành công của nỗ
lực phục hồi tầng ozone là những “cá nhân” cụ thể, sự đồng thuận của “quốc tế” và hành động nhất quán toàn cầu.
Câu 4 Xuất xứ của văn bản “Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn câu” là từ đâu?
A Một bài viết khoa học đăng trên báo
B Một bài viết in trong một quyển sách khoa học
C Một bài phóng sự đăng trên truyền hình
Câu 5 Không thể rút ra thông tin chính của văn bản từ nhan đề và đoạn sa-pô, mà chỉ có thể rút ra khi đọc toàn bộ nội dung văn bản Đúng hay Sai?
Câu 6 Điền các từ còn thiếu vào chỗ trống: Nhan đề của VBTT phải truyền đạt được
thông tin ngắn gọn, “chính xác” và gây “ấn tượng” cho người đọc.
Câu 7 Tính chất ngôn ngữ nào dưới đây mà người tạo lập VBTT cần tránh?
A Tính chính xác
B Tính ngắn gọn
C Tính đơn nghĩa
D Tính đa nghĩa
Câu 8 Phương tiện phi ngôn ngữ giúp người dung hình dung trực quan, cụ thể về thông tin được cung cấp trong văn bản Đúng hay Sai?
Câu 9 Người đọc không được bàn luận về quan điểm người viết Đúng hay Sai?
Câu 10 Nhận định nào KHÔNG PHÙ HỢP khi nói về một bản tin có giá trị?
A Phải khơi gợi cho người đọc liên tưởng, cách hiểu khác nhau về một vấn đề.
B Phải đảm bảo được sự mạch lạc, rõ ràng trong quá trình truyền đạt thông tin
C Phải cung cấp những thông tin xác thực về vấn đề tự nhiên hoặc xã hội
Trang 10Phụ lục 2 MÔ HÌNH CÂY THÔNG ĐIỆP
(Dùng để HS đánh giá thông điệp từ VB)
Phụ lục 3 MẪU SƠ ĐỒ TƯ DUY KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM THỂ LOẠI VÀ LƯU Ý ĐỌC VBTT
Mẫu 1:
Mẫu 2:
