Hình thái kinh tế xã hội là gì vì sao hồ chí minh lựa chọn con Đường phát triển của Đất nước là chủ nghĩa xã hội

Hình thái kinh tế - xã hội là gì, cấu trúc của Hình thái kinh tế - xã hội: 1.1 Hình thái kinh tế - xã hội là gì: - Hình thái kinh tế - xã hội là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch

֎ TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

GVHD : Hoàng Trung SVTH : Trần Minh Trung MSSV : 23030142

Nhóm : 05

STT : 37

Bình Dương - 2024

LỜI CẢM ƠN

Lời nói đầu tiên, em xin được dành lời cảm ơn chân thành và

sâu sắc gửi đến nhà trường và giảng viên hướng dẫn bộ môn “ Tr

iết học Mác - Lênin” Hoàng Trung vì đã tạo cơ hội và giúp đỡ

để em được học và tiếp thu nhiều kiến thức từ môn học này Trong suốt quá trình giảng dạy môn học nhưng thầy dạy chúng em rất đều đặn và tận tâm luôn đặt những câu hỏi, đưa ra các bài tập để rèn luyện kỹ năng và kiến thức lại cho chúng

em. Sự chuyên nghiệp trong quá trình dạy học của thầy đã giúp

đỡ em rất nhiều về những kiến thức sâu rộng cũng như là những bài học vô cùng quý giá mà sau này em có thể áp dụng trong công việc tương lai.  Từ những kiến thức mà thầy truyền tải quý báu cho tất cả chúng em trong suốt thời gian học tập vừa qua Đây chắc chắn sẽ là những kiến thức quý báu, là hành trang

để chúng em có thể vững bước sau này

Em xin chân thành cảm ơn thầy đã tận tâm hướng dẫn chúng

em, qua từng buổi học. Nếu không có những lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy thì em nghĩ bài tiểu luận này của em rất khó có thể hoàn thiện được Bài tiểu luận được thực hiện trong khoảng thời gian không ít cũng không nhiều, bài tiểu luận là những kiến thức cũng như là quá trình tìm hiểu khi học tập tuy là sẽ còn những hạn chế và sai sót em rất mong sẽ nhận được những đóng góp từ thầy để bài tiểu luận này được hành chỉnh hơn

Sau cùng, em xin kính chúc thầy thật dồi dào sức khỏe, niềm tin để tiếp tục thực hiện công việc giảng dạy của mình là truyền đạt kiến thức cho nhiều sinh viên hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 1 MỤC LỤC 2 NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN 3

I Hình thái kinh tế - xã hội là gì? Vì sao Hồ Chí Minh lựa chọn con

đường phát triển của đất nước là Chủ nghĩa xã hội?: 4

1 Hình thái kinh tế - xã hội là gì?, cấu trúc của Hình thái kinh tế - xã hội: 4

2 Mối quan hệ biện chứng của các yếu tố Hình thái kinh tế - xã hội: 4

3 Quá trình phát triển lịch sử tự nhiên của các Hình thái kinh tế - xã hội: 7

4 Tính quy luật của việc bỏ qua một hay vài Hình thái kinh tế - xã hội trong sự phát triển: 8

5 Hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa ra đời là tất yếu khách quan của lịch sử: 9

6 Ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu học thuyết Hình thái kinh tế - xã hội Sự lựa chọn của Hồ Chí Minh: 98

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

I Hình thái kinh tế - xã hội là gì? Vì sao Hồ Chí Minh lựa chọn con đường phát triển của đất nước

là Chủ nghĩa xã hội:

1 Hình thái kinh tế - xã hội là gì, cấu trúc của Hình thái kinh tế - xã hội:

1.1 Hình thái kinh tế - xã hội là gì:

- Hình thái kinh tế - xã hội là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử (hay còn gọi là chủ nghĩa duy vật biện chứng về xã hội) dùng để chỉ xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, với một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng cho xã hội đó, phù hợp với một trình độ nhất định của lực lượng sản xuất, và với một kiến trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng trên những quan hệ sản

xuất đó Nó chính là các xã hội cụ thể được tạo thành từ sự thống nhất biện chứng giữa các mặt trong đời sống xã hội và tồn tại trong từng giai đoạn lịch sử nhất định

- Là một hệ thống hoàn chỉnh, có cấu trúc phức tạp, trong đó

có các mặt cơ bản là lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng Mỗi mặt của hình thái kinh tế - xã hội có vị trí riêng và tác động qua lại lẫn nhau, thống nhất với nhau

1.2 C ấu trúc của Hình thái kinh tế - xã hội :

- Gồm lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất:

+ Lực lượng sản xuất là nền tảng vật chất - kỹ thuật của mỗi hình thái kinh tế - xã hội Hình thái kinh tế - xã hội khác nhau có lực lượng sản xuất khác nhau Sự phát triển của lực lượng sản xuất quyết định sự hình thành, phát triển và thay thế lẫn nhau của các hình thái kinh tế-xã hội

+ Quan hệ sản xuất: Tạo thành cơ sở hạ tầng của xã hội và quyết định tất cả mọi quan hệ xã hội khác Mỗi hình thái kinh tế

-xã hội có một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng cho nó Quan hệ sản xuất là tiêu chuẩn khách quan để phân biệt các chế độ xã hội

2 Mối quan hệ biện chứng của các yếu tố Hình thái kinh tế - xã hội:

2.1 Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuât :

Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất thể hiện qua quy luật "quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất"

a) Trình độ của lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất

- Trình độ của lực lượng sản xuất như thế nào thì quan hệ sản xuất phải tương ứng như vậy

- Trình độ của lực lượng sản xuất thường xuyên biến đối nhưng khi trình độ của lực lượng sản xuất biến đổi đến một mức độ nhất định thì quan hệ sản xuất cũng phải biến đối theo cho phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất mới

- Trong quá trình sản xuất để bớt nặng nhọc, con người luôn cải tiến công cụ để nâng cao năng suất lao động, cùng với việc cải tiến công cụ lao động thì tri thức, kinh nghiệm của người lao động cũng được nâng lên Do sự phát triển không đều của 2 yếu

tố mà làm cho lực lượng sản xuất trái ngược với quan hệ sản xuất

- Trong xã hội có đối kháng giai cấp: Mâu thuẫn lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, biểu hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn

giai cấp, được giải quyết thông qua đấu tranh giai cấp mà đỉnh cao mà cách mạng xã hội

- Quan hệ sản xuất mới ra đời mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển Quan hệ sản xuất mới lúc đầu cũng phù hợp nhưng sau đó lại mâu thuẫn với lực lượng sản xuất do lực lượng sản xuất luôn phát triển Trong chủ nghĩa xã hội mâu thuẫn này được điều chỉnh bằng đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng

b) Quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất

- Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất thì nó sẽ thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển, thúc đấy sản xuất phát triển, thúc đấy xã hội phát triển

- Nếu quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất thì nó sẽ kìm hãm sự phái triển của lực lượng sản xuất, kìm hãm sự phát triển của sản xuất, kìm hãm sự phát triển của xã hội

2.2 Mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng :

a) Quy luật về mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng

và kiến trúc thượng tầng

- Vị trí quy luật:

+ Đây là một trong hai quy luật cơ bản của sự vận động phát

triển lịch sử xã hội

- Nội dung quy luật:

+ Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là hai mặt cơ bản của

xã hội, tác động biện chứng, trong đó cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng còn kiến trúc thượng tầng tác động trở lại

to lớn

- Thực chất của quy luật:

+ Sự hình thành, vận động và phát triển các quan điểm tư tưởng cùng với những thể chế chính trị xã hội tương ứng xét đến cùng phụ thuộc vào quá trình sản xuất và tái sản xuất các quan

hệ kinh tế

b) Vai trò cuản quyết định cơ sở hạ tầng dối với kiến trúc thượng tầng

- Thể hiện:

+ Cơ sở hạ tầng sinh ra kiến trúc thượng tầng, quyết định tính chất của kiến trúc thượng tầng

+ Khi cơ sở hạ tầng thay đổi thì kiến trúc thượng tầng sớm muộn phải thay đổi theo

- Nội dung quyết định:

+ Quyết định cơ cấu kiến trúc thượng tầng.

+ Quyết định tính chất của kiến trúc thượng tầng

+ Quyết định sự vận đông phát triển của kiến trúc thượng tầng

c) Sự tác động trở lại của kiến trúc thượng tầng đối với cơ

sở hạ tầng

- Thể hiện:

+ Kiến trúc thượng tầng luôn duy trì, củng cố và bảo vệ quan

hệ sản xuất đã sản sinh ra nó

+ Đồng thời nó khống chế những gì có ảnh hưởng xấu đến quan hệ sản xuất thống trị

- Nội dung tác động trở lại:

+ Củng cố, hoàn thiện và bảo vệ cơ sở hạ tầng sinh ra nó, thực chất là bảo vệ lợi ích kinh tế của giai cấp thống trị

+ Xậy dựng cơ sở hạ tầng sinh mới, xóa bỏ tàn dư cơ sở hạ tầng cũ

+ Định hướng, tổ chức, xậy dựng chế độ kinh tế

- Phương thức tác động trở lại:

+ Tác động theo hai chiều: nếu cùng chiều với quy luật kinh tế thì thúc đẩy xã hội phát triển, hoặc ngược lại

+ Kiến trúc thượng tầng chính trị có vai trò lớn nhất do phản ảnh trực tiếp cơ sở hạ tầng, là biểu hiện tập trung của kinh tế

d) Đặc điểm tác động của quy luật dưới chủ nghĩa xã hội

- Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng không hình thành tự phát

- Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng xã hội chủ nghĩa dần dần loại trừ đối kháng xã hội

e) Ý nghĩa trong đời sống xã hội

- Ý nghĩa phương pháp luận Giải quyết mối quan hệ giữa kinh

tế và chính trị

- Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam Đảng ta đã rất quan tâm đến nhận thức và vận dụng quy luật này

- Đổi mới toàn diện cả kinh tế và chính trị

- Giải quyết tốt mối quan hệ giữa đổi mới, ổn định, phát triển

- Cơ sở hạ tầng: Trong thời kỳ quá độ của nước ta bao gồm các thành phần kinh tế, 2 thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc doanh, thể hiện tính

ưu việt về năng suất lạo động về tích lũy cho công nghệ hóa Phải

sử dụng khá năng các thành phần kinh tế khác Bảo đảm cho sản xuất phát triển, tăng thu nhập cho người lao động hướng các thành phần kinh tế này đi theo chủ nghĩa xã hội

3

Quá trình phát triển lịch sử tự nhiên của các Hình thái kinh tế - xã hội :

a) Phạm trù hình thái kinh tế - xã hội

- Hình thái kinh tế, xã hội là một xã hội trọn vẹn trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể, có những quan hệ sản xuất bị trình độ của lực lượng sản xuất quy định, những quan hệ sản xuất này tạo nên

cơ cầu kinh tế (tức cơ sở hạ tầng) của xã hội, và trên những quan

hệ sản xuấy ấy được dựng lên một kiến trúc thượng tầng

b) Quan hệ giữa các yếu tố và cơ chế vận hành các hình thái kinh tế xã hội

- Ba yếu tố tác động biện chứng, hình thành sự vận động tổng hợp của hai quy luật cơ bản

- Sự vận đông phát triển của xã hội bắt đầu từ sự phát triển của lực lượng sản xuất, là sự nối tiếp nhau từ thấp đến cao của các hình thái kinh tế xã hội: CSNT - CHNL - phong kiến – TBCN – XHCN

c) Quá trình phát triển lịch sử - tự nhiên của cá hình thái kinh tế xã hội

- Sự phát triển của các hình thái kinh tế xã hội là quá trình lịch

sư - tự nhiên có nghĩa là sự phát triển của các hình thái kinh tế xã

tuân theo những quy luật khách quan, trong đó trước hết va quan trọng nhất là quy luật về lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, quy luật về cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

- Lực lượng sản xuẩn là yếu tố thường xuyên phát triển nhưng khi lực lượng sản xuất phát triển đến một mức độ nhất định thì quan hệ sản xuất phải thay đổi theo, quan hệ sản xuất thay đổi tức là cơ sở hạ tầng thay đổi, mà cơ sở hạ tầng thay đổi sẽ dẫn đến sự thay đổi của kiến trúc thương tầng Đến đây, tất cả các yếu tố của một hình thái kinh tế xã hội đã thay đổi, hình thái kinh

tế xã hội này chuyển sang một hình thái kinh tế xã hội khác cao hơn, xã hội này chuyên sang một xã hội khác cao hơn

4 Tính quy luật của việc bỏ qua một hay vài Hình thái kinh tế - xã hội trong sự phát triển:

- Xu hướng chung, cơ bản của toàn bộ lịch sử xã hội loài người

là phát triển tuần tự qua các hình thái kinh tế xã hội

- Tính đặc thù của sự phát triển bỏ qua một hay vài hình thái kinh tế xã hội: Do đặc điểm về lịch sử, về không gian, thời gian

có quốc gia phát triển bỏ qua một hay vài hình thái kinh tế xã hội

- Do quy luật phát triển không đều

- Do giao lưu hợp tác quốc tế.

- Bản chất của sự phát triển rút ngắn:

- Rút ngắn các giai đoạn, bước đi của nền văn minh loài người, cốt lõi là sự tăng trưởng nhảy vọt của lực lượng sản xuất

Tiến trình lịch sử tự nhiên bao hàm cả phát triển tuần tự và phát triển “bỏ qua”

5 Hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa

ra đời là tất yếu khách quan của lịch sử:

- Phát triển là xu hướng tất yêu, cơ bản của lịch sử xã hội loài người

- Do những mâu thuẫn nội tại cơ bản trong lòng xã hội tư bản quyết định sự vận động phát triển của xã hội đó

- Xuất hiện những tiền đề vật chất và tinh thần cho sự ra đời, phát triển xã hội mới

 Lực lượng sản xuất mới hiện đại  Giai cấp vô sản cách mang

 Hệ tư tưởng khoa học và cách mạng

6 Ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu học thuyết Hình thái kinh tế - xã hội Sự lựa chọn của Hồ Chí Minh:

- Muốn giải thích đúng đắn các hiện tượng xã hội trước hết phải xuất phát từ nền sản xuất của xã hội, phải nghiên cứu các quy luật vận động và phát triển của xã hội

- Muốn xã hội phát triển, trước hết phải đầu tư vào sự phát triển của lực lượng sản xuất, phải từng bước hoàn thiện quan hệ sản xuất và hoàn thiện kiến trúc thượng tầng

- Đem lại một cuộc cách mạng trong quan niệm về lịch sư xã hội

- Cơ sở khoa học quán triệt quan điểm của Đảng ta về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta

- Hồ Chí Minh giải phóng dân tộc bằng con đường cách mạng

vô sản đi lên chủ nghĩa xã hội

HẾT