Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: Giải pháp nâng cao hiệu quả rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm của sinh viên ngành sư phạm - Khoa lịch sử - Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh

Kết quả chính đạt được Báo cáo khoa học là nguồn tải liệu tham khảo đáng tin cậy đối với sinh viên dang theo học ngành Sư phạm Lịch sử, bản than giảng viên trong quá trình học tập và giả

BAO CÁO TÓM TÁT _

ĐÈ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CÁP TRƯỜNG

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUÁ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM CỦA SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM

-KHOA LỊCH SỬ - TRƯỜNG G ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM

MÃ SÓ: CS.2016.19.30

Cơ quan chủ trì: Khoa Lịch sử - Trường ĐH Sư phạm Tp.HCM

Chủ nhiệm dé tài: ThS Đào Thi Mộng Ngọc

THÀNH PHO HO CHÍ MINH - tháng 3/2018

¬ BÁO CÁO TÓM TÁT _

DE TAI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CAP TRUONG

GIAI PHAP NANG CAO HIEU QUA REN LUYEN KY NANG

NGHIỆP VỤ SƯ PHAM CUA SINH VIÊN NGANH SƯ PHAM

-KHOA LICH SỬ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM TP.HCM

MÃ SÓ: CS.2016.19.30

Xác nhận của cơ quan chủ trì Chủ nhiệm đề tài

THÀNH PHO HO CHÍ MINH - tháng 3/2018

TÓM TAT KET QUA NGHIÊN CỨU DE TÀI KHOA HỌC

Chủ nhiệm dé tải: ThS ĐÀO THỊ MONG NGOC

Điện thoại: 0909546662 Email: mongngoc79@gmail.com

Cơ quan chủ trì dé tài: Khoa Lịch sử - Trường Dai học Sư phạm Tp.HCM

Thời gian thực hiện: từ tháng 10/2016 đến tháng 10/2017.

1 Mục tiêu

Đề tài hướng đến:

- Khao sat thực trang rén luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm của sinh viên ngành sư phạm - Khoa Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm Tp.HCM.

- Đề xuất giải pháp va vận dụng một số giải pháp vào thực tế giảng day dé

nâng cao hiệu quả rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm của sinh viên ngành Su phạm Lịch sử Trường Đại học Sư phạm TP.HCM.

2 Nội dung chính

Nội dung chính của dé tài bao gồm 3 chương cụ thé như sau:

Chương I Những vấn đề chung về kỹ năng nghiệp vụ sư phạm sinh viên

ngành Sư phạm Lịch sử.

Chương II Thực trạng rèn luyện kỹ nang nghiệp vụ sư phạm của sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử - Khoa Lịch sử - Trường Dại học Sư phạm TP.HCM.

Chương III Dé xuất giải pháp nâng cao hiệu quả rèn luyện kỹ năng nghiệp

vụ sư phạm của sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử - Khoa Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm TP.HCM nhằm đáp ứng yêu cầu đôi mới nội dung va phương pháp

day học hiện nay.

3 Kết quả chính đạt được

Báo cáo khoa học là nguồn tải liệu tham khảo đáng tin cậy đối với sinh viên

dang theo học ngành Sư phạm Lịch sử, bản than giảng viên trong quá trình học tập

và giảng đạy các nội dung liên quan đến việc nâng cao chất lượng rèn luyện kỹ

năng nghiệp vụ sư phạm bộ môn.

SUMMARY OF RESULTS OF RESEARCH THEMES FOR SCIENCE AND

TECHNOLOGY AT UNIVERSITY LEVEL

Project Title: SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF PEDAGOGICAL

SKILLS TRAINING FOR STUDENTS OF HISTORY DEPARTMENT

-HOCHIMINH UNIVERSITY OF EDUCATION

Code number: CS.2016

Coordinator: MA Dao Thi Mong Ngoc

Implementing Institution: The History Department of Ho Chi Minh City University of Pedagogy

Phone number: 0909546662 Email address: ngocdtm@hcmup.edu.vn Duration: from October 2016 to October 2017

1 Objectives The topic is to study about:

- Survey on the status of pedagogical skills training for students of History Department — HoChiMinh University of Education.

- Propose solutions and apply some solutions to practical teaching in order to improve the effectiveness of pedagogical skills training for students of History Department — HoChiMinh University of Education.

2 Main contents

The research report contents as followed:

Chapter 1: General issues in professional pedagogical skills for students of

History Department.

Chapter 2: The status of pedagogical skills training for students of History

Department — HoChiMinh University of Education.

Chapter 3: Propose solutions in order to improve the effectiveness of

pedagogical skills training for students of History Department - HoChiMinh University of Education and to meet the requirements of modern teaching content

and methods.

3 Main results achieved

The research report is a reliable reference source for students of History

Department, myself in the process of learning and teaching the content related to improving the quality of pedagogical skills training.

tw

DANH MỤC CÁC TU VIET TAT

Công nghệ thông tin

THONG KE CÁC BANG BIEU

Bang II.1.1 SV đánh gia thực trạng rên luyện kỳ năng NVSP

Bảng HI.1.2 SV đánh giá vị trí quan trọng của việc rên luyện kỹ nang

Bang [1.1.5 SV đánh gia mức độ quan trong của từng kỳ nang NVSP

đối với người giáo viên THPT trong day học môn LS

‘Bang H.I6 | SV đánh giá tác dụng của việc rèn luyện kĩ năng NVSP.

mon LS cho SV

SV đánh giá mức độ hiệu biết về các kỳ năng NVSP

SV đánh giá mức độ vận dụng từng k¥ nắng NVSP cụ thé

Bang [1.1.9 Phương pháp giúp SV rèn luyện kỹ nắng NVSP

Bang [1.1.11 | SV đánh gia mức độ tự rèn luyện kỳ năng nghiệp vụ sư

phạm trong day học Lich sứ

‘Bang H.I.12 | SV đánh giá các phương pháp dạy học LS được SV sử.

dung khi rèn luyện kỳ nắng NVSP

SV đánh giá những thuận lợi khi rèn luyện kỳ năng NVSP

| Bang HI.I.14 | SV đánh giá những khó khan khi rèn luyện kỹ năng NVSP

Bang II.1.15 | SV lựa chọn phương pháp nang cao hiệu quả rèn luyện

rên luyện kỳ năng NVSP

GV đánh gia mức độ quan trong của ting kỳ năng NVSP

đối với người giáo viên THPT trong day học môn Lịch sử

GV đánh giá tac dung của việc rèn luyện ky năng NVSP

môn LS cho SV

GV đánh giá mức độ hiệu biết về các kỹ năng NVSP của

SV

GV đánh giá mức do vận dụng từng ki năng NVSP cụ thé của SV

GV đánh giá mức độ phát triển năng lực sư phạm ở người giáo viên của việc rên luyện kÈ năng NVSP

GV đánh giá mức độ tự rẻn luyện kỳ năng nghiệp vụ sư

phạm trong dạy học Lịch sử cua SV

GV đánh gia phương pháp rèn luyện kỹ năng NVSP của

MỤC LỤC

MỜ ĐẦU c TH H114 EE111180 1711140 EE711144 1111448111144 t11114180 1

I Tính cấp thiết của đề fải c2 20 2 2212212211 221211211121101111121111011012 1111 re |

IT Lich ste nghién otra van nh đ3 3

II Phương pháp nghiên cứu - Ác HH HH HH nàn HH 04184880154 §

IV Gidi han Bồ Al cmon 8

V Bố UO ttát0020220121421114311114561414555151885155665515585585556393915558353858351885753565251855153455515885159658353888 8

CHUONG I NHỮNG VAN DE CHUNG VE KY NANG NGHIỆP VU SƯ

PHAM CUA SINH VIÊN NGANH SƯ PHAM LỊCH SỬ

12.3 Những yêu cầu đổi với người giáo viên Lịch sử

L2.4 Ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và phát triển của việc rèn luyện kỹ năng nghiệp

vụ Sư phạm môn Lịch sir

12.5 Hệ thong kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử

CHƯƠNG II KHAO SÁT THUC TRANG REN LUYEN KY NANG NGHIỆP

VỤ SƯ PHAM CUA SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHAM LICH SỬ - KHOA

LICH SỬ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM

CHUONG II DE XUẤT GIẢI PHAP NÂNG CAO HIỆU QUA REN LUYỆN KỸ

NĂNG NGHIỆP VỤ SƯ PHAM CUA SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHAM LICH SỬ KHOA LICH SU - TRUONG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HCM

-III.1 Những đề xuất của sinh viên và giáo viên ở trường phô thông tham gia khảo sat

trong việc nâng cao hiệu qua rén luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên Khoa

Lich sit, Trường Đại học Sư phạm Thanh phố Hồ Chí Minh

7

III.2 Đề xuất và vận dụng một số giải pháp nâng cao hiệu quả rèn luyện kỹ năng nghiệp

vụ sư phạm cho sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử - Khoa Lich sử - Trưởng Đại học Sư

phạm Thanh pho Hè Chí Minh

""“ ố.ố.ố ố.ố._.ố.ố._._.ố.ố.ố.ố.ốẽ ốc cổ acc 9

a

IH.2.1 Trong công tác tô chức của Trường của Khoa

WiE0S0SISEIWSESSSISSE95S6S019515804951581898958059195905958815805993587894938953893438959399848949389594934389593938489893898949599808985985 9 7

IH.2.2 Trong hoạt động giảng đạy của giảng viên

8iEg151180888381488338559183839935884893888380488138389838948038583854343888834383883438395388385883138388513818834383853ã3339880813813 10

0

HI.2.3 Trong hoạt động hướng dẫn sinh viên thực hành nghiệp vụ sư phạm của giáo

viên ỡ trường trung học phỏ thông

PHỤ LỤC

MO DAU

1 TINH CAP THIET CUA DE TÀI

Nghị quyết Dai hội đại biéu toàn quốc Dang Cộng sản Việt Nam lần thứ XI

đã xác định: *Đôi mới chương trình, nội dung, phương pháp day và học, phươngpháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục toàn điện,đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thông lịch sử cách mạng,

đạo đức, lôi sống, năng lực sáng tạo, kỳ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý

thức, trách nhiệm xã hội”! dé thực hiện sử mệnh của giáo dục là “nâng cao dân tri, bồi đưỡng nhân tài, góp phan quan trọng phát trién đất nước, xây dựng nên

văn hóa và con người Việt Nam”,

Từ những định hướng trên, nên giáo dục Việt Nam đã đạt được nhữngthành tựu đáng kẻ Tuy nhiên, Nghị quyết 29/NQ-TW Nghị quyết Hội nghị BanChấp hành TW lần thứ § khóa XI về déi mới căn ban, toàn điện giáo dục va đảo

tạo đã đưa ra các quan điểm chỉ đạo nhằm đỗi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàdao tạo Nghị quyết một lần nữa khang định “Giáo dục 1a quốc sách hàng đầu”,

đồng thời đưa ra những quan điểm chi đạo: *Đôi mới căn bản, toàn diện giáo dục

và đào tao là đôi mới những van đẻ lớn cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng

chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảođảm thực hiện”: “Phát triển giáo dục va đào tạo là nâng cao dan tri, đảo tạo nhân

lực, bồi dưỡng nhân tai Chuyên mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiếnthức sang phát triển toàn điện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với

hành: lý luận gắn với thực tiễn: giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình

và giáo duc xã hội"” Hội nghị đã xác định mục tiêu cần đạt được của nên giáodục phô thông nước ta đến năm 2020 là “tap trung phát trién trí tuệ, thê chat, hìnhthành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bôi dưỡng năng khiếu, định

hướng nghé nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chútrọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng

lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triên khả năng

3 Dẫn lại Bộ Giáo đục và Dao tạo, Dự án PTGV THPT và TCCN (2013), Tài liệu tập huẫn “Thi điểm

chương trình giáo dục nha trưởng phú thông, trang 6.

È 45 Dẫn lại Nguyễn Hai Thập (chủ biên) (2012), Tai liệu bối dưỡng theo chức danh nghệ nghiệp giảng

viền chỉnh hang H, NXB Giáo dục Việt Nam, tr.45.

10

sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời", còn mục tiêu của giáo dục đại

học là “tập trung đảo tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển

phâm chất và năng lực tự học, tự lam giàu tri thức, sáng tao của người học”” Từ

đó, chương trình giáo dục phô thông mới được xây dựng theo hướng chuyên từtiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực người học

Những yêu cầu từ thực tế dạy học sẽ diễn ra ở trường Trung học phô thôngđặt ra những yêu cầu mới đối với việc giáo đục — đào tạo giáo viên ngành Sư

phạm của các trường có ngành Sư phạm, trong đó có trường Đại học Sư phạm

Tp.HCM, một trường Đại học Sư phạm trọng điểm.

Điều quan trọng đối với mỗi người lao động 1a khả năng chuyên môn, là

trình độ nghề nghiệp Dạy học là “một nghề đặc biệt - nghé trồng người'Ẻ Vìvậy, người giáo viên phải đáp ứng được một số yêu cầu chung nhất định, đó làchuyên môn và tay nghề - kỹ năng nghiệp vụ sư phạm Van dé đảo tạo nghiệp vụ

sư phạm là một đặc thù trong đảo tạo nghé của các trường có đảo tao sư phạm

Vi vậy việc nâng cao hiệu quả rén luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm nhằmđáp ứng yêu cầu đôi mới nội dung và phương pháp dạy học cho sinh viên ngành

Sư phạm của trưởng nói chung, sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử nói riêng võ

cùng can thiết và cap bách

Déi tượng học tập của bộ môn Lịch sử thuộc về quá khứ, cho nên thời gian

càng lùi xa thì việc nhận thức bản chat của sự kiện và hiểu sâu vẻ sự kiện lịch sửcảng khó Thêm vao đó, học sinh không thé trực tiếp quan sát (“trực quan sinhdong”) đối tượng nghiên cứu như các môn khoa học tự nhiên Giáo viên cũngkhông thẻ tiền hành các thí nghiệm làm sống lại, xây dựng lại các nhân vật lịch sử

như đã từng tén tại trong quá khứ Vi vậy, giáo viên đóng vai trò vô cùng quan

trọng trong việc giúp học sinh khôi phục lại "bức tranh quá khứ", lĩnh hội tri thức

lịch sử và hiểu chúng, vận dụng những kiến thức đã học được vảo thực tiễn Và đểthực hiện có hiệu quả việc này, giáo viên giảng dạy môn Lịch sử ngoài kiến thức

“" Dan lại Nguyễn Hai Thập (chủ biên) (2017), Sđd, tr.46.

* Biển Văn Minh (2010) “Trực trạng va giải pháp đảo tạo nghiện vụ sự phạm ở các trường Dai học Sư

phạm hién nay trong xu thê hội nhập, toàn cau hoa”, Kỷ yêu Hội thao khoa học Nẵng cao chat lượng

nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường Đại học Sư phạm — Trưởng Dai học Sư phạm Ha Nội, tr.36.

chuyên môn cần phải có kỹ năng nghiệp vụ sư phạm vững vàng được học tập rẻn

luyện, thực hành từ khi còn học tập ở giảng đường đại học.

Chính vì vậy, để biết được thực trang, từ đó đề xuất những giải pháp góp

phần nâng cao hiệu quả hoạt động rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm của sinh

viên ngành Sư phạm Lịch sử — Khoa Lịch sử trường Dai học Sư phạm Tp.HCM,

chúng tôi đã tiễn hành nghiên cứu đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả rèn luyện

ky năng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên ngành Sư phạm Khoa Lịch sử Trường Đại học Sư phạm Tp.HCM.

-2 LICH SỬ NGHIÊN CỨU VAN DE

Cho đến nay, van đề rèn luyện kỹ năng nghiệp vu sư phạm cho sinh viên

ngành sư phạm nói chung, sinh viên ngành Lịch sử nói riêng đã được khá nhiềutác giả quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên, hầu như chưa có công trình nào đượctiễn hành dựa trên những số liệu khảo sát thực trạng rẻn luyện kỹ nang nghiệp vụ

su phạm của sinh viên ngành sư phạm Lịch sử - Khoa Lịch sử - Trường Dai học

Sư phạm Thành phố Hỗ Chí Minh và những đánh giá của giáo viên giảng dạy bộmôn Lịch sử ở trường phô thông có hướng dẫn sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử

tham gia thực hành nghiệp vụ sư phạm tại trường.

Trong phạm vi đề tai, một so công trình nghiên cứu tiêu biểu sau đây lànguồn tài liệu quý báu khi chúng tôi thực hiện đề tai:

(1) — Nguyễn Thị Côi - Trịnh Tùng — Lại Đức Thụ - Trần Đức Minh

(1995), Rèn luyện kỹ năng nghiệp vu sư phạm môn Lịch sw, Trường Đại học Sư

phạm Hà Nội I, Hà Nội.

Đây là tài liệu được các tác giả có nhiều kinh nghiệm thuộc tô bộ môn

Phương pháp day học Lịch sử của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội I biên soạn

công phu, nghiêm túc Nội dung sách gồm phan lý thuyết cung cấp và nâng caotrình độ lý luận, khoa học cho người học về van dé rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sưphạm cho sinh viên ngành Lịch sử ở các trường Đại học và Cao đăng sư phạm.Sau phan lý luận chung, các tác giá đề cập cụ thé từng kỹ năng nghiệp vụ sư phạmcần thiết đối với sinh viên ngành Sư phạm Lich sử Dé là các kỹ năng: dién đạtnói và viet, viết chữ trên bảng, xây đựng và sử dụng ban đô, xây dựng và sử dụngcác loại hỗ sơ tư liệu, tô chức công tác công ích — xã hội trong dạy học lịch sử ởtrường phô thông.

12

Tài liệu này cung cấp những kiến thức lý luận cơ bản liên quan đến vẫn đề

rén luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên trong dạy học lịch sử ở trường

phỏ thông Tuy nhiên, kỹ năng thực hành bộ môn được áp dụng cụ thé trong công

tác đào tạo chưa được các tác giả đề cập đến

(2) Nhiều tác giả (2010), Vâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm chosinh viên các trường Đại học Sư phạm, Kỷ yếu Hội thao Khoa học, Trường

Đại học Sư phạm Hà Nội Hà Nội.

Như chủ dé của Hội thao, Kỷ yếu bao gồm 54 bai viết của các tác giả đến

từ nhiều trường đại học có đào tạo ngành sư phạm trên ca nước Theo phát biểukhai mạc Hội thảo của PGS TS Nguyễn Viết Thịnh”, mục tiêu của Hội thảo là “từthực trạng đào tạo nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên trong nhiều năm qua ở cácTrường, các Khoa Sư phạm để đánh giá kết quả đạt được, tìm ra những kinhnghiệm, những biện pháp cụ thé dé khắc phục thực trạng đảo tạo tay nghé cho sinh

viên sư phạm hiện nay.

Những nội dung được Hội thảo đề cập đến lả:

- Những bài học kinh nghiệm trong rèn luyện nghề cho sinh viên ở các

trường, các khoa Sư phạm.

- Những bat cập cần khắc phục trong dao tạo nghé cho sinh viên về mục

tiêu, chương trình nội dung, cách thức tô chức đào tạo ở các trường đại học va thực hành ở trường phô thông.

- Tương quan giữa đảo tạo chuyên môn cơ bản và đảo tạo nghiệp vụ với

thực trạng.

- Hệ thông cơ sở vật chất, các phòng thí nghiệm phục vụ đào tạo nghiệp vụcho sinh viên ở các trường, Khoa đảo tạo Sư phạm ở trường phô thông

Nhìn chung, đây là tài liệu vô cùng hữu ich đối với chúng tôi khi thực hiện

dé tài Dac biệt, Kỷ yếu có đăng các bài viết của các tác giả đến trường Khoa Lịch

sử - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Cụ thê như bài viết “Rén luyện năng lực sư

phạm môn Lịch sử cho sinh viên các trường Đại học Sư phạm” của PGS.TS

Nguyễn Thị Côi, bài viết “Mét số kinh nghiệm tổ chức rèn luyện kỹ năng nghiệp

vụ sư phạm cho sinh viên Khoa Lịch sử - Trưởng Đại học Sư phạm Ha Noi” của

° Nhiều tac giả (2010), Nang cao chat lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường Dai hoc

Sie phạm, Ky yeu Hội thảo Khoa học, Trường Dai học Su phạm Ha Nội, Hà Nội, tr.7.

13

PGS.TS Trịnh Đình Tùng, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng bai viết “Để nâng cao

kỹ năng dạy học cho sinh viên Khoa Lich sử, Trường Đại học Sư phạm Ha

Nội "của TS Nguyễn Thị Thể Bình

(3) Nhiều tác giả (2016), Nghién cứu và giảng dạy lich sử trong bối cảnhhiện nay, NXB Lý luận chính trị, Hà Nội.

Đây là Ky yêu Hội thảo khoa học cùng tên do Khoa Lịch sử, Trường Đại

học Sư phạm Hà Nội tổ chức Nội dung Kỷ yếu gồm 3 phan:

- Giáo dục lịch sử trong bối cảnh hiện nay

- Biên giới lãnh thé, biển đảo và giáo dục ý thức chủ quyền qua môn Lịch

sử

- Một số van dé lịch sử

Tài liệu tập hợp nhiều bài viết của các tác giả có nhiều tâm huyết, be daytrong nghiên cứu khoa học lịch sử và giáo dục lịch sử Tham luận Vé kỹ năng day học của người giáo viên lịch sử hiện nay ở trường pho thông của tác giả NguyễnThị Phương Thanh đã dé cập một số nội dung về kỹ năng day học nói chung kỹnăng day học môn Lich sử nói riêng và dé xuất một số giải pháp nâng cao kỹ năngday học môn Lịch sử hiện nay ở trường phô thông

Tài liệu này giúp chúng tôi có cái nhìn khái quát nhưng cũng khá cụ thẻ về

nhưng van dé có liên quan đến day học bộ môn Lịch sử ở trường phô thông Tuynhiên, một số bài viết có liên quan đến van dé rèn luyện kỹ nang dạy học mônLich sử chưa có những kháo sát từ thực tế

(4) Phan Ngọc Liên (chủ biên) (2002), Phương pháp dạy học Lịch sử (tập I, tập ID, NXB Dai hoc Sư phạm, Hà Nội.

Đây là giáo trình dành cho sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử Các tác giả đã

hệ thông tương đổi day đủ, chỉ tiết về cơ sở lý luận của quá trình day học lịch sử ởtrường phô thông, những hiéu biết chung nhất về bộ môn Lý luận và Phương phápday học lịch sử, bai học lịch sử ở trường phố thông, hệ thong các phương pháp dạyhọc lịch sử ở trường phô thông, chức năng của bộ môn, vai trò của giáo viên lịch

sử, kiểm tra — đánh giá kết quả học tập Tải liệu này giúp chúng tôi có đượcnhững nhận thức đúng đắn về lý luận day học bộ môn, từ đó biết được và rèn

luyện, cũng như hướng dẫn sinh viên tự rèn luyện, bồi dưỡng các kỹ năng nghiệp

vụ sư phạm cần thiết cho sinh viên học ngành Sư phạm Lịch sử.

l4

(5) Ngô Minh Oanh (chú biên) (2017), Nghiên cứu góp phan đổi mới

giáo duc và đào tạo (tập I), NXB Dai học Sư phạm Tp.HCM.

Tài liệu được chia thành hai phần:

- Phan I: Đôi mới giáo dục phô thông

- Phan II: Đôi mới giáo dục đại họcc và nghé nghiệp

Tài liệu này tập hợp nhiều nghiên cứu ở các lĩnh vực như đôi mới chương

trình, sách giáo khoa, đổi mới dạy và học, đánh giá kiểm định đối với trường phỏthông, đại hoc, trường có yếu tố nước ngoai Bên cạnh đó, một số tác giả nghiên

cứu các giải pháp nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên, năng lực quản lý cho cán bộ quản lý; nghiên cứu giải pháp giáo dục đạo đức và ý thức công dân cho học

sinh phô thông Trong đó, bai viết của PGS.TS Ngô Minh Oanh với chủ dé Giảipháp nâng cao năng lực nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm Trường Đại học Sư phạm Tp.HCM dựa trên những khảo sát thực trang năng lực nghé nghiệp của sinhviên các ngành sư phạm, Trường Dai học Sư phạm Tp.HCM va đề xuất những giảipháp nâng cao nang lực nghề nghiệp trong đảo tao giáo viên của Trường

Bài viết cung cấp những kết quả nghiên cứu đáng tin cậy, tạo thêm kênhthông tin hữu ích cho tác giá đề tải

(6) Ngô Minh Oanh, Lê Ngọc Thương (2017), “Thực trạng phẩm chất

và năng lực sư phạm của sinh viên năm thứ tư Trường Đại học Sư phạm

Thành phố Hà Chí Minh” — Tạp chí Khoa học (tập 14, số 4 (2017) — Dai học

Sư phạm Tp.HCM.

Bai bao trình bay kết quả khảo sát thực trạng phẩm chat và năng lực sư

phạm của sinh viên năm thứ 4 các ngành sư phạm, Trường Đại học Sư phạm

TP.HCM trên các mặt: Những phẩm chất của giáo viên tương lai như lòng yêunghề, sống trung thực, thăng thắn, có ý chí vươn lên trong nghè nghiệp; nhữngnăng lực sư phạm của giáo viên tương lai như khả năng thấu hiểu tâm lý học sinh,biết vận dụng chương trình vào quá trình dạy học, biết sử dụng các phương pháp,

kĩ thuật day học phù hợp: khả năng kiểm tra, đánh giá học sinh từ đó đẻ xuấtnhững giải pháp để nâng cao chất lượng đảo tạo giáo viên của Trường DHSP

TP.HCM.

15

Bài báo này giúp chúng tôi năm một cách khái quát các mặt được và chưa

được của sinh viên năm IV, trong đó có sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử, góp phân cung cap cho tác gia nguôn sô liệu tin cậy khi nghiên cứu đề tải.

(7) Nguyễn Thị Tứ (2017), “Vhận thức về tầm quan trọng của việc rènluyện nghiệp vụ sư phạm cia sinh viên một số khoa tại Trường Đại học Sưphạm TPHCM” - Tạp chí Khoa học (tập 14, số 1 (2017) - Dai học Sư phạm

Tp.HCM.

Bài viết phân tích nhận thức của sinh viên về tam quan trong của việc rènluyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên một số khoa tại Trường Đại học Sư phạm

TP.HCM dựa trên những số liệu khảo sát sinh viên, trong đó có sinh viên ngành

Sư phạm Lich sử Tuy nhiên, tác giả bai viết chưa đưa ra những giải pháp nhằmgóp phan nâng cao hơn nữa hiệu quả rén luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên,

(8) Trịnh Đình Tùng (1996), Đổi mới phương pháp dạy học lịch sử,

NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

Tài liệu nay tập hợp nhiều bai viết của các tác giả có thời gian nghiên cứucũng như kinh nghiệm trong thực tế dao tao sinh viên và giảng dạy bộ môn Lich

sử ở trường phô thông Nội dung tài liệu nêu lên thực trang, đề xuất những giảipháp nâng cao chất lượng day học bộ môn ở trường phô thông, trong đó có dé cập

đến vai trò của giáo viên bộ môn đối với công tác giảng day của mình Trong đó,

bai viết của tác gia Nguyễn Thị Thế Bình đề cập đến Hé thống kỹ năng can hìnhthành và phát triển cho học sinh trong quá trình dạy học bộ môn Lich sứ ở trưởngtrung học phố théng.Tuy không đề cập trực tiếp đến hệ thông kỹ nang nghiệp vu

sự phạm môn Lịch sử, nhưng bài viết đã gián tiếp chỉ ra những yêu cầu mà giáo

viên Lịch sử ở trường phô thông can phái có dé góp phan nâng cao hiệu quả day

học.

Ngoài ra, còn các văn bản của Bộ Giáo dục va Đảo tạo, Luật giao dục, các

Thông tư quy định Chuân nghề nghiệp giáo viên Trung học cơ sở, Trung học phôthông giúp chúng tôi có những định hướng cụ thé khi thực hiện đẻ tài

Nhìn chung, các công trình nêu trên đã tạo cơ sở tham khảo hữu ich, tin cậy

cho đề tài về mặt lý luận Trên cơ sở đó kết hợp với việc khảo sát thực trạng rènluyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử đối với sinh viên ngành Lịch sử

16

đang học tại Khoa và giáo viên giảng dạy môn Lịch sử ở trường Trung học phôthông có hướng dan sinh viên thực hành nghiệp vụ sư phạm, tác gia dé tài bước

đầu đánh giá về thực trạng, đề xuất các giải pháp nhằm góp phan nâng cao hiệu

quả rèn luyện kỹ nang nghiệp vụ sư phạm bộ môn cho sinh viên ngành Sư phạm

Lịch sử - Khoa Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm Tp.HCM

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã sử dụng phối hợp các phương

pháp nghiên cứu, trong đó, phương pháp khảo sát bằng bảng câu hỏi là chủ yếu

Các phương pháp khác được sử dụng nhằm mục đích bổ trợ như phương pháp

giáo dục học, phương pháp lịch sử, phương pháp logic phương pháp khảo sat thực

tế, so sánh, thông kê, phân tích tông hợp

4 GIỚI HẠN ĐÈ TÀI

- Đối tượng khảo sát:

+ Sinh viên năm HI (K40), năm IV (39).

+ Giáo viên giảng dạy bộ môn Lich sử ở một số trường THPT trên địa bànTp.HCM có hướng dẫn sinh viên tham gia thực hành nghiệp vụ sư phạm.

- Thời gian khảo sát: Năm học 2016 - 2017

- Nội dung khảo sát: sự cần thiết, ý nghĩa của việc rèn luyện kỹ năng nghiệp

vụ sư phạm môn Lịch str; thực trạng rén luyện, mức độ đạt được ở từng kỳ năng

nghiệp vụ sư phạm bộ môn của sinh viên; những ý kiến dé xuất dé góp phan nângcao hiệu quả rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử đáp ứng yêu cầucủa thực tiễn day học ở trường phô thông.

5 BÓ CỤC

Ngoài phần mở đầu kết luận, phụ luc, tải liệu tham khảo báo cáo khoa học

được chia làm 3 chương với nội dung cơ bản như sau:

Chương I NHỮNG VAN DE CHUNG VE KY NANG NGHIỆP VỤ SƯPHẠM CỦA SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM LỊCH SỬ

Nội dung chương I trình bảy những van dé về kỳ năng nghiệp sư phạm nóichung nhắn mạnh kỹ nang nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử nói riêng Thông qua

17

đó chúng tôi phân tích chi tiết con đường hình thành và rèn luyện kỹ năng nghiệp

vụ sư phạm môn Lịch sử.

Chương II THỰC TRANG REN LUYEN KY NĂNG NGHIỆP VỤ SƯPHAM CUA SINH VIÊN NGANH SƯ PHAM LICH SỬ - KHOA LICH SỬ -TRUONG ĐẠI HỌC SU PHAM TP.HCM

Đây là nội dung chính của đề tài O chương II, chúng tôi tiễn hành khảo sat

thực trạng rèn luyện kỳ năng nghiệp vụ sư phạm của sinh viên ngảnh sư phạm

Lich sử - Khoa Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm Thành phố H6 Chí Minh Đối

tượng khảo sát là sinh viên năm 3 (K40), năm 4 (K39) ngành Sư phạm Lịch sử

-Khoa Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hỗ Chi Minh (năm học 2016

~ 2017) Đồng thời, dé có thể đánh giá một cách khách quan, chúng tôi cũng đãtiến hành khảo sát đối với giáo viên giảng day bộ môn Lịch sử ở trường phd

thông có hướng dẫn sinh viên các khóa này tham gia thực hành nghiệp vụ sư

phạm vẻ thực trạng rén luyện kỳ năng nghiệp vụ sư phạm của sinh viên Trên cơ

sở phân tích, xứ lý số liệu, tác giả đề tai bước đầu đưa ra những kết luận khách

quan về van dé nay.

Chương II DE XUẤT GIẢI PHAP NANG CAO HIEU QUA REN

LUYEN KY NANG NGHIỆP VU SU PHAM CUA SINH VIÊN NGANH SƯPHAM LICH SỬ - KHOA LICH SỬ - TRUONG ĐẠI HOC SU PHAM TP.HCM

NHAM ĐÁP UNG YEU CAU DOI MỚI NỘI DUNG VA PHƯƠNG PHÁP DAY

HOC HIEN NAY,

Từ kết qua khảo sát thực trạng rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm của

sinh viên ngành sư phạm Lịch sử - Khoa Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm

Thành phó Hồ Chi Minh, chúng tôi đề xuất một số giải pháp và bước dau áp dụng

vào việc giảng đạy một số học phần do mình phụ trách Đây là những đẻ xuất ban

đầu, với mong muốn góp phân vao việc đảo tạo thé hệ sinh viên — giáo viên tươnglai có thể đáp ứng được yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp dạy học hiện

nay.

18

CHƯƠNG I.

NHỮNG VAN ĐÈ CHUNG VE KỸ NĂNG NGHIỆP VỤ SU PHAM CUA

SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHAM LICH SỬ

L.1 MỘT SO KHÁI NIỆM

Cho đến nay, có khá nhiều công trình nghiên cứu về kỳ năng nói chung, kỳnăng nghiệp vụ sư phạm nói riêng Có nhiều định nghĩa khác nhau về van đề nảy

Theo Từ điển Tiếng Việt”:

- Kỹ năng là khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế

- Măng lực là kha năng làm được việc.

- Mglhiệp vụ là nghề nghiệp chuyên môn

Dưới góc độ Tâm lý, Giáo dục học:

Kỹ năng là việc thực hiện có kết quả một hanh động nào đó bằng cách vận

dụng những tri thức những kinh nghiệm đã có dé hành động phù hợp với nhữngđiều kiện cho phép Kỹ năng biểu hiện trình độ của các thao tác tư duy, năng lựchanh động và mặt kỹ thuật của hành động `"

Kỹ năng là khả năng thực hiện đúng hành động, hoạt động phù hợp với

những mục tiêu và điều kiện cụ thẻ tiến hành hành động ấy Kỹ năng về cơ bảnđược cấu tạo bởi chuỗi các thao tác hành vi (hay ứng xử) của cá nhân, được sắp

xép theo một cau trúc hay trình tự nhất định”,

Người có kỹ năng về một hành động nảo đó là người phải có:

- Tri thức về hành động, trong đó bao gồm mục đích, cách thức thực hiệnhành động, các điều kiện thực hành hành động

- Thực hiện hành động đúng với yêu cầu của nó.

" Nguyễn Văn X6 (chủ biên) (2004), Tir điển Tiếng Vigt, Nxb Thanh niên, tr 364, 476, 495.

' Nhiều tác giá (2016), Nghiên cứu và giảng day lịch sứ trang bối cánh hiện nay, NXB Lý luận chính trị,

Ha Nội, tr.193.

! Nguyễn Hải Thập (chủ biên) (2017), Tài lieu bỗi dưỡng theo chức danh nghệ nghiệp giáng viên chính

hang Tí, NXB Giáo dục Việt Nam, tr.326,

19

- Đạt hiệu quả của hành động như mục đích đã đặt ra.

- Có thê hành động đạt hiệu quả với những hành động tương tự ở những điều

kiện khác."

Muốn có kỹ năng, con người phải vận dụng vốn trí thức và kinh nghiệm thunhận được vào hành động và đạt kết quả cao Khi đã có kỹ năng thì dù trong điềukiện nao, người giáo viên vẫn có thê đạt được mục đích, hoàn thành nhiệm vụ dé

ra.

Quá trình hình thành kỹ năng có hai bước: một là phải nắm vững các tri thức

về hành động, hai là phải thực hiện được hành động theo các tri thức đó.'° Như vậy, dé có kỹ năng, con người cần có sự rẻn luyện, quan sát mau, thực hanh theomẫu và dần dần có sự sáng tạo của riêng mình

Năng lực là sự tong hợp các thành tố kiến thức, kỹ năng, thái độ đám bao

hiệu quả và sự phủ hợp của hành động đối với béi cảnh”Ê

Năng lực là khả năng làm chủ những hệ thong kiến thức, kỳ năng, thái độ và

vận hảnh (kết nối) chúng một cách hợp lý vào thực hiện thành công nhiệm vụ hoặc

giải quyết hiệu qua van de đặt ra của cuộc sông '°

Năng lực là khả năng huy động tông hợp các kiến thức, kỹ năng vả các thuộctính tâm lý cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chi dé thực hiện thành công

một loại công việc trong bồi cảnh nhất định”

Như vậy, dù có nhiều ý kiến khác nhau, nhưng nhìn chung, chúng ta thấy

giữa kỹ năng và năng lực có mỗi quan hệ khang khít với nhau Kỹ năng là thành

phân quan trọng của năng lực, hiện thực hóa năng lực, còn năng lực là nên tảngkhông thể thiếu của kỹ năng

'* Nguyễn Thị Céi, Trịnh Dinh Tùng, Lai Dire Thụ Tran Dire Minh (1995), Rén fuyện &ÿ năng nghiệp vụ

sư phạm môn Lich sứ, Trường Đại học Su phạm Hà Nội 1, tr L4.

'* Nguyễn Thị Céi, Trịnh Dinh Tùng, Lại Dức Thụ, Trân Đức Minh (1995), Rèn luyện kb năng gnhei6Sp vụ

sự phạm món Lich xứ, Sad, tr | Š.

'S Nguyễn Hải Thập (chủ biên), Sdd, tr.324.

'® Nguyễn Mạnh Hưởng (2017), Phương pháp day học lịch sử - truyền thong và hiện đại, Tài liệu bbi

đường chuyên đề ngién cứu sinh, Ha Nội tr 13 ¬

" Ngô Minh Oanh (chi biên) (2017), Nghiên cứu góp phần đổi mới giáo duc và đào tao (tập 1D NXB Dai

học Sư phạm Tp.HCM, tr.231.

20

Kỹ năng day hoc là kha năng vận dụng tri thức và kỹ xảo của người giáo viên

một cách sáng tạo vào tô chức hoạt động học tập của học sinh nhằm đạt được cácmục tiêu day học 'Ÿ,

Năng lực sư phạm là tô hợp những đặc điểm tâm lý của nhân cách nhằm đápứng các yêu cầu của hoạt động sư phạm và quyết định sự thành công của hoạt

động ấy” Trong năng lực sư phạm nang lực dạy học giữ vai trò cốt lõi

Nghiệp vụ sư phạm là các hoạt động liên quan đến việc dạy học (sự hiểu biết

về tâm lý — giáo dục các kỹ năng lên lớp cách thức truyền tải kiến thức choHS ) và giáo dục học sinh của nhà giáo"

Kỹ năng day học lịch sử là sự thực hiện có hiệu quả những hành động day

học bằng cách vận dụng những tri thức sư phạm đã có dé tiễn hành hoạt động dạyhọc lịch sử trong những điều kiện cụ thẻ Kỹ năng đạy học thể hiện trình độ các

thao tác tư duy sư phạm của giáo viên và mặt kỹ thuật của các hành động dạy

học”

Từ những định nghĩa trên, có thê nói kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch

sử cũng chính là sự thực hiện có hiệu quả những hành động dạy học băng cách vậndụng những tri thức sư phạm đã có dé tiên hanh hoạt động dạy học lịch sử trong

những điều kiện cụ thẻ Như vậy, kỹ năng nghiệp vụ sư phạm bộ môn đỏi hỏi sinh

viên — người giáo viên tương lai không chí biết, mà còn phái vận dụng một cáchthành thạo, có hiệu quả những tri thức sư phạm đã học được trên ghế giảng đườngđại học vào công tác day học ở trường phô thông.

1.2 NHỮNG VAN DE CHUNG VE KY NANG NGHIỆP VỤ SƯ PHAM

MON LICH SU’

O nội dung nay, dé có thê xác định hệ thông ky năng nghiệp vụ sư phạm

môn Lịch sử, cũng như ý nghĩa của hoạt động này, chúng tôi trình bày một cách

khái quát các nội dung liên quan đến bộ môn Lịch sử ở trường phô thông, hoạt

động nhận thức của học sinh trong học tập lịch sử Trên cơ sở đó, chúng tôi xác

8 Nhiều tác giá (2016), Xghiền cứu và giảng day lịch sử trong boi cảnh hiện nay, Sdd, tr} 93.

” Dan lại Ngõ Minh Oanh (chủ biên) (2017), Nghién cứu góp phan đổi mới giảo duc va đảo tạo (tập 1D),

Sđd, tr.231.

*' Nhiều tac gid (2010), Nang cae chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường Đại học Sư

phạm, Kỷ yêu Hội thảo khoa học, Trường Dai học Sư phạm Ha Nội, tr 14.

*! Nhiều tác giá (2016), Nghién cứu và giảng day lich sử trong boi cảnh hiện nay, Sdd, trí 93.

21

định những yêu cầu đối với người giáo viên giảng day môn Lịch sử ở trường phô

thông trên các mặt Nói chung, những nội dung này góp phần làm sáng rõ những đặc trưng của bộ môn Lịch sử, của nhận thức lịch sử Và chính đặc trưng của mỗi môn học sẽ quy định các kỹ năng sư phạm cần thiết của môn học đó.

1.2.1 Bộ môn Lịch sử ở trường phô thông

Bộ môn Lịch sử ở nhà trường phô thông không phải là khoa học Lịch sử

nhưng tồn tại với tư cách là một khoa học, bao gồm những kiến thức cơ sở của

khoa học Lịch sử Đó là những kiến thức cụ thé va những kiến thức trừu tượng.khái quát Sự kiện lịch sử cụ thé là nền, là co sở dé học sinh nhận thức kiến thức

trừu tượng, khái quát (khái niệm, quy luật, bài học lịch sử) Việc giúp học sinh

nắm được các kiến thức trên sẽ trang bị cho các em vốn hiéu biết co bản phôthông về sự phát triển cơ bản của loài người

Bang những nội dung được chon lọc và cầu tạo theo yêu cầu của từng cấp

học, bộ môn Lịch sử khôi phục lại cho học sinh bức tranh lịch sử gần đúng như nó

đã từng tôn tại trong quá khứ Tinh khoa học của bộ môn doi hỏi kiến thức lịch sửkhông chỉ cung cap cho việc mô tả vẻ bè ngoài của sự kiện, mà còn phải giải thíchchúng, chỉ ra bản chất sự kiện, hiện tượng lịch sử Trên cơ sở những kiến thức cụthe, bộ môn Lich sử khái quát sự thật lịch sử dé hình thành cho học sinh các khái

niệm lịch sử tức là sự phản ánh được khái quát hóa cúa quá trình lịch sử, phản ánh

những mối liên hệ khách quan của các hiện tượng và quy luật lịch sử Khái niệmlịch sử giúp học sinh ngày cảng đi sâu hơn vào bản chất của sự kiện lịch sử, theocon đường nhận thức lịch sử “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng” Khái niệm lịch sử còn giúp học sinh nắm được lịch sử một cách chính xác, đồng thời hệ

thông hóa được kiến thức giúp họ phân biệt được các sự kiện cùng lọai, các sự

kiện khác lọai, cái chung và cái riêng, cái phô biển và cái đặc thù, trong quátrình phát triển phức tạp của xã hội lòai người Trên cơ sở của những khái niệmlịch sử, bộ môn Lịch sử giúp cho học sinh hiệu được quy luật phát triên của xã hộiloài người, những quy luật chung và đặc thù của lịch sử phát trién của xã hội nước

ta, hiểu được những bai học kinh nghiệm quý báu của lịch sử

Bộ môn Lich sử ngoài việc giáo đục nhận thức còn góp phan rèn luyệnphương pháp khoa học cho học sinh Bộ môn góp phần bồi dưỡng cho học sinhphương pháp phân tích một cách khoa học các sự vật hiện tượng đời sống xã hội —

22

phương pháp phân tích theo quan điểm lịch sử, giúp cho các em đi sâu vào banchất sự vật, hiện tượng, nắm vững quy luật phát triển của nó, cũng như cách nhìn

biện chứng các van dé lịch sử Học sinh có thé đi đến chỗ tập phân tích dé tìm hiểu

những van dé đang đặt ra trong công cuộc xây dựng đất nước theo định hướng xã

hội chủ nghĩa.

Bộ môn Lịch sử còn có tác dụng quan trọng trong việc trau déi kiến thứcvăn hóa chung cho thế hệ trẻ, giúp cho việc thưởng thức tốt hơn các tác phẩm vănhoc, nghệ thuật, hiểu được ý nghĩa của những thành tựu khoa học kỹ thuật thờiđại, và có một đời sống tỉnh thần phong phú, sâu sắc hơn

Như vậy bộ môn Lịch sử có vị trí quan trọng ở trường phô thông, có ý

nghĩa vẻ mặt trí dục, đức dục và phát trién Cùng với các bộ môn khác ở nhà

trường THPT, bộ môn Lịch sử góp phần hoàn thanh mục tiêu giáo dục thé hệ trẻ

của Đảng và Nhà nước ta.

1.2.2 Hoạt động nhận thức của học sinh trong học tập lịch sử ở trường phố

thông

Mục đích chung của việc học tập là biển đổi những tri thức của nhân

loại thành tư duy của cá nhân (học sinh) Mục đích của dạy học Lich sử cũng Ia

biến những hiểu biết - nhận thức về quá khứ của xã hội loài người thành nhữnghiểu biết — nhận thức của mỗi học sinh Như vậy, mục đích học tập lịch sử của họcsinh là nhằm nhận thức lịch sử

Trong quá trình học tập, từ những sự kiện, hiện tượng lịch sử, học sinh sẽ

hình thành những khái niệm, phát hiện các mối liên hệ quy luật phát triển của các

sự kiện, hiện tượng và quá trình lịch sử, từ đó rút ra bai học kinh nghiệm và ý

nghĩa của lịch sử di với những hoạt động của bản thân Như vậy, học sinh cũng phải tiễn hành theo con đường nhận thức mà nhà sử học đã tiền hành.

Trước hết qua tư liệu lịch sử, học sinh nhận thức những sự kiện, hiện tượng

cụ thê của lịch sử thế giới, lịch sử dân tộc, sự tiếp xúc của học sinh với những tríthức cụ thé nay (chủ yêu la mang tính gián tiếp vì phải thông qua sự trình bảy bài

giảng của thầy giáo và qua các tư liệu lịch sử khác nhau, bao gồm những tải liệu

đã gia công vẻ mặt sư phạm) sẽ tạo thành những tri giác và biểu tượng lịch sử cho

họ Đây là giai đoạn nhận thức cảm tính của học sinh trong học tập lịch sử.

23

Trong quá trình học tập lịch sử, nhờ hoạt động tư duy, học sinh nhận thức được những khái niệm lịch sử khác nhau Đó không phải là những khái niệm lịch

sử nằm cạnh nhau một cách tình cờ Đó là sự lĩnh hội những khái niệm lịch sử

trong tính hệ thống của chúng, vì rằng giữa những khái niệm lịch sử luôn luôn cónhững mối liên hệ hữu cơ với nhau, đường như được nảy sinh từ nhau,

Những khái niệm lịch sử, cũng như những khái niệm khoa học khác, luôn

luôn phan ánh những quy luật lịch sử Có thé nhiều khái niệm lịch sử mới phan

ánh được một quy luật lịch sử nào đó Như vậy, từ sự nhận thức khái niệm lịch sử,

học sinh sẽ nhận thức được quy luật lịch sử.

Tiếp theo, học sinh phải học cách vận dung tri thức đã học (trước hết là

những tri thức trừu tượng, khái quát) dé tạo ra trong tư duy những mỗi liên hệ mớigiữa những tri thức cũ và những điều mới chưa biết Vì như trên đã nêu, cơ chếchủ yếu đảm bảo cho con người có kha năng khám phá ra một đặc tính, một quan

hệ, một quy luật mới của sự vật, hiện tượng chính là nhờ sự hình thành những môi

liên hệ mới giữa những điều đã biết và những điều còn chưa biết Việc tạo ranhững môi liên hệ mới chính là chiếc đòn bay giúp người ta tìm ra điều chưa biết

(thường mang tính trừu tượng, khái quát).

Quá trình nhận thức của học sinh (có tính chất vô cùng phức tạp) được cụthé theo một “so đô” như sau: học sinh bắt đầu từ nhận thức những kiến thức lịch

sử cụ thé dé đi tới sự nhận thức trừu tượng khái quát (trở thành cơ sở lý luận) đềnhận thức cái cụ thé mới nhằm đi tới cái khái quát mới Cứ như vậy, nhận thức vềlịch sử của họ ngày cảng phong phú, càng sâu sắc, càng gần với hiện thực lịch sử,với chân lí lịch sử”.

Chính trong quá trình nhận thức ngảy cảng tăng thêm về lượng và về chấtnhư vậy, năng lực nhận thức cái cụ thê (quan sát, hình dung, tưởng tượng, ),năng lực tiền hành những hình thức hoạt động tư duy dé đi đến từ cái cụ thé sangcái trừu tượng và từ trừu tượng sang cái cụ thé mới, năng lực vận dụng tri thức

ở học sinh cũng tăng theo Như vậy, chính trong quá trình nhận thức lịch sử một

= Phan Thế Kim (1993), Tài liệu bọc tập Chuyên đẻ Tiển edn lich sứ từ những góc độ khác nhau, Khoa

Lịch sử - Trường Đại học Sư phạm Tp.HCM, trang 10,

24

cách tự giác, tư duy về lich sử của học sinh đã phát triển không ngừng Sự pháttriển này góp phan rèn luyện cho học sinh trở thành những người có tư duy độc

lập, tự lập Từ đó, họ trở thành những người chủ động, tích cực, độc lập trong suy

nghĩ cũng như trong hành động.

Như vậy, quá trình học tập của học sinh lả một quá trình nhận thức Và học

tập lịch sử chính là quá trình nhận thức lịch sử Do đó, năm vững được những đặc

trung của hoạt động nhận thức lịch sử của học sinh sẽ giúp giáo viên, sinh viên bên cạnh nội dung chuyên môn, sẽ xác định được những phương pháp dạy học

phù hợp Trên cơ sở đó, các kỹ năng NVSP bộ môn cũng được xác định rõ ràng để

có những định hướng tốt, mang lại hiệu quả tích cực cho hoạt động nghề nghiệp

sau này.

1.2.3 Những yêu cầu đối với người giáo viên Lịch sử

Dù giảng dạy ở bất cứ bộ môn nào, người giáo viên cũng phải đạt được

những yêu cầu chung như trong Luật Giáo dục được Quốc hội nước Cộng hòa xã

hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 2/12/1998 Theo đó, Điều 61, Chương VI

xác định Nhà giáo phải có các tiêu chuân sau đây:

- Pham chat, đạo đức, tư tưởng tốt;

- Đạt trình độ chuân được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;

- Đủ sức khỏe theo yêu câu nghé nghiệp;

- Lý lich bản thân rõ rang

Trong công tác của mình, Nhà giáo có những nhiệm vụ sau đây:

- Được giảng day theo chuyên nganh đào tao;

- Được dao tao nâng cao trình độ, bồi đường chuyên môn, nghiệp vụ;

- Được đồng thời giảng day và nghiên cứu khoa học tại các trường, cơ sởgiáo dục và nghiên cứu khác với điều kiện đảm bảo thực hiện đầy đủ chương trình,

kế hoạch do nhà trường giao cho;

- Được nghỉ hè, nghỉ Tết âm lịch, nghỉ học kỳ thoe quy định của Bộ Giáo dục

vả Dao tao;

- Các quyền khác theo quy định của pháp luật

25

Đông thời Luật Giáo dục cũng quy định những điều khoản về “Dao tạo vabồi dưỡng nhà giáo”, “Chinh sách đôi với nhà giáo”, nhằm "bồi dưỡng nhà giáo về

A 14+

ˆ ˆ an a % ` ~ ` A , ss 23

chuyên môn, nghiệp vu dé nang cao trình độ va chuân hóa giáo vién””.

Ngoài những yêu cầu chung đối với một giáo viên như Luật Giáo dục đã quyđịnh như trên, người giáo viên Lịch sử cần đáp ứng các yêu cầu cụ thẻ sau:

1.2.3.1 Tư tưởng, phẩm chat, đạo đức

Nhân cách nhà giáo có vai trò vô cùng quan trọng trong việc đào tạo thế hệtrẻ Usinxki, nha giáo dục nôi tiếng ở Nga (thế ky XIX) đã khang định: “ Không

có nhân cách (của ông thay) thì không có giáo dục chân chính, không thé tiễn hànhhình thành tính cách học sinh Chỉ có nhân cách mới tác động đến sự phát trién va

£

«24

xác lập nhân cách, chỉ có tính cách mới hình thành tính cách”.

Người giáo viên Lich sử cần nhận thức đúng quan điểm, đường lối của Dang

và vận dụng có kết quả quan diém, đường lỗi của Đảng vao hoạt động giảng day

Có như vậy, giáo viên mới có thể góp phần thực hiện tốt chức năng giáo dục của

bộ môn đối với việc hình thành nhân cách học sinh

Tính Đảng, sự giác ngộ tư tưởng, nhận thức cách mạng, quán triệt chủ nghĩa

Mác — Lénin, tư tưởng Hỗ Chi Minh, đường lỗi quan điểm của Đảng ở người giáo

viên Lịch sử được thê hiện cụ thê trong bài giảng trên lớp, trong hoạt động ngoại

khóa và hướng dẫn học sinh học tập.

Tính tư tưởng của bài học lịch sử thông qua việc giảng dạy, hướng dẫn họcsinh nhằm góp phần bồi đường cho các em quan điểm tư tưởng, phẩm chat, đạo

đức cách mạng trên cơ sở nhận thức sự kiện lịch sử một cách khoa học.

Bản thân giáo viên cũng phải là một tắm gương về mặt giáo dục, có sự thôngnhất sâu sắc giữa lý trí va tình cảm đúng đắn Sức mạnh đạo đức thê hiện ở tínhthực tiễn, ở khả năng xây dựng, cải tạo của nó Do vậy, nhiệm vụ giáo dục củagiáo viên giảng day lịch sử phải gan liên với sinh hoạt cuộc sống của nhà trưởng,

gắn liền với lao động học tập, sinh hoạt của học sinh

* Dẫn lại Phan Ngọc Liên (chủ biên) (2002), Phương pháp day học lịch sử - Tập H, Nxb Đại học Sư phạm.

Ha Nội, tr.332.

* Dẫn lại Phan Ngọc Liên (chủ biên) (2002), Phương pháp day hoc lịch sử - Tập II, Sad, tr.335 - 336.

26

Tom lai, đối với mỗi giáo viên việc rèn luyện quan điểm lập trường, phầm

chat, đạo đức là rất can thiết, nhất là đối với giáo viên Lich sử, “vi quan điểm tu

tưởng, lòng tin, sự giác ngộ chính trị là bộ phận không tách rời khỏi nội dung lịch

stir’ Vì vậy, người giáo viên lịch sử cần trau đôi, rèn luyện về mặt tư tưởng, dao

đức văn hóa, giáo dục tư tưởng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của người giáo

viên lịch sử.

1.2.3.2 Chuyên môn khoa học

Cũng như giáo viên các bộ môn khác, đề làm tốt công việc được phân công,người GV Lich sử phải hiéu biết rõ rệt cả vị trí, vai trò của giáo đục nói chung, và

vị trí, vai trò của giáo dục lịch sử nói riêng Nói khác đi, người giáo viên giảng dạy

bộ môn Lịch sử phải hiểu biết một cách sâu sắc chức năng và nhiệm vụ của bộmôn Lịch sử trong trường phô thông (cung cap cho HS nhận thức được tiễn trìnhphát triển của xã hội loài người theo quy luật khách quan; giáo dục tình cảm đạo

đức, lòng yêu nước, giúp HS biết tôn trọng những giá trị lịch sử, ), phải có nhữnghiểu biết về nội dung đặc trưng của bộ môn ma minh phụ trách, cần hiểu rõ đặc

trưng của khoa học Lịch sử.

Điều quan trọng là người giáo viên lịch sử phải có vốn tri thức lịch sử tốithiểu để giảng day cho HS Chỉ có nắm vững khoa học lịch sử mới có thể tiến

hành giáo dục tốt cho HS Người giáo viên lich sử cần giúp học sinh hiểu biết

những sự kiện lịch sử cụ thể, nắm được kiến thức lịch sử, từ đó, giúp các em nắm

được quy luật, rút ra bải học lịch sử

Bên cạnh đó, người giáo viên lịch sử cũng cần có ý thức nâng cao trình độchuyên môn, nghiên cứu khoa học Việc nghiên cứu khoa học giúp GV có điềukiện làm phong phú thêm bài giảng của minh, gắn nha trường với xã hội dé pháthuy vai trò của nhà trường đi với địa phương Giáo viên có thê nghiên cứu nhữngvấn đề về khoa học cơ bản, vẻ kiến thức lịch sử, về phương pháp giảng dạy bộ

môn Trong quá trình nghiên cứu khoa học, GV cần phải có thái độ, tinh than

nhiệt tinh và nghiêm túc trong khoa học.

Nhìn chung, việc nghiên cứu khoa học phủ hợp với điều kiện yêu cầu của

người giáo viên là điều không thể thiếu để không ngừng nâng cao trình độ, phục

* Phan Ngọc Liên {chủ biên) (2002), Phương pháp day học lich sứ - Tap 1, Sdd, 338.

27

vụ tốt nhất cho công việc của mỗi giáo viên nói riêng, cho sự nghiệp giáo dục

nước nhà nói chung.

1.2.3.3 Rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm

Đối với bất kỳ bộ môn nào cũng vậy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, mỗigiáo viên cần có phương pháp giảng đạy phù hợp, sáng tạo, linh hoạt theo từng nộidung bài học Điều quan trọng đối với mỗi người lao động là khả năng chuyênmôn, là trình độ nghề nghiệp Do đó, việc rèn luyện kỳ năng nghiệp vụ sư phạm

bộ môn có vai trò vô cùng quan trọng trong nghề nghiệp của mỗi giáo viên

Lao động dạy học nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng, vừa mang tính khoa

học, vừa mang tính nghệ thuật.

Tính khoa học của nghiệp vụ dạy học lịch sử đòi hỏi GV phải hiểu rõ và vậndụng có kết quả những nguyên lý của bộ môn Tâm lý học, Giáo dục học và các bộmôn khác có liên quan Đồng thời, giáo viên cần nắm vững và cải tiễn phương

pháp dạy học bộ môn, cũng như đúc kết và vân dụng được những kinh nghiệm

giảng dạy của bản thân và đông nghiệp góp phần vảo việc nâng cao chất lượng bộ

môn.

Bên cạnh đó, giữa những giáo viên giảng dạy lịch sử cũng cần có những cáiriêng, có phong cách riêng, sự sáng tạo trong phương pháp giảng day, trong cấutrúc bài giảng Tuy nhiên, giữa các giáo viên giảng dạy lịch sử cũng cần cónhững cái chung, cái giống nhau Đó là nội dung khoa học, mục tiêu giáo dục,trách nhiệm công đân của thầy cô giáo Nói khác đi, sự giống nhau này được quyđịnh bởi nhiệm vụ chính trị của nha trường của nên giáo dục đất nước

Đề trau đôi kỹ năng nghiệp vụ sư phạm, người giáo viên giảng day lịch sửcần phải coi trọng vai trò của sự tích lũy, của việc tham khảo, của sự cải tiền đôimới, của việc tự kiểm tra, đánh giá mình Đồng thời, người GV cũng phải luôn tựkiểm tra, tự đánh giá mình: tự kiêm tra về năng lực chuyên môn, về chỗ mạnh, chỗyếu của bản thân

Tinh nghệ thuật của nghiệp vụ day học lịch thẻ hiện trong lời giảng, trong âm

điệu, trong phong cách đi đứng ở lớp, trong việc sử dụng các đồ dùng day hoc,

trong tư thé viết bang, trình bày bảng, trong phương thức hướng dan HS tự học,lam bài tập, kiểm tra, trong việc cầu tạo bài giảng

28

L2.4 Ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và phát triển của việc rèn luyện kỹ

năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử

Rèn luyện kỹ năng NVSP nhăm trang bị cho sinh viên những kiến thức để

trở thành người giáo viên Lịch sử giỏi.

Việc rèn luyện kỹ năng NVSP bộ môn sẽ giúp sinh viên nắm vững đặc trưng

của môn học, phân biệt được giữa giảng dạy Lịch sử với các môn học khác có liên

quan như Văn học, Địa lý, Chính trị

Rèn luyện kỹ năng NVSP bộ môn giúp sinh viên tránh được những yếu kém,hạn chế trong diễn đạt nói và viết, biết cách sử dụng ngôn ngữ diễn đạt trong từngtrường hợp cụ thé, phù hợp với nội dung

Thực hiện tốt hoạt động này, sinh viên sẽ có những hiểu biết và thực hành,củng cô việc sử dung đồ dùng trực quan, các phương pháp, phương tiện day học

Đồng thời, rèn luyện kỹ năng NVSP bộ môn giúp sinh viên đáp ứng những

yêu cau theo đặc trưng của môn học, mà còn có tác dụng giúp sinh viên được bồi

dưỡng lòng yêu nghé, yêu lao động tinh thần trách nhiệm trong công việc

Ngoài ra, việc rèn luyện kỹ năng NVSP bộ môn có tác dụng phát triển năng

lực nhận thức và thực hảnh phục vụ cho hoạt động nghề nghiệp sau nảy của sinh

viên.

1.2.5 Hệ thong kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử

Kỹ năng nghiệp vụ sư phạm dé giảng dạy môn Lịch sử ở trường phố thông

gin bó chặt chẽ với quá trình day học, cách thức day học, nhất là hệ thong các

phương pháp dạy học bộ môn.

Hiện nay, hệ thống các phương pháp và hình thức tô chức dạy học lịch sử ở

trường trung học phỏ thông cũng khá đa dạng và phong phú Có nhiều cách phân

loại khác nhau, nhưng dựa vào nguôn kiến thức và các đặc trưng của tri giác thôngtin dé phân loại được nhiều nha giáo dục lich sử đồng tinh Theo đó có 3 nhómphương pháp được áp dụng trong day học lich sử ở trường pho thông: phương

pháp thông tin tái hiện lịch sử, phương pháp nhận thức lịch str, phương pháp tìm

tòi nghiên cứu Mỗi nhóm phương pháp trên sẽ có các nhóm kỹ năng nghiệp vụ sư

phạm tương ứng cần rèn luyện.

Trong phạm vi dé tai, chúng tôi sắp xếp thành các nhóm kỹ năng nghiệp vụ

su phạm sinh viên cần rèn luyện như sau:

(3) Kỹ năng xây dựng va sit dụng đồ dùng trực quan:

- Tranh ảnh trong day học LS

- Bản dé lịch sử

- Lược đỗ lịch sử

- Niên biêu lịch sử

- Sơ đỏ, đô thị lịch sử

(4) Kỹ năng xây dựng và sử dụng các loại tư liệu lịch sử:

- Sưu tâm tư liệu lịch sử

- Sắp xếp, phân loại tư liệu lịch sử

(5) Kỳ năng rén luyện kỳ năng tự học cho học sinh:

- Kỹ năng hướng dẫn học sinh khai thác, thu thập, xử lý thông tin trong sách giáo

khoa

- Kỹ năng hướng dan học sinh sưu tầm tư liệu phục vụ cho bài học

30

(6) Kỹ năng sử dụng các phương tiện dạy học:

- Kỹ năng sứ dụng máy tính, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lich sử

- Kỹ năng sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại trong day học LS (bảng tương

tac, }

(7) Ky nang kiém tra, danh giả:

- Xác định kiến thức cơ bản, trọng tâm can kiểm tra, đánh giá

- Đặt câu hỏi có tính chất phân hóa học sinh

- Xác định thời lượng phủ hợp cho việc kiểm tra đánh giá

- Sử đụng đa dang các hình thức kiểm tra, đánh giá học sinh

(8) Kỹ năng tô chức các hoạt động ngoại khóa ngoài giờ lên lớp trải nghiệm

sáng tạo cho học sinh:

- Kỹ năng sưu tầm, biên soạn tải liệu lịch sử địa phương

- Tổ chức da hội lịch sử

- Đọc sách

~ Thăm quan lịch sử

(9) Kỹ năng xây dựng va sử dụng phòng học bộ môn:

- Xây dựng phòng học lịch sử ở trường phỏ thông

- Sử dụng phòng học bộ môn trong các tiết học.

1.3 CON DUONG HÌNH THÀNH VÀ REN LUYỆN KỸ NANG NGHIỆP VỤ

SƯ PHAM MÔN LICH SỬ

Theo chương trình đào tạo” của ngành Sư phạm Lịch sử trường Đại học Sư

phạm Tp.HCM, dé tốt nghiệp đại học, sinh viên sẽ tích lũy tông cộng 135 tín chi,bao gồm các học phần chung, học phần chuyên môn (Lịch sử Việt Nam, Lịch sử

thế giới, Lý luận và phương pháp day học lịch sử) học phần nghề nghiệp (họcphan cơ sở chung, học phần nghề nghiệp chuyên nganh, thực hành nghề nghiệp),khóa luận tốt nghiệp hoặc học phan thay thế Như vậy, van dé rèn luyện kỹ năng

nghiệp vụ sư phạm của sinh viên có thé được thực hiện ở bat kỳ nội dung nao của

* Xem thêm Phụ lục II.

31

chương trình, đặc biệt là việc tích lăy kiến thức chuyên môn, nhưng quan trong và

hiệu qua hơn cả, sẽ là các học phần nghề nghiệp, cũng như các học phan có liên

quan đến Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn

Khi trình bày về con đường hình thành và rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm

cho sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử, chúng tôi xin giới hạn đi vào phân tích dựa

trên những cơ sở quan trọng này.

1.3.1 Học các học phần nghề nghiệp

1.3.1.1 Học các học phan nghề nghiệp cơ sở chung

Các học phần nghẻ nghiệp cơ sở chung sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử sẽ

tích lũy bao gồm 9 tín chỉ với các học phần: Nhập môn nghé giáo Giáo dục họcđại cương, Tô chức hoạt động giáo dục ở trường phô thông, Tâm lý học giáo dục,Giao tiếp sư phạm

Các học phan trên nhằm hình thành va phát trién cho sinh viên sư phạm hệthông tri thức vẻ vị trí, vai trò của nghé giáo trong xã hội; lĩnh hội những tri thức

và kỹ năng giao tiếp sư phạm (nguyên tắc, phong cach, phương tiện và kỹ thuậtgiao tiếp sư phạm ); kỹ năng phân tích các đặc điểm lao động của nghề giáo vàcác yêu cầu về phầm chat và năng lực của người làm nghề giáo; kỹ năng phân tích

một số van dé cơ bản vé tinh chất, chức năng, nhiệm vụ của giáo dục; vai trò củagiáo dục đối với sự hình thành và phát triển nhân cách Trên cơ sở đó, sinh viên có

thẻ vận dụng dé tiếp cận với các đối tượng khác nhau trong môi trường sư phạm;hiểu được và giao tiếp - ứng xử phù hợp với đối tác; giải quyết các tinh huống giaotiếp hiệu quả vả góp phần xây dựng văn hóa học đường

Nhìn chung, các học phần trên giúp sinh viên có những kiến thức cơ bản vềnghề nghiệp của mình sau này Việc rẻn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm thôngqua việc học tập các học phan này giúp sinh viên có thé nắm vững các lý luậnchung và áp dụng các lý luận đã học vao thực tế công tác phù hợp với đối tượng

đạy học.

1.3.1.2 Học các học phần nghề nghiệp chuyên ngành

Các học phần nghề nghiệp chuyên ngành sinh viên ngành Sư phạm Lịch sử

sẽ tích lũy bao gồm 15 tín chỉ với các học phan: Phát triển chương trình môn học,

Kiểm tra, đánh giá kết qua học tập, Lý luận và phương pháp dạy học lich sử ở

32

trường phô thông, Hệ thống các phương pháp va hình thức tô chức day học lich sử

ở trường phô thông, Kiến thức cơ bản trong dạy học lịch sử ở trường phô thông,

Các yếu tổ cơ bản trong quá trình giáo dục hiện đại và vấn đề đôi mới đạy học ở

Việt Nam (lý thuyết và ứng dụng), Ứng dụng công nghệ thông tin trong day họclich sử ở trường phố thông

Mỗi học phan nêu trên có một mục tiêu riêng, nhưng nhìn chung các họcphân nghề nghiệp chuyên ngành cung cấp cho người học những kiến thức lý luận

về day học lịch sử ở trường phô thông hệ thong phương pháp dạy học va các hìnhthức day học lich sử ở trường THPT, những kiến thức về kiểm tra — đánh gái trongquá trình day học Đồng thời, những yếu tố của khoa học giáo dục hiện đại, ứngdụng công nghệ thông tin cũng được đưa vào quá trình dạy học nhằm trang bị chosinh viên phẩm chất và năng lực sư phạm thiết yếu phục vụ cho nghề nghiệp sau

này.

Việc học tập các học phần này chính là khoảng thời gian sinh viên được rèn

luyện nhiều nhất các kỹ năng nghiệp vụ sư phạm bộ môn Vai trò của giáng viên

giảng day các học phan này sẽ góp phan tích cực trong việc nâng cao hiệu quả của

việc hinh thành va rén luyện các kỹ năng nghiệp vụ sư phạm của bộ môn Tuy

nhiên, chính khả năng học tập, nhất là tự học, tự rèn luyện của sinh viên sẽ góp

phan quyết định hiệu quả những kỹ năng nghiệp vụ sư phạm mà sinh viên tích lũy,

rén luyện được.

1.3.1.3 Tham gia thực hành nghề nghiệp

Các học phần thực hành nghề nghiệp sinh viên ngành Sư phạm Lich sử sẽtích lũy bao gồm 10 tín chỉ với các học phần: Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm

thường xuyên, Thực tập sư phạm |, Thực tập sư phạm 2.

Sau khi tích lũy xong các kiến thức liên quan đến chuyên môn giảng dạycũng như những học phần nghé nghiệp cơ sở và chuyên ngành, sinh viên sẽ đượctham gia vào thực tế đạy học ở trường phô thông Học phần Rèn luyện nghiệp vụ

sư phạm thường xuyên được xem là bước chuyên tiếp quan trọng giữa hai giaiđoạn này Học phần này sẽ cung cấp cho sinh viên những hiểu biết cơ bản về

chương trình, sách giáo khoa Lịch sử THPT, từ đó, sinh viên biết soạn giáo án,

biết vận dụng các phương pháp giảng dạy khác nhau vào một số bai học cụ thé;biết xây dựng bài học tích hợp, tiễn hành tập giáng một số bài cụ thé trước lớp

33

nhằm rẻn luyện phong cách tự tin, chimg chạc giúp ích cho việc thực hành

nghiệp vụ sư phạm cũng như công tác giảng dạy sau này Trên cơ sở đó, các em sẽ

được tham gia thực hảnh nghiệp vụ sư phạm, dé có thé ap dung, gắn kết những

kiến thực đã học ở giảng đường đại học vào quá trình dạy học cụ thê ở trường phô

thông.

Có thé nói, đây là giai đoạn kiểm tra dé đánh giá mức độ đạt được của sinhviên trong quá trình học tập, tích lũy kiến thức chuyên môn cũng như áp dụng một

cách hợp lý các kỹ năng nghiệp vụ sư phạm phù hợp với các nội dung dạy học Từ

kết quả thực hành nghiệp vụ sư phạm, cả giảng viên và sinh viên sẽ có cơ sở kháchính xác dé đánh gia, từ đó điều chỉnh theo hướng tích cực hóa hoạt động giảng

đạy và học tập.

1.3.2 Tham gia các hoạt động khác liên quan đến việc rèn luyện kỹ năng

nghiệp vụ sư phạm do Khoa tổ chức

1.3.2.1 Hội thi Nghiệp vụ Sư phạm

Đây là hoạt động hằng năm của Khoa Hội thi cũng góp phần vô cùng quantrọng trong việc củng có kiến thức chuyên môn và rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư

phạm cho sinh viên.

Hội thi được tổ chức nhằm củng cố và nắm vừng kiến thức khoa học bộ

môn mà còn biết vận dụng lý luận và phương pháp đạy học Lịch sử vào những nộidung lịch sử cụ thé trong dạy học, qua đó rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạmcần thiết phục vụ cho đợt thực tập sư phạm ở trường THPT, hướng tới thực hiện

có hiệu quả nghề nghiệp sau này.

Hội thi được tô chức với các nội dung chính như thi kiến thức, thi giáng bài,thi thiết kế hồ sơ bài dạy có ứng dụng công nghệ thông tin Những nội dung nảy

có tác dụng nhất định trong việc giúp sinh viên rèn luyện những kỹ năng nghiệp

vụ sư phạm bộ môn cần thiết

1.3.2.2 Tham dự các buổi tập huấn thực hành nghiệp vụ sư phạm

Dé chuẩn bị một cách tốt nhất (trong phạm vi có thé) cho sinh viên trước khi

tham gia thực hành nghiệp vụ sư phạm tại trường phô thông, hằng năm, Khoa tiến

hành mời giáo viên có kinh nghiệm ở các trường phố thông về giảng mẫu, trao đốikinh nghiệm trong thực tế giảng day ở trường phô thông

34

Hoạt động này giúp sinh viên có thêm điều kiện học tập, rút ra được nhữngbài học kinh nghiệm cho bản thân từ những kính ghiệm trong thực tế day học của

giáo viên giảng day bộ môn ở trường phỏ thông Hoạt động này cũng góp phan

quan trong trong việc giúp sinh viên củng cô thêm những kiến thức đã học về

chuyên môn cũng như nghiệp vụ sư phạm bộ môn.

35

CHƯƠNG II.

KHẢO SÁT THỰC TRẠNG RÈN LUYỆN KỸ NĂNG NGHIỆP VỤ

SƯ PHAM CUA SINH VIÊN NGÀNH SU PHAM LICH SỬ - KHOA LICH

SỬ - TRUONG ĐẠI HỌC SU PHAM TP.HCM

Những số liệu được dé cập đến trong đề tài là kết qua khảo sát thực trạngrèn luyện kỹ nang nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử đối với sinh viên năm II

(K40), năm IV (K39) trong năm học 2016 — 2017 Như trên đã nêu, chúng tôi lay

ý kiến từ phía sinh viên va giáo viên ở trường THPT có hướng dan sinh viên thựchành nghiệp vụ sư phạm Kết qua này giúp tác giả dé tài đánh giá một cách kháchquan thực trạng vả bước đầu dé xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả rén luyện

kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn Lịch sử đối với sinh viên cũng như có nhữngđiều chỉnh trong thực tế giảng dạy của bản thân

H.1 KHAO SAT ĐÓI VỚI SINH VIÊN

11.1.1 Đối với sinh viên

-Số phiéu phát ra: 195 (phiếu)

- Số phiếu thu về : 195 (phiếu)

Kết quả cụ thể như sau:

Câu 1 Qua học tập học phan rèn luyện nghiệp vụ sư phạm và kiến tập, thực tập

ở phô thông, Anh/ chị đánh giá như thé nào về thực trạng rèn luyện kỹ năng

nghiệp vụ sư phạm hiện nay?

STT | Mức dé | Tansé | Tylé(%) Ghi chú

1 — | Van để rèn luyện ky | 98 | §0.26%

năng nghiệp vu sư

phạm được cải thiện, sinh viên cố năng lực sư phạm

hơn trước

2 — T Vấn để rèn kỹ năng | 55 | 28.21%

luyện nghiệp vụ sư

phạm tuy được cải

36

đáp ứng được năng lực giảng dạy bộ

học hiện đại gây

hứng thú cho HS

Phương án khác

(nếu có)

Bang IL II: SV đánh giá thực trạng rên luyện kỹ năng NVSP

Nhận xét: Khi đánh giá thực trạng rèn luyện kỳ năng NVSP hiện nay,

50.26% ý kiến cho rằng van đẻ rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm được cải

thiện, sinh viên có năng lực sư phạm hơn trước 28.21% SV được khảo sát đánh

giá vấn đề rèn kỹ năng luyện nghiệp vụ sư phạm tuy được cải thiện, nhưng chưa

đáp ứng được năng lực giảng dạy bộ môn Lựa chọn “Van dé rèn luyện kỹ năng

nghiệp vụ sư phạm chưa tốt, hau hết các bài giảng của sinh viên đều nhàm chan,

khô khan” có 9.23% sinh viên đồng tình Ngoài ra, 12.31% sinh viên tự đánh giá

chất lượng rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm thấp do sinh viên hau het chi áp

37

dụng phương pháp dạy học truyền thống chưa ứng dụng các phương pháp dạy học

hiện đại gây hứng thú cho HS.

Mặc dù đây cũng chỉ là ý kiến chủ quan của bản thân sinh viên, nhưng nêu

thực trạng chất lượng rèn luyện kỹ năng NVSP của sinh viên với những số liệunhư trên, thì sinh viên khó có khả năng đáp ứng tốt yêu cầu của thực tiễn dạy học

ở trường phô thông

Ở câu hỏi này, có 2 SV được khao sát đã cho ý kiến khác:

- SV khả năng đứng lớp còn thấp, thiếu tự tin

- Một số bạn có năng lực tốt, một số bạn còn chưa đầu tư nhiều vào giáo án,

giảng bai còn khô khan, truyền thong, nhàm chán, chưa tự tin

Câu 2 Anh/ Chị quan niệm rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ sư phạm là

Ghi chú

> | +

Mire do Tan so

Van đề “phụ”, “bé tra”

nén it duge quan tam

Van dé chính, được quan tâm ngang hang với các nội dung khác

Vân dé quan trọng, góp 96.41%

phan hình thành năng lực

sư phạm sinh viên

Van dé “khó”, “khô khan”, không giúp ích gì

nhiều trong thực tiễn

giảng dạy

Phương án khác (néu có)

Ở câu hỏi này, một số sinh viên chọn cả lựa chọn 2 và 3 Bảng kết quả trêncho thay, 96.41% SV đánh giá việc rèn luyện kỹ nang NVSP là van dé quan trọng,góp phần hình thành năng lực sư phạm cho sinh viên 5.13% ý kiến cho rằng đây

38