40 năm thực hiện di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh: Tọa đàm

Trong một thời gian triển khai, Ban Tổ chức đã nhận được 23 bài viết thể hiện những nhận thức sâu sắc, tinh cảm sâu đậm đếi với Bác Hè và đổi với Di chúc của Bac của các cán hộ, giảng vi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HÒ CHÍ MINH

Toa đàm 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch H6 Chí Minh

10

12

MỤC LỤC

Tên bài viết

Về bối cảnh quốc tế và Việt Nam trong những

năm Bác Hồ viết Di chúc (1965-1969)

Dat nước những tháng năm Bác viết Di chúc

Di chúc Bác Hỗ với công tác xây dựng Đảng Cộng san Việt Nam vững mạnh

Tìm hiểu lời dạy “tước hết nói về Dang” trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chi Minh

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh - cương lĩnh xây dựng đất nước Việt Nam thống nhit

Nhớ ngảy Bác di xa để luôn khắc ghi lời dạy của Người trong hành động

-Thực hiện Di chúc của Bác trong sự nghiệp xây đựng và bảo vệ Tô quốc xã hội chủ nghĩa

Thực hiện tư tưởng chăm lo “Bai dưỡng thé hệ cách mạng cho đời sau” trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh — Thực trạng và vấn đẻ

Giáo dục lí tường cho đoàn viên, thanh niên theo gương Bác Hồ vĩ đại s22 Học tập tấm gương dao đức Hé Chi Minh, suy nghĩ về trách nhiệm của thanh niên ngày nay

Hỗ Chí Minh với giáo dục đạo đức cho thanh niên và van đề giáo đục đạo đức cho thé hệ trẻ ở Mà Hà là TRE) ẤT sáccoakoiycceiccckciresaresscesaveeseeaaoorsee Trụ XS na ẽ a I Nguyễn Cảnh Huệ 3

—— Duong Van Hue 14

spices Trịnh Văn Nhut 22

RURIN Phí Văn Thức 25

Phạm Xuân Hậu 30

Sen ia dana? Lé Van Dat 36

m Hoàng Thị Nhị Hà 41

a Trần Minh Hiếu 46

ve Bùi Thi Xuyén 49

a: Lê Thanh Phong 57

Nguyên Hữu Thiện 60

SN Pham Đức Quyên 64

ang Đạt-HOC Su-Pham

TP HỖ-CHI-MINH

Muc lục 13

Chủ tịch Hỗ Chi Minh với van dé bồi dưỡng thé

hệ cách mạng cho đời sau 5255cS so Nguyễn Lĩnh Khương 70

Cảm nhận của một cản bộ trẻ về tư tưởng nhân

văn trong Di chúc Hỗ Chỉ Minh 5-22 205 00225025034 Lê Văn Hiéu 76

Suy nghĩ thêm vẻ vấn đề đoản kết quốc tế trong

Di chúc của Hỗ Chủ tịch Nguyễn Thanh Tiên 19

Di chúc của Chú tịch Hé Chỉ Minh va vấn để

thân RE Alin te sais 0002010000014 oe oe ai gi Ngõ Sỹ Tráng 8T

Những suy nghĩ vẻ việc riêng của Bác Hỗ trong

Từ lời dan “bối đưỡng thể hệ cách mạng cho đời sau ” trong Di chúc của Chủ tịch Hd Chí Minh, nghĩ về việc nâng cao chất lượng day học

lịch sử Tưởng Phi Ngọ, Nguyễn Thị Kim Dung 96

Tính cân đối trong câu văn chỉnh luận của Bác

ee Dư Ngọc Ngắn 102

ĐÔ) 26C£2G0011012i190200002300)123210v068/1005đ4160%034G1u Trịnh Sam 108

Di chúc của Chú tịch Hồ Chí Minh trong lòng

bạn bè quốc tỂ 2-2-2 vZczerrtrrrvvsecervrvrxyee Ng6 Minh Oanh \ 12

Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành phố

Hỗ Chí Minh thực hiện Di chúc của Chủ tịch

Hội onl hos seas 42028208 peas Huỳnh Công Ba 116

Sinh viên hành động thiết thực ki niệm “40 năm

thực hiện Di chúc Bác Hồ” 55s 230 15512252 Tô Thị Tuyết 122

Tọa đàm 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chỉ Minh

LỜI NÓI ĐÀU

Thực hiện chỉ thị 36-CT/TW ngày 2/7/2009 của Ban Bi thư Trung ương Dang về

ki niệm 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chi Minh: Thực hiện nội dung Chỉ

thị của Ban Bí thư và Kế hoạch thực biện Cuộc vận động Học tập va làm theo tắm gương đạo đức Hồ Chi Minh của Trường, Ban Tô chức Cuộc vận động Học tập và làm theo tam gương đạo đức Hỏ Chí Minh Trường Đại học Sư phạm Thanh phố Hỗ Chi Minh đã quyết định tổ chức Cuộc toa dim “40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hỗ

Chỉ Minh”.

Mục đích của cuộc tọa đảm nhằm quần triệt hơn nữa những giá trị tư tưởng chính

trị, lịch sử, văn hóa, đạo đức kết tinh trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chi Minh, từ dé

cảng thấy rõ hơn tắm gương đạo đức cách mạng sáng ngời của Bac, chủ động dấu

tranh bác bỏ những luận điểm sai trai, xuyên tac về tư tưởng và cuộc đời của Bac.

Cuộc tọa đảm cũng nhằm nêu bật những thành tựu của cách mạng Việt Nam

trong 40 năm thực hiện Di chúc của Người: Sự nghiệp xây đựng Dang bồi dưỡng cácthế hệ cách mạng cho đời sau, sự nghiệp thống nhất đất nước, sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc rút ra những bài học quỷ báu từ sự nghiệp cách mạng vĩ đại và Di

chúc thiêng liêng của Người.

Cuộc tọa đàm cũng sẽ thể hiện những tiếng nói tâm huyết của các thây cô giáo,

cán bộ viên chức các đơn vị trong toản trường về nhận thức và hanh động trong vận

dụng việc thực hiện Di chúc vào quá trình xảy dựng vả phát triển nhà trường

Trong một thời gian triển khai, Ban Tổ chức đã nhận được 23 bài viết thể hiện

những nhận thức sâu sắc, tinh cảm sâu đậm đếi với Bác Hè và đổi với Di chúc của Bac

của các cán hộ, giảng viên, công nhân viên của Trường, Các bài viết đã để cập đếnnhiễu nội dung phong phú từ bối cảnh quốc tế và trong nước trong thời gian Bác viết

Di chúc đến những nội dung tư tưởng trong Di chúc của Bác như tu tưởng xây dựngĐảng, tư tưởng thống nhất dat nước va sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt

Nam Các nội dung về đoàn kết quốc tế, đoàn kết dan tộc, tư tưởng béi dưỡng các thé

hệ cách mang cho đời sau, tư tưởng nhân văn trong Di chúc, tính mẫu mực trong câu

Lời nói dau

văn và ngôn từ của Di chúc Di chúc Bac trong lòng bạn bẻ quốc tế cũng được nhiều tac giả dé cập Nhiều bai viết cũng đã đẻ cập việc vận dụng Di chúc của Bác vảo trong

các hoạt động giảng dạy và công tác thực tiền Mỗi bài viết dé cập đến mỗi nội dungkhác nhau nhưng đều cỏ chung những cảm nhận sâu sắc vẻ các nội dung trong Di chúccủa Bác và dành tinh cảm sâu nang của mình đối với Người - vị lành tụ vô cùng kínhyêu của dân tộc Với những đòng ngắn ngủi trong Lời nói đầu không thé nói hẻt, kể

hết những gi đã được thé hiện trong 23 bài viết, Ban tổ chức xin trân trọng giới thiệu

cùng quý vị Tap kỉ yếu tập hợp những bài viết tham gia tọa đảm “40 năm thực hiện Dichúc của Chủ tịch HO Chí Minh” để quý vị củng đọc và trao đổi Chúng tôi xin chânthành cám ơn và mong nhận được những góp ý của quý vị.

Ban Tế chức

Nguyên Cảnh Huệ

VE BOI CANH QUOC TE VÀ VIỆT NAM

TRONG NHỮNG NAM BAC HO VIET DI CHÚC (1965-1969)

Nguyễn Cảnh Huệ `

Từ sau Chiến tranh thé giới thứ hai cho đến cudi thập niên 60 nói chung và trong những năm 1965-1969, thời gian Chủ tịch Hồ Chi Minh viết bản Di chúc lịch sử nói

riêng tình hình thé giới vả Việt Nam có những biển chuyển to lớn và sâu sắc Trong

bai viết nảy chủng tôi chỉ xin được để cập đến một số vẫn để chính trong bỗi cảnh lịch

sử quốc tế và trong nước, mà những van đề đó, theo chúng tôi, cỏ tác động sâu sắc đến

tư tướng tinh cảm Hô Chi Minh trong những năm cuối cuộc đời của minh vả no in

đâm nét trong ban Di chúc lịch sử của Người Đỏ là ở trên thé giới: Hệ thống xã hội

chủ nghĩa đạt được nhiều thánh tựu to lớn: sự phát triển mạnh mẽ của phong trảo giải

phóng dan tộc; sự rạn nứt, bat đồng trong phong trao Cộng sản va công nhân quốc tế:

tinh hinh diễn biển phức tạp ở một số nước xã hội chủ nghĩa; Mỹ ngảy càng bị cô lập

vả giảm sút uy tin, sức mạnh trên trường quốc tế; phong trio đấu tranh ngảy càng

mạnh mẽ của các lực lượng hòa bình, tiến bộ thế giới lên án Mỹ, ủng hộ cuộc kháng

chiến chống Mỹ cửu nước của nhân dân ta Ở trong nước: Mỹ leo thang chiến tranh,

mở rộng chiến tranh xâm lược va cách mạng Việt Nam ngày cảng giành được nhiều

thăng lợi to lớn.

I Bối cảnh quốc tế

1 Hệ thống xã hội chủ nghĩa lớn mạnh và đạt được nhiều thành tựu to lớn

Sau Chiến tranh the giới thứ hai, chủ nghĩa xã hội trở thành một hệ thông hing

mạnh thế giới Chiém 1⁄4 diện tích trải đất và gần 1/3 dan sé nhân loại, với những

thành tựu hết sức to lớn trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học giáo duc, hệ thông xã hội chủ nghĩa có vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình vận

động va phát triển của thé giới trong nhiều thập niên giữa thế ki XX Chủ nghĩa xã hội

đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho phong trào giải phóng dân tộc và phong trào cáchmạng thé giới, trở thành niềm mơ ước và con đường lựa chọn cho nhiều nước sau khi

giành được độc lập.

TPGS.TS, Khoa Lich sử

Toa dam 40 nam thực hiện Di chúc của Chủ tịch Ha Chỉ Minh

Liên Xô được coi là anh cả của hệ thông xã hội chủ nghĩa đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong công cuộc xây dựng chi nghĩa xã hội Từ chỗ đất nước bị tản phá hết

sức nặng né trong Chiến tranh thẻ giới thứ hai dén cudi thập niên 60, Liên Xô đã trở

thành cường quốc công nghiệp thứ hai trên thé giới chiếm khoảng 20% sản lượng công

nghiệp thé giới Lĩnh vực khoa học kĩ thuật lá một trong những lĩnh vực ma nước nảy

đạt được nhiều thành tựu rực rỡ, chiếm nhiều định cao của khoa học = kĩ thuật thé giới ở các ngành như: vật lí, hóa hoc, điện tử điều khiến học khoa học vũ trụ.

Với thực lực dé va cùng với chỉnh sách ủng hộ các din tộc đấu tranh vi độc lập

dân tộc, vi hoa bình va tiến bộ, Liên Xô trở thánh trụ cột của phong trào hòa bình thégiới.

2 Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào giải phóng dân tộc

Từ sau Chiến tranh thẻ giới thứ hai, với những điêu kiện thuận lợi mới đặc biệtđược sự ủng hộ, giúp đỡ, khích lệ của hệ thống xã hội chủ nghĩa trước hét là Liên Xô

và thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp mả

đỉnh cao là chiến thing lịch sử Điện Biên Phủ phong trảo giải phóng dân tộc trên thégiới phát triển mạnh mẽ, dẫn đến hàng loạt nước thuộc địa ở Á - Phi - Mỹ La tỉnhgiảnh được độc lập Tháng 1-1959, cách mạng Cu Ba thăng lợi, mở dau thời ki bao tapcách mang ở châu Mỹ La tinh, nơi được mệnh danh là "sân sau" của dé quốc Mỹ Năm

1960 đi vào lịch sử thé giới - "năm châu Phi” với 17 nước ở châu lục này giảnh được

độc lập Nếu như nam 1939, hệ thống thuộc địa của chú nghĩa đế quốc rộng tới 91.9triệu km? (bằng 3⁄4 diện tích thể giới) với số dân trên 1.5 tỉ người thi đến nam 1967chỉ còn 5,2 triệu km? đất dai và 35 triệu người Đó là thắng lợi võ cùng to lớn của

phong trảo giải phóng dân tộc.

Trước thắng lợi to lớn vả ý chí độc lập của các dan tộc, Đại hội đồng Liên Hiệp

Quốc khóa 15(1960) đã thông qua văn kiện "Tuyên ngôn vẻ thủ tiêu hoàn toản chủ

nghĩa thực đân, trao trả độc lập cho các quốc gia và dân tộc thuộc địa” Tiếp đó, tại

khỏa họp 18(1963), Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua Tuyên ngôn về Việc

thủ tiêu hoản toàn các hình thức của chế độ phân biệt chúng tộc” ( 1).

Đó là những thắng lợi hết sức to lớn của phong trào giải phóng dân tộc Thắng

lợi đỏ đã tăng cường lực lượng hòa bình, độc lập dân tộc trên thể giới, làm suy yếu lực

lượng của chủ nghĩa để quốc và củng cỗ thêm niềm tin của Chủ tịch Hồ Chi Minh

cũng như dân tộc Việt Nam ve SỰ thắng lợi hoản toàn của cuộc kháng chiến ma cá dan

tộc đang tiền hảnh.

Nguyễn Cảnh Huệ

3 Sự rạn nứt, bat dong trong phong trao Cộng sản và công nhân quốc tế

Từ sau Chiến tranh thể giới thứ hai phong trảo Cộng sản và công nhân quốc tế phát triển mạnh mẽ trở thành một trong ba dòng thác cách mang tấn công vao chủ

nghĩa dé quốc Tuy vậy những bắt đồng màu thuẫn thậm chi, xung đột trong phong trào cũng đã sớm xuất hiện Ngay từ giữa những năm 40 (thể ki XX), đã xây ra sự bất

dong về quan điểm giữa các đảng Cộng sản trước hét là giữa Dang Công sản Liên Xô

và Dang Cong sản Trung Quốc Tiếp theo đó, đến cuối những năm 40, sự bất đồng

diễn ra giữa Dang Cộng sản Liên x6 và Dang Cộng sản Nam Tư, dan đến việc Dang

Cộng sản Nam Tư bj khai trừ khỏi Cục thông tin quốc tế vao tháng 2-1948.

Dến cuỗi những năm 50-60 những bắt đồng mâu thuẫn vẻ đường lối chiến lược

vũ sách lược trong nội bộ phong trào Cộng sản càng sâu sắc Nguyễn nhân chính của tinh trạng nảy la sự xuất hiện chủ nghĩa cơ hoi hữu khuynh, chủ nghĩa xét lại trong

Ban lãnh đạo Dang Cộng sản Liên Xô (lúc đó do Khơrútxốp đứng đầu) va chủ nghĩa

cơ hội ta khuynh ở một số đảng khác Điều nghiêm trong la máu thuẫn giữa Đảng Cộng sản Liên Xô va Dang Cộng sản Trung Quốc - hai dang lớn trong phong trảo

Cộng sản quốc tẻ

Mau thuần giữa Dang Cộng sản Liên Xô và Dang Cộng san Trung Quốc đã nay

sinh từ nằm 1945, như đã nói ở trên, được dịu bớt trong những năm 50 Nhung tử sau

Hội nghị các Đảng Cộng sản ở Mátxcơva 1957, mỗi quan hệ giữa hai Đảng Cộng sản

va sau đó là giữa hai nước ngay càng xau di Mau thuẫn giữa Liên Xô và Trung Quốcngày cảng cing thẳng và đã dẫn tới cuộc xung đột biên giới giữa hai nước vào tháng 4-

1962 Từ chỗ công kích nhau trên báo chí, đã dẫn đến xung đột bằng vũ lực đỗ máu

vào mùa xuân 1969 và từ đó, hai bên cơi nhau như thù địch (2).

Sự rạn nứt, mâu thuẫn dẫn tới xung đột trong hệ thông xã hội chủ nghĩa, nhất là

giữa hai Đảng Cộng sản, hai nước lớn nhất trong hệ thông xã hội chủ nghĩa thể giới, là hậu phương lớn của cách mạng Việt Nam Đặc biệt tinh hình đó lại diễn ra trong khi Mỹ

leo thang chiến tranh xâm lược nước ta, là bất lợi lớn đối với cách mạng Việt Nam vànỗi day đứt của Chủ tịch Hỗ Chí Minh Nhung, trong bồi cảnh phức tạp và khó khăn đó,

với đường lỗi đối ngoại độc lập tự chủ, khôn khéo, Dang và Bác vẫn giữ được quan hệ

tốt với hai nước xã hội chủ nghĩa hàng dau và tranh thủ được sự ung hộ, giúp đỡ của homột cách mạnh mẽ, hiệu quả phục vụ cuộc khang chiến chống Mỹ cứu nước

Toa dam 40 năm thựcc hiện Đi chúc của Chu tích He Chi Mink

4 Sự diễn biến phức tạp ở một số nước Xã hội chủ nghĩa

Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, bên canh đạt được những thành tựu

to lớn thi ở một sé nước xã hội chú nghĩa cũng diễn biến phức tạp, gây tốn thất lớn cho

dat nước va lam tồn hại đến uy lin, sức mạnh của hệ thông xã hội chủ nghĩa Đó là tinhhình diễn biển phức tạp ở Liên Xô, Trung Quốc, Tiệp Khắc

- Ở Liên Xô: Trong Đại hội Dang Cộng sản Liên Xô lần thử XX (2-1956)

Khơrútxỏp đã đọc báo cao về “té sùng bai cá nhân” va hậu quả của nó Báo cáo dẫn ra những sự kiện “dan áp, khủng bé" dưới thời Xtalin và sự kiện này đã mở dau cho sự

chia ré sdu sắc trong phong trio Cộng sản vả công nhân quốc tế, Một sé Đảng Công

sản gọi đó là biểu hiện của “chủ nghĩa xét lại” Năm 1964 Khơritxốp bị lật đỏ.

- Ở Trung Quốc: Dé 14 cuộc “Dai cách mang văn hóa vô sản" từ 1966-1969.

Đâu tháng 8-1966, cuộc “Dai cách mang văn hóa võ sản” bất dau vả đến tháng

4-1969, về cơ ban kết thúc; nhưng, tinh hinh kinh tế — xã hội Trung Quốc vẫn tiếp tục

điển biển phức tạp cho đến năm 1976, khi Mao Trach Đông qua đời Cuộc “Đại cách

mang van hóa” đã làm cho hang chục triệu người bị tàn sat hoặc xử lí một các oan ức, gây nền một cục điện hỗn loạn, đau thương trong lịch sử Trung Quốc Tắm thảm kịch

nảy không những gây tồn thất lớn đối với Dang Cộng san, đất nước Trung Quốc ma

con làm giảm uy tín, sức mạnh của hệ thông xã hội chủ nghĩa trên thé giới.

- Ở Tiệp Khắc: Do là “Su kiện mùa xuân” năm 1968

Viện cớ vào cái gọi là “van động cho quả trình dân chủ" các thé lực chống đối

chủ nghĩa xã hội ở trong nước được các nước phương Tây ủng hộ đã kích động sinh

viên, văn nghệ sĩ, trí thức đấu tranh đòi Đảng Cộng san chấp nhận việc các đảng déi

lập, giải phóng thông tin, bỏ kiểm duyệt báo chi Một bộ phận trong Ban lãnh đạo Dang, ké cả Dup-xéch, người giữ cương vị cao trong Đảng va Nha nước - đã ủng hộ cuộc vận động này Đến mùa xuân 1968, tinh hình Tiệp Khắc diễn biến phức tạp Lực

lượng đối lập tiến tới mức là đòi phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản vả

thanh quả của chủ nghĩa xã hội.

Trước tình hình đó, theo yêu cầu của các nha lãnh đạo Đảng, Nha nước Tiệp

Khắc, quân đội Liên Xô và một sé nước xd hội chủ nghĩa trong khuôn khế hiệp ước

Vácsava đã vào Tiệp Khắc giữ gin sự ôn định an ninh, chính trị Ngày 12-9, sau khi

tỉnh hình ở Tiệp Khắc tương đổi ôn định, quân đội khối Vácsava đã rút về nước (3).

Nguyễn Cảnh Huệ

Tinh hình trên đây ở Liên X6, Trung Quốc Tiệp khắc làm cho Chủ tịch Hỗ Chi

Minh con người suốt đời phấn đấu cho lí tưởng cao đẹp của Chủ nghĩa xã hội Chủnghia Cộng sản tran trở, lo lắng dau lông

5 Mỹ ngày cảng bị cô lập và giảm sút uy tín, sức mạnh trên trường quốc tế

Càng lao sâu vào cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam cảng pây nhiều tội ác đối

với nhân dan Việt Nam, chính quyền Mỹ ngảy cảng bị cô lập trên the giới, kẻ cả trước

những dong minh của minh.

Thượng nghị si Mỹ - ông Phunborai trong cuốn sách “Sy ngang ngược của

quyền uy” đã viết “Nước Mỹ bị toàn thế giới lên án Ở châu Au không có lấy một

nước dong minh nao của chúng ta tự nguyện đưa một lực lượng - du lả tượng trưng

đến Việt Nam dé tỏ thai độ ủng hộ chúng ta Ở châu Phi, không có một chính phủ độc

lập nao của người da den ủng hộ chúng ta dd chỉ là ủng hệ trên lời nói Tại châu My

La tỉnh nói chung, người ta lên án cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam Ở châu A và khu vực Thái Binh Dương trừ những nơi phụ thuộc Mỹ vé mặt quốc phòng.

hoặc do Mỹ bao trợ con các nước khác đều không tản thánh những điều chúng ta

lam ở Việt Nam” (4).

Cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam không những làm cho chính

quyền Mỹ bị cô lập trên thể giới mà còn bị cô lập ngay trong chính nước mình Ông

Oantơ Lipman - một nhà bình luận, nhà báo Mỹ nổi tiéng đã viết: “Chiến tranh của

Mỹ ở Việt Nam là một cuộc chiến tranh không được lòng dân nhất trong lịch sử nước

Mỹ Dây cũng là cuộc chiến tranh làm phương hại sâu sắc nhất đến lương tâm của

người My” (5) Cựu Tổng thống Mỹ Aixenhao ngày 17-3-1968 đã phải thú nhận:

“Chưa bao giờ gặp tình trạng đáng buồn như tình cảnh hiện nay của nước Mỹ bị chia

rẽ sâu sắc vì chiến tranh" (6)

Vào thập niên 60, 70, trong khi Mỹ ngày càng bị sa lây trong chiến tranh xâm lược Việt Nam và bị kiệt qué thêm vi cuộc chiến tranh đó thì Tây Âu, Nhật Bản phát triển rat nhanh chóng về kinh tế và trên nhiễu lĩnh vực đã vượt qua Mỹ Điều nảy góp

phan làm cho thẻ va lực của Mỹ cảng giảm sút

6 Các nước xã hội chủ nghĩa, lực lượng hòa bình, tiến bộ thế giới ngày càng

lên án mạnh mẽ Mỹ, ủng hộ và giúp đỡ nhiệt tình cuộc kháng chiến chống

Mỹ của nhân dân ta

Khi để quốc Mỹ leo thang trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam với việc

thực hiện chiến lược “Chién tranh cục bộ”, các nước xã hội chủ nghĩa, trước hét là

7

Tọa đàm 40 nằm thực hiện Di chúc của Chú tích Hỗ Chi Minh

Liên xó, Trung Quốc đã kịp thời va kiên quyết ủng hộ cuộc kháng chiến chong Mỹ cia

nhan dan ta.

Ngày 15-12-1966 Chính phú Liên Xỏ tuyên bố: "Chỉnh phủ Liên Xô kiến quyếtlên án những hanh động xâm lược mới cúa để quốc Mỳ đối với nước Việt Nam danchủ cộng hòa Trung thành với nghĩa vụ quốc tẻ của mình, Liên X6 kiên quyết luôn

ding bén cạnh nước Việt Nam din chủ cong hòa, nước xã hội chủ nghĩa anh em Liên

X6 đã giúp đờ và sẽ tiếp tục giúp đỡ về nhiều mặt cho cuộc đấu tranh anh hùng của

nhân din Việt Nam chỗng lại cuộc xảm lược đây tội ác của chủ nghĩa để quốc Mỹ”.

Trung Quốc khẳng định: “Nhân dan Trung Quốc sẽ chịu dung những hi sinh lớn

nhất dé ủng hộ nhân dân Việt Nam anh em dánh thẳng giậc Mỹ xâm lược 700 triệu

nhân din Trung Quốc thé làm hậu thuần ving chắc cho nhân din Việt Nam Nhân dan

Trung Quốc đã hạ quyết tâm va chuân bị sẵn sảng về mọi mặt sẽ có những hanh độngbat cứ lúc nao và ở đâu ma nhân dan hai nước Việt Nam Trung Quốc cho Ia can thiết

dé đánh bọn xâm lược Mỹ”

Tháng 1-1966, lãnh tụ Cuba, Phiden Caxtrô tuyên bỏ: “Vi Việt Nam, Cuba sẵnsảng hiến dâng cả máu của mình” Trên tỉnh thin quốc tế võ sản cao cả, Liên Xô,Trung Quốc cùng các nước xã hội chủ nghĩa anh cm đã hết lòng ủng hộ, giúp đỡ nhân

đân Việt Nam đánh Mỹ.

Hai nước lắng giềng anh em trên bán đảo Đông Dương cũng kiên quyết ủng hộđoàn kết chéng đối với nhân dan ta

Ngày 15-12-1966, Trung ương Neo Lio Hac-xgt tuyên bố: “Đề góp phân thiếtthực ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dan Việt Nam nhãn dân Lao kiênquyết đem hết sức mình đánh bại mọi âm mưu xâm lược của để quốc Mỹ ở Lào”

Ngày 16-12-1966, Bộ Ngoại giao Chinh phủ Campuchia tuyên bố: “Chinh phủ

Hoang gia Campuchia cực lực lên án việc tăng cường chiến tranh xâm lược Việt Nam

và những cuộc ném bom đẩy tội ác của để quốc Mỹ bat chấp mọi nguyễn tắc nhân

đạo đã tiền hành một cách da man chống lại một dan tộc châu A, nhân dân Việt Nam

anh em” (7).

Phong trao dau tranh của nhân dân tiền bộ, yêu chuộc hòa bình và công lí, ké cả nhân dan tiến bộ Mỹ ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta cũng ngày cảng mạnh mẽ Năm 1966-1967, trên thé giới đã hình thành một phong trào rộng lớn

với nhiều hình thức hoạt động phong phú da dang lên án Mỹ, ủng hộ sự nghiệp dau

tranh vì độc lập tự do của nhân dân Viet Nam.

8

Nguyễn Canh Huệ

Ngày 19-4-1966 hon 7 triệu công nhân Nhật Ban thuộc 170 công đoản tiên hành

bãi công, trong đó có nội dung phản đổi cuộc chiến tranh xắm lược của Ms ở Việt Nam Riêng ở TOkid diễn ra cuộc biểu tỉnh cúa 2.5 vạn công nhân kịch liệt lên án cuộc

chiến tranh phi nghĩa của Mỹ ở Việt Nam (8).

Nổi bật nhát là sự thành lập Toàn án quốc té xét xử tội ác chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam vào ngày 15-11-1966 theo sáng kiến của huân tước Béctơrăng Rútxen - nha

khoa học ¥a nhà hoạt động xã hội nối tiếng người Anh Tòa án da lên an tội ác chiến tranh của để quốc Mỹ ở Việt Nam Toản án thu hút sự tham gia cua nhiều nhà khoa

học nhà chính trị và văn nghệ sĩ ndi tiếng Toa an đã góp phan thức tỉnh lương trí

của nhân dan thé giới đặc biệt là nhân dan Mỹ day mạnh cuộc đấu tranh chồng tội ác

xâm lược của Mỹ ở Việt Nam (9).

Trong hai ngây 22 và 24-3-1968, Hội nghị bắt thường của Ủy ban liên lạc quốc tế

Hội nghị Xtốckhôm vẻ Việt Nam được tổ chức tại Thụy Dién với sự tham gia của 150

đại biểu thuộc nhiều tổ chức khác nhau của hơn 40 nước Hội nghị nhất trí thông quanghị quyết về Việt Nam, trong đó doi Mỹ chấm dứt vĩnh viễn và không điều kiện việcném bom va mọi hành động chiến tranh khác chong nước Vict Nam dan chủ công hoa;

rút quân Mỹ và chư hau khỏi miền Nam Việt Nam dé nhân din miền Nam tự giải

quyết công việc của minh, không có sự can thiệp của nước ngoải (10).

Phong trảo ung hộ nhân dân Việt Nam chồng Mỹ cứu nước của những người

Cộng sản và nhân dân tiên bộ An Độ - một nước lớn ở châu A, lãnh tụ của phong trảo

Khong liên kết - cũng phat triển ram rộ Phong trào đã "kêu gọi chính phú An Độ đòi

để quốc My cham dứt can thiệp, rút nhân viên quân sự khỏi miền Nam Việt Nam”

(11) Từ năm 1966, ba Indira Gandhi, một người rất cỏ cảm tình với Chủ tịch Hồ ChỉMinh và nhân dan Việt Nam lên làm Thủ tướng, đã yêu cầu Mỹ cham dứt ném bom

miền Bắc Việt Nam Sự ủng hộ của An Độ đổi với cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta ngày cảng mạnh mẽ.

Tir ngày 4 đến 6-4-1967, tại Hội nghị cắp cao năm nước châu Phi (Angiéri, Cộng

hòa Arập thông nhất, Tandania, Môritani Ghiné) 16 chức ở Cairô, các nhà lãnh đạo

nam nước trên đã ra thông cáo đòi Mỹ phải chim dứt ngay vả không điều kiện việc

ném bom nước Việt Nam, công nhân Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam

là dại diện chân chính duy nhất của nhân đân miễn Nam Việt Nam (12)

Nhiều Đảng Cộng sản trên thể giới 14 nòng cốt của phong trao đấu tranh ở nước

đó ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân ta Dang Cộng sản Pháp, Dang Cộng sảnNhật Bản va nhiều dang anh em khác đã tô chức những cuộc mit tính lớn, những cuộc

9

Toa dam 40 năm thực hiện Dị chúc của Chu tích Hỏ Chi Minh

quyền gop dé ủng hộ nhân dan Việt Nam chong Mỹ Dang Cộng sản Pháp ho hao nhân

din Pháp phát động phong trào “mot ti Phờ-răng” ủng hộ Việt Nam, gửi cả một tau hàng hóa sang Hải Phỏng ( 13).

Phong trao phản đổi chiến tranh của chính phủ vả ting hộ cuộc kháng chiến chinh

nghia của nhân din Việt Nam ở nước Mỹ cũng diễn ra rất ram ro, thu hút đông đảo các

thành phản tham gia ké cả nhiều nhà hoạt động chính trị - xã hội.

Vir nằm giữa thập niên 60 đến dau thập niên 70, ở các thành thị Mỹ luôn luôn sôiđộng vì những cuộc biểu tình đâu tranh của các tang lớp nhân dân phản đối chiến

tranh xâm lược ở Việt Nam ma chính quyên nước nay đang tiền hành Chi riêng trong

nam 1967 liên tiếp có nhiều cuộc dau tranh toản quốc thu hút đồng đảo nhiều tang

lớp xã hội tham gia.

Ngày 11-02-1967, hon | triệu người Mỹ ở 412 thành phố thuộc 37 bang đã tuyệt

thực ba ngày dé phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam (14)

Vào tháng 4-1967, cuộc “động viên mia xuân” được chuẩn bị rất công phu, đã thu hút được nhiều người tham gia hơn các cuộc dau tranh trước Chỉ riêng ở thành

phé Niu-Yoóc và Xan Phringxicd đã có 500.000 người biểu tinh phản đối chiến tranh

Tháng 10-1967, trong "Tuần lễ chống chiến tranh xâm lược Việt Nam”, có

200.000 người từ khắp nước Mỹ gồm nhiều thành phần tham gia đã tập hợp về thủ đô

Oasinhtơn với khẩu hiệu đấu tranh là “Rut quân Mỹ vẻ nước" va "Nước Việt Nam của

người Việt Nam” Cuộc đấu tranh này đã được nhân dân nhiều nước trên thé giới

hương ứng.

Người da đen ở Mỹ cũng phản đổi mạnh mẽ cuộc chiến tranh phi nghĩa của chỉnh

quyển Mỹ ở Việt Nam Một lãnh tụ người da đen Mỹ năm 1966 da nỏi một câu nỗitiếng: “Nếu Mỹ muốn có một Việt Nam thir hai thi sẽ có ngay trên nước My” (15)

Chỉnh sách xâm lược Việt Nam của Mỹ không chỉ bị thanh niên, sinh viên, trí thức và

công nhân Mỹ phản đổi mà còn bị cả nhiều nha chính trị đối lập, kể cả một số Thượngnghị si, Hạ nghị sĩ phan đồi

Như vậy, có thể nói rằng, trong lịch sử thế giới từ trước cho đến giữa những năm

60, chưa có một cuộc kháng chiên của một dân tộc nao lại giành được sự đồng tinh, ủng hộ to lớn, mạnh mẽ, rộng rãi của các chính khách các ting lớp nhân dan thé giởi

với nhiều hình thức đấu tranh phong phủ như ở cuộc khủng chiến chống Mỹ cứu nướccủa dan tộc Việt Nam Trong nhiêu năm, ở nhiều nước trên nhiễu châu lục, nhiễu ting

lớp nhân dan liên tiếp xuống đường mit tinh, biểu tinh phản đối cuộc chiến tranh xâm

10

Nguyễn Canh Huệ

lược của Mỹ, đòi chúng rút khỏi Việt Nam vả trả lai độc lập cho dan tộc anh hùng qua

cúm này, Nhiều chính khách trên thé giới tại các điển dan quốc tế đã lên án Mỹ và ủng

hộ cuộc dau tranh chính nghĩa của dân tộc Việt Nam, Day là một trong những nhân tố quan trọng góp phan vảo thang lợi của cuộc kháng chiến của dan tộc ta.

Il Bối cảnh Việt Nam

1 Mỹ leo thang chiến tranh, mở rộng chiến tranh xâm lược Việt Nam

Sau những that bại liên tiếp của các chiến lược chiến tranh, từ nằm 1965, để quốc

Mỹ tiến tới nắc thang cao nhất trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam với việc

thực hiện chiến lược “Chiến tranh cục bộ” Với chiến lược mới nay, Mỹ đã 6 ạt để

quân Mỹ vào miền Nam và tiếp tục đánh phá ác liệt bằng không quân hải quân đổi với

miền Bắc nhằm “đưa miễn Bắc trở vẻ thời ki đồ đá”; phá hoại công cuộc xây dựng

Chủ nghĩa xã hội: ngăn chan sự chi viện của miền Bắc đối với miễn Nam; dé bep ý chíquyết tâm chồng Mỹ cứu nước của cả din tộc Việt Nam, buộc chúng ta phải kết thúcchiến tranh thco điều kiện do Mỹ đưa ra

Ở miễn Bac, kể từ đầu năm 1965 đến cuối nam 1968, để quốc Mỹ đã huy độnglực lượng không quân và hải quân lứn trút hang triệu tắn bom dan, tàn phá, hủy hoạinhiều thành phố, thị xã, thị trắn, xóm fang, nhiều công trình công nghiệp, giao thông,thủy lợi, bệnh viện, trường học giết hại nhiều dân thường, gây nên tội ác tay trời đổi

với nhân đân ta.

Ở miễn Nam, tổng số quân Mỹ và chu hẳu lúc đông nhất lên tới trên 50 vạn

người, cùng với hơn 50 vạn quân của chính quyền Sai Gòn Một khối lượng lớn vũ

khí phương tiện chiến tranh hiện đại của Mỹ (với hang ngan máy bay, xe tăng, pháo các loại ) cũng đã tung vao miễn Nam vả tiền hành nhiều chiến dich tiến công lớn vào quân ta nhằm thay đổi cục diện chiến tranh,

Trên cả hai miễn Nam Bắc cuộc kháng chiến của nhân dân ta diễn ra hết sức ác

liệt Thử thách hết sức nặng né dat lên vai toàn đảng, toản quân, toàn dan Việt Nam,

đứng đâu là Chủ tịch Hỗ Chí Minh.

Cũng từ năm 1964, Mỹ đây mạnh chiến tranh xâm lược ở Lao Tháng 5-1964,

Mỹ dua 6 ạt vũ khí, trang thiết bị chiến tranh hiện đại cho phải hữu, tăng số có van

Mỹ Mỹ mở những cuộc hành quân lớn nhằm lắn chiếm vùng giải phóng Quân và dân

Lào với sự giúp đỡ của Việt Nam đã chiến dau ngoan cường và giảnh được những thing lợi lớn Đối với Campuchia Mỹ gây sức ép về quan sự vả ngoại giao buộc chính

Toa đàm 40 năm thực luện Di chúc của Chu tịch Hỗ Chi Mink

phu Hoàng gia Campuchia từ bo thai độ trung lập Tinh hình trên đây ở hai nước langgiéng anh em cảng lim cho cuộc kháng chiến của dan tộc ta thêm khó khăn gian khỏ

2 Cách mạng Việt Nam ngày cảng giành được nhiều thắng lợi to lớn

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác, với quyết tâm sắt đá là quyết đánh và quyếtthing giặc Mỹ xâm lược quan va dan ta giữ ving thé tiền công, vượt qua khó khan, thử

thách ác liệt liên tiếp giành được nhiều thẳng lợi to lớn vào các mùa khô 1965-1966,

1966-1967 & mien Nam, mà đỉnh cao là cuộc Tổng tấn công Tết Mậu Thân nam 1968,

Trong cuộc Tông tấn công nay, ta da loại khỏi vòng chiến dau hang chục vạn tênđịch, trong đó có nhiều vạn tên Mỹ, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch.Mặc dau phía ta không tránh khỏi tôn thất và có nhiều ÿ kiến đánh giá khác nhau vềCuộc Tổng tắn céng nay, nhưng có thé khẳng định: Day 1a thang lợi to lớn, có ý nghĩachiến lược của quân và dan ta đã tạo nên bước ngoat quyết định của cuộc kháng chiếnchong Mỹ cứu nước, khởi đầu một quá trình đi xuống vẻ chiến lược trong cuộc chiếntranh xâm lược Việt Nam của Dé quốc Mỹ"

Đánh giá về y nghĩa của cuộc Tỏng tin công lịch sử nảy, Cổ Tổng Bi thư Lê

Duan nhận định: “Trong Tết Mậu Thân ta đã giành thắng lợi rất lớn; Mỹ thất bại rất

nặng nẻ, đã thua cả về chỉnh trị lẫn quân sự cả ở Việt Nam và trong nước Mỹ " (16).

Có Dai tướng Văn Tiến Dũng viết: "'Trong cuộc Tổng tắn công va nổi dậy Tết Mậu

Thân, ta đã thắng to, địch đã thua rat nặng nẻ Rõ rang, trận này đã mở một bước ngoặtchiến lước, danh dấu thời ki Mỹ phái xuống thang chiến tranh do bị that bại nặng nétrong Chiến tranh cục bộ” (17)

Ở miễn Bắc mặc dau trong chiến tranh võ cùng ác liệt, nhưng quân và dân miễn

Bắc đã day lên phong trào chống Mỹ cứu nước, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, với quyết

tâm cao độ va tin tướng ở thắng lợi hoản toản Từ 1965-1968, miễn Bắc đã bản rơi

3.243 máy bay Mỹ, bắt sống nhieu giặc lái trong số máy bay bị ban rơi có các loại rất

hiện đại như : “than sắm", "con ma", B.52 Đông thời, quan ta cũng bản cháy nhiềutàu thuyền hải quan của địch xâm phạm lãnh hai dat nước, bắn phá miền Bắc

Do bị that bại nang nẻ trên cả hai miền Nam-Bắc, đến tháng 3-1968, chính quyền

Mỹ tuyên bd hạn chế ném bom miễn Bắc và đến ngày 1-11-1968, buộc phải cham dứt

không điều kiện đánh pha miễn Bắc bằng không quân vả hải quân Tiếp theo, Mỹ rút

dan quân Mỹ ra khỏi miễn Nam va chấp nhận đảm phán với ta

Như vậy, trong những năm 1965-1969, để quốc Mỹ leo đến nắc thang cao nhất

trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, tiến hành một cuộc chiến tranh xâm lược

hết sức tàn bạo đối với nước ta Trong hoàn cảnh hết sức hiểm nghèo đó, đưới sự lãnh

12

cua lực lượng hòa bình tiên bộ trên toàn thể giới: cuộc kháng chiến chống Mỹ của

nhắn đản ta ngày càng giảnh được thắng lợi to lớn, thé va lực của cách mạng nước ta

ngày cảng lớn mạnh, trong khi đó kẻ thù của cách mạng nước ta là để quốc Mỹ va tay

sai ngây cảng suy yếu, thời cơ dé quan vả dẫn ta tiến lẻn giải phóng hoan toản miễnNam ngày càng chín mudi

Lrên day là những nét chính vẻ bôi cảnh lịch sử trong những năm H6 Chủ tịch

viết Di chúc lịch sử Như vậy, từ sau C hiển tranh thé giới thứ hai (1945) nói chung vả

trong những năm Hồ Chủ tịch viết Di chúc (1965-1969) nói riêng, tình hinh thé giới vatrong nước có những chuyển biến to lớn và sâu sắc vừa thuận lợi, vửa khó khăn cho

cách mạng nước ta Tinh hình đó làm cho Chủ tịch Hỗ Chi Minh vừa tin tưởng vào

thắng lợi cuối cùng của dân tộc nhưng cũng không khỏi trăn trở, day đứt Tâm trạng đó

được in đậm trong bản Di chúc lịch sử của Người.

(6.7) Dẫn theo Giáo sư Trin Văn Gidu, Tông tập: NXB QDND, 2066, tr 1379 1833-1835

(8) Xem Lê Trung Dũng, Nguyễn Ngọc Mao (chủ biên), sđđ, tr 135-136,

(9) Dẫn theo Giáo sư Trần Văn Giảu, sdd, tr 1844-1848.

(10) Xem Lê Trung Dũng, Nguyễn Ngọc Mão (chủ biên), sđđ, tr 140-142.

(11) Xem báo cáo của Vụ Châu A 2 vả của Dai sử quán Việt Nam tại An Độ, Tai liệu Bộ

Ngoại giao.

(12) Xem Lê Trung Dũng, Nguyễn Ngọc Mao (chủ biển), sdd, tr.142.

(13) Dẫn theo Giáo su Trin Văn Giau, sdd, tr 1833,

(14) Xem Lé Trung Dũng, Nguyễn Ngọc Mão (chủ biến), sđđ, tr.141.

(15) Dẫn theo Giáo sư Tran Văn Giảu, sđd, tr 1840, 1842

(16) Xem Lẻ Duin - Thư vào Nam NXB QDND, 2005, tr.249.

(17) Xem Đại tướng Văn Tiên Dũng tuyển tập, NXB QDND, 2007, tr.380.

13

Toa dam 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tích Hỗ Chi Minh

DAT NƯỚC NHỮNG THANG NAM BAC VIET DI CHÚC

Dương Văn Huê `

1, Thang 05/1965 khi Bác Hệ lặng lẻ ngồi viết Di chúc, cũng lá khí cuộc "chiến

tranh đặc biệt của Mỹ ở miễn Nam Việt Nam đã đứng trước nguy cơ thất bại hoan

toàn Chinh quyển Mỹ nhân ra “tinh hình ở Việt Nam bị xấu đi hiện ra rÕ rệt hơn baogiờ hết Neu cứ chiều hướng nảy tiếp điển thi tiền tới sự tiếp quản của Việt Cộng ởdat nước nảy có lẽ nội nhật trong một năm” (1)

Trong tỉnh hình khó khăn như thé, Bộ Quốc phòng Mỹ đưa ra ba phương án: 1

Rút lui khỏi cuộc chiến; 2 Tiếp tục chiến tranh như hiện tai; 3 Mở rộng vả tang cường

chiến tranh ở cả hai miễn Việt Nam đẻ giảnh thăng lợi nhưng phi ton sẽ rat lớn

Thực ra từ năm 1961, Mỹ đã sử dụng nhiều hình thức và biện pháp để phá hoại

miễn Bắc Việt Nam nhưng hiệu quá rất hạn chế Vi vậy ngày 24/1 1/1963 Tổng thống

Mỹ Giônxơn chấp nhận kẻ hoạch chống miễn Bắc Việt Nam do CIA dé xuất Dau

tháng 2 năm 1964 kể hoạch OPLAN34A được Hoa Ki chính thức triển khai sau đó

không lầu 94 mục tiêu ở miễn Bắc Việt Nam đã năm trong tam ngắm của Không quân

va Hải quan Hoa Kì khi cuộc chiến tranh phá hoại được chính thức phát động Ngày

01/04/1964 quyết định của Giônxơn tại Nhà Trắng như cột mốc việc Mỹ đã chuyển

sang chiến tranh cục bộ ở miễn Nam Việt Nam (2)

Trong bối cảnh Mỹ mở rộng va tăng cường chiến tranh ở hai miền nước ta, tinh

hình quốc tế có những chuyển biến vừa thuận lợi vừa có cả khó khăn đối với cuộc

kháng chiến của ta Từ 10/1964 Ban lãnh đạo mới của Liên Xô đưa chính sách đối

ngoại dảnh cho Việt Nam sự giúp đỡ to lớn, có hiệu qua so với trước đó Liên xô tíchcực giúp đỡ vi khí, trang bị quân su, tăng cường viện trợ kinh tế cho Việt Nam, đồngthời lên án hành động xâm lược của Mỹ ở Việt Nam.

Ở Trung Quốc, cách mạng văn hóa làm cho đời sống chính trị xã hội đảo lộn, từ

đó có tác động đến chính sách của Trung Quốc đối với Việt Nam Trung Quốc vẫn tiếp

tục ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta

Quan hệ Xô - Trung trong những năm 60 của thế ki XX không chi theo chiéu

hướng lạnh nhạt mà ở nhiều thời điểm trở thành căng thăng đã ảnh hưởng lớn đến sự

*'Th§, Khoa Lịch sử

l4

Dương Van Hue

chi viện cho cuộc kháng chién của nhân dan ta đang rat can sự ủng hộ của ban bẻ quốc

ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân ta mặt khác lại bảy tỏ sự lo lắng rằng Việt

Nam sẽ bị sức mạnh của Mỹ dé bep, khuyên Việt Nam "kiểm che”,

Việc chinh quyền Giônxơn tiền hành “chiến tranh đặc biétTM dẫu biết rằng sẽ tổn

thất vẻ tính mạng tốn kém về của cải và lần đầu tiên từ sau chiến tranh Triều Tiền đã

vi phạm “mOt nguyên tắc vẻ chính sách của Mỹ lả phải tránh một cuộc chiến tranh

khác trên lục địa châu Á” thể hiện sự quyết tâm giúp thắng lợi quyết định của Mỹ ởmiền Nam Việt Nam Mặt khác việc Mỹ quyết định đẩy lên nắc thang mới đưa quânchiến đấu trên bộ vào miễn Nam Việt Nam đã đưa cuộc kháng chiến của quần dân ta

bước váo thử thách mới nghiệt ngã chưa timg thấy đối với toàn Đảng toản dân ta (3)

2 Ngày 17/7/1965 Tổng thông Giônxơn chuẩn y kế hoạch "tìm va diệt" của tướng

Westmoreland với việc ảo ạt tăng quan, chia thành ba giai đoạn kéo dài từ 25 đến 30

tháng, cơ bản hoàn thành vào cuối năm 1967 để sau do rút quan về nước (4) Gắn liền với việc đưa quân vao miền Nam, Mỹ sé ting cường ném bom miền Bắc Hai giải pháp đó sẽ đưa đến một giải phap cudi củng có lợi cho Mỹ (5)

Quan Mỹ từ 18.000 dau năm 1965 đến cuỗi năm lên 184.314 ở miễn Nam Cuộcchiến tranh phá hoại ở miền Bắc từng bước leo thang ngày cảng quyết liệt

Năm 1965, cả miền Bắc thành lũy sắt kiến cường với 2 triệu dân quan tự vệ,3,000 14 bắn máy bay; bộ đội chủ lực từ 195.000 đầu năm đã lên 400.C00 người vào

cuối năm đó Khôi bộ binh chủ lực cơ động đã lên 10 sư đoàn, 6 trung đoàn và một số tiểu đoản độc lập, các quân binh chủng kĩ thuật như phỏng không - không quản, pháo

binh, tăng thiết giáp được tang cường cả lực lượng vả trang thiết bị gấp nhiều lan các

năm trước đó.

Trong năm 1965 các trận Núi Thanh (27 — 28/5/1965), Vạn Tường (10/8/1965)

đã giải đáp cho câu hỏi đánh vả thắng Mỹ như thể nảo trong “chiến tranh cục bộ" nhất

là khả nang đánh Mỹ của bộ đội chủ lực ta.

IS

Toa dam 40 năm thực hiện Di chúc cua Chủ tích Hỗ Chi Minh

Doi với Mỹ trận giao tranh ở la Dring (Plâyme) từ 14 đến 19/11/1965 với 300

lính Mỹ bị giết không chỉ là tên thất lớn về người mà quan trọng hơn là quân Bắc Việt

Nam đã lựa chọn địa điểm, thời gian va thời lượng tham chiến luôn xảy ra trong suốt

cuộc chiến (6) Mức độ chuyên quan của Bac Việt Nam từ 3 trung đoàn một tháng ởcudi nằm 1964 đã lên 9 trung đoàn trong một thang ngay giữa một chiến dịch némbom ác liệt để ngăn chan của Mỹ (7) Do đỏ ngày 23/11/1965 Oẻtmôlen điện cho

Oasinhtơn dé nghị tăng 200.000 quân trong nam 1966, gấp hai lần dự kiến lúc tháng

7/1965, đưa tong số quản Mỹ ở Việt Nam lên 410.000 trái với dy tính ban đầu chi

275.000 quân đưa cuộc chiến tranh cục bộ sang giai đoạn 2.

Cuỗi thang 12/1965 Hội nghị BCH Trung ương Dang lần thứ 12 chủ trương tập

trung lực lượng của cả hai miền đẻ tranh thủ thời cơ tạo ra một thắng lợi quyết định

trong thời gian tương đổi ngắn, nhưng khong nóng vội, không xác định may năm, may

tháng mà trong thời gian cảng ngắn càng tốt Chủ tịch Hề Chi Minh chi rd: “đến bao giờ không thể nói được vì do lực lượng chủ quan của ta cùng có, tình hình thế giới

cũng co và do phía Mỹ nữa" (8) Điều nay đã thé hiện rõ trong bản thảo Di chúc Bác

viết từ ngày 15/5/1965.

Hội nghị BCH Trung ương 12 xác định nhiệm vụ chống Mỹ cứu nước là nhiệm

vụ thiêng liêng của ca din lộc, ra sức giúp đỡ cách mạng Lao, đồng thời tích cực

chuẩn bị đánh địch khi chúng mở rộng chiến tranh cục bộ ra miễn Bắc

3 Dù bế tắc vẻ leo thang quản sự như MacNamara cảnh báo cuỗi 1965 chính quyền

Mỹ vẫn tiếp tục đưa quan vào miễn Nam, tiếp tục đánh pha miền Bắc mở cuộc phản

công chiến lược lần thứ nhất vào mia khô 1965 - 1966 Lực lượng huy động vào chiến

lược “tim và diệt” đã lên 720 000 quân, hai địa ban trọng điểm được Mỹ lựa chọn là

Đông Nam Bộ vá khu V, ngoài ra dé hd trợ cho hai hướng chính Mỹ và quân đội Sài

Gon đã mở 450 cuộc hành quân can quét để hỗ trợ cho hai hướng chính ở khắp miền

Nam.

Tuy nhiên, các mục tiêu chính trong mùa khô 1965 - 1966 của Mỹ ở miễn Namnước ta déu không đạt được ở ca “tim diệt" chủ lực quân giải phóng lẫn "bình định”

các trọng điểm nông thôn miễn Nam Bộ chỉ huy quân sự Mỹ ở Sai Gòn buộc phải kết

thúc cuộc phản công chiến lược lẫn thir nhất sớm hon dự định hai tháng.

Để đánh gid kết quả cuộc phản công chiến lược lin thứ nhất, Mỹ đã đánh giá các

mục tiêu bị đánh phá ở miễn Bắc việc phá hoại giao thông ở đường mon Hỗ Chí

Minh, số người bị bắt giữ, số vũ khi thu được, số xác quân địch chết tran (9) và

l6

Dương Van Hué

MuacNamara đưa ra nhận định am đạm: “bom có thé làm giảm nhưng không thẻ ngănchan được luồng cung cap từ Bac vào Nam” vả “mặc di những người Cộng sản sẽ tiếptục phái gánh chịu thiệt hại nặng né vi những hoạt động của bộ bình va không quần ta,

chúng ta cũng chờ đợi ho, sau khi biết được ÿ đỏ của Mỹ muốn tăng quản, họ sẽ tăng lực lượng của mình va thử nghiệm các khả nang và ý chi của Mỹ duy trì xung đột va

thương vong ở mức độ cao hơn” (10).

Mùa khô 1965 = 1966 là thời kì trọng yéu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu

nước di có tôn thất, ta đã gianh được thắng lợi rat quan trọng về chiến lược, chiếnthuật va chi đạo chiến tranh chống chiến tranh cục bộ của dé quốc Mỹ, khiến thé chiến

lược của Mỹ ngày càng lún sâu vảo bị động.

Tháng 6/1966 Mỹ tiếp tục tăng cường quân sự Ico thang chiến tranh, ném bom

ngoại ö Hà Nội Hải Phòng Trước đó tháng 4/1966 Mỹ đã dùng B52 ném bom miễn

Bắc Dap trả những hành động chiến tranh của Mỹ, ngày 17/7/1966 Chủ tịch Hỗ Chi

Minh ra lời kẻu gọi toản dân chống Mỹ cứu nước Người chi rõ: “Gidénxon và bè lũ tay

sai phải biết rằng chúng có thé đưa 50 vạn quân, một triệu quản hoặc nhiều hơn nữa đểday mạnh chiến tranh xâm lược ở miễn Nam Việt Nam, chúng có thể ding hang ngàn

máy bay tảng cường đánh phá miễn Bắc Nhưng chúng không thé lay chuyển được ý

chi sắt da, quyết tâm chống Mỹ cứu nước của nhân dân Việt Nam anh hing Chiếntranh cỏ thể kéo dai 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa Hà Nội, Hải Phong va

một số thành phố, xí nghiệp có thé bị tàn phá, song nhân dân Việt Nam quyết không

sợ! Không có gì quý hơn độc lập tự do Đến ngày thắng lợi nhân dân ta sẻ xây dựng lạiđất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”

4 Cuộc chiến tranh phá hại miễn Bắc bang không quân được ting cường Các cuộc

ném bom miền Bắc của Mỹ từ 25.000 vụ năm 1965 tăng lên 79.000 vụ năm 1966;

108 000 vụ năm 1967 với số bom tương ứng 63.000 tấn: 136.000 tắn rồi 226.000 tin,như cách tính của người đứng đầu Lau Năm góc (11) Nhưng lại có con số khác, số

bom đạn mà người Mỹ đã ném xuống miễn Bắc thời gian này la 1.630.000 tan, tức gấp

2 lần số bom ném xuống Triều Tiên, 3 lần ném xuống chiến trường Thái Binh Dươngtrong chiến tranh thể giới thứ 2, hơn cả toàn bộ số bom Mỹ ném xuống lãnh thổ châu

Au trong chiến tranh thé giới thứ 2 CIA ước tính 66.000 người miền Bắc, chủ yếu làdân thường bị giết hai Cơ sở hạ tang bị tan phá nang nẻ hau hết các thanh phd, thị xã,thị tran bị đánh phá, 12/30 thị xã bị hủy điệt Nhưng cái gid của chiến dịch “sam rên”đổi với Mỹ phải trả cũng thật nang ne: máy bay rơi, phi công Mỹ bị bat làm tù bình, uytín của siêu cường bị tốn hại khi đánh phá một đất nước nhỏ bé có chủ quyền Hon thé,

17

Toa dam 340 năm thực hiện Di chúc cua Chủ tịch Hà Chi Mink

mục tiêu cơ ban là ngăn chan miễn Bac cho miễn Nam không đặt được theo tinh toán

của Mỹ sé quản miễn Bắc chí viện cho miễn Nam đã từ 35.000 quan trong năm 1965

tang lên 90.000 quân trong nam 1967, ý chí sắt đá của Hà Nội tiếp tục chiến đầu van

rat vững chắc (12) Chiến tranh Việt Nam lam suy thoái nền kinh tế Mỹ và kéo theo

những van dé xã hội hết sức phức tạp

Mùa khỏ 1966 - 1967, Mỹ chuyến sang thực hiện chiến lược hai gong kim “TimđiệT” và “Binh định” với tổng lực lượng 98 vạn quân tập trung vào hướng Bắc vàĐông Bắc Sai Gòn trong vòng 6 tháng (10/1966 - 4/1967) với 3 cuộc hành quân lớnAttơnborơ Xédaphén và Gianxơn Xiti, nhưng cả 3 cuộc hành quan trên đều không đạtmục tiêu dé ra, gong kim “Bình định" cùng được Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đánh giá

trong bản báo cáo gửi chính phủ ngày 1/10/1967 là "thụt lùi so với cách đây 2 hay 4 năm”.

Trong quá trình tiền hành chong “chién tranh cục bộ” của dé quốc Mỹ, nhân dan

ta được sự ủng hộ của các nước xã hội chủ nghĩa, các nước dân tộc chủ nghĩa, các

nước tư bản chú nphĩa và chính tại nước Mỹ dae biệt ngây 21/10/1967 diễn ra hành

động 100.000 người chống chiến tranh tập trung ở Oasinhtơn và 35.000 người biểu

tinh ở Lau Năm Góc.

Chinh phủ Mỹ ngày cảng phân hóa, phe “diéu hảu” yêu cẩu ting quân lên

670.000 người và mở rộng chiến tranh ra khắp Dông Dương, tăng cường đánh phá

miễn Bắc kể cả đê điều, phong tỏa cảng Hải Phỏng, đồn mọi lực lượng cho chiến

trưởng Viết Nam (13) Phe chủ hòa có Bộ ưưởng Quốc phòng, Bộ Ngoại giao, CIA

cùng các chỉnh khách cùng chính kiến của cả 2 đảng Dân chủ và Cộng hòa họ đòingimg ném bom miễn Bắc Việt Nam, cùng Bắc Việt Nam đảm phán, tiền tới một

chính phủ liên hợp ở miễn Nam Trong bối cảnh dé, thang 1/1967 Trung ương Dang

quyết định chính thức mở mat trận dau tranh ngoại giao, khang định : “Đấu tranh quân

sự vả thẳng lợi trên mat trận ngoại giao trong tỉnh hình quốc tế hiện nay, với tínhchat cuộc dau tranh giữa ta va địch, dau tranh ngoại giao giữa một vai trỏ quan trọng,

tích cực và chú động” (14) Ngoại giao trở thành mặt trận thứ ba trong cuộc kháng

chiến chống Mỹ cứu nước

§ Sau 2 mùa khô 1965 - 1966 và 1966 - 1967, tình thé có lợi cho ta, bất lợi chođịch Nhưng Quân ủy Trung ương nhận định nếu tiếp tục đánh theo lỗi cũ thi khôngthé tạo ra bước ngoặt lớn trong chiến tranh “Néu vươn lén thực hiện được một đòn

chiến lược thật hiểm và mạnh thi buộc để quốc Mỹ phải thua theo ý định chiến lược

của ta” (15) Qua nhiều tháng tim hiểu nghiên cứu, trao đổi va dé xuất các phương án

Duong Van Hué

Quan ủy Trung ương đã báo cáo với Bộ Chính trị va Chủ tịch Hỗ Chi Minh về phương

hưởng mục tiêu cách sử dụng lực lượng tiền công vả nổi day nhằm giảng cho địch

một don thật bat ngờ thật hiểm đạt hiệu lực chiến lược khiến địch mau chóng sa sút ý

chí xâm lược.

Trên cơ sở đỏ, tử ngảy 20 đến 24/10/1967 Bộ Chính trị họp ban cụ thé hơn về

chủ trương va ke hoạch chiến lược năm 1968 “lam thay đổi tinh hình, thay đổi cục

điện chiến lược” Tiếp sau đó tháng 11/1967 va tháng 1/1968 Bộ Chính trị liên tiếp

hop bản vẻ dé án phát động quan chủng tông khởi nghĩa kết hợp với tổng công kich vathông qua kể hoạch tông tắn công vả nỗi dậy ở miền Nam

Thang 1/1968, Hội nghị lần thứ 14 Ban chap hành Trung ương Dang hop vathong qua nghị quyết tháng 12/1967 của Bộ Chính trị vẻ “chuyén cuộc chiến tranh

cách mạng sang thời kì mới - thời kì giảnh thắng lợi quyết định".

Công tác chuẩn bị cho Tổng tan công va nỏi dậy được thực hiện toản diện va

khan trương ở tất cả các mặt trận chính trị quản sự, ngoại giao vả ở khắp các địa bản

trên toàn miễn Nam (16) đặc biệt ở ba trọng điểm Sai Gòn, Huế, Da Nẵng

Từ 30/1 đến 31/3/1968 cuộc Tổng tiến công va nói day Tết Mậu Than đã diễn ratrên khắp miễn Nam Tuy còn có những nhận thức khác nhau về kết quả của đòn côngkích chiến lược nảy (17) nhưng that bại trên chiến trường đã lâm chan động nước Mỹ,làm chia rẽ sâu sắc chính quyền Giénxon:

- Các cố vấn cấp cao của Tổng thống vốn trước ting hộ chiến tranh Việt Nam, đến

lúc nảy họ đều yêu cau rút ra khỏi cuộc chiến tranh (18)

- Ngày 18/3/1968, 139 nghị sĩ ra nghị quyết yêu cầu Quốc hội Mỹ xét duyệt lại

toàn bộ chính sách và chiến lược của Mỹ ở miền Nam Việt Nam (19).

~ Ngày 1/3/1968, MacNamara thôi giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Tư lệnh

Bộ Chỉ huy quân sự Mỹ ở miền Nam Việt Nam và Tư lệnh Thái Bình Dương, ta

hai nhân vật hiểu chiến trong thời kì đình cao “chién tranh cục bộ” bị thay thế.

Do những tác động từ những that bại về quân sự va chính trị, đêm 31/3/1968

Tổng thôn Giônxơn phải tuyến bố:

- Đơn phương chấm dứt ném bom Việt Nam dân chủ cộng hòa, cử đại biểu đến hội

nghị đàm phán với Việt Nam dân chủ cộng hoa.

Fˆ ~#;Ư VIEN

| Ez(f0nij E120 ane S

_—

Toa dam 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hỗ Chỉ Minh

Cham dứt thời ki đưa các lực lượng quản Mỹ vào cuộc chiến tranh trên bộ trang

bị cho quan đội Nam Việt Nam dé đảm đương trách nhiệm phòng thủ Nam Việt

Nam.

-_ Không ra tranh cử Thông thông nhiệm kì tiếp theo.

Cuộc Tổng tiễn công chiến lược diễn ra 3 đợt trong năm 1968 tuy chưa đặt được

mục tiêu chiến lược là “gianh thăng lợi quyết định” nhưng đây là bước đánh địch ở

mốc quan trọng nhất - làm sụp đỏ chiến lược “chién tranh cục bộ" buộc Mỹ phải từngbước rút quân khỏi miền Nam hạn chế ném bom va cham dứt chiến tranh pha hoạimiễn Bắc (1/11/1968)

Ngày 8/8/1968 Nicxơn, ứng cử viên Tang thống, đại điện cho Đáng Cộng hòatuyên bd sẽ đưa ra chương trình phi Mỹ hỏa dan dan cuộc chiến tranh và thực hiệnHòa binh trong danh dự Ngảy 6/1 1/1968 Nicxon được bau làm Tổng thống

Ngày 8/6/1969 Tổng thống Nicxơn gặp Nguyễn Văn Thiệu tại đảo Midway vàthông bao sẽ rút 25.000 quân vảo cuối tháng 8 Ngảy 16/9/1969 Tổng thống Nicxontuyên bd rút lan thử 2 là 35.000 người Nhưng từ đây phong trao chống chiến tranh của

nhản dân Mỹ cảng lan rộng, yêu cầu chính quyển nhanh chóng kết thúc chiến tranh,

rút nhanh quản đội Mỹ vẻ nước

Cách mạng nước ta đã trải qua nhiều thời kì với những đặc điểm khác nhau,

nhưng giai đoạn 1965 - 1968 1a khi dan tộc ta phải đương đầu với cuộc chiến tranh

xâm lược của để quốc Mỹ ở nắc thang cao nhất, ác liệt nhất trên cả hai miễn Nam ~

Bắc cùng điều kiện quốc tế hết sức phức tap Điều đó da đặt độc lập dân tộc, toàn ven

lãnh thỏ, thông nhất quốc gia trước sự mất - cỏn, quy mô chiến tranh có thể mở rộng

khuôn khế thành chiến tranh thế giới như chính người Mỹ đã nhiều lần cân nhắc, bàntính Chống chiến tranh cục bộ và chiến tranh phá hoại của Mỹ, ching ta da phảiđương dau với một cường quốc kinh tế va quân sự, vả một kiều chiến tranh leo thangchưa từng có tiên lệ Nhưng cuối cùng chúng ta đã chiến thắng trong cuộc chẳng chiếntranh cục bộ ở miễn Nam và chiến tranh phá hại ở miễn Bắc khâu then chót nhất trongtoàn bộ cuộc kháng chiến ching Mỹ của toản Đảng, toàn quân va toàn din ta dưới sựlãnh đạo của Dang, đứng dau là Chủ tịch HO Chí Minh Vi vậy tháng 5/1969, khi xem

và viết Di chúc để lại cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta, Người khẳng định:

“Cuộc chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khố hi sinh nhiều hon nữa, song nhất định thang lợi hoàn toàn Đó là một điều chắc chắn."

20

Dương Van Hue

Sau năm sau điều khing định trên đã thành sự thật Dé là nỗ lực với sự hi sinh vô

bir bén của cả một dan tộc chong kẻ thủ xâm lược củng sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế.

D6 khong phải là sự may rủi cúng không phải là sự ban phát của ai đó đối với đất

nước tu nhân đân ta!

quan đội Sai Gòn, Vũ khi, khi tái, phương tiện chiến tranh của Mỹ đều hơn ta về số

lượng và chất lượng Các tưởng tài ba của quản đội cùng các nhà ngoại giao dày dạn

kinh nghiệm của Mỹ được huy động vào cuộc chiến; hơn 22.000 xí nghiệp với 5,5 triệu công nhân được huy động va sản xuất vũ khi: 1/3 tống số nha khoa học, kĩ thuật Mỹ,

260 trường Dai học được sử dụng vao chiên tranh: 34 nước được lỗi kéo vào trực tiếp hoặc giản tiếp vào chiến tranh Việt Nam.

Lê Duan : Thư vào Nam NXB Sự Thật Hà Nội 1985, wang 123 MacNamara — sách đã dan, trang 213

MacNamara ~ sách đã dẫn, trang 223

Hỗ Chi Minh toan tap, tập 12, Nha xuất ban Chính trị Quốc gia, 1996, trang 18.

MacNamara - sách đã dẫn, trang 237

MacNamara ~ sách đã din, trang 236

MacNamara - sách đã dan, trang 244

MacNamara - sách da dẫn, trang 244

MacNamara - sách đã dẫn, trang 264

Một số văn kiện của Đảng vẻ chống Mỹ cứu nude, tập Ll, Nhà xuất bản Sự thật, 1968,

trang 38 - 40.

Văn Tiên Dũng: Vẻ cuộc kháng chiến chồng Mỹ cứu nước, Nha xuất bản Chính trị

Quốc gia 1996, trang 188-189.

Lịch sử Quản đội nhân din Việt Nam tập II, Nha xuất bản Quân đội nhãn dân, 1994,

trang 288.

Miễn Đông Nam Bộ khang chiến (1954 - 1975), tap II, Nha xuất bản Quản đội nhãn

dan, 1997, trang 330 - 33].

D Ohỏcđoiphơ: Tết, Nhà xuất bản An Giang 1998, trang 257.

Ngay từ 16/11/1967 Ủy ban đối ngoại Thương viện đã thông qua nghị quyết vẻ việc

Tông thống vị phạm hiến pháp và doi đưa vấn để Việt Nam ra trước Hội Hằng Bảo an

Liên Hợp Quốc - LA Patti: Tại sao Việt Nam?, Nha xuất bản Da Nẵng, trang 482

21

Toa dam 40 nam thực hiện Di chúc cua Chủ tịch Hỗ Chi Minh

DI CHÚC BÁC HỎ

VỚI CÔNG TÁC XÂY DỰNG DANG CONG SAN VIỆT NAM VỮNG MẠNH

Trịnh Văn Nhựt ˆ

Ban Di chúc lịch sử chứa đựng những tư tưởng và tình cảm lớn của Người — một

lãnh tụ thién tài, một người thầy lỗi lạc của cách mạng Việt Nam và thế giới Ngay khi

đất nước còn ngập chim trong khói lửa chiến tranh Bác Hồ đã nghĩ đến ngày maichiến thắng và dự kiến những công việc cân làm, những công việc cân phải tranh đề

đưa dat nước tiên lên giành những thăng lợi mới.

Là người suốt đời phụng sự Tổ quốc va nhân dân, điều ma Chủ tịch Hỗ Chi Minh

quan tâm nhất trước lúc từ biệt chúng ta vẻ với thế giới bên kia, đó là sự đoán kết

thông nhất trong Đảng

Bởi theo Người “Doan kết là sức mạnh, lả then chất của thành công” Trong bản

Di chúc để lại cho toàn Đảng, toản dan, cho hậu thể muôn đời Người căn đặn: “Doan

kết là một truyén thống cực kì quý báu của Dang và nhân dân ta Các đông chí từ

Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gin sự đoàn kết nhất trí của Dang như giữ gin

con ngươi của mat minh”

Theo Chủ tịch Hỗ Chi Minh, đoản kết nhất trí của Dang trước hết phải được xâyđựng trên cơ sở một mục dich, một lí tưởng thống nhất Người thường xuyên căn dặncác đảng viên cia Đảng: “Dang không phải là một tổ chức làm quan phát tai, Nó phảilàm tròn nhiệm vụ giải phóng dan tộc, lim cho Tổ quốc giàu mạnh đồng bảo sung

sướng”.

Sự đoàn kết thống nhất về lí tưởng của Dang là van dé cơ bản, cốt lỗi, đảm bảo cho sự đoàn kết vững chắc, song sự đoàn kết thống nhất dy phải được bởi đắp trên nén tang của chú nghĩa Mac = Lênin Người nhắn mạnh: “Dang muốn ving thi phải có chủ

nghĩa làm cốt, trong Dang ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ay”

“Bây giờ học thuyết thì nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa chân chính nhất,

cách mạng nhất là chủ nghĩa Mác - Lênin” Người cũng nêu lên điều kiện để có đoàn

kết trong Dang là “phải có tinh đông chỉ, thương yêu ln nhau".

” Phong Công tác Chính trị và Học sinh Sinh vién

22

Trinh Van Ninet

Muon co sự doan kết, nhất trí trong Đảng đồng thời đảm bảo tinh tat yếu về sựlãnh đạo của Dang điều cần chú trọng là phải chỉnh đồn lại Dang Theo tư tưởng HỗChi Minh, đây lả nhiệm vụ vita cỏ tinh cấp bách, vừa cỏ tinh thường xuyên của Dángcảm quyền Boi Người da tiên liệu về sự vận động của bản thân Dang trong quả trìnhbien đổi va phát triển của tình hình cách mang, va chi rõ tất yếu khách quan của công

việc phải chỉnh đốn lại Dang mục đích là để nâng cao năng lực lãnh đạo của Dang,

ngăn ngừa bệnh tự mãn của người đã có quyén lực

Thực tế hôm nay khi Đảng đã trở thành đảng cằm quyên, không ít cán bộ đảngviên của Dang đã “tự đánh mắt minh” sinh ra kiêu ngạo, tham ô, quan liêu Vi vậy,

trong Di chúc, Người căn đặn: “Việc cần phải làm trước tiên 1a chính đốn lại Dang,

làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoản viên, mỗi chi bộ đều can ra sức làm tròn nhiệm vụ

Đảng giao pho cho minh, toản tâm toan ý phục vụ nhân dân”.

Nhằm khôi phục uy tin của Dang đối với nhân dan - van dé cốt tử của một Dangcam quyền — Người nhân mạnh: “Dang ta là một Dang cam quyền Mỗi đảng viên vacán bộ phải thật sự thắm nhuan đạo đức cách mang, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chi

công vỏ tư Phải giữ gin Dang ta thật trong sạch, phải xtmg đáng lả người lãnh đạo,

người đây tớ thật trung thành của nhân dân”

Chủ tịch Hỗ Chi Minh đã từng viết: “Trong bau trời không gì quý bằng nhân dân,

trong thể giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân Trong xã hộikhông gi tết đẹp vẻ vang bằng phục vụ lợi ich của nhân dân” Triết lí sâu sắc nàykhẳng định vị thế quan yếu của nhân dân trong tư tưởng của Người

Đảng Cộng sản Việt Nam từ khi ra đời, với đường lỗi chiến lược đúng đăn sách

lược mềm dẻo đã tập hợp tô chức và lãnh đạo quan chúng dau tranh đã liên tiếp giảnh

thing lợi Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa ra

đời.

Từ đây bat đầu xây dựng nhà nước kiểu mới: Nhà nước của dan, do dân và vi

dan Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định rõ rang rang: “Dân chủ không có nghĩa la nhân dân được ban phát những quyền lợi đó và mặc nhiên hưởng thụ Trái lại, "Chế độ dân

chủ" tức là nhân dân là người chủ, nhưng mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi

của mình, bổn phận của minh”,

Pang và Chính phủ phải có trách nhiệm tạo điều kiện để nhân dân nâng cao trình

độ kiến thức, trình độ chính trị, năng lực lam chủ dé có thé tham gia quản lí nha nước.

23

Toa dam 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Ho Chi Minh

Vi vậy để xứng dang vừa là người day tớ trung thành của nhân dân Dang phải luôncủng có chăm lo mỗi quan hệ giữa Dang va nhân dan Day cũng chính là điều kiện dé

“Củng cô vả ting cưởng sức mạnh của Dang vẻ mọi mặt lam cho Dang thật sự trongsạch, vừng mạnh, đáp ứng yêu câu lãnh đạo trong thời kì mới"

Là người sing lập va rén luyện Dang ta, Chủ tịch Hỗ Chí Minh hiểu rất rõ bai

học xương máu của các đảng cảm quyền là nguy cơ tự đánh mat minh, mat quân

chúng Vi thế, trong Di chúc, Người căn dan những lời tâm huyết: “Dang phải có kếhoạch thật tốt dé phát triển kinh tế và văn hoá nhằm không ngừng nâng cao đời sống

vật chat va tinh thần của nhân dân” Rõ rang, trong bất cứ hoàn cảnh nao, cuộc sông

của nhân dân, bao gồm cuộc sống vật chat vả tinh than, vẫn là mỗi lưu tâm hang daucủa Chủ tịch Hỏ Chí Minh

Dã 40 năm trôi qua kế từ khi chúng ta vĩnh biệt Người, nhưng bài học về sự đoàn

kết, xây dựng và chính đốn Dang ma Người căn dặn trước lúc đi xa vẫn còn nguyên

giá trị Tưởng nhớ Người mỗi cán bộ, đảng viên, đoàn viên thanh niên và toản thể

nhân dân Việt Nam nguyện phan đấu thực hiện tốt những điều căn dặn của Người, góp

phần lim trong sạch vững mạnh bộ máy nhà nước, nhằm đủ sức lãnh đạo nhân dân,

vượt qua kho khan thứ thách, thực hiện thăng lợi mọi nhiệm vụ cách mạng do Đảng đề

ra, thoả lòng mong ước của Bác Hỗ kính yêu đó là : “Toan Dang toàn dân ta đoàn kếtphan đấu, xây dựng một nhà nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và

giàu mạnh, góp phan xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thể giới".

24

Phi Van Thức

TIM HIEU LOI DAY “TRUOC HET NOI VE DANG”

TRONG DI CHÚC CUA CHU TỊCH HO CHÍ MINH

Phi Văn Thức `

Chú tịch Hỗ Chi Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, một nha văn hóa kiệt xuất

của nhân loại - Người sáng lập, lãnh đạo vả rén luyện Dang Cộng san Việt Nam Cuộc

đời vả sự nghiệp vĩ đại của Người luôn luôn gắn bó với Dang, với dân tộc Việt Nam.

Trọn đời vi nước vi din, Người đã dé lại cho toản Đảng toàn quân và toan dan ta một

"tải sản tinh thân to lớn” mãi mãi “soi đường cho cuộc đâu tranh của nhân dan ta piảnh

thẳng lợi" Trước khi đi vào thé giới vĩnh hằng, Người đẻ lại "muôn van tình than yêucho toàn dân, toàn Dang, cho toàn thé bộ đội, cho các chdu thanh niên vả nhỉ đồng, để

lại cho chúng ta bản Di chức thiêng liêng, bat hủ Di chic của Người là tải sản tinh

than vô giá, mai mãi khắc sâu trong tâm khảm mỗi người dan Việt Nam, soi đường

cho dân tộc ta tiên bước.

Ban Di chúc chứa đựng những tư tưởng tinh cảm vĩ đại của một lãnh ty thiên tải.

một nha hoạt động lỗi lạc trong phong trảo cộng sản va công nhân quốc tế, một chiến

sĩ kiên cưởng dau tranh không mệt mỏi cho những mục tiêu cao cả: hòa binh, độc lập

dân tộc, dan chủ va tiến bộ xã hội.

Trong Di chúc, Chủ tịch Hỗ Chi Minh đã gắn yêu câu cấp bách phải chỉnh đồn

Dang với yêu cau, nhiệm vụ cách mạng Người chi rõ: "việc cần lâm trước tiên 1a

chỉnh don lại Dang" Chỉnh đôn Dang thẻ hiện bản chất cách mang, khoa học của một

Dang Cộng sản cằm quyền Trong quá trình lãnh đạo và rèn luyện Đảng, Hồ Chi Minh

cho rằng: một Dang cỏ khuyết điểm ma giấu giém, không sửa chữa 14 một đảng hỏng.Còn nếu tìm ra khuyết điểm, tìm mọi cách đẻ sửa chữa khuyết điểm đó là một đảng

cách mạng, chân chính, tiến bộ Điều đó chứng tỏ, Hồ Chí Minh coi công tác xây dựng,

chinh đốn Dang cả về tư tưởng, chính trị vả tổ chức có ÿ nghĩa sống còn đối với sự tổn

xong của Dang: có ý nghĩa quyết định doi với sự nghiệp giải phông giải cấp, giải phóng x4 hội và giải phóng con người Mục dich của việc chỉnh đến Dang là lâm cho

mỗi Dang viên , mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ Dang giao

phó cho mình, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân din Làm được như vay thì dù công việc

to lớn đến may chúng ta cũng nhất định thắng lợi.

“TS Khoa Giáo dục Chính trị.

25

Toa dam 40 năm thực hién Di chúc của Chủ tích Hồ Chỉ Minh

Không phải đến Di chuc Người mới nhắc nhớ phải chính đồn Dang ma Người quan tam đến van để nay từ rất sớm khi Dang mới ra đời còn hết sức gon trẻ Theo

Người chỉnh đổn Dang là điều kiện dé bao đảm cho Dang lãnh đạo có hiệu qua trong

mọi thời ky của cách mạng Boi vì “muôn lãnh đạo vững thi trước hết cán bộ vả đảng viên phải có tư tưởng và lập trường vững chắc đẻ lãnh đạo, để xung phong lâm gương

mẫu" Vì vậy chỉnh đốn Dang là việc chính ma chúng ta phải làm ngay va làm thường

xuyên để khi cách mang gặp khó khăn Dang có thái độ bình tĩnh, không bi quan dao

động Khi cách mang đang trên da thắng lợi sẽ ngăn ngừa được bệnh “kiêu ngạo cộng

sản" chủ quan tự mãn Khi Đảng ta trở thành Đảng cằm quyền, cản bộ đảng viên dễ

"đánh mắt mình”, dé “sa vào chủ nghia cá nhân", Người còn chi ra cụ thé rằng "cónhững người trong lúc đầu tranh thi hăng hái trung thành không sợ nguy hiểm không

sợ gian khé, không sợ quân địch nghĩa la có công với cách mang Song đến khi có ít

nhiều quyển hạn trong tay thi đâm ra kiêu ngạo, xa xi, phạm vào tham 6, lãng phí,

quan liêu, không tự giác, mà biển thảnh người có tội với cách mạng Như vậy, chỉnh đốn lại Dang là giữ gìn, khôi phục lại đạo đức cho cán bộ giữ gin uy tín chính trị của

Đảng với nhân dân.

Trong Di chúc, Người căn đặn: "nhờ đoàn kết chặt chẽ, một lòng một dạ phục vụ

nhân dân, phục vụ Tổ quốc cho nên từ ngày thành lập đến nay, Dang đã đoàn kết, tỏ

chức va lãnh đạo nhân dân ta hang hai dau tranh tién từ thắng lợi này đến thắng lợikhác” Người coi đoàn kết "là một truyền thông cực kỳ quý báu của Dang và của dân

ta”, là nguồn sức mạnh vô tận, võ địch, là điều kiện thắng lợi của Dang va của dân tộc

ta, là sức sông của Dang Cộng sản Việt Nam Không đoàn kết thi Đảng không còn sức

mạnh để làm tròn sứ mệnh lả đội tiền phong chính trị, là bộ tổng tham mưu của giải

cấp và của dân tộc Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của minh, Hỏ Chí Minh

luôn nhắc đến vấn để đoàn kết và coi đoàn kết là sức mạnh là ngọn nguồn của mọithắng lợi: đoàn kết, đoàn kết đại đoàn kết thành công thành công đại thành công Cơ

sở sâu xa của sự đoàn kết trong Dang là Chủ nghĩa Mac - Lénin, là mục tiêu ly tưởng của Dang, lả “phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”, là sông với nhau “có lý, có

tỉnh" Hiểu chú nghĩa Mác — Lénin là phải sống với nhau có tinh có nghĩa Nếu thuộcbao nhiều sách ma sống không cỏ tỉnh có nghĩa thi sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mac -Lênin”, Điểm nỗi bật ở Người là không phải doan kết một cách xuôi chiều, ma Ngườigắn đoàn kết với thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng, vì dân chủ trong Đảng là nềntảng vững chắc của sự đoàn kết Cỏ thực hảnh dân chủ rộng rãi mới cỏ trung thực,thăng than, chân thành, “tinh dong chi thương yêu lẫn nhau" mới được phát huy”

26

Phí Lăn Thức

Chỉnh vị vay mà trong Di chúc Người nhắc nhở và yêu cầu Dang ta “can giữ gin sự

đoàn kết nhất tri trong Dang như giữ gin con ngươi của mắt minh”,

Vận dụng sáng tạo nguyên tắc về Đảng kiểu mới của chủ nghĩa Mác - Lẻnin,

suốt cuộc đời hoạt động của mình Hỏ Chí Minh coi “ty phê bình và phê bình” là quy

luật phat triển của Đảng Trong Di chúc Người yếu cầu: "thường xuyên va nghiêm

chính tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cế và phát triển sự đoàn kết và thống nhất của Đảng” Chủ tịch Hỗ Chí Minh cho rằng: là người thi ai cũng có khuyết điểm chỉ khác nhau ở nặng hay nhẹ, ở trạng thải biểu hiện ma thôi Người viết:

“Người đời không phải thánh thắn không ai tránh khỏi khuyết điểm” "Mỗi người đều

có thiện và ác ở trong lòng Ta phải biết làm cho phản tốt ở trong mỗi con người nảy

nở như hoa mùa xuân vả phan xấu thi bị mat dan di, do là thái độ của người cách

mang" Cho nên, theo Người, để làm được diéu đó, để khắc phục những khuyết điểm

thi “thang thuốc hay nhất là thiết thực phê binh và tự phê bình”, mục đích của phê bình

cốt để giúp nhau sữa chữa, gup nhau tiền bộ, cốt để sửa đổi cách làm việc cho tốt hơn,

đúng hơn Cốt doan kết và thống nhất nội bộ Đổi với HO Chí Minh, đối tượng trực

tiếp của phê bình là việc chứ không phải phê bình người Như vậy mới tránh được cảitôi thắn hèn, thù hận, trả đũa, tranh giảnh được thua, ghen ghét giữa con người với

nhau, Vẻ thái đô tự phê bình và phẻ binh, Hồ Chí Minh cho rằng: lý lẽ phái “phan

minh”, nghĩa tình phải "'đầy đủ", phải thành khẩn, trung thực, kiên quyết, phải “triệt đẻ,

thật tha, không né nang, không thêm bớt” và phải “có văn hóa” Người cho răng: Phê bình cũng như uống thuốc Sự phê bình cũng như cỏ bệnh ma dấu bệnh không dám

uống thuốc để đến nỗi bệnh ngày cảng nặng thêm hoặc không dám tự phê bình, để

cho khuyết điểm của minh cứ chứa chất lại thé thì khác nao minh tự bỏ thuốc độc cho

minh, Người yêu cau: chớ phê binh lung tung, không chịu trách nhiệm, không được tru

dập người phê binh, phải có tinh than thái độ dan chủ, “bình tĩnh bảo nhau, bàn với

nhau, cảng cau cảng khỏ nghe Muốn dân chủ tốt kỷ luật cao cản bộ phải gương mẫu

tự phé bình vả phê bình "

Trong Di chúc, Người nói về Dang cam quyển Dang ta là Dang cầm quyên

Không phải đến lúc nay Người mới nói như vậy, mà đây là lời đặn lại của một tư

tưởng nhất quan, như sợi chi đỏ xuyên suốt toàn bộ tư tưởng của Người Cuộc đời hoạt

động sôi nói, day hi sinh gian khổ của Người là dé giành lấy chính quyền vẻ tay nhân

dân Có chỉnh quyển, Dang thông qua chính quyển dé lãnh đạo toan xã hội cho Tổ

quốc piảu mạnh, đồng bao sung sướng Đảng câm quyền là Dang chịu trách nhiệmtrước vận mệnh của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân Sinh thời, điều ma Người luôn

luôn tâm niệm là Đảng không có lợi ich nào khác lợi ích của Tổ quốc, lợi ích của nhân

2?

Toa dam 40 ndm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hé Chỉ Minh

dân Người nói: “Tu do cho đồng bảo tôi độc lập cho Tổ quốc tôi đấy là tắt cá những

điều tôi muốn: day là tắt cả những điều tôi hiểu”,

Trong Di chúc Người yêu cau: “Mỗi dang viên và can bộ phải thật sự thâm

nhuằn dao đức cách mang, thật sự cần kiệm liêm, chính, chí công vô tư Phải giữ ginDang ta that trong sạch, phải xửng đáng là người lãnh đạo, là người day tớ thật trung

thảnh của nhân din” Là “người lãnh đạo", Người yêu cầu Đảng phải “hét lòng hết sức

phục vụ nhân dan” Người yêu cầu cán bộ phải trung thành với sự nghiệp cách mạngcủa Dang, của nhân dân, phải có tinh thân trách nhiệm cao “Tiên thiên hạ chỉ ưu nhỉ

uu, hậu thiên ha chỉ lạc nhỉ lạc” Người còn nói: "Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có

lỗi; nếu din rét Dang và Chính phủ có lỗi; nêu dan dốt là Dang va Chính phủ có lỗi;nếu dân ốm là Dang và Chính phủ có lỗi" “Néu dân đói, rét, đốt bệnh thì chính sách

của ta đủ có hay đến may cũng không thực hiện được” Hồ chí Minh đặc biệt coi trong

đạo đức va tu dưỡng đạo đức cách mạng Người nêu tam gương sáng vẻ đạo đức

Người nói: “Ngudi cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thi da tài giỏi may

cũng không lãnh đạo được nhân dân”.

Là người lãnh đạo Đảng ta, suốt đời Hồ Chí Minh luôn chăm lo rèn luyện đảng

viên vẻ đạo đức Theo Người đó là cái "gếc” của mọi công việc Người cách mạng.

nhất là cán bộ lãnh đạo ma không có cái “gốc” đó thì đủ tải giỏi may cũng không lãnh

đạo được nhân dân Khi Dang ta trở thành "Đảng cầm quyển", Người đã sớm nhìn

thấy những vi phạm về phẩm chất của dang viên, đồng thời phê phán một cách nghiêm

khắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh, tham 6 lang phí, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân.

Người đòi hỏi Dang phải có một chiến lược cán bộ thật đúng din thé hiện ở chỗ Dang

phải đảo tạo, boi dưỡng, sử dung, bỏ trí cán bộ cho hợp lý, đúng dan

Bến mươi năm thực hiện Di chúc của Người, toàn Đảng, toản quân và toản dân

ta đã piảnh được những thắng lợi hết sức vẻ vang Hiện nay, dân tộc ta dang thực hiện

hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Vi vậy đi đôi với nhiệm vụ lãnh đạo phát triển

kinh té - xã hội, coi phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm dé thực hiện Di chúc

thiệng liêng của Chủ tịch Hồ Chi Minh là `xây dựng một nước Việt Nam hòa bình,

thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách

mạng thé giới” Dang tích cực cham lo công tác xây dựng, chỉnh đốn Dang, coi xây dựng Dang là nhiệm vu “then chết” Thực hiện Di chúc của Người, Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2), khóa VII khẳng định: “tiếp tục day mạnh cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Dang, làm cho Dang luôn trong sạch va vững mạnh về chỉnh trị tư tưởng vả

28

Phi lăn Thức

tô chức, vẻ phẩm chat đạo đức trí tuệ, nang lực lãnh đạo và sức chiến dau; phát huy

ưu điểm va nhân tổ mới, kiến quyết sửa chữa khuyết điểm va đấu tranh ngăn chặn daylùi các tiêu cực nhất là tệ nạn quan liêu, tham nhũng, lãng phí xây dựng Đảng trongsạch vững mạnh tir chi bộ, cơ sa”.

Ngày nay, Dang lãnh đạo nhân dân ta thực hiện đường lối đổi mới, tiền hành

công nghiệp hóa, hiện đại hỏa trong bồi cảnh quốc tế có nhiều thuận lợi nhưng cũng

con nhiều khó khăn, Các thé lực thù địch không tir bỏ âm mưu phá hoại công cuộc xây

đựng chủ nghĩa xã hội của Dang va dân tộc ta Chúng luôn ding mọi thủ đoạn dé chống phá Trong khi một bộ phân can bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất, một bộ phận

quần chúng giảm niém tin vào Dang , để "ngang tắm” nhiệm vụ trong giai đoạn mới,

Đảng phải phải thường xuyên tự chỉnh dén, coi trong hơn nữa việc học tập va lam theo ,

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là lời dạy “Trude hết nói về Đảng" để làm

cho Đảng trong sạch, vững mạnh, quyết tâm thực hiện hoài bão của Người.

29

Tọa dam 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Ho Chi Minh

TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC HO CHÍ MINH

VỚI SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC

Pham Xuân Hậu `

Chủ tịch Hỗ Chi Minh là lãnh tụ thiên tải, người thay vĩ đại của Cách mang Việt

Nam anh hùng giải phóng dân tộc danh nhân văn hóa thể giới Người là hiện thân của

đạo đức cách mạng là tắm gương sáng cho các thầy cô giáo vả học sinh, sinh viên

phan dau học tập noi theo Sinh thời, người đã quan tâm sâu sắc tới giáo dục đạo đức, văn hóa, nâng cao trình độ cho nhân dan, các cháu thiểu niên nhỉ đồng, thanh niên, cán

bộ đảng viên, Điều đó đã thé hiện ở tư tưởng chỉ đạo va thực tiễn phát triển giáo dục

Việt nam trong suốt chặng đường cách mạng đấu tranh giữ nước và xây dựng đất nước

ngày nay.

Tu tưởng, đạo đức của Người là thành quả của sự chọn lọc tính hoa văn hóa dân

tộc và nhân loại là sự kế thửa tiếp thu có chọn lọc một cách sáng tạo chủ nghĩa yêunước, truyền thống văn hóa, giáo đục va tinh than nhân ái Việt Nam Những đóng góp

giá trị của Người đã được UNESCO đánh giá: "Sy đóng góp quan trọng về nhiều mặt

của Chủ tịch Hồ Chi Minh trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục va nghệ thuật lâ kết tinhcủa truyền thống hàng ngàn năm của nhân dan Việt Nam và những tư tưởng của Người

là hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc khẳng định bản sắc dân

tộc của minh và tiêu biểu cho việc thúc day sự hiểu biết lẫn nhau``

1 Tu tưởng và tam nhìn

Trong tư tưởng vả tầm nhìn của Người Giáo dục cỏ vai trò đặc biệt quan trọng

Người di kêu gọi quốc dân Việt Nam: "Muốn giữ vững nền độc lập, muốn lam cho

dan giảu, nước mạnh mọi người Việt Nam phải có kiến thức mới dé có thé tham gia

vào công cuộc xây dựng nước nhà và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ”

Nhìn về sự phát triển con người, Người có cái nhìn sâu sắc, “Thién, ác vốn chẳng

phải la ban tính cố hữu, phan lớn déu do giáo duc mà nên" Vi vậy, Người đã thường

xuyên nhắc nhở “Phai ra sức tây sạch ảnh hưởng giáo dục nô địch của thực dân còn sót

lại như: thái độ thờ ơ với xã hội, xa rời đời sống lao động vả đấu tranh của nhân dân,

”PGS.TS, Viện Nghiên cứu Giáo dục.

30

Pham Xuan Hậu

học đẻ lay băng cap, day theo lỗi nhỏi sọ Cần xây đựng tư tưởng day va học để phục

vụ tổ quốc phục vụ nhân dân”.

Tu tưởng và mue đích cao cả của Người lả:

+ Muốn xây dựng một xã hội mới hơn han về chat của xã hội cũ đó là xã hội xã

hội chủ nghĩa va Cộng san chủ nghĩa Người khẳng định: "Để xây dựng xã hội chủ

nghĩa trước hết cản có những con người xã hội chủ nghĩa" Con người Xã hội chủ nghĩa là con người phát triển toản điện, vita “héng” vừa “chuyển”, phải cỏ học thức,

có văn hóa, phẩm chất chính trị kiến thức khoa hoe kĩ thuật, phái thưởng xuyên rèn

“đức” luyện “tải” Chữ "đức" ở đây chính là đạo đức cách mang, trung với nước, hiểu

với dan; lá cản kiệm, liêm, chính chỉ céng vô tu; là biết yêu biết gét Yêu là yêu thương đồng chí, đông bảo, yêu lao động lòng trung thực, sự dũng cảm Nếu thiếu

một trong hai thứ đó thì có thể trở thành những người vô đụng hoặc làm việc gi cling

khó khăn.

+ Lấy nguyên tắc thống nhất giữa lí luận và thực tiễn cho việc xây dựng cácphương pháp vẻ giáo dục Người nhắn mạnh: “Hoc phải suy nghĩ, học phải liên hệ với

thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành Học với hanh phải kết hợp với nhau” Hay.

giáo dục phải căn cứ vào "trình độ văn hóa, thói quen sinh hoạt, trình độ giác ngộ.

kinh nghiệm tranh đấu, lòng ham, ÿ muốn, tỉnh hình thiết thực của quan chúng”.

+ Có phương pháp tổ chức giáo dục sao cho phủ hợp giữa điều kiện, hoản cảnh

giáo dục với déi tượng giáo dục: “cng nhân, nông dan ban làm ăn, nêu dạy không hợp

với người học với làm ăn, bất phải lên lớp có ban có phế là không ăn thua Phái tùy

theo hoản cảnh làm an mà tổ chức học mới duy trì được lâu dai, mới có kết quả tốt"

+ Coi trọng việc kết hợp các hinh thức giáo dục và môi trường pido duc, không

tuyệt đối hóa một hình thức nảo: “Gido dục di trong nha trường có tốt đề, mắy nhưngthiểu giao dục trong gia đỉnh va ngoài xã hội thi kết quả cũng không hoản toanTM

2 Tâm gương tự học, tự rèn luyện

Sinh ngày 19/5/1890, khi vừa tròn 8 tuổi (1898), Nguyễn Sinh Cung đã bắt đầu

học chữ Hán: năm 11, 12 tuổi bắt đầu tiếp thu tư tưởng yêu nước Người đã tự tìm đọcnhững cuốn sách bậc cha chủ thường nhắc tới, đi thăm các di tích lịch sử và các danh

lam thắng cảnh trong vùng, theo cha Nguyễn Sinh Sắc tham gia những buổi bình thơ, cham chú lắng nghe các buổi bình thơ.

31

Tọa đàm 40 nam thực hiện Di chúc của Chu tịch Ha Chi Mink

Từ nam 1905 đến 1909, Nguyễn Tat Thanh lần lượt theo học các lớp dự bị lớp

sơ ding, trung đẳng rồi cao đẳng ở Vinh Thừa Thiên, Huế, Qui Nhơn Trong thời gian nay, Nguyễn Tat Thành đã được tiếp xúc với khẩu hiệu “Ty do - Binh đăng - Bác ái",

được nghe kẻ vẻ những hành động của những ông vua yêu nước như Thanh Thai, Duy Tân và những bản luận vẻ con đường cứu nước trong các sĩ phu yêu nước Năm 1910,

Nguyễn Tất Thanh xin vao làm trợ giảo day môn thẻ dục ở trường Dục Thanh (PhanThiết) sau làm giáo viên day ở trường này đến tháng 2/1911 thì rời khỏi trường Dục

Thanh di Sai Gòn thực hiện hoải bão tìm đường sang Pháp va các nước phương Tây

xem “ho làm thé nào rồi trở về giúp đông bao chúng ta”

Khi sang Pháp xác định phải sử dung tiếng pháp dé giao tiếp va làm việc, Người

đã tranh thủ từ nguồn vốn tiếng Pháp ít di được học trước đây, tìm ra nhiều cách tự học

sang tạo, trên chuyến tau sang Pháp, Người da tranh thủ học ngay ở 2 người linh Pháp

giải ngũ di cùng chuyẻn tau, học với cô “sen”, học được tiếng nao tập ghép ngay thành

câu cho dé nhớ,

Mặc dù khi ở Pháp có trường dạy tiếng Anh nhưng Người đã quyết định sangAnh quốc để học tiếng Anh nhanh hơn Khi vừa tới nước Anh Người đã xin làm thợ

đốt lò trong | khách sạn (từ 8 giờ sáng đến 12 gid trưa và từ 5 giờ chiều đến 10 giờ

đêm) dé lấy tiền đóng học Ngoài ra trong thời gian ở Luân Đôn, Bác cỏn làm nhiềunghệ khác để có thêm tiền di học, nghiên cứu thêm lich sử các mước Việc tự học, tựnghiên cứu đã thảnh công, Bác đã dịch được nhiều tài liệu bằng tiếng Anh thông thạo

văn hóa va lich sử các nước Anh, Mỹ: Bác đã viết vải tram bài nói về nước Mỹ với bút đanh khác nhau.

Năm 1942, khi sang Trung Quốc bị bon Quốc din đáng bắt, trong phòng giamnhỏ hẹp it người tiếp xúc nhưng Người đã tranh thủ học vả viết được những tác phẩm

bằng tiếng Hán.

Ngoài ra để làm tốt mọi công việc người còn tự học thêm nhiều thứ tiếng và timhiểu văn hỏa lịch sử và cuộc sống của nhân dân các nước như Nga, Đức, Y

3 Tấm lòng yêu nước - quan tâm chăm lo sự nghiệp giáo duc

Từ những nhận thức thực tế ở trong nước vi ngoải nước Hồ Chi Minh đã nhìnthấy sự thâm độc của thực dan Pháp nhằm dau độc nhân dân Việt Nam bằng rượu,

thuốc phiện vả chính sách “ngu din”, chúng hạn chế mở trường học, không muốn cho

dan ta biết chữ dé dé lừa déi, bóc lột, dé bẻ cai trị, Trước những nguy cơ va vận mệnh

Pham Xuan Hau

của dat nước Bác đã thé hiện rõ nhận thức, quan điểm va mong muốn vẻ sự nghiệp

giáo đục.

Nam 1935, trong thư gửi Thanh niên An Nam Bác nhắc nhớ:

“Hỡi Đông Dương dang thương hại! Người sẽ chết mắt néu đám thanh niên già

cdi của người không sớm hỏi sinh”; “khong học thi không trở thành người cộng sản”;

“dot nat cũng là kẻ địch”; "Một dân tộc đốt là một dan tộc yêu”; người cách mạng phải

nhở “Can bộ phải cỏ văn hóa làm gốc” vi muốn xây dựng Chủ nghĩa xã hội phải có học thức; Chủ nghĩa xã hội phải g4n liễn với sự phát triển khoa học ki thuật Bac cũng

nhắc nhở mọi người Việt Nam hãy: “Vi lợi ích mười nam trồng cây, vi lợi ích trăm

nãn trong người”

Khi thay được ti lệ người thất học so với số dân lên đến 95% nghĩa là hau hét người dân Việt Nam mù chữ Bac đã kêu gọi toàn dân Việt Nam: “ muốn lam cho dan giàu nước mạnh, mọi người phải biết quyền lợi của mình, bốn phận của minh, phải

có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng dat nước vả trước hetphải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ Những người biết chữ hãy dạy cho những người

chưa biết chữ; những người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học cho biết; vợ chưa biết

thi chong bảo, em chưa biết thi anh bảo cha mẹ không biết thì con bao; người ăn

người làm không biết thì chủ nha bảo: cúc người giàu có thi mở lớp học tư day chonhững người không biết chữ ở làng xóm lang giéng, các chủ ấp, chi đồn điền, chủ

ham mỏ, nha may thi mở lớp học cho những ta diễn, người làm của mình Phụ nữ lạicảng phải học”

Cuộc khang chiến chống Pháp mới thành công, việc khôi phục đất nước còn rat

bẻ bon nhưng Bác đã giảnh thời gian đáng kẻ dé đi thăm các trường hoc, nói chuyện với thanh thiếu niên, học sinh, nhắn nhủ và khuyên bảo các cháu: Ngày 18/12/1954 khi

đến thăm các trường trung học Nguyễn Trải, Chu Văn An, Trưng Vương (Hà Nội) Bác

nói: ` thanh niên mới thật là người chủ tương lai của nuoc nhà Muốn xứng dang vai

trò người chủ thi phải học tập học để = Vêư 16 quốc : Cái gi trái với quyén lợi của tổquốc, chúng ta phải kiên quyết chồng lại; Yéw nhãn dan: Việc gì hay người nao phạmđến lợi ích của nhân dân, chúng ta kiên quyết chống lai; Yêu lao động: Ai khinh rẻ laođộng chúng ta kiên quyết chống lại: Yếu khoa học: Cái gi trái với khoa học, chúng ta

kiên quyết chẳng lại; Yêu dgo đức: Chúng ta phải thực hiện đức tinh trong sạch, chat

phác, hằng hái, cần kiệm; xóa bỏ hết những vết tích nô lệ trong tu tưởng va hànhđộng”.

33

Toa dam 40 năm thực hiện Di chúc của Chú tịch Ho Chi Minh

Nói chuyện tại buổi lễ khai mạc trường Đại học Nhân dân Việt Nam (ngày

19/1/1955) Bác nhắc nhờ thay trỏ nhà trường ": phải hiểu rd học thé nao? Học cải

gi? Học để làm gi? Nha trường cân phải có din chú Dân chủ nhưng trỏ phải kính thay,

thay phải quí trỏ chứ không phải là "cá đối bang đầu" Trường học, gia đỉnh va đoànthẻ thanh niên phải liên hệ chặt chế trong việc giáo dục thanh niên Trường đại học củanhân dân các chau học với các thay giáo đòng thời phải học nhan dân ” Nói chuyệntại đại hội chiến sĩ thi đua toản nganh gido dục (ngày 21/2/1956), Bác lưu ý nhắc nhở:

Trong việc kiến thiết nước nha về mọi mat, ta thiếu rất nhiêu cán bộ như kĩ sư, chuyên

gia, thợ lành nghẻ, thay dạy học Vi vậy, ta phai phát triển mạnh đại học vả chuyên

nghiệp Muốn phát triển đại học vả chuyên nghiệp, phải chú ý cấp 2, cấp 1 và cấp vỡ

lòng Các cô, các chú là những thay giáo cán bộ giáo dục đều phải luôn luôn cỗgắng học thêm, học chính trị học chuyên môn nếu không sẽ không theo kịp đà tiếnchung, sẽ trở thành lạc hậu.

Trong thời kì kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vỏ cùng ác liệt, Bác gửi thư chongành giáo duc, các thay cô giáo va học sinh (nhân dip năm học mới ngày15/10/1968), Bác viết: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải thi dua day tốt và học tốt.Trên nên tảng giao dục chính trị và lãnh đạo tư tưởng tốt, phải phan đấu nâng cao chất

lượng văn hỏa vả chuyên môn trong thời gian không xa, đạt những định cao của khoa học vả kĩ thuật” Trước lúc di xa, Bác đã căn đặn toàn Đảng, toàn dân ta phải ra

sức chăm lo sự nghiệp giáo dục, có chương trình, kế hoạch chu đáo trong việc bồi

đường thế hệ cách mạng cho đời sau Cùng với việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội,củng cổ quốc phòng, an ninh thì phải “sửa đổi chế độ giáo duc cho phù hợp với hoàn

cảnh mới của nhân dan, như phát triển các trường nửa ngảy học tập, nữa ngảy lao

động".

Đối với đội ngũ thầy cô giáo thì trách nhiệm nặng nề và vẻ vang của người dayhọc là: Chăm lo đạy đỗ con em của nhân dân thành người công nhân tốt, người chiến

sĩ tốt, người cán bộ tốt của nước nha.

Với thanh niên, phải tin tưởng giao nhiệm vụ cho ho vì: “Thanh niên là người

chủ tương lai của nước nhà; Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do

thanh niên: Non sông nước Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam

có bước tới đài vinh quang dé sánh vai với các cường quốc nam châu được hay không chính là nhờ một phan lớn ở công học tập của các em”, Vi vậy: “Thanh niên phải xung

phong gương mẫu trong công tác, trong học tập, trong tiền bộ, trong đạo đức cách

mang”.

34

Pham Xuan Hau

Bác kéu gọi mọi người phải thường xuyên quan tâm sâu sắc các chau thiéu niên

nhì dong: “Vi tương lai con em chúng ta dẫn tộc ta mọi người mọi ngảnh phải có

quyết tắm chăm sóc va giáo dục các cháu bẻ cho tốt”; "Tuổi các cháu còn nhỏ thi cácchau lam những việc nhỏ, nhiều công việc nhỏ cộng lại thanh công việc to”, Các cháucan phải rèn luyện đạo đức cách mang đẻ chuan bị trở nén người công dan tốt, phảibiết: “Yéu tổ quốc, yêu đồng bào; Học tap tối lao đông tốt; Giữ gìn vệ sinh thật tối:

Thật tha diing cam”

4 Cảm nhận, học tập và làm theo

Tư tường và đạo đức Hồ Chi Minh vẻ giáo dục và đảo tạo mãi mãi là tắm gương

là ánh sang soi đường cho sự nghiệp phát triển của con người ở mọi thé hệ va nên giáo

dục nước nha,

Trong mọi thời kì phát triển đất nước, phát triển giáo dục nước nha, mỗi ngườicân thắm nhuẳn sâu sắc tư tưởng va phản ánh trung thành dao đức sáng ngời của Bácqua việc làm cụ thé: Tự học tập sáng tạo đôi mới quản li, chương trình, phương pháp

giảng day Không ngừng rèn luyện đạo đức tác phong mẫu mực của người thay giáo,

chăm lo bôi dưỡng, thé hệ trẻ, xây dựng môi trường giáo dục lảnh mạnh, _ phân đầu để

mỗi Thay giáo, Cô giáo là một tam gương "ng tự học tự sáng tạo, có nếp song giản dj

trong sáng, lành mạnh đưa góp phần đưa nền giáo dục nước nhà phát triển đạt đến

ngang tim các nước phát triển trong khu vực và quốc tế.

35

Lẻ Van Dat

DI CHÚC CUA CHỦ TỊCH HO CHÍ MINH

= CƯƠNG LĨNH XÂY DUNG DAT NƯỚC VIỆT NAM THONG NHÁT

Lê Văn Đạt ˆ

Trong thé ki XX, sau khi Lênin qua đời hiểm có sự từ tran của một lãnh tụ nao

lại gây chắn động đổi với dan tộc vả toàn thé nhân loại tiến bộ như sự qua đời của Chủ

tịch HG Chi Minh - Người “Anh hùng giải phóng dan tộc”, "Danh nhân văn hỏa kiệt xuất” - Người đã cổng hiển đến hơi thờ cuối cùng cho sự nghiệp giải phóng dan tộc,

giải phỏng nhân loại.

Chủ tịch Hỗ Chí Minh qua đời “Dan tộc va Dang ta mắt một vị lãnh tụ thiên tài

và một người thay vĩ dai Phong trào cộng sản quốc tế, phong trào giải phóng dan tộc

và cả loài người tiễn bộ mat mội chiến sĩ lôi lac, một người bạn chiến dau kiên cường

và thân thiết" [6, tr5 1S] Nhưng *`gười đã dé lại cho chúng ta mót di sản vô cùng quỷ

báu, đó là thời đại Hỏ Chi Minh, thời đại rực rỡ nhất trong lich sử quang vinh Đỏ là

kỉ nguyên độc lap, tự do của tô quốc, chủ nghĩa xã hội ở nước ta” [6 tr515] Người đã

dé lại cho Dang ta, toan thể đồng bao vả chiến sĩ hai miễn Nam ~ Bắc một ban Di chúclịch sử “Dé là những lời căn dan cuối cùng của Bác, là nhitng tinh cam và niềm tincủa Bác đối với chúng ta ngày nay và các thể hệ mai sau” {6, tr520] Ban Di chúc kết

tinh trong đỏ cả tinh hoa tư tưởng, đạo đức, va tâm hon cao đẹp của một vĩ nhân, đã suốt đời phấn đấu hy sinh vì Tế quốc và nhân loại, 14 sự kết tính lí tưởng độc lập dan

tộc gắn liên với chủ nghĩa xã hội đúc kết những truyền thống quý báu của Dang va

dan tốc ta.

Di chúc của Chủ tịch Hé Chí Minh không những khẳng định thang lợi tắt yếu của

cuộc kháng chiến chồng Mỹ cứu nước của nhân dân ta ma con dé cập đến một loạt

vấn dé của sự nghiệp cách mạng Việt Nam những nhiệm vụ trọng đại mang tỉnh chiến

lược can phải chủ động giải quyết sau khi kháng chiến chỗng Mỹ thắng lợi, T6 quốc

được thông nhất.

Điều trước tiên trong bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh là Người nói ve

Đảng Chú tịch Hồ Chi Minh coi đây là việc làm trước tiên, vì đây là vấn dé vô củng

“TS Khoa Lich sứ.

36

Toa dam 40 năm dure liện Di chúc của Chủ tích Hỗ Chi Minh

hệ trong đôi với sự nghiệp cách mang, với cuộc sông cúa nhãn dân va trién vọng của

dan tộc Việt Nam Bởi, Dang là đội tiên phong của giai cap va dân tộc 14 lực lượng

lãnh đạo nhân dân làm nẻn nghiệp lớn ~ giải phóng dân tộc giái phóng giai cấp và xã

hội độc lập dan tộc gin với chủ nghĩa xã hội Dang có ving cách mạng mới thànhcông Đảng ta như Người đã chi rõ “Nhe đoàn ket chặt chế một lòng một dạ phục vu

giải cáp, phục vụ nhân đản, phục vụ Tổ quốc cho nên từ ngày! thành lập đến nay Đảng

ta đã đoàn kết tổ chức va lãnh đạo nhân dan ta hang hai dau tranh từ thang lợi này

đến thing lợi khác " Dang là cội nguồn mọi nguyên nhân thành công của cách mạng.

Do vay một trong những điều quan tâm của Chủ tịch 16 Chí Minh là van dé xây dung

và chính đốn lại Dang Mục đích của công việc này là để “/am cho mdi Đảng viên, mổi Đoàn viên, mỗi chi bộ déu ra sức làm trén nhiệm vụ Dang giao phó cho mình, toàn

tâm toàn ¥ phục vụ nhân dan” Dang không vi Dang, Dang không có mục dich tự thân

mà phải vì nhân dán phục vu Day là van dé hang dau co tính nguyễn tắc Dé thực hiệnmục tiểu đó, Dang phải thực sự đoàn kết thông nhất vẻ tư tướng va hanh động Vikhông doan kết nhất trí thì không có sức mạnh về tư tưởng và tô chức, không có sựsáng suốt, ding đắn dé dẫn dit nhân dân thực hiện lí tưởng, mục tiêu của Dang, củadan tộc Nhưng đoàn kết có nguyên tắc, đó là đựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác

Lênin và đường lồi nghị quyết của Dang Năm vững bản chất va ý nghĩa cực kì quan

trọng của van đề doan kết Người căn dặn: “Trong Đảng phải thực hiện dan chứ rộng

rãi, thưởng xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhat dé cúng có

và phat triển sự đoàn kết và thống nhất của Đảng Phải có tình đồng chí thương yêulấn nhau ” Doan kết thông nhất trong Dang còn là điều kiên để xây dựng Đảng, vì vậytrong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chi Minh chỉ rõ “Các đồng chi từ Trung wong đến các chi

bộ cẩn phải giữ gin sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắtminh”

Trong diều kiện Dang ta là Dang cằm quyền, một trong những bận tâm lớn nhất

của Chủ tịch HO Chi Minh là việc tu đưỡng đạo đức cách mang của cản bộ, đảng viên.

Từ rat sớm khi Dang còn chưa ra đời Người đã căn đặn các chiến sĩ cách mạng Việt

Nam: phải lam cách mạng cho đến noi, phải giữ chủ nghĩa cho vững, phải ít lòng ham

muôn về vật chất Khi đất nước độc lập, Dang đà nắm quyền lành đạo, Người nhắcnhở: chủng ta phải làm sao cho những điểu tốt, điều hay nảy nở như hoa mùa xuân,

còn cái xấu cúi dé thì mắt din đi rồi tiến tới mắt hẳn Người vi: Dao đức của người cán

bộ cách mạng như gốc của cây, như nguồn của dòng sông, như sức mạnh của ngườigánh nang đường xa Vi vậy đòi hỏi mỗi Đảng viên và cán bộ cần tu đường, nẵng cao

37