HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRN VĂN PHÒNGBÁO CÁO ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TÁC ĐỘNG CỦA STRESS ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN LỚP 2205QTVA, KHOA LƯU TRỮ HỌC
Trang 1HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRN VĂN PHÒNG
BÁO CÁO
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TÁC ĐỘNG CỦA STRESS ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN LỚP 2205QTVA, KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRN VĂN PHÒNG,
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Học phần: Phương pháp nghiên cứu khoa học
kỳ hình thức nào trước đây Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việcphân tích, nhận xét, đánh giá được tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau cóghi rõ nguồn gốc Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tác giả xin hoàn toànchịu trách nhiệm về nội dung bài tiểu luận của mình
Hà Nội, ngày 30 tháng 7 năm 2023
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành đề tài nghiên cứu, tác giả đã nhận được sự giúp đỡ, hướngdẫn, động viên của rất nhiều người
Lời đầu tiên, tác giả xin gửi lời cảm ơn tới giảng viên phụ trách học phần
“Phương pháp nghiên cứu khoa học” người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo vàtạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành đề tài nghiên cứu
Xin chân thành cảm ơn các bạn sinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữhọc và Quản trị văn phòng đã hợp tác, giúp đỡ tác giả trong thời gian thực hiện
đề tài
Hà Nội, ngày 30 tháng 7 năm 2023
MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
2 Tổng quan về nghiên cứu
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
5 Phương pháp nghiên cứu
1.2 Biểu hiện của stress1.3 Phân loại tác động của stress đến kết quả học tập
1.3.1 Stress bình thường1.3.2 Stress bệnh lý
1.4 Tác động của stress đến kết quả học tập của sinh viên
1.4.1 Tác động của stress đến điểm chuyên cần1.4.2 Tác động của stress đến kết quả thi cuối kỳ1.4.3 Tác động của stress đến việc hoàn thành nhiệm vụ học tập1.4.4 Tác động của stress đến phương pháp học tập
Tiểu kết chương 1 Chương 2 KHẢO SÁT NHẬN THỨC VỀ TÁC ĐỘNG CỦA STRESS ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở SINH VIÊN LỚP 2205QTVA, KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRN VĂN PHÒNG, HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA.
2.1 Khái quát về sinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học viện Hành chính Quốc gia.
2.2 Nhận thức về tác động của stress đến kết quả học tập của sinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học viện Hành chính Quốc gia.
Trang 32.2.1 Nhận thức của sinh viên về khái niệm stress2.2.2 Nhận thức của sinh viên về biểu hiện của stress2.2.3 Nhận thức của sinh viên về tác động của stress đến kết quả học tập2.2.4 Nhận thức của sinh viên về tác động của stress đến điểm chuyêncần
2.2.5 Nhận thức của sinh viên về tác động của stress đến kết quả thi cuốikỳ
2.2.6 Nhận thức của sinh viên về tác động của stress đến việc hoàn thànhcác nhiệm vụ học tập
2.2.7 Nhận thức của sinh viên về tác động của stress đến phương pháphọc tập
Tiểu kết chương 2 Chương 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA STRESS ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN LỚP 2205QTVA, KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRN VĂN PHÒNG, HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA.
3.1 Nâng cao nhận thức về tác động của stress đến kết quả học tập 3.2 Hạn chế tác động tiêu cực của stress đến kết quả học tập của sinh viên.
3.3 Đảm bảo sức khỏe cho bản thân trước tác động của stress.
Tiểu kết chương 3 KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1 Nhận thức của sinh viên về khái niệm stressBiều đồ 2 Nhận thức của sinh viên về biểu hiện của stressBiểu đồ 3 Nhận thức của sinh viên về tác động của stress đến kết quả học tậpBiểu đồ 4 Tác động của stress đến điểm chuyên cần của sinh viên
Biểu đồ 5 Tác động của stress đến kết quả thi cuối kỳ của sinh viênBiểu đồ 6 Tác động của stress đến việc hoàn thành các nhiệm vụ học tập củasinh viên
Biểu đồ 7 Tác động của stress đến phương pháp học tập của sinh viên
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Nhân loại đang bước vào thời đại của nền văn minh trí tuệ, của sự bùng
nổ thông tin về sự phát triển vượt bậc của công nghệ khoa học về cả số lượnglẫn chất lượng, cả về tốc độ và phạm vi lĩnh vực Đi cùng với đó, đời sống tâm
lý của con người cũng ngày càng đa dạng và phong phú để thích ứng với điềukiện môi trường luôn biến đổi sôi động Bên cạnh việc cải thiện điều kiện sốngcủa con người, sự phát triển của xã hội cũng làm phát sinh những hệ luỵ tiêucực, trở thành những tác nhân gây stress cho con người nhiều hơn Nhiều nhànghiên cứu về stress cho rằng xã hội ngày càng phát triển, càng hiện đại thì nguy
cơ stress của con người ngày càng cao
Ở Việt Nam, stress đã trở thành vấn đề hết sức bức xúc với các nhà khoahọc, các nhà quản lý, giáo viên và phụ huynh học sinh Một số nhà nghiên cứutâm lý học nhấn mạnh các yếu tố: sức ép xã hội, gia đình, chương trình học tập
Trang 4quá tải, sự chậm đổi mới phương pháp giảng dạy và đặc điểm tâm lý của ngườihọc không được quan tâm, là nguyên nhân làm cho stress và các hành vi lệchchuNn học đường có chiều hướng gia tăng Thực tế đã khẳng định, chất lượngđào tạo đại học không chỉ phụ thuộc vào chương trình đào tạo, các điều kiện cơ
sở vật chất của nhà trường mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền đạt củangười thầy, cách thức tổ chức đào tạo, đặc điểm tâm lý và môi trường học tậpcủa sinh viên Stress có mặt trong mọi biến cố đời người, nó là một phần khôngthể thiếu trong cuộc sống của con người, từ nam giới tới nữ giới, từ trẻ em,thanh thiếu niên tới người già Với sinh viên, lứa tuổi mới lớn, lứa tuổi có nhữngthay đổi lớn về cơ thể, điều kiện sống, học tập, thay đổi môi trường giao tiếp,môi trường xã hội,… thì nguy cơ bị stress lại càng cao hơn Để làm quen, thíchứng với những mối quan hệ mới, môi trường mới, tự quản lý cuộc sống củamình khi học tập tại môi trường đại học, đồng thời để khẳng định mình trong giađình và xã hội, sinh viên phải phát huy hết khả năng của mình Họ luôn bănkhoăn, trăn trở, tìm tòi các giải pháp khác nhau trong việc tự lập và khẳng địnhbản thân mình Chính điều đó sẽ tạo áp lực làm cho sinh viên dễ bị stress trongcuộc sống Khi bị stress vừa và nặng thì sinh viên sẽ không kiểm soát được hành
vi, tình cảm và đặc biệt kết quả học tập sa sút
Thực tế, đây là một vấn đề đang được quan tâm và nghiên cứu mạnh mẽ.Bởi sau bài nghiên cứu này có thể biết được biểu hiện, tác hại của stress ở sinhviên, từ đó đưa ra đề xuất, cách thức ứng phó trong học tập để góp phần nângcao hiệu quả học tập của sinh viên Xuất phát từ những lý do đó thúc đNy tác giả
lựa chọn vấn đề: “Tác động của stress đến kết quả học tập của sinh viên lớp
2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học viện Hành chính Quốc gia” làm đề tài nghiên cứu.
2 Tổng quan về nghiên cứu
Stress có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau trong cuộc sống sinhviên gồm: áp lực gia đình, áp lực xã hội, áp lực học tập và áp lực tài chính Đốivới mỗi sinh viên, mức độ căng thẳng có thể khác nhau tùy thuộc vào năng lựckiểm soát căng thẳng và cách tiếp cận áp lực Stress có thể làm mất tập trung,làm giảm khả năng tiếp nhận kiến thức trong lớp học, làm giảm sự hứng thú vàđộng lực học tập của nhiều sinh viên
Nhiều nghiên cứu đã chỉ thấy rằng sinh viên trải qua mức độ căng thẳngcao có xu hướng, có số lượng thấp hơn, ít hoàn thành nhiệm vụ hơn và thườnggặp khó khăn trong việc đạt được mục tiêu học tập Để giúp sinh viên đối phóvới căng thẳng và cải thiện hiệu quả học tập, các phương pháp giảm stress đãđược đề xuất, gồm việc tạo ra một môi trường học tập thuận lợi, tăng cường khảnăng chống lại áp lực
Đề tài “Nghiên cứu nguyên nhân dẫn đến stress trong học tập của sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội”, tác giả Nguyễn Hữu Thụ (2009) đã khảo sát và
đánh giá nguyên nhân dẫn đến stress trong học tập của sinh viên trường Đại họcQuốc gia Hà Nội Tác giả làm rõ stress trong học tập là sự tương tác đặc biệtgiữa chủ thể (sinh viên) với môi trường sống và học tập trong trường đại học.Tác giả cũng làm rõ thực trạng và nguyên nhân stress trong học tập và đưa ranhững giải pháp ứng phó với stress cho sinh viên để nâng cao hiệu quả tronghọc tập.[3]
Tạp chí tâm lý học “Thực trạng stress ở sinh viên: nguyên nhân và cách khắc phục” tác giả Nguyễn Thảo đã đưa ra một số nguyên nhân gây stress ở
sinh viên như: áp lực việc học, do vấn đề tài chính, do khó thích nghi với môitrường mới phù hợp, và một số biểu hiện: tâm trạng không ổn định, dễ cáu gắt,mất ngủ, luôn lo lắng bồn chồn, Từ đó, tác giả đưa ra một số hậu quả và cácbiện pháp để giảm tình trạng này ở sinh viên Như vậy tạp chí đã gợi mở cho tôinhững ý tưởng tiếp cận dưới góc độ thực trạng stress ở sinh viên hiện nay.[2]Mỗi tác giả có những góc độ nghiên cứu và cái nhìn khác nhau, họ dựavào đó đưa ra những cách giải quyết khác nhau Tuy có rất nhiều công trình
nghiên cứu về stress trong học tập nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu về “Tác
động của stress đến kết quả học tập của sinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học viện Hành chính Quốc gia” Chính vì
vậy, đề tài mang tính mới và cần được nghiên cứu ở các khía cạnh khác nhau
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Trang 53.1 Đối tượng nghiên cứu
Tác động của stress đến kết quả học tập của sinh viên
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về thời gian: năm học 2022 - 2023
- Phạm vi về không gian: lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trịvăn phòng, Học viện Hành chính Quốc gia
- Phạm vi khách thể: 40 sinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học vàQuản trị văn phòng, Học viện Hành chính Quốc gia
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu4.1 Mục đích nghiên cứu
Từ việc khảo sát tác động của stress đến kết quả học tập của sinh viên làm
cơ sở đề xuất các giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của stress đến kết quả họctập của sinh viên trong thời gian tới
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Cơ sở lý luận về tác động của stress đến kết quả học tập của sinh viên
- Khảo sát nhận thức về tác động của stress đến kết quả học tập của sinhviên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học viện Hànhchính Quốc gia
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế tác động tiêu cực của stress đếnkết quả học tập của sinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị vănphòng, Học viện hành chính Quốc gia
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: thu thập tài liệu, các bài báo, bài viết,các nghiên cứu trước để kế thừa có chọn lọc xây dựng tổng quan và lịch sử vấn
đề nghiên cứu góp phần bổ sung hệ thống lí luận cho đề tài
- Phương pháp xây dựng bảng hỏi: nhằm thu thập thông tin nhận thức củasinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học việnHành Quốc Gia về tác động của stress đến kết quả học tập tác giả đã dùng hìnhthức tạo các câu hỏi lựa chọn trên Google Form và gửi phiếu khảo sát thông quatrang MXH Facebook
- Phương pháp thống kê toán học: thông qua các dữ liệu có được trongquá trình khảo sát sinh viên Để thống kê và khái quát hóa thành những con sốtác giả sử dụng phương pháp thống kê toán học để tính phần trăm cho các câuhỏi và các lựa chọn
6 Đóng góp của đề tài
Đề tài đã khảo sát và đưa ra số liệu thực tế về vấn đề nhận thức của sinhviên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học viện Hànhchính Quốc Gia về tác động của stress đến kết quả học tập Qua đó giúp chosinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học việnHành chính Quốc gia có cơ sở thực tiễn để đề xuất và thực hiện các giải phápnhằm hạn chế tác động tiêu cực của stress đến kết quả học tập của sinh viêntrong thời gian tới
Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế tác động tiêu cực củastress đến kết quả học tập của sinh viên lớp 2205QTVA, khoa Lưu trữ học vàQuản trị văn phòng, Học viện hành chính Quốc gia
Chương 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA STRESS ĐẾN KẾT QUẢ HỌC
TẬP CỦA SINH VIÊN 1.1 Một số khái niệm cơ sở
1.1.1 Khái niệm tác động
Tác động có nghĩa là gây ra sự biến đổi nào đó cho sự vật được hành động
1
3
Trang 61.1.2 Khái niệm stress
Người đầu tiên đưa ra khái niệm stress và sử dụng nó trong nghiên cứucủa mình là Hans Selye Trong những nghiên cứu đầu tiên của mình, ông xemstress như những phản ứng không đặc hiệu, ổn định và có sẵn giúp cơ thể thíchnghi với hoàn cảnh môi trường Theo H Selye stress có ba giai đoạn: thứ nhất làgiai đoạn báo động, thứ hai là giai đoạn chống đỡ, thứ ba là giai đoạn kiệt sức.Đến năm 1950, ông đã xem stress là sự tương tác giữa tác nhân kích thích vàphản ứng của cơ thể đối với tác nhân đó Sau nhiều năm nghiên cứu stress HansSelye đã đưa ra kết luận sau: stress là nhịp sống luôn có mặt trong sự tồn tại củachúng ta Mỗi tác động đến một cơ quan nào đó trên cơ thể đều gây ra stress.Stress không phải lúc nào cũng là kết quả của sự tổn thương, trên thực tế có hailoại stress khác nhau, đối lập nhau là: (1) stress bình thường, khỏe mạnh-eustress và (2) stress độc hại hay, tiêu cực- dystress [7, tr 61] Quan điểm củaHans Selye về stress cho thấy: stress là một hiện sẵn có ở con người, là sự tươngtác giữa tác nhân kích thích và phản ứng của cơ thể, giúp cơ thể thích nghi vớimôi trường Một số nhà nghiên cứu cho rằng quan điểm của H Selye nghiêng vềmặt sinh học của stress, coi stress như một phản ứng sinh học
Nhóm tác giả Phạm Khắc Hiếu, Lê Thị Ngọc Diệp và Trần Thị Lộc đưa ra
khái niệm stress theo cách tiếp cận sinh học Theo họ “Stress là một trạng thái của cơ thể với những triệu chứng đặc thù, bao gồm tất cả những biến đổi không đặc hiệu xảy ra trong hệ thống sinh học”.
Các nhà khoa học Việt Nam khi nghiên cứu stress đã đưa ra nhiều khái
niệm khác nhau Tô Như Khuê cho rằng: “Stress là những phản ứng tâm lý không đặc hiệu, phổ biến đối với các tình huống mà con người cho là bất lợi 30 hoặc bị đe doạ (chủ quan), ở đây vai trò quyết định không phải do tác nhân kích thích, mà do đánh giá chủ quan về tác nhân đó” [6, tr 5 ].
Nhóm tác giả Nguyễn Văn Nhận, Nguyễn Bá Dương, Nguyễn Sinh Phúc
đã khẳng định “Khái niệm stress vừa để chỉ tác nhân kích thích, vừa để chỉ phản ứng của cơ thể trước các tác nhân đó” Ở đây, stress mới chỉ được hiểu như là
phản ứng sinh lý của cơ thể, những biểu hiện tâm lý của stress và những tácnhân kích thích (yếu tố gây nên stress) còn chưa được đề cập đến [6, tr 15].Phạm Minh Hạc và cộng sự lại nhấn mạnh tới những tình huống, hoàncảnh khi nói tới stress Ông coi tình huống (hoàn cảnh) là nguyên nhân gây ra
stress và cho rằng; “Stress là những xúc cảm nảy sinh trong những tình huống nguy hiểm, hẫng hụt, hay phải chịu đựng những nặng nhọc về thể chất và tinh thần hoặc trong những điều kiện phải quyết định hành động nhanh chóng và trọng yếu”.
Có rất nhiều quan điểm về stress, được nhìn qua nhiều góc độ khác nhau,
trong đề tài nghiên cứu này tôi cho rằng: “Stress là trạng thái căng thẳng thần kinh xảy ra khi cơ thể phải chịu áp lực hoặc cố gắng thích nghi với các yếu tố từ bên trong hoặc bên ngoài” Trong điều kiện bình thường, stress là một phản ứng
thích nghi về mặt tâm-sinh lý và tâm lý xã hội với môi trường xung quanh
1.1.3 Khái niệm sinh viên
Theo quy chế công tác học sinh sinh viên trong các trường đào tạo: Sinhviên là những người đang học trong hệ đại học và cao đẳng
Trong cuốn tâm lý học sư phạm của Phạm Minh Hạc: sinh viên có nguồngốc tiếng La tinh “Students” là những người làm việc nhiệt tình, người tìm hiểu
và khai thác tri thức
Trong từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê: “Thuật ngữ này được dùng đểchỉ những người đang theo học ở bậc Đại học Theo chúng tôi, sinh viên lànhững người trưởng thành về thể chất, xã hội và tâm lý, đó là những người ở độtuổi khoảng 18 – 25 và đang theo học tại các trường Cao đẳng, Đại học” [4]
Có thể nói, khái niệm sinh viên được hiểu ở các khía cạnh khác nhaunhưng đều có những điểm chung về lứa tuổi, môi trường học tập tại các trường
1
3
Trang 7Đại học, cao đẳng Ở độ tuổi này, sinh viên có một số đặc điểm tâm lý cơ bảnnhư sau:
Sự phát triển về nhận thức, trí tuệ, sinh viên khác với các giai đoạn trước
khi vào học ở các trường đại học, do đã có những kiến thức về xã hội, lịch sử,lại chịu tác động rõ nét của dư luận xã hội và môi trường giáo dục đại học, trong
đó đề cao khả năng tự đánh giá và biểu thị ý kiến cá nhân, nên có cơ hội đểkhẳng định và định hình rõ nét hệ thống thái độ và định hướng giá trị, từ đó hìnhthành thế giới quan, nhân sinh quan, niềm tin và lý tưởng Sự hình thành và điềuchỉnh để hoàn thiện các thuộc tính của nhân cách diễn ra với tốc độ nhanh,cường độ mạnh cùng với tác động mạnh mẽ của cảm xúc có sự phân cực rõràng Khả năng chịu sự tác động bên ngoài một cách nhanh nhạy có thNm định
và tự điều chỉnh để quá trình hoàn thiện của sinh viên diễn ra liên tục, có tốc độcao
Với sinh viên, việc hình thành các chuNn mực giá trị, các đặc điểm nhâncách không bắt nguồn từ sự nhận thức một cách bị động, theo những công thứcxác định, mà nó bắt nguồn từ sự nhận thức một cách chủ động, sâu sắc, trên cơ
sở có sự đánh giá và kiểm nghiệm một cách nhạy bén và toàn diện Chính điều
đó tạo ra sự định hình bền vững, đồng thời sự hoàn thiện nhân cách được diễn ranhanh hơn, chất lượng hơn Sự tìm tòi, vươn đến mức thúc đNy sinh viên muốnthử nghiệm và có những quan điểm mới, tính cách mới và sự khám phá cá nhân.Tuy nhiên, khi sự kiểm nghiệm, thử nghiệm đó được thực hiện trên nền củanhững hiểu biết còn chưa đầy đủ cộng với tính bồng bột và lãng mạn của tuổi trẻ
có thể gây ra những hậu quả khôn lường
Một trong các khía cạnh quan trọng của quá trình hình thành thế giới quan
ở lứa tuổi này là trình độ phát triển ý thức đạo đức Các nghiên cứu tâm lý họccho thấy: quan niệm về đạo đức của con người được hình thành khá sớm Ngay
từ tuổi thiếu niên, các em đã biết đánh giá phân loại hành vi của bản thân và củangười khác theo các phạm trù đạo đức và đã có khả năng đưa ra ý kiến của mình
về đạo đức Ở khía cạnh tình cảm, các chuNn mực đạo đức có ý nghĩa đặc biệtđối với sinh viên Nhờ có các hành vi theo các chuNn mực đạo đức mà đã khơidậy được ở họ những xúc cảm đặc biệt Sự hình thành niềm tin đạo đức biếnthanh niên từ chỗ là người chấp nhận, phục tùng các chuNn mực đạo đức mộtcách thụ động, đến chỗ đã trở thành chủ thể tích cực biết nhìn nhận, đánh giáchuNn mực theo cách riêng của mình và sẵn sàng đóng cho sự phát triển xã hội Một số công trình nghiên cứu cho thấy tình cảm, xúc cảm của sinh viên đãphát triển ở mức độ cao, tuy nhiên chưa có tính ổn định Điều này giúp cho cácnhà nghiên cứu hiểu được tại sao thanh niên nói chung và sinh viên nói riêng dễthay đổi sắc thái xúc cảm, tình cảm và dễ bị lôi cuốn vào những hành vi, hoạtđộng của những đám đông có tính tự phát hoặc rơi vào trạng thái stress Tóm lại,sinh viên là lứa tuổi đang hướng tới sự phát triển nhân cách nghề nghiệp, là lứatuổi chịu nhiều áp lực của cuộc sống, buộc họ luôn phải phấn đấu, tự hoàn thiệnbản thân và nỗ lực vượt qua khó khăn để vươn cho một cuộc sống tương lai tốtđẹp Các đặc điểm tâm lý trên sẽ có ảnh hưởng rất nhiều tới quá trình, trạng tháitâm lý trong hoạt động học tập ở đại học của sinh viên và giúp chúng ta pháthiện nguyên nhân gây ra stress trong học tập của họ
Như vậy, sinh viên là những người trẻ, năng động và có đặc điểm tâm lýphong phú và đa dạng, khái niệm sinh viên đã được nhiều tác giả đề cập đến là
cơ sở quan trọng để tác giả kế thừa và phát triển khái niệm sinh viên của mình
Trong phạm vi đề tài này, tôi mạnh dạn đưa ra khái niệm như sau: “Sinh viên là những người trẻ có độ tuổi khoảng từ 18 – 25 tuổi, là những người trưởng thành
về thể chất, xã hội và tâm lý, đang theo học tại các trường cao đẳng, đại học để tìm hiểu, khai thác tri thức và làm chủ công nghệ”.
1.2 Biểu hiện của stress
Stress là một trong những vấn đề sức khỏe tinh thần phổ biến nhất trong
xã hội hiện đại Hiện tượng này có thể xuất hiện ở mọi đối tượng, trong đó cóhọc sinh, sinh viên Stress có biểu hiện rõ rệt và dễ nhận thấy
Thứ nhất, mất hứng thú với các sở thích, đam mê trước đây Tò mò vốn là
bản chất của chúng ta Đây là nhu cầu đặc biệt quan trọng của thanh thiếu niên.Khi càng khám phá về thế giới, các bạn càng thấu hiểu sở thích của bản thân vàngược lại Nếu mất hứng thú với những niềm đam mê trước đây, rất có thể họđang gặp phải một vấn đề tâm – sinh lý nào đó liên quan đến tình trạng stress
2
2
2
Trang 8Trong nhiều trường hợp, vì quá ám ảnh bởi các yếu tố căng thẳng đến từ giađình, nhà trường và cuộc sống mà họ khó vực dậy tinh thần và duy trì niềm cảmhứng trước đây với sở thích của mình [1]
Thứ hai, chỉ thích ở một mình Mọi người đều muốn có được không gian
riêng tư dành cho bản thân Điều này càng trở nên cần thiết đối với lứa tuổi sinhviên, những bạn trẻ đang học cách trưởng thành Họ cần một khoảng không gian
đủ thoải mái, an toàn và riêng tư để tìm hiểu chính mình cũng như trú Nn, chữalành mỗi khi tổn thương, mệt mỏi Tuy nhiên, nếu điều này trở thành khao khátmãnh liệt, đến nỗi luôn cố gắng tự tách mình khỏi những người thân thương thìrất có thể đang rơi vào tình trạng stress [1]
Thứ ba, cảm giác bản thân vô dụng, không có giá trị Theo quá trình phát
triển tâm – sinh lý hoàn toàn tự nhiên, đa số sinh viên đều có xu hướng thích thểhiện bản thân Thế nhưng, nếu mắc phải tình trạng này, sẽ trở nên u sầu, ủ rũ vìcho rằng mình vô dụng, vụng về, không có giá trị, không có đam mê [1]
Thứ tư, cảm thấy buồn chán không rõ lý do Một trong những biểu hiện
phổ biến nhất của stress là lo lắng, ủ rũ, trầm buồn vì những câu chuyện/sựkiện/tình huống bình thường, vụn vặt Vì vậy, giới trẻ bắt đầu thu mình trongmột chiếc hộp u tối, chật chội để tránh xa thế giới xung quanh sống động Đâyđồng thời cũng là triệu chứng rối loạn lo âu điển hình [1]
Thứ năm, suy nghĩ tiêu cực về con người và cuộc sống Những sinh viên
này có suy nghĩ đến cái chết, không muốn đối mặt với khó khăn hay với mọi thứxung quanh Và buồn thay, đã có quá nhiều cái chết thương tâm xảy ra khi sinhviên không tìm thấy hướng đi đúng đắn trong những năm tháng khó khăn, đaukhổ nhất của cuộc đời [1]
1.3 Phân loại tác động của stress đến kết quả học tập
Stress ảnh hưởng rất lớn đối với sức khoẻ thể chất và sức khoẻ tinh thầncủa con người, stress được chia ra làm hai loại sau: stress bình thường và stressbệnh lý
1.3.1 Stress bình thường
Thông thường stress có vai trò hết sức quan trọng trong việc duy trì sự cânbằng đời sống con người, những stress này được gọi là stress bình thường Cácnhà nghiên cứu cho rằng; khi bị stress bình thường chủ thể phản ứng lại tác nhân
ở giai đoạn báo động và giai đoạn chống đỡ của stress Ở giai đoạn báo độngchủ thể dùng các phản ứng sinh lý, tâm lý để đánh giá tình huống gây ra stress
và đưa ra chiến lược ứng phó đối với tình huống gây stress đó Đặc trưng cơ bảncủa giai đoạn này là chủ thể bằng mọi cách huy động các nguồn lực khác nhau
để thích nghi với môi trường, làm chủ được tình huống và lập lại sự cân bằnggiữa chủ thể với môi trường Nó kích thích bản thân mỗi sinh viên vượt quanhững thử thách, nhiệm vụ khó khăn, thôi thúc khả năng nhận thức, tập trung vàtạo động lực khi học tập – làm việc Đây là một dạng căng thẳng ngắn hạn xảy
ra trong khoảng vài giờ đến vài ngày
1.3.2 Stress bệnh lý
Stress trở thành bệnh lý khi tình huống gây stress quá bất ngờ, quá dữ dội,hoặc quen thuộc nhưng lặp di lặp lại vượt quá ngưỡng chịu đựng của chủ thể.Tiếp sau giai đoạn báo động và chống đỡ (stress bình thường) là giai đoạn kiệtsức, lúc này chủ thể không còn khả năng chống đỡ với tác nhân nữa và stressbệnh lý xuất hiện Trong stress bệnh lý, các rối loạn tâm thần, cơ thể và hành vixuất hiện cấp diễn và kéo dài Lúc này, trên mặt sẽ hiện rõ sự căng thẳng, nhịptim đập nhanh, chóng mặt, cao huyết áp, khó thở, dễ cáu gắt, bất an Nhữngbiểu hiện lo âu - ám ảnh sợ dai dẳng như: xuất hiện cơn lo lắng ở những tìnhhuống stress hoặc khi nhớ lại tình huống đó
Ngoài ra, stress bệnh lý kéo dài còn làm thay đổi đi con người khiến họkhông nhận ra nhân cách của bản thân Các rối loạn hành vi này có được là dothái độ rút lui và tránh né các quan hệ xã hội Khó khăn xã hội còn thể hiện tính
dễ cáu, tính xung động, sự mất kiềm chế dẫn đến khó thiết lập quan hệ giao tiếpvới mọi người và các thành viên trong gia đình Đa phần các trường hợp stressđều gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến con người đặc biệt là với sinh viên.Căng thẳng kéo dài tác động không nhỏ đến sức khỏe thể chất, tinh thần và tâmthần Stress có thể xảy ra cấp tính trong vài ngày đến vài tuần nhưng cũng có thểtiến triển mãn tính với triệu chứng kéo dài trong nhiều tháng đến nhiều năm.Đặc trưng của stress tiêu cực là gây ra cảm giác khó chịu, đau khổ, buồn bã, mệt
Trang 9mỏi, chán chường và giảm hứng thú với mọi thứ xung quanh Ngoài ra, căngthẳng thần kinh quá mức cũng kích thích phản ứng gây hấn, cáu gắt và bực dọctrước những sự việc, tình huống trong cuộc sống, đặc biệt là trong học tập Điềunày khiến nhiều sinh viên có cái nhìn tiêu cực về cuộc đời, nản chí, không muốnđối diện với bản thân, mất nhận thức và dễ sa vào các tệ nạn không mong muốn.
1.4 Tác động của stress đến kết quả học tập của sinh viên
1.4.1 Tác động của stress đến điểm chuyên cần
Các buổi học trong lớp học đại học có thể được thay đổi buổi và giờ học.Điểm chuyên cần là thang điểm đánh giá mức độ chuyên cần trong việc thamgia các buổi học trên trường của sinh viên Giảng viên sẽ chấm điểm chuyên cầnbằng cách điểm danh bất chợt trong các tiết học bất kỳ, hoặc trong tất cả tiếthọc, cứ mỗi lần sinh viên vắng mặt thì sẽ không có điểm chuyên cần trong buổihọc đó
Stress có thể gây ra vấn đề mất ngủ nên nhiều sinh viên thường ngủ bù,ngủ quên mà đến lớp trễ Nếu giảng viên điểm danh vào đầu giờ thì sinh viên đó
sẽ bị trừ điểm Khi sinh viên bị trừ điểm đi muộn hoặc nghỉ học mà chưa quámức quy định thì vẫn có thể thi và có thể kiếm lại bằng cách phát biểu hăng háixây dựng không khí buổi học Nhưng đối với sinh viên nghỉ học quá nhiều vượtquá mức quy định thì sẽ bị cảnh báo học vụ hoặc cấm thi Điểm chuyên cần tuykhông có đóng góp quá nhiều trong việc quyết định qua môn của các bạn, nhưng
nó cũng không thể thiếu được, nó và điểm điều kiện chính là hai yếu tố để cácbạn đủ điều kiện thi kết thúc học phần
1.4.2 Tác động đến kết quả thi cuối kì.
Thi cuối kỳ là một bài kiểm tra kiến thức của sinh viên vào cuối mỗi mônhọc, để đánh giá mức độ nắm vững kiến thức môn học của sinh viên Nếu hiểubài, hiểu rõ, nắm vững kiến thức, làm chủ được các dạng bài tập, các dạng câuhỏi thường gặp của đề thi, thì sẽ đạt điểm cao, đạt kết quả bài thi cuối kỳ tốt.Ngược lại, nếu còn mơ hồ, chưa nắm vững kiến thức, thiếu tập trung trong việchọc, thì sẽ phải nhận về kết quả chưa tốt, thậm chí, nếu bị điểm thấp, kéo điểmtrung bình môn học xuống dưới 5.0, thì sinh viên sẽ bị rớt môn Đây là một kìthi quan trọng nhất trong học kì vì nó sẽ quyết định sinh viên có thể kết thúc họcphần ở đây không hay phải học lại một môn học nào đó trong học phần
Tác động của stress đến kết quả cuối kì của sinh viên là vô cùng lớn Nếusinh viên bị stress quá nặng thì sẽ rất chểnh mảng trong việc tự học và ôn thi,sinh viên có thể gặp khó khăn trong việc tập trung, học tập và ghi nhớ kiến thức.Stress cũng có thể gây ra sự lo lắng, lo ngại và giảm động lực học tập của sinhviên Ngoài ra, nó cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh lý và tâm lý củasinh viên, dẫn đến giảm hiệu suất và kỹ năng giải quyết vấn đề Sinh viên khôngthể lên kế hoạch hợp lý cho việc học tập, nghỉ ngơi, đặt quá nhiều áp lực lên bảnthân, đưa ra kế hoạch quá lớn để học tập chuNn bị cho kì thi Cũng qua đó màhọc không thể kiểm soát được bản thân, không thể tập trung, học tập hiệu quả
1.4.3 Tác động đến các nhiệm vụ học tập
Sinh viên cần nhận thức, hiểu rằng học tập tốt là nhiệm vụ, là lương tâmcủa người học, phải liên tục phấn đấu, nỗ lực học trong mọi hoàn cảnh, thựchiện đúng, hiệu quả cao những yêu cầu của thầy cô về chuyên môn Hoàn thành
kế hoạch học tập theo quy định, luôn tích cực chủ động tự học, tự rèn luyện đểđạt kết quả học tập với đa số điểm từ mức khá trở lên Để hoàn thành nhữngnhiệm vụ trên sinh viên cần làm bài và soạn bài trước khi lên lớp, hăng hái phátbiểu xây dựng bài, đạt được yêu cầu nhất định về kết quả học tập, tích lũy điểmchuyên cần và điểm rèn luyện, tham gia các hoạt động do trường và khoa tổchức để cải thiện kĩ năng giao tiếp, có thêm nhiều kiến thức bên ngoài
Đối với sinh viên bị stress thì việc này cũng không phải dễ dàng Nó làmgiảm hiệu suất học tập, làm giảm khả năng tập trung và làm việc hiệu quả, dẫnđến sinh viên không thể tận dụng tối đa thời gian học tập Stress có thể làm ảnhhưởng đến khả năng ghi nhớ và tái hiện thông tin Từ đó mà sinh viên sẽ gặpkhó khăn trong việc ghi nhớ và áp dụng kiến thức vào bài thi, khó đạt được kếtquả cao, kết quả mình mong muốn
Stress ảnh hưởng quá lớn cũng như chi phối rất nhiều thời gian của conngười vào những cái tiêu cực Điều đó, dẫn đến việc hoàn thành nhiệm vụ tronghọc tập của sinh viên sẽ bị trì trệ, ảnh hưởng rất xấu đến kết quả học tập Họcđại học giúp sinh viên có thêm nhiều kĩ năng và kiến thức để làm việc trong
Trang 10tương lai, nếu để tình trạng stress ám ảnh quá lâu trong bản thân thì sinh viên sẽkhông thể làm được gì, không vượt qua rào cản mà xây dựng mối quan hệ vớimọi người xung quanh Thậm chí còn dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng nhưcấm thi, cảnh báo học vụ, tốt nghiệp với loại bằng trung bình Điều đó ảnhhưởng rất lớn đến cơ hội tìm kiếm việc làm sau khi ra trường của sinh viên
1.4.4 Tác động đến phương pháp học tập của sinh viên
Khi học đại học sinh viên luôn phải tự xây dựng cho mình phương pháphọc tập, bởi lên đại học, chúng ta bắt đầu làm quen với mô hình đào tạo mới, đóchính là đào tạo theo hình thức tín chỉ Với đặc điểm cơ bản là trao quyền chủđộng cho sinh viên tự đăng kí môn học, tự quyết định, tự hoạch định kế hoạchhọc tập cho riêng bản thân, sinh viên được tự quyết trong việc đăng kí môn học,
có thể linh động hóa chương trình đào tạo theo đúng khả năng, sở thích và thờikhóa biểu riêng, điều đó đòi hỏi tinh thần tự giác, chủ động và phương pháp họctập riêng biệt của sinh viên
Đối với nhiều sinh viên chịu sự ảnh hưởng của stress, stress làm giảm sựđam mê và hứng thú của sinh viên đối với việc học tập Họ có thể cảm thấy mệtmỏi và chán nản, không có động lực học, làm giảm khả năng tìm kiếm thông tinmới, khám phá và sáng tạo trong quá trình học Stress ảnh hưởng đến khả năngtiếp thu thông tin của sinh viên Họ có thể gặp khó khăn trong việc tập trung vàoviệc học, tư duy logic, phân tích và hiểu sâu vấn đề Điều này làm giảm hiệusuất học tập Stress cũng ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và hợp tác của sinhviên Họ có thể trở nên tụt hậu trong việc tham gia vào nhóm thảo luận, khôngthể truyền đạt ý kiến, không dám đưa ra quan điểm của bản thân và suy nghĩmột cách hiệu quả Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập từ quá trìnhcộng tác với người khác
Stress gây áp lực và căng thẳng cho sinh viên Họ có thể chịu áp lực từ việchoàn thành nhiệm vụ, đạt được thành tích cao và đáp ứng mong đợi của ngườikhác Cảm giác căng thẳng này làm giảm sự tự tin và làm mất đi ý thức về quátrình học tập Bên cạnh đó, stress còn gây ra sự bất ổn và mất tổ chức trongphương pháp học tập của sinh viên Họ có thể quên bài tập, trì hoãn việc hoànthành nhiệm vụ, và không thể quản lý thời gian hiệu quả Điều này gây rối vàgián đoạn quá trình học tập
Để giảm thiểu tác động của stress đến phương pháp học tập, có thể áp dụng một số cách nhỏ sau:
Quản lý căng thẳng: Học cách quản lý căng thẳng bằng cách thực hiện kỹthuật thư giãn, thực hiện hoạt động giải trí, tìm kiếm sự cân bằng giữa công việc
và cuộc sống cá nhân
Thiết lập mục tiêu hợp lý: Đặt mục tiêu rõ ràng và khả thi, đồng thời thiếtlập kế hoạch để đạt được chúng Mục tiêu càng cụ thể và theo thời gian cànggiúp sinh viên tập trung và tổ chức công việc học tập
Sử dụng kỹ thuật học tập hiệu quả: Áp dụng các phương pháp học tập nhưghi chú, phân loại thông tin, lập sơ đồ tư duy, sử dụng các công cụ học tập trựctuyến để tối ưu hóa quá trình học tập
Xây dựng hỗ trợ xung quanh: Tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, gia đình,giảng viên hoặc nhóm học tập để cùng nhau chia sẻ kiến thức, trao đổi ý kiến vàgiải đáp thắc mắc Sự hỗ trợ này giúp giảm áp lực và cung cấp môi trường họctập tích cực
Chăm sóc bản thân: Bảo đảm sinh viên có đủ giấc ngủ, ăn uống lànhmạnh và thực hiện các hoạt động vui chơi giải trí để giảm căng thẳng và duy trìsức khỏe tốt Việc chăm sóc bản thân tốt sẽ giúp sinh viên cân đối và tự tin hơntrong quá trình học tập
Tiểu kết chương 1 Kết luận lại, trong chương 1 tác giả đã khái quát nội dung về các khái niệm và
tác động của stress tới kết quả học tập của sinh viên Tác giả đã dựa trên cơ sởcủa các nghiên cứu đi trước để khái quát về khái niệm, phân loại, tác động củastress đến kết quả học tập của sinh viên Dựa vào khái quát trên mà tôi đánh giáđược những tác động tiêu cực của stress đến sinh viên Đây cũng chính là nềntảng để tác giả khảo sát kĩ hơn về tác động của stress đến sinh viên lớp2205QTVA, khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng, Học viện Hành chínhQuốc gia ở chương 2