Quản lý hoạt Động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận hà Đông, thành phố hà nội

Xuất phát từ những lý do trên tác giả chọn đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5- 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận

NGUYỄN THỊ LÝ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THEO HƯỚNG CHUẨN BỊ CHO TRẺ

VÀO LỚP MỘT TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON

QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2024

NGUYỄN THỊ LÝ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THEO HƯỚNG CHUẨN BỊ CHO TRẺ

VÀO LỚP MỘT TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON

QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục

Mã số : 8 14 01 14.01

Cán bộ hướng dẫn: TS Nghiêm Thị Đương

Th.S Nguyễn Thị Thanh

Hà Nội - 2024

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp đỡ trẻ em phát triển toàn diện thể chất, tình cảm, năng lực, thẩm mĩ, hoàn thiện những đặc điểm cơ bản của tâm sinh lý, sẵn sàng khi trẻ em vào lớp một nhằm xây dựng và phát triển cho trẻ em những đặc điểm tâm lý, tình cảm và thẩm mĩ có tính nền tảng, những

kỹ năng xã hội cơ bản phù hợp với độ tuổi trẻ, khơi dậy và phát triển tối ưu những năng lực tiềm tàng, làm nền tảng cho việc học tại các bậc học kế tiếp

và phục vụ việc học tập suốt đời [6] Các trường học mầm non phải xây dựng các nội dung giáo dục phát triển thể chất, trí tuệ, tâm lý, tình cảm, kỹ năng sống và thẩm mỹ để đáp ứng mục tiêu trên.</restructure> Như vậy giáo dục phát triển nhận thức ở trẻ được chú trọng ngay từ bậc học mầm non đã là một nội dung cơ bản trong quá trình giáo dục đối với trẻ mầm non nói chung, trẻ mẫu giáo nói riêng

Giai đoạn tiền tiểu học, giáo dục đóng vai trò nền tảng trong sự phát triển nhận thức của trẻ Đặc biệt, độ tuổi 5-6 tuổi đánh dấu cột mốc quan trọng, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ đội ngũ giáo dục Mục tiêu kép hướng đến là hoàn thiện quá trình phát triển tâm lý tích lũy trong giai đoạn mầm non

và chuẩn bị hành trang vững chắc cho trẻ bước vào môi trường học tập tiểu học Việc này nhằm đảm bảo trẻ sẵn sàng về tâm lý và kỹ năng, tự tin hòa nhập vào cuộc sống học đường

Tại trường mầm non, hoạt động chủ yếu của trẻ là vui chơi “học bằng chơi, chơi mà học”, trẻ hoạt động thoải mái, không bắt buộc, gò bó; từ hoạt động vui chơi hình thành ở trẻ những kỹ năng, phẩm chất theo đặc trưng lứa tuổi Tuy nhiên, khi bước vào lớp một “học” là hoạt động chủ đạo.Việc học

là bắt buộc, được tổ chức chặt chẽ, có mục đích, có kế hoạch và có ý nghĩa xã

hội Đồng thời, tại trường mầm non trẻ lớp 5 – 6 tuổi lớn nhất trong các khối lớp nhưng khi vào trường tiểu học, khối một là khối nhỏ nhất trong trường dễ dẫn đến tâm lý lo lắng, nhút nhát, rụt rè

Giai đoạn mầm non, việc trang bị kiến thức và kỹ năng toàn diện cho trẻ là nền tảng thiết yếu Điều này không chỉ chuẩn bị tâm lý sẵn sàng bước vào môi trường học tập chính thức mà còn giúp trẻ làm quen với các hoạt động học tập cơ bản Do đó, việc rèn luyện tư duy logic, hiểu biết về bản thân, gia đình và môi trường sống, cũng như nhận thức về thời gian và không gian

là vô cùng quan trọng Trẻ cần được trau dồi kỹ năng phân tích, so sánh và tổng hợp thông tin hiệu quả

Việc chuẩn bị về mặt tâm lý là một tiền đề cần thiết, quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại, sự tự tin hay lo sợ ở trẻ, nếu chưa được chuẩn

bị đầy đủ dễ dẫn trẻ đến nguy cơ thất bại, chán học, sợ đi học Ngược lại, nếu trẻ được chuẩn bị các điều kiện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kĩ năng xã hội và tâm thế, trẻ sẽ dễ dàng thích ứng với những điều kiện mới của môi trường học tập ở trường phổ thông Trẻ 5 - 6 tuổi chuẩn bị kết thúc bậc học mầm non và chuyển sang bậc học tiểu học, là thời gian tuyệt vời cho việc phát triển trí não, khả năng nhận thức, trí nhớ, lập luận và khả năng giải quyết các vấn đề sau này của trẻ

Giai đoạn hiện nay, sự đổi mới căn bản, toàn diện chương trình giáo dục, nhất là ở bậc tiểu học, đòi hỏi giáo dục mầm non phải đảm bảo sự kế thừa và phát triển hiệu quả, chuẩn bị chu đáo cho trẻ bước vào giai đoạn giáo dục phổ thông và suốt đời Trước yêu cầu bức thiết về nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, việc bồi dưỡng thế hệ trẻ tài năng là trọng trách không chỉ của ngành giáo dục mà của toàn xã hội Do đó, việc phát triển nhận thức toàn diện cho trẻ em 5-6 tuổi, chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp một, đặc biệt là nâng

cao chất lượng giáo dục mầm non, luôn là vấn đề cấp thiết, cần được ưu tiên hàng đầu

Công tác giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, đáp ứng yêu cầu về chuẩn phát triển trẻ, nhất là trong lĩnh vực nhận thức Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế Một số cơ sở giáo dục chưa xây dựng kế hoạch phát triển nhận thức cho trẻ một cách bài bản, gắn liền với kế hoạch giáo dục tổng thể, chưa thiết kế chương trình học tập phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Việc đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục chưa thực sự sát sao với điều kiện thực tế của từng trường Mặc dù đội ngũ giáo viên mầm non quận Hà Đông đều được trang bị kiến thức và kỹ năng sư phạm cơ bản, nhưng công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn yêu cầu của giáo dục hiện đại Giáo viên còn thiếu các phương pháp giảng dạy tiên tiến, sáng tạo và kỹ năng phát triển nhận thức hiệu quả cho trẻ, điều này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và sự chuẩn bị cho trẻ vào lớp một Thêm nữa,

sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc phát triển nhận thức cho trẻ, chuẩn bị cho trẻ vào lớp một, chưa được thực hiện chặt chẽ, hiệu quả Để khắc phục những tồn tại trên, cần phải tăng cường công tác quản lý, đặc biệt

là sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của đội ngũ lãnh đạo các cơ sở giáo dục

Xuất phát từ những lý do trên tác giả chọn đề tài: “Quản lý hoạt động

giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5- 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội” làm

luận văn tốt nghiệp cao học của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn, đề xuất các biện

pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ, chuẩn bị tốt tâm thế sẵn sàng cho trẻ vào học lớp 1 tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiên nay

3 Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý HĐ giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non Quận Hà Đông, Thành

phố Hà Nội

4 Câu hỏi nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non Quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội hiện nay được thực hiện như thế nào?

Cần có những biện pháp nào để nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi, chuẩn bị tốt tâm thế sẵn sàng cho trẻ vào học lớp một tại các trường mầm non Quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiên nay?

5 Giả thuy t khoa học

Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội luôn được các nhà trường quan tâm và đã đạt được những kết quả nhất định Dẫu đổi mới giáo dục mầm non hướng tới chất lượng vượt trội, song hoạt động này vẫn gặp trở ngại do thiếu sót trong công tác quản lý Một

số hạn chế đáng kể cần được khắc phục kịp thời.Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý một cách đồng bộ và phù hợp hơn thì hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ sẽ đem lại hiệu quả hơn và sẽ chuẩn bị tốt hơn tâm thế sẵn sàng cho trẻ vào học lớp một tại các trường mầm non Quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiên nay

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

- Khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn địa bàn nghiên cứu: Đề tài triển khai nghiên cứu tại 10 trường mầm non trên địa bàn quận Hà Đông, bao gồm các trường mầm non (trường MN Kiến Hưng, trường MN Bình Minh, trường MN Hàng Đào, trường MN Mộ Lao, Hà Trì, trường MN Búp Sen Hồng, trường MN Vạn Bảo, trường MN Mậu Lương, Hà Cầu, trường MN Họa My)

- Giới hạn về khách thể khảo sát: Đề tài tiến hành khảo sát 198 CBQL,

GV tại 10 trường mầm non trên địa bàn quận Hà Đông

- Thời gian nghiên cứu: từ năm học 2022 -2023 đến năm học 2023- 2024

8 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Sử dụng các phương pháp nghiên cứu lý thuyết để tổng hợp, phân tích,

hệ thống hóa, khái quát hóa các vấn đề lý luận về quản lý HĐ giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra: Sử dụng hệ thống bảng hỏi để điều tra thực

trạng HĐGD phát triển nhận thức và quản lý HĐGD phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

+ Phương pháp quan sát: Quan sát tổ chức các HĐGD phát triển nhận

thức cho trẻ của giáo viên, đồng thời quan sát các hành vi của trẻ trong một số hoạt động giáo dục trên lớp nhằm làm rõ hơn kết quả nghiên cứu thu được từ phương pháp điều tra

+ Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn CBQL, giáo viên, phụ huynh

trong các trường mầm non nhằm thu thập thêm thông tin có liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: thống kê và tổng hợp

các báo cáo của các nhà trường

+ Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến của các chuyên gia về các biện

pháp được đề xuất về quản lý HĐ giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận

Hà Đông, thành phố Hà Nội

- Phương pháp thống kê toán học: Dùng để tính toán, so sánh, thống

kê, xử lý các số liệu liên quan, nhằm định lượng kết quả các nghiên cứu

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận

thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý HĐ giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ

5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, Hà Nội

Giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non là một trong những vấn

đề chủ yếu của giáo dục trẻ, là một mục tiêu cơ bản của chương trình giáo dục

mầm non hiện nay Nghiên cứu về hoạt động giáo dục phát triển nhận thức

cho trẻ mầm non được các nghiên cúa ở các khía cạnh khác nhau

Theo quan điểm của tác giả Phạm Hoàng Gia và Nguyễn Công Khanh, trí thông minh là nền tảng của tư duy Khả năng tiếp thu tri thức thúc đẩy sự trưởng thành về tư duy, từ đó kiến tạo nên trí tuệ Ở trẻ mẫu giáo, sự khéo léo trong thao tác với đồ vật và các hoạt động thường nhật phản ánh năng lực nhận thức Điều này minh chứng sự phát triển trí tuệ của trẻ ở giai đoạn này [11], [19]

Tác giả Hoàng Nam Hải thì cho rằng sự phát triển tâm lý của con người phải trải qua nhiều giai đoạn Khi trẻ chuyển từ tuổi này sang tuổi khác, luôn

có những cấu trúc tâm lý mới chưa bao giờ xuất hiện trong giai đoạn trước Những cấu trúc mới này làm thay đổi nhận thức của trẻ trong quá trình phát triển, gây ra những khó khăn trong các hoạt động nhận thức, đặc biệt là trong việc học toán [13]

Luận án của tiến sĩ Lường Thị Định khảo sát thực trạng phát triển hứng thú học tập ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại Thuận Châu, Sơn La Nghiên cứu tập trung vào vai trò của giáo viên mầm non Nghiên cứu đã trình bày kết quả khảo sát về tình trạng phát triển sự quan tâm nhận thức trong hoạt động học

tập cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, giúp giáo viên mầm non khám phá những hạn chế và lợi thế của việc tổ chức các hoạt động học tập để phát triển và duy trì

sự quan tâm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp hiệu quả để cải thiện lợi ích nhận thức đang phát triển cho trẻ 5-6 tuổi trẻ mẫu giáo trong huyện [10]

Thông qua việc hình thành biểu tượng bước đầu về toán học [31], tác giả Vũ Huyền Trinh đã chỉ rõ phương pháp xây dựng hoạt động phát triển nhận thức ở trẻ mầm non Một số phương pháp mà tác giả Hồ Lam Hồng và Nguyễn Ngọc Linh đề xuất nhằm hình thành một mạng lưới trò chơi phục vụ việc phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo [16].</restructure>

Nhằm phát triển khả năng quan sát cho trẻ mẫu giáo, tác giả Đỗ Thị Minh Liên đề nghị thông qua việc giúp trẻ làm quen với Toán học và phát triển các kĩ năng toán học thông qua quá trình hình thành biểu tượng toán học cho trẻ MN và phát triển khả năng toán học cho trẻ mẫu giáo thông qua quá trình hình thành biểu tượng Toán học mầm non cho trẻ MN [20], [21], [22]

Tác giả Nguyễn Mạnh Tuấn nghiên cứu về trí tưởng tượng không gian

và sự phát triển trí tưởng tượng không gian cho trẻ em trong năm đầu tiên Tiểu học với phần mềm GD và Ảnh hưởng của tri giác không gian đến tưởng tượng không gian ở trường mẫu giáo mầm non [28], [29]

Tác giả Đỗ Chiêu Hạnh - Nguyễn Mạnh Tuấn - Hoàng Thị Phương nghiên cứu về thực trạng tổ chức HĐ khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo 5-

6 tuổi tại một số trường MN trên địa bàn Hà Nội; Hướng dẫn GVMN tổ chức thí nghiệm khám phá tự nhiên vô sinh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi [ 15]

Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đều khẳng định phát triển nhận thức là nền tảng quan trọng quyết định đến mọi mặt phát triển toàn diện sau này của trẻ và đã đưa ra các phương pháp, biện pháp cụ thể nhằm phát triển nhận thức cho trẻ Những nghiên cứu này là cơ sở quan trọng cho để tác tác

giả nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

Để chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp một đã có nhiều công trình nghiên cứu về khó khăn của trẻ 5 tuổi khi đi học lớp một như Edwavd Hallowell (2003), M.V Makximova (2006), Av Petroxki (2001), Mowei Liu và Xingin Chen (2003), Vv Đaviđốp (1998), Biankazzazzo (2000), Lưu Song Hà (2001), Mạc Văn Trang (2006), Phạm Thị Đức (1991) kết quả nghiên cứu chỉ ra các biểu hiện khó khăn của trẻ mầm non khi đi học lớp một, nguyên nhân thuộc về gia đình, nhà trường và các công việc chuẩn bị cho trẻ mầm non đi học lớp một góp phần tạo ra sự thích ứng học đường cho trẻ 5 tuổi đi học

Tác giả Phạm Thị Đức trong nghiên cứu về “Chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp một” đề cập đến một số khó khăn tâm lý trong hoạt động học tập của trẻ vào lớp một Nguyên nhân của những khó khăn trên là do trẻ chưa được

chuẩn bị tốt một số điều kiện tâm lý cần thiết để bước vào lớp một [9]

Trong chương trình giáo dục mầm non theo Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BGDĐT ngày 13/4/2021 của Bộ trưởng Bộ GĐ & ĐT đã nêu rõ mục đích giáo dục nhận thức ở trẻ theo từng lứa tuổi, theo đó mục tiêu phát triên nhận thức trẻ mầm non là: Ham học hỏi, thích nghiên cứu, tìm hiểu về sự vật, hiện tượng chung quanh; Có khả năng nhận biết, so sánh, phân tích, suy luận, tập trung, ghi nhớ có chủ đích; Có khả năng nhận biết và xử lý sự việc giản đơn theo những phương pháp khác nhau; Có khả năng biểu đạt sự hiểu biết theo các cách thức khác nhau (thông qua cử chỉ, hành động, lời nói ) với

ngôn ngữ nói là chủ đạo; Có sự hiểu biết nhất định về con người, đồ vật, môi trường xung quanh và một số kiến thức sơ đẳng về toán [6]

Hiện nay cũng đã có các đề tài nghiên cứu khoa học về hoạt động giáo dục phát triển nhận thức ở trẻ 5-6 tuổi trong các trường mầm non Đáng lưu ý

là đối tượng nghiên cứu được đề cập tại các công trình là tập hợp các báo cáo nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn Tiêu biểu có thể nhắc tên một số nghiên cứu của nhóm như:

Tác giả Nguyễn Thị Bảy, Nguyễn Thị Linh với nghiên cứu khoa học

"Một số giải pháp phát triển tính chủ động nhận thức ở trẻ 5-6 tuổi thông qua việc dạy học định hướng trong không gian, Tạp chí Giáo dục Mầm non, tập 4,

tr 20-23 [4]

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã làm rõ được ý nghĩa, vai trò, phương pháp nhằm phát triển nhận thức cho trẻ tại các trường mầm non nói chung và đã đề cập đến công tác quản lý, đề xuất những biện pháp quản lý đóng góp nhất định trong hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non Tuy nhiên những nghiên cứu về quản lý quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non còn ít được nghiên cứu Tiếp thu, kế thừa những thành tựu nghiên cứu này đã gợi mở cho tác giả nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5- 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non quận Hà Đông, thành phố Hà Nội”

1.2 Một số khái niêm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Hoạt động quản lý xuất phát từ sự trao đổi, cộng tác lao động khi xã hội phát triển Quản lý là một hình thức lao động đặc thù trong lĩnh vực hoạt động lao động, vừa có tính khoa học và kỹ thuật cao, nó đồng thời cũng là hoạt động có tính lịch sử, tính đặc trưng của xã hội

Không chỉ đơn giản là sự phối hợp giữa con người với lao động mà quản lý cũng được hiểu là tổng hợp các phương thức, biện pháp tác động vào con người nhằm phát triển năng lực của đổi tượng nhằm đẩy mạnh sự phát triển của xã hội theo tính chất chính trị xã hội

" Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên toàn bộ hay những lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội trên

cơ sở hiểu biết và áp dụng hợp lý những quy luật tự nhiên sẵn có của xã hội nhằm bảo đảm cho nó hoạt động và phát triển đúng theo mục đích đề ra "theo quan điểm của chủ nghĩa Mác.</restructure>

Theo H Koontz thì: "Quản lý là hoạt động cần thiết, nhằm bảo đảm sự kết hợp những nỗ lực của con người nhằm đạt đến những mục đích của tập thể (tổ chức) Mục đích của mọi người quản lý là xây dựng xã hội mà qua đó

cá nhân có thể đạt đến được mục đích của mình với thời giờ, của cải, sức lao động và sự thoả mãn bản thân tối thiểu "[18]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: "Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục đích chung" [3]

Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: "Hoạt động quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đối với chủ thể quản lý (người bị quản lý) đối với một tổ chức để đảm bảo rằng tổ chức phát triển và thực hiện được mục tiêu của tổ chức" Hiện nay, hoạt động quản lý nói chung đã được xác định rõ ràng rằng: Quản

lý là quá trình đạt được mục tiêu của tổ chức thông qua cách thực hiện các hoạt động (chức năng) hoạch định, tổ chức, chỉ huy (điều hành) và kiểm soát [7 tr 9]

Như vậy, có nhiều cách định nghĩa khác nhau đối với thuật ngữ hoạt động quản lý Có thể tóm tắt: "Quản lý là quá trình hoạt động giữa người quản

lý và các đối tượng được quản lý thông qua thực hiện các hoạt động (chức năng), kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo (điều hành), giám sát để hoàn thành mục tiêu của tổ chức"

1.2.2 Nhận thức

Nhận thức là một hoạt động cơ bản của con người, quyết định tới mọi hành vi của con người Nhận thức đúng đắn sẽ đưa tới hành vi đúng đắn và ngược lại

Theo M Rô-Den-Tan, trên bình diện triết học ông quan niệm rằng nhận thức là quá trình khôi phục lại hiện thực thông qua suy nghĩ của con người, được xác định bằng quy luật phát triển khách quan và gắn liền, không tách khỏi thực tiễn, nhận thức chính là kết quả của thực tiễn, hướng về chân lý [25]

L X Vygotsky định nghĩa nhận thức là sự phản ánh hiện thực thông qua

tư duy của con người, nhận thức bao gồm: nhận thức tình cảm và nhận thức lý trí; chúng có mối quan hệ biện chứng với nhau và đối tượng, mục đích, tiêu chí của nhận thức là thực tiễn cuộc sống [32]

Các nhà giáo dục học Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh, Vũ Văn Tảo, Bùi Hiền quan niệm rằng nhận thức là quá trình hay là sự phản chiếu và tái tạo thực tại vào quá trình nhận thức của con người [12]

Khái niệm nhận thức được tác giả Trần Thị Ngọc Trâm, Nguyễn Thị Nga nêu rõ là một quá trình bên trong và là một trong ba phương diện căn bản của cuộc sống tâm lí con người (nhận thức, cảm xúc, ý chí) Nhận thức có liên

hệ hết sức chặt chẽ với sự học vì về thực chất, sự học là một quá trình nhận thức [30]

Tóm lại, thông qua sự tìm tòi, học hỏi, sự tiếp xúc với xã hội, nhận thức được coi là sự phát triển năng lực nhận thức và hiểu biết của trẻ Nó là cơ sở giúp trang bị tri thức và kĩ năng thiết yếu đối với sự phát triển nhân cách của học sinh

1.2.3 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

Hoạt động GD trẻ theo Điều 24, Điều lệ trường MN hiện hành: hoạt động vui chơi và hoạt động giáo dục; hoạt động trải nghiệm và hoạt động ngày tết, ngày lễ Hoạt động giáo dục ở trường MN theo chương trình GDMN hiện hành là các hoạt động thuộc 5 lĩnh vực: Phát triển thể lực, phát triển trí tuệ, phát triển ngôn ngữ, phát triển cảm xúc - kĩ năng sống, phát triển thẩm

mĩ Các lĩnh vực phát triển trên được xây dựng theo hướng tích hợp phát triển biểu hiện ở chương trình mầm non áp dụng cho từng độ tuổi trẻ Đặc biệt, các hoạt động GD theo chương trình GDMN không dập khuân mà lại có tính gợi

mở, tạo điều kiện cho GV chọn lựa từng hoạt động GD thích hợp với từng điều kiện thực tiễn và đặc điểm vùng miền, tạo điều kiện cho trẻ tìm hiểu những điều bình dị, thân thuộc xung quanh cuộc sống thường ngày của trẻ, qua đó đạt được mục tiêu GD cao nhất

Giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non nói chung, cho trẻ 5 – 6 tuổi nói riêng là một lĩnh vực giáo dục quan trọng mà nội dung chuyên biệt là quá trình hình thành và phát triển ở trẻ lòng ham hiểu biết; có kiến thức ban đầu về con người, sự vật xung quanh, có khả năng phát hiện và giải quyết vấn

đề bằng các cách khác nhau

Giáo dục phát triển nhận thức là tăng khả năng nhận biết, hướng suy nghĩ của trẻ tập trung vào 3 lĩnh vực chính: làm quen với toán học, khám phá khoa học và khám phá xã hội Trẻ mẫu giáo nói chung, trẻ 5-6 tuổi nói riêng

là thời điểm lý tưởng để trẻ tiếp thu nhiều điều mới và khám phá thế giới xung quanh Hơn nữa, việc này còn giúp nâng cao khả năng tư duy, góp phần vào sự phát triển toàn diện của trẻ sau này

Bước ngoặt quan trọng từ giai đoạn giáo dục mầm non lên tiểu học đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo về tâm lý cũng như kiến thức cho trẻ Quá trình chuyển tiếp này cần được thực hiện một cách khoa học và liền mạch, đảm bảo

sự kế thừa, phát triển và hoàn thiện những kiến thức, kỹ năng đã được hình

thành ở bậc học trước Việc chuyển đổi hoạt động chủ đạo từ vui chơi sang học tập đòi hỏi sự điều chỉnh phù hợp, tránh gây cho trẻ những cú sốc đột ngột

Để trẻ 5-6 tuổi sẵn sàng bước vào môi trường tiểu học, việc chuẩn bị về nhận thức đóng vai trò then chốt Trẻ cần đạt được một trình độ phát triển nhất định, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tập và hòa nhập tích cực vào môi trường mới Điều này không chỉ góp phần vào thành tích học tập mà còn thúc đẩy sự phát triển toàn diện về nhân cách

Chuẩn bị cho trẻ vào lớp một đòi hỏi sự toàn diện, bao gồm cả thể chất, thẩm mỹ, tình cảm xã hội, ngôn ngữ và đặc biệt là nhận thức Việc trang

bị những kỹ năng học tập cần thiết là yếu tố quan trọng, quyết định sự thành công của trẻ trong chương trình tiểu học Sự chuẩn bị kỹ lưỡng ở giai đoạn này sẽ giúp trẻ tự tin, thích nghi nhanh chóng và đạt được hiệu quả cao trong học tập Mỗi khía cạnh chuẩn bị đều đóng góp vào việc tạo dựng một nền tảng vững chắc cho tương lai học tập của trẻ

Từ sự phân tích trên, có thể hiểu: hoạt động giáo dục phát triển nhận

thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của giáo viên thông qua hoạt động khám phá khoa học, làm quen với toán, khám phá xã hội nhằm hình thành ở trẻ lòng ham hiểu biết; có kiến thức ban đầu về con người, sự vật xung quanh; có khả năng thích ứng với hoạt động học tập và với xã hội, bước đầu có kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề để trẻ sẵn sàng vào học lớp một

1.2.4 Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

Việc chuẩn bị cho trẻ sẵn sàng vào học lớp một là trách nhiệm của nhà

trường, giáo viên và gia đình, trong đó nhà trường có vai trò nòng cốt, giáo viên là chủ đạo, gia đình là phối hợp Các bên cần duy trì mối quan hệ thống nhất, phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, toàn diện nhằm chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào học lớp một có hiệu quả nhất

Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một là quản lý quá trình tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ hoạt động khám phá khoa học, làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán, khám phá xã hội cho trẻ 5- 6 tuổi theo mục tiêu, kế hoạch, nội dung đặt ra trong chương trình giáo dục mầm non

Quản lý hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một là hoạt động điều hành, chỉ đạo có mục đích, hợp quy luật của lãnh đạo nhà trường đến hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ giúp trường đạt được mục tiêu nhằm chuẩn bị tốt tâm thế sẵn sàng vào học lớp một của trẻ 5-6 tuổi

Quản lý giáo dục trẻ 5-6 tuổi hướng tới chuẩn bị vào lớp một đòi hỏi sự chỉ đạo bài bản, có hệ thống từ nhà trường Hiệu trưởng, với vai trò chủ thể, định hướng giáo viên và học sinh – khách thể – thông qua quy trình lập kế hoạch, triển khai, giám sát và đánh giá Mục tiêu là vun đắp ở trẻ sự ham học, kiến thức cơ bản về thế giới xung quanh và con người, khả năng thích ứng với môi trường học tập và xã hội, cũng như kỹ năng giải quyết vấn đề Như vậy, trẻ sẽ được chuẩn bị đầy đủ để bước vào lớp một, đáp ứng mục tiêu giáo dục đề ra

1.3 Hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

1.3.1 Đặc điểm nhận thức của trẻ 5-6 tuổi

Tác giả Hoàng Thị Oanh, Nguyễn Thị Xuân nhận định rằng trẻ 5 – 6 tuổi đã khá biết rõ về cơ thể, biết điều khiển được xúc cảm và hành vi, từ đó

làm tiền đề thúc đẩy sự phát triển của hành vi Ở tuổi này trẻ có thể tiếp thu các kiến thức cơ bản cùng các khái niệm, lập luận đã được giảng dạy Trẻ có

kỹ năng tập hợp và phân tích được những yếu tố biểu hiện bên ngoài Trẻ biết chia nhóm từng đối tượng theo một hay là nhiều đặc điểm rõ nét [23] khi so sánh đặc điểm tương đồng và khác nhau của một số đối tượng

Các hoạt động tư duy như nhận thức, ghi nhớ, liên tưởng theo tác giả Nguyễn Ánh Tuyết về bản chất là sự tiếp nối sự phát triển ở lứa tuổi trẻ 4 - 5 tuổi nhưng mức độ mới hơn.</restructure> Trẻ 5 - 6 tuổi đã có nhận thức rất nhanh Đối với hành vi đạo đức và hành động ứng xử trong xã hội, trẻ biết tuân thủ nghiêm chỉnh bổn phận của mình, có ý thức.</restructure> Bước qua

5 - 6 tuổi, sự tự ý thức của trẻ đã định hình rõ ràng, trẻ thực thi các hành vi đạo đức nghiêm túc hơn, từ đó trẻ trở thành những chủ thể có năng lực, có ý thức, biết giao tiếp và ứng xử với mọi người theo một cách riêng biệt [27]

Muốn giáo dục phát triển tâm lý cho trẻ ở bất cứ lứa tuổi nào có hiệu quả trước hết các nhà trường phải hiểu biết thật rõ ràng về đặc điểm tâm lí riêng và đặc điểm hành vi của trẻ theo mỗi lứa tuổi Ớ thể, tác giả sẽ đi sâu nghiên cứu các đặc điểm tư duy của trẻ 5 - 6 tuổi

Cảm giác - tri giác

Trẻ 5 - 6 tuổi dễ dàng hòa đồng vào các sự kiện, hòa mình với nhân vật, hòa mình vào trong các hình tượng trong các tác phàm nghệ thuật, đồng nhất, biến mình trong đó Với đặc trưng tâm lý lứa tuổi riêng biệt, trẻ cảm nhận cuộc sống luôn hiện ra những điều mới mẻ, ngay cả cuộc sống bình thường diễn ra hằng ngày đối với trẻ cũng đầy sự mới lạ, hấp dẫn Tuy nhiên, mọi sự vật, hiện tượng, mọi suy nghĩ, hành động nằm trong mối quan hệ với chính bản thân chủ thể Khả năng đồng hóa này khiến trẻ có thể giao cảm với thế giới con người, tự nhiên trong tác phàm nghệ thuật từ đó, trẻ thể hiện sự cảm nhận của mình bằng các cảm xúc tích cực: chú ý lắng nghe, ngắm nhìn, vui

sướng, vỗ tay, dùng những từ gợi cảm hoặc bằng những cảm xúc tiêu cực như

sợ hãi, tức giận, chê bai Ớ độ tuổi này cộng với việc phát triển của hệ giác quan thì khả năng cảm thụ của trẻ cũng ngày càng cải thiện, mức độ nhạy cảm của từng giác quan cũng tăng cao, khả năng nhận biết được đặc tính của sự vật hiện tượng cũng tốt hơn trước Hệ thống tín hiệu thứ hai góp phần mạnh

mẽ hơn vào việc nhận biết khiến cho cảm giác trở nên rõ ràng, chính xác hơn

và cũng khiến cho cảm giác có tính chất "tự giác" Tri giác của trẻ cũng phát triển mạnh cùng với cảm giác Chính sự nhạy cảm cao của hệ giác quan, cũng như khả năng kết hợp vận động nhịp nhàng, nhanh nhẹn, khéo léo của trẻ giúp cho quá trình hoạt động nhận thức của trẻ diễn ra dễ dàng và hiệu quả Trẻ 5-6 tuổi rất ham thích tìm hiểu, hiếu kỳ, ham thích khám phá, tìm tòi thế giới chung quanh và rất thích thú với những điều mới mẻ Đây là một yếu tố quan trọng giúp cho việc hoàn thành mục tiêu giáo dục nhận thức ở trẻ

Trí nhớ

Trẻ mẫu giáo lứa tuổi 5-6 tuổi, dù khả năng ghi nhớ đã phát triển, chủ yếu vẫn là ghi nhớ vô thức Những sự vật, hiện tượng thú vị, gây ấn tượng mạnh thường được ghi nhớ lâu hơn Sự tập trung chú ý và sự hứng thú trực tiếp tỷ lệ thuận với hiệu quả ghi nhớ Đặc điểm nổi bật của trí nhớ giai đoạn này là tính trực quan vận động Do đó, giáo viên cần tận dụng tối đa phương tiện trực quan, hướng dẫn trẻ tương tác trực tiếp với đối tượng cần ghi nhớ, tổ chức các hoạt động phù hợp để nâng cao hiệu quả

Bên cạnh đó, mầm móng của trí nhớ logic đã hình thành Trẻ không chỉ ghi nhớ thuần túy mà còn bắt đầu lĩnh hội ý nghĩa, ưu tiên ghi nhớ thông tin

có ý nghĩa hơn thông tin vô nghĩa Khả năng ghi nhớ có chủ đích đã được củng cố và phát triển Từ trạng thái ghi nhớ thụ động, trẻ đã dần chuyển sang ghi nhớ có mục tiêu, chủ động

Tư duy

Trong giai đoạn 5-6 tuổi, sự phát triển nhận thức của trẻ diễn ra toàn diện trên ba phương diện: tư duy vận động trực quan, tư duy trừu tượng và tư duy hình ảnh, trong đó tư duy vận động trực quan vẫn giữ vai trò chủ đạo Khả năng tư duy trực quan – hình ảnh và tư duy trừu tượng được bồi đắp, giúp trẻ tiếp cận thực tại khách quan một cách sâu sắc hơn

Quá trình phát triển tư duy ở lứa tuổi này thể hiện sự phong phú về loại hình và thao tác tư duy Trẻ không chỉ phân tích và tổng hợp thông tin từ đồ vật, hình ảnh mà còn từ ngôn từ Tư duy dần thoát khỏi tính chủ quan, hướng tới sự khách quan và thực tiễn Khả năng phân biệt thực – hư được hình thành

Tư duy trừu tượng bắt đầu manh nha với các khái niệm về số, không gian, thời gian và quan hệ xã hội Trẻ bắt đầu nhận thức rõ ràng về suy nghĩ, cảm xúc và trách nhiệm cá nhân Các đặc điểm cơ bản của tư duy đã thể hiện đầy đủ về cấu

trúc và chức năng, bao gồm tính mục đích, tính sáng tạo độc lập, tính linh hoạt

và độ mềm dẻo

Song song với sự phát triển tư duy hình tượng, tư duy trực quan – sơ đồ bắt đầu hình thành vào cuối giai đoạn mầm non Loại tư duy này giúp trẻ lĩnh hội nguyên lý trừu tượng về sự cấu thành của một chỉnh thể từ các bộ phận riêng lẻ và ngược lại Bên cạnh đó, một số yếu tố của tư duy logic cũng bắt đầu xuất hiện

Thứ hai, trò chơi đóng vai là hoạt động ưa thích, cho phép trẻ nhập vai vào những nhân vật tưởng tượng – bác sĩ, giáo viên, hoặc thậm chí là các loài động vật Đây là một quá trình phát triển nhận thức quan trọng, giúp trẻ hiểu biết thế giới xung quanh và rèn luyện kỹ năng giao tiếp xã hội

Thứ ba, trẻ kết hợp thực tế và tưởng tượng, ví dụ như cho rằng thú vật

có khả năng giao tiếp hoặc đồ vật có thể hoạt động như con người

Thứ tư, khả năng sáng tạo được thể hiện qua hội họa, điêu khắc hoặc xây dựng các công trình tưởng tượng Những tác phẩm nghệ thuật của trẻ

không chỉ đơn thuần là sự mô tả, mà còn là minh chứng cho sức sáng tạo vô biên trong thế giới tâm tưởng của chúng

Thứ năm, trí tưởng tượng được vận dụng để giải quyết các tình huống

xã hội, ví dụ như hòa giải mâu thuẫn với bạn bè hoặc tạo ra các tình huống

mô phỏng quy tắc ứng xử

Thứ sáu, trẻ thường bị cuốn hút bởi những yếu tố kỳ bí, huyền ảo, thể hiện qua sự yêu thích những câu chuyện ma, phép thuật, hay những hiện tượng chưa có lời giải đáp

Thứ bảy, trí tưởng tượng là công cụ khám phá và thử nghiệm những ý tưởng mới Khả năng hình dung giúp trẻ mở rộng tư duy và học cách xử lý các vấn đề đa dạng

Cuối cùng, khả năng tưởng tượng là nền tảng vững chắc cho sự phát triển tư duy phản biện, sáng tạo và giải quyết vấn đề hiệu quả trong tương lai

1.3.2 Chuẩn bị cho trẻ vào lớp một tại các trường mầm non

1.3.2.1 Yêu cầu của học lớp một đối với trẻ mầm non chuẩn bị đi học Bước vào học lớp một là có sự chuyển dạng hoạt động chủ đạo từ hoạt động vui chơi ở lứa tuổi mầm non sang hoạt động học tập ở lứa tuổi tiểu học Hoạt động học tập trong nhà trường tiểu học với các đặc điểm cơ bản: Hoạt động học tập là hoạt động có chủ định, có chủ đích đòi hỏi có sự nỗ lực, ý chí; Đối tượng của hoạt động học tập là lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo học tập; Hoạt động học tập có chủ thể là người học sinh với mục đích không biến đổi tri thức mà cơ bản là biến đổi ở học sinh tiểu học hình thành những đặc điểm tâm lý, đặc điểm nhân cách cho học sinh tiểu học; Học sinh tiểu học khi đi

học lớp một không chỉ tiếp thu tri thức mà một trong những mục đích cơ bản

là tiếp thu cách học Với đặc điểm hoạt động học tập trên ở nhà trường tiểu học đã đặt ra yêu cầu đối với trẻ mầm non khi đi học lớp một

Tâm thế cho trẻ sẵn sàng đi học, trẻ mong muốn, cố gắng để được cắp sách đến trường tiểu học Trẻ hiểu được vì sao trẻ lại lên lớp một, cho trẻ thăm quan và dự một vài hoạt động ở các trường tiểu học để trẻ được làm quen với môi trường, biết rõ hơn các hoạt động của trường tiểu học hay được làm quen, sử dụng các đồ dùng học tập ở tiểu học

Trẻ bước đầu hiểu được về những thay đổi sắp tới trong cuộc sống hằng ngày của trẻ Dạy trẻ cách xử lý các tình huống khi trẻ đến trường tiểu học như: Khi bố mẹ đến đón muộn con sẽ làm thế nào? Hay khi đi học lớp một con để quên bút ở nhà, con sẽ xử lý như thế nào? Khuyến khích trẻ nói những cảm nhận của mình về ngôi trường mới, bạn bè mới, về nhiệm vụ học tập

Khả năng quan sát, tập trung chú ý, phát triển một số kỹ năng thích ứng với hoạt động học tập ở lớp một như: tính kỉ luật trong giờ học, biết chờ đến lượt khi muốn trả lời hoặc phát biểu ý kiến, sẵn sàng hòa nhập, nỗ lực vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ, kỹ năng giao tiếp với bạn bè…

Nắm vững và sử dụng thành thạo tiếng Việt, không nói ngọng, nói lắp

để giúp trẻ học tốt khi bước vào lớp một Đọc và trò chuyện về những câu chuyện trong cuốn sách trẻ yêu thích, tạo cho trẻ thoải mái về tinh thần, tăng cường nhận thức, chuẩn bị cho trẻ học đọc sau này

Kĩ năng cầm sách, mở sách, cầm bút, ngồi viết đúng tư thế, tạo điều kiện để trẻ tham gia vào các hoạt động phát triển vận động tinh, giúp trẻ biết điều khiển bàn tay của mình để thực hiện gọn gàng, dẻo dai các thao tác vận động trong học tập

Trẻ có những tri thức về thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh qua các hình thức cho trẻ đi tham quan, đi chơi dã ngoại… cho bé tham gia vào các lớp kể chuyện sáng tạo, nhạc, vẽ…

Ý thức thích nghi với hoàn cảnh và điều kiện mới để trẻ điều chỉnh được hành vi của mình

1.3.2.2 Khó khăn của trẻ khi đi học lớp một tiểu học

Sự chuyển tiếp từ bậc học mầm non lên tiểu học đánh dấu một giai đoạn phát triển trọng đại trong cuộc đời trẻ thơ Đây là thời khắc trẻ hòa nhập vào một môi trường sống hoàn toàn mới mẻ, làm quen với nề nếp học đường nghiêm chỉnh, xây dựng các mối quan hệ phức tạp hơn với giáo viên, bạn bè cùng trang lứa

Độ tuổi 5-6, trẻ bước vào giai đoạn chuyển đổi hoạt động chủ đạo Hoạt động vui chơi, vốn là yếu tố then chốt trong giai đoạn mầm non – phương pháp giáo dục vừa học vừa chơi, giúp trẻ khám phá thế giới xung quanh – bắt đầu nhường chỗ cho hoạt động học tập, chuẩn bị cho vai trò chủ đạo ở giai đoạn tiểu học Nhận định của Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Ngọc Đại về độ tuổi 6 là một "bước ngoặt hạnh phúc" là hoàn toàn xác đáng Sau tuổi 6, trẻ sẽ được tiếp cận tri thức, văn hóa trong môi trường giáo dục hiện đại, bồi đắp những kiến thức, kỹ năng mà gia đình và trường mầm non chưa thể đáp ứng đầy đủ

Khi trẻ bắt đầu vào lớp một, việc thay đổi môi trường học tập yêu cầu trẻ phải đối mặt với hàng loạt những thói quen sinh hoạt mới Nếu chúng ta không chuẩn bị cho trẻ thích ứng, không chỉ việc học tập không đạt kết quả

mà cuộc sống của trẻ sẽ trở nên nặng nề, trẻ sẽ thấy sợ hãi khi đến lớp và có nhiều nhiều trường hợp trẻ bị rơi vào tình trạng khủng hoảng nhất định không chịu đi học hay đòi quay lại trường mầm non… gây nên nhiều bất lợi trong những chặng đường phát triển tiếp theo của trẻ

1.3.2.3 Nội dung chuẩn bị cho trẻ 5-6 tuổi vào học lớp một

Việc chuẩn bị về mặt tâm lý là một tiền đề cần thiết, quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại, sự tự tin hay lo sợ ở trẻ, nếu chưa được chuẩn

bị đầy đủ dễ dẫn trẻ đến nguy cơ thất bại, chán học, sợ đi học Ngược lại, nếu trẻ được chuẩn bị các điều kiện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kĩ năng xã hội và tâm thế, trẻ sẽ dễ dàng thích ứng với những điều kiện mới của môi trường học tập ở trường phổ thông

* Chuẩn bị về mặt thể lực:

Việc rèn luyện thể chất toàn diện cho trẻ không chỉ dừng ở chỉ số cân nặng và chiều cao Nó đòi hỏi sự phát triển toàn diện về sức bền, sự dẻo dai, khả năng chịu đựng mệt mỏi, sự khéo léo và nhạy bén của các giác quan Để đạt được điều này, cần thiết phải xây dựng một kế hoạch sinh hoạt, dinh dưỡng, nghỉ ngơi và luyện tập khoa học, phù hợp với thể trạng và độ tuổi của từng trẻ Việc rèn luyện phải được thực hiện bài bản và hợp lý về thời gian

Ngay từ những ngày đầu trẻ lên lớp mẫu giáo 5-6 tuổi nhà trường đã kết hợp với trung tâm y tế thành phố khám sức khoẻ chuyên khoa cho trẻ và giáo viên của lớp đã tiến hành cân, đo,chấm biểu đồ theo quý, để theo dõi sức khỏe và sự phát triển của trẻ, đồng thời dựa trên kết quả khám biết tình hình bệnh tật của từng trẻ

Nuôi dưỡng thể chất toàn diện cho trẻ là nhiệm vụ trọng yếu Sự phát triển khỏe mạnh về thể lực đóng vai trò nền tảng, hỗ trợ tối đa tiềm năng học tập của trẻ trong giai đoạn tiểu học

Sự hiểu biết về thế giới xung quanh, bao gồm các hiện tượng tự nhiên

và mối quan hệ gia đình, được hình thành thông qua các hoạt động học tập và vui chơi Việc đạt được các mục tiêu trong các hoạt động này tạo nên hành trang kiến thức quan trọng, giúp trẻ tự tin bước vào lớp một Do đó, việc nắm bắt khó khăn và hạn chế của trẻ là điều cần thiết để có những biện pháp hỗ trợ kịp thời và hiệu quả

Khả năng định hướng không gian (trên, dưới, trước, sau, phải, trái) và thời gian (sáng, trưa, chiều, tối, hôm qua, hôm nay) phản ánh sự phát triển trí tuệ của trẻ Đây là yếu tố tiên quyết để trẻ tiếp thu kiến thức ở các cấp học cao hơn Sự phát triển toàn diện này là mục tiêu trọng tâm của giáo dục mầm non

Tạo điều kiện cho trẻ tự lựa chọn và tham gia các hoạt động giải trí sẽ giúp trẻ phát triển sự tự tin, năng lực cá nhân và khả năng sáng tạo

Giáo dục ý thức chấp hành nội quy, quy định tại trường học, nơi công cộng và luật lệ giao thông là vô cùng quan trọng

Trẻ cần được giáo dục về cách ứng xử phù hợp với các thành viên trong gia đình, từ ông bà đến anh chị em, họ hàng

Việc xây dựng mối quan hệ tích cực với bạn bè, giáo viên và những người lớn khác trong môi trường mầm non, đồng thời định hình hình ảnh tích cực về trường phổ thông và các mối quan hệ thầy trò, bạn bè sẽ khơi dậy niềm háo hức, mong mỏi được đến trường của trẻ

* Chuẩn bị về mặt ngôn ngữ:

Ngôn ngữ mẹ đẻ là nền tảng cho mọi tri thức Thành thạo tiếng mẹ đẻ là yếu tố tiên quyết chuẩn bị cho con trẻ bước vào lớp Một Khả năng ngôn ngữ lưu loát song hành cùng sự phát triển toàn diện các chức năng nhận thức: tư duy, tưởng tượng, trí nhớ và tri giác

Đối với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, việc rèn luyện ngôn ngữ chuẩn bị cho việc học tiếng Việt ở tiểu học đòi hỏi sự hướng dẫn bài bản Giáo viên cần tổ chức các hoạt động giao tiếp, tập trung vào khả năng nghe – nói Trẻ cần được rèn luyện phát âm chuẩn xác, hiểu nghĩa từ ngữ, thể hiện cảm xúc qua cử chỉ, điệu

bộ và nét mặt phù hợp

Song song đó, việc chuẩn bị cho kỹ năng đọc – viết cũng rất quan trọng Trẻ cần được làm quen với chữ viết trong môi trường sống, nhận biết và phát âm các chữ cái, tập tô chữ, làm quen với sách Việc hướng dẫn kỹ thuật đọc, từ trái sang phải, từ trên xuống dưới cần được thực hiện một cách bài bản, kết hợp với hình ảnh minh họa sinh động, kích thước chữ viết rõ ràng, sử dụng phông chữ in thường Sách đọc cần có hình ảnh đẹp, kích thước lớn, chữ viết rõ nét

* Chuẩn bị một số kỹ năng cần thiết cho hoạt động học tập và tinh thần:

Chương trình giáo dục tiên tiến hiện nay, với phương pháp sư phạm tích cực, đã tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ chuyển tiếp hoạt động chủ đạo từ vui chơi sang học tập Để đạt hiệu quả tối ưu, cần trang bị cho trẻ các kỹ năng học tập căn bản: tư thế ngồi, cách sử dụng sách vở, dụng cụ học tập Việc làm quen với môi trường học đường, cụ thể là các vật dụng học tập, thông qua chủ

đề “Trường Tiểu học”, là vô cùng cần thiết Giáo viên cần hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng học tập và sinh hoạt một cách khéo léo, ngăn nắp Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh mối liên hệ mật thiết giữa sự khéo léo vận động

và khả năng tư duy

Chuẩn bị tâm lý cho trẻ là yếu tố then chốt Niềm vui, sự hứng khởi và khát khao được đến trường là động lực to lớn Vì vậy, việc khuyến khích trẻ ngoan ngoãn, vâng lời, hoàn thành nhiệm vụ là điều cần thiết để tạo nền tảng vững chắc cho hành trình học tập tương lai Sự chuẩn bị toàn diện về kỹ năng

và tâm lý sẽ giúp trẻ hòa nhập và thành công trong môi trường học tập mới

* Chuẩn bị cho việc học đọc

Khởi đầu quá trình học tập ngôn ngữ, trẻ cần làm quen với việc nhận diện và đọc các từ ngữ đơn giản Việc này được thực hiện thông qua việc gọi tên trẻ trong danh sách lớp, nhận biết tên gọi đồ vật trên vật dụng cá nhân, biển hiệu, bảng chỉ dẫn, và ghi nhớ tên các vật dụng học tập thông thường Trẻ cần được hướng dẫn viết chính xác tên của mình

Phương pháp đọc sách hiệu quả cần được áp dụng Quan sát người lớn đọc sách giúp trẻ lĩnh hội kiến thức, kỹ năng sử dụng sách, và thói quen đọc đúng cách Việc lựa chọn sách tranh sinh động sẽ khơi gợi hứng thú đọc sách nơi trẻ Trẻ sẽ tự khám phá từ ngữ mới, thúc đẩy mong muốn đọc truyện

Quá trình đọc sách sẽ giúp trẻ tiếp xúc với nhiều ký hiệu và kiểu chữ khác nhau, khơi dậy sự tò mò và ham muốn tìm hiểu ngôn ngữ

* Chuẩn bị cho việc học viết

Việc rèn luyện kỹ năng tiền viết cho trẻ 5-6 tuổi là nền tảng thiết yếu cho quá trình học tập tiểu học Thông qua các bài tập tô vẽ, giáo viên hướng dẫn trẻ làm quen với cấu trúc cơ bản của chữ viết, từ đó hình thành khả năng vận dụng nét chữ Song song đó, các hoạt động vận động tinh như buộc dây, cài cúc, xếp hạt, và các trò chơi vận động thô như ném bóng, chuyền bóng, góp phần hoàn thiện sự phối hợp tay mắt, khéo léo cho trẻ

Chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp một đòi hỏi sự phối hợp toàn diện từ nhà trường, giáo viên và gia đình Giáo dục nhận thức đóng vai trò then chốt, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về tâm lý lứa tuổi Việc thiết kế các hoạt động giáo dục phù hợp, kết hợp với các phương pháp sư phạm đúng đắn, sẽ trang bị cho trẻ hành trang kiến thức và kỹ năng cần thiết, đảm bảo quá trình hòa nhập và học tập hiệu quả tại môi trường tiểu học

1.3.3 Các thành tố của hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 –

6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

1.3.3.1.Mục tiêu hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

Hoạt động phát triển nhận thức là hoạt động có định hướng, có tổ chức,

có chủ đích của chủ thể giáo dục tác động lên trẻ, nhằm mục đích đạt được mục tiêu giáo dục, đó là hình thành được nhận thức cho trẻ, tạo nền tảng giúp trẻ hình thành có thể lĩnh hội được tri thức, tạo tiền đề để cho các bước phát triển tiếp theo và phát triển toàn diện nhân cách

Giai đoạn 5-6 tuổi đánh dấu sự hình thành bản ngã rõ rệt, giúp trẻ tự điều chỉnh hành vi sao cho phù hợp với chuẩn mực xã hội Hành vi trẻ lúc này

mang đậm tính xã hội và nhân cách Sự phát triển ý chí ở độ tuổi này thể hiện qua mối liên hệ giữa mục đích hành động, động cơ thúc đẩy và vai trò điều tiết của ngôn ngữ trong quá trình thực hiện Sự trưởng thành về ý chí chính là minh chứng rõ nét nhất cho sự phát triển nhận thức và khẳng định nhân cách trẻ thơ

Để hỗ trợ sự phát triển toàn diện này, giáo dục mầm non cần định hướng các hoạt động giáo dục một cách bài bản Chương trình giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi, hướng đến chuẩn bị cho việc vào lớp một, đặt mục tiêu:

Nuôi dưỡng lòng ham học hỏi, tinh thần khám phá thế giới xung quanh

Rèn luyện khả năng quan sát, so sánh, phân loại, phán đoán, ghi nhớ có chọn lọc

Phát triển khả năng giải quyết vấn đề đơn giản bằng nhiều phương pháp khác nhau

Nâng cao khả năng diễn đạt kiến thức bằng nhiều hình thức (hành động, hình ảnh, lời nói), ưu tiên ngôn ngữ nói

Trang bị những hiểu biết cơ bản về con người, sự vật, hiện tượng và các khái niệm toán học sơ đẳng

Chuẩn bị kỹ năng học tập ban đầu, làm quen với toán học và thích ứng với môi trường học tập tiểu học

Tạo dựng tình yêu trường lớp, sự hào hứng với việc học tập và khả năng thích nghi nhanh chóng với môi trường mới, sẵn sàng bước vào lớp một

Rèn luyện kỹ năng xã hội: tự tin, độc lập, hợp tác, tự chủ và thấu hiểu, chia sẻ

1.3.3.2 Nội dung hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

Đặc trưng nhận thức ở trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi là trực quan sinh động, bước đầu hình thành các quá trình nhận thức lý tính Do vậy, hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp

một cần dựa vào sự phát triển các đặc trưng tâm lý lứa tuổi mẫu giáo, từ đó có

những tác động giáo dục phù hợp, tạo nên những tiền đề cho bước phát triển

kế tiếp

Nhận thức là hoạt động tâm lí hết sức cần thiết Thông qua việc hoạt động, tiếp xúc với người thân, với bạn trong đời sống hàng ngày và thông qua các hoạt động học tập dưới sự chỉ dẫn của người thân, trẻ nhận thức môi trường xung quanh thông qua các giác quan.</restructure> Có 3 nội dung chủ yếu để phát triển nhận thức ở trẻ 5-6 tuổi đó là: Tiếp xúc với đồ vật, khám phá

tự nhiên và khám phá xã hội Các trường mầm non cần triển khai các nội dung trên nhằm giáo dục học sinh phát triển nhận thức ở trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị khi trẻ học lớp một:</restructure>

- Hoạt động khám phá cơ thể bao gồm các nội dung:

+ Khám phá các bộ phận cơ thể người (khám phá các giác quan và các chức năng cơ bản của thân thể)

+ Khám phá vật dụng, đồ dùng, phương tiện đi lại (đặc điểm, tác dụng, phân loại )

+ Khám phá loài động vật và thực vật (đặc điểm, công dụng, sự phát triển, tập tính, phương pháp nuôi dưỡng, chăm sóc )

+ Khám phá về điều kiện thiên nhiên (khí hậu, thời tiết, ngày, đêm, mưa, gió, nắng, đá, sỏi )

- Tiếp xúc với một số kiến thức cơ bản môn toán học bao gồm các nội dung:

+ Tổ hợp, số lượng, số nhóm và đếm (đếm trong phạm vi 10, cộng chia các nhóm nhỏ theo các phương pháp khác nhau và đếm )

+ Sắp xếp tương ứng (Ghép thành đôi những nhóm có sự tương quan) + So sánh, sắp xếp theo quy tắc (So sánh, nhận biết quy tắc sắp xếp và sắp xếp theo quy tắc)

+ Đo lường (Đo độ lớn, đo thể tích của đồ vật, so sánh và trình bày kết quả đo)

+ Hình dạng (Nhận diện, gọi tên khối vuông, khối hộp, khối chữ nhật, khối tam giác và mô tả các khối hình học đó trong thực tiễn; Xếp nhóm các hình hình học và chế tạo ra một số hình hình học)

+ Định hướng trong thời gian (Tìm phương hướng của vật dụng (phía trước – phía sau, bên cần – bên trái, phía trên – phía dưới) so sánh với bản thân trẻ với bạn xung quanh và một đồ vật nào đấy làm chuẩn Nhận biết hôm qua, hôm nay, ngày mai Gọi tên các đồ vật trong thời gian)

- Khám phá xã hội bao gồm các nội dung:

+ Bản thân, gia đình, họ hàng và xã hội (Họ tên, ngày sinh, quê quán, đặc điểm bên ngoài, sở thích của bản thân và nhu cầu của trẻ tại gia đình Các người thân trong gia đình, nghề nghiệp của bố mẹ và sở thích của từng người thân trong gia đình; tiền sử gia đình và dân số, hoàn cảnh gia đình)

+ Giáo viên mầm non (Những đặc điểm nổi bậc của giáo viên mầm non, nhiệm vụ của các cô giáo tại trường Đặc điểm, sở thích của các bạn và các hoạt động của trẻ tại trường học)

+ Nhóm nghề nghiệp (Một số nghề trong xã hội: tên gọi, dụng cụ, công

việc, cách thức hoạt động và ý nghĩa của từng nghề phổ thông, nghề truyền thống của dân tộc)

+ Di tích, danh lam thắng cảnh và các ngày lễ hội, sự kiện truyền thống của dân tộc và một số di tích, thắng cảnh tiêu biểu của địa phương

Với mỗi một nội dung của hoạt động phát triển nhận thức là những mục tiêu mong muốn khi tiến hành thực hiện nội dung này Đây chính là mục tiêu mong muốn cũng là những kết quả mà giáo viên phải hướng đến khi thực hiện các hoạt động phát triển nhận thức ở trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị khi trẻ học lớp một

1.3.3.3 Phương pháp giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

Giáo dục phát triển nhận thức là hoạt động đóng vai trò quan trọng, tạo nên nền tảng vững chắc hỗ trợ tốt nhất cho quá trình phát triển nhận thức sau này của trẻ Đồng thời giúp trẻ nâng cao khả năng tư duy, phát triển khả năng nhận thức, góp phần vào sự phát triển toàn diện trong tương lai Cách thức giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng nhằm trang bị nền tảng cho việc hình thành tri thức và nhân cách sau này

Phương pháp tối ưu nhằm thúc đẩy sự phát triển nhận thức toàn diện và chuẩn bị chu đáo cho trẻ 5-6 tuổi bước vào giai đoạn giáo dục tiểu học đòi hỏi

sự kết hợp hài hòa nhiều phương thức giáo dục tiên tiến Dưới đây là những phương pháp trọng yếu:

1 Phương pháp trực quan - minh họa: Phương pháp này tận dụng tối đa khả năng tiếp nhận trực quan của trẻ thông qua việc cung cấp các đối tượng thực tế, mô hình, hình ảnh minh họa sống động, bao gồm cả các phương tiện nghe nhìn hiện đại như phim ảnh, âm thanh ghi âm, và công nghệ thông tin Việc kết hợp đa giác quan cùng lời dẫn dắt phù hợp sẽ góp phần làm phong

phú vốn hiểu biết, rèn luyện tư duy logic, và phát triển khả năng ngôn ngữ của trẻ

2 Phương pháp ngôn ngữ: Việc sử dụng ngôn từ hiệu quả, thông qua các hoạt động như đàm thoại, kể chuyện, giải thích, đóng vai trò then chốt trong việc truyền tải thông tin và kích thích khả năng tư duy phản biện của trẻ Ngôn ngữ sử dụng cần ngắn gọn, xúc tích, dễ hiểu, và gắn liền với kinh nghiệm sống thực tế của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ tự do chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ, và ghi nhớ thông tin một cách hiệu quả

3 Phương pháp vận động - thực hành: Các hoạt động tương tác trực tiếp với đồ vật, đồ chơi thông qua các trò chơi vận động không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh, mà còn rèn luyện khả năng giải quyết vấn

đề, tư duy sáng tạo, và kỹ năng xã hội Việc hướng dẫn trẻ từng bước, từ đơn giản đến phức tạp, sẽ giúp trẻ nắm vững các kỹ năng cơ bản và tự tin hơn trong quá trình học tập

4 Phương pháp trò chơi đóng vai: Trò chơi đóng vai là phương tiện giáo dục hiệu quả, kích thích sự tham gia tích cực, chủ động của trẻ trong việc giải quyết các vấn đề nhận thức Vai trò của người hướng dẫn là tạo điều kiện,

hỗ trợ, khơi gợi sự sáng tạo và khả năng tự học của trẻ, biến quá trình học tập thành một trải nghiệm thú vị và bổ ích

5 Phương pháp tình huống vấn đề: Đưa ra các tình huống thực tế, đòi hỏi trẻ vận dụng kiến thức và kinh nghiệm đã tích lũy để tìm ra giải pháp, góp phần rèn luyện khả năng tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, và kỹ năng sống cần thiết cho trẻ Phương pháp này giúp trẻ phát triển sự linh hoạt và khả năng

thích ứng trong các tình huống khác nhau

6 Phương pháp luyện tập: Sự lặp lại và thực hành thường xuyên là yếu

tố then chốt trong việc củng cố và nâng cao kỹ năng, kiến thức đã được tiếp nhận Việc hướng dẫn trẻ thực hành thao tác với các đồ vật, đồ chơi một cách

có hệ thống, từ đơn giản đến phức tạp, giúp trẻ hình thành các kỹ năng vận động, ghi nhớ thông tin, và phát triển nhận thức một cách bền vững

7 Phương pháp nêu gương và đánh giá: Việc khen ngợi kịp thời, chính xác sẽ khích lệ tinh thần và động lực học tập của trẻ Tuy nhiên, cần tránh sự lạm dụng Đánh giá cần được thực hiện khách quan, dựa trên hành vi cụ thể của trẻ, kết hợp với sự tự đánh giá của trẻ, giúp trẻ nhận thức được điểm mạnh, điểm yếu và điều chỉnh hành vi cho phù hợp Việc tránh hình phạt tiêu cực là điều cần thiết để bảo vệ sự phát triển tâm lý, thể chất toàn diện của trẻ Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích

sự tự tin, sáng tạo và phát triển toàn diện của trẻ

1.3.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng chuẩn bị cho trẻ vào lớp một

Đối với trẻ 5 - 6 tuổi, trẻ hoạt động càng tích cực thì tâm lý trẻ càng phát triển Vì vậy hướng trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động là nhiệm vụ của người giáo viên, đặc biệt đối với trẻ 5 - 6 tuổi cần tổ chức các hoạt động nhận thức đa dạng để trẻ có cơ hội hoàn thiện các chức năng tâm lý, chuấn bị cho việc học lớp một

- Tổ chức hoạt động trong phòng lớp

Hoạt động trong lớp học ở trẻ 5 - 6 tuổi là một loại hoạt động đặc biệt,

nó chưa hẳn là một giờ học như ở phổ thông nhưng cũng không là giờ chơi như ở lứa tuổi nhà trẻ Nó vừa có hình thức tổ chức như một giờ học ở trường

phổ thông nhưng những phương pháp, biện pháp tác động lên trẻ trong quá trình hoạt động lại kết hợp nhiều dạng hoạt động tự nhiên, thoải mái; không

gò bó trẻ như thông qua trò chơi, qua lao động, qua các loại hình văn học, nghệ thuật tạo hình, âm nhạc Ở các loại hình này khi tổ chức trên giờ học là giáo viên tạo cơ hội cho trẻ trao đoi, trò chuyện, được phát biểu, nói lên ý kiến của mình, được tự tìm hiểu, tự làm, tự khám phá để nhận biết bằng nhiều giác quan khác nhau

- Tổ chức hoạt động theo nhóm lớn, nhóm nhỏ, cá nhân

Là một cách hiệu quả để giúp trẻ chuẩn bị tâm lý và kỹ năng cho việc vào lớp một Việc tổ chức hoạt động phải chú trọng đến tính linh hoạt, sáng tạo và phù hợp với độ tuổi của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện các kỹ năng cần thiết, từ nhận thức, giao tiếp, đến kỹ năng xã hội và tự phục vụ Phát triển

kỹ năng xã hội: Trẻ học cách giao tiếp, hợp tác, chia sẻ và lắng nghe trong các hoạt động nhóm lớn và nhóm nhỏ

Tổ chức hoạt động cho trẻ 5-6 tuổi theo nhóm lớn, nhóm nhỏ và cá nhân không chỉ giúp trẻ chuẩn bị tốt cho lớp một mà còn giúp trẻ phát triển toàn diện các kỹ năng xã hội, nhận thức và cá nhân cần thiết cho sự trưởng thành

- Tổ chức thông qua hoạt động ngoài trời

Bên cạnh những trò chơi vận động như bóng đá, bóng rổ, nhảy dây, Ngoài ra trẻ được tự do chơi các trò chơi ngoài trời như chơi cầu trượt, xích đu, ngay tại chính ngôi trường của mình trong không khí trong lành và thân yêu

- Tổ chức lồng ghép thông qua các hoạt động giáo dục khác: ngôn ngữ, phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội…

Việc lồng ghép các hoạt động giáo dục thông qua các lĩnh vực giáo dục khác như ngôn ngữ, phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội là một hình thức giáo dục rất hiệu quả trong việc phát triển toàn diện cho trẻ mầm non, đặc biệt

là trẻ 5-6 tuổi, khi các kỹ năng này đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn

bị trẻ vào lớp một Ngoài việc lồng ghép ngôn ngữ, tình cảm và kỹ năng xã hội vào các hoạt động hàng ngày, việc tạo ra môi trường học tập tích cực và phong phú cũng rất quan trọng Các hoạt động như âm nhạc, thể dục, mỹ thuật, hoặc các hoạt động ngoài trời có thể được kết hợp để củng cố các kỹ năng xã hội và tình cảm của trẻ Ví dụ: Hoạt động âm nhạc: Hát và chơi nhạc cùng bạn giúp trẻ học cách phối hợp và giao tiếp qua âm nhạc Đồng thời, trẻ cũng học cách thể hiện cảm xúc qua âm nhạc; Hoạt động thể dục: Các trò chơi thể thao như chạy tiếp sức, chơi bóng, hoặc kéo co giúp trẻ học cách làm việc nhóm, giải quyết mâu thuẫn, và thể hiện sự tôn trọng đối với bạn bè và các quy tắc

Lồng ghép các hoạt động giáo dục để phát triển nhận thức cho trẻ không chỉ giúp trẻ phát triển toàn diện mà còn tạo ra môi trường học tập vui vẻ, hấp dẫn, giúp trẻ phát triển toàn diện, chuẩn bị mọi mặt sẵn sàng vào lớp một

- Thông qua hoạt động thăm quan, dã ngoại, trải nghiệm

Các hoạt động thăm quan, dã ngoại, và trải nghiệm là những hoạt động giáo dục rất hiệu quả trong việc phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi, đặc biệt là trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp một Thông qua những hoạt động này, trẻ không chỉ học được những kiến thức thực tế mà còn phát triển khả năng tư duy, giải quyết vấn đề, giao tiếp, và xã hội hóa, mang lại cho trẻ cơ hội học hỏi từ môi trường bên ngoài lớp học, giúp trẻ phát triển nhận thức thông qua những trải nghiệm sống động Các chuyến thăm quan có thể bao gồm những địa điểm như vườn thú, bảo tàng, trang trại, khu di tích lịch sử, hoặc các khu vực tự nhiên Các hoạt động này giúp trẻ mở rộng vốn kiến thức, nâng cao khả năng quan sát và phát triển tư duy logic, phát triển toàn diện về nhận thức, cảm xúc

và kỹ năng xã hội, tạo nền tảng vững chắc để bước vào lớp một

- Thông qua hoạt động tổ chức ngày hội, ngày lễ

Hoạt động tổ chức ngày hội, ngày lễ là một hoạt động giáo dục hiệu

quả trong việc phát triển nhận thức và chuẩn bị cho trẻ 5-6 tuổi vào lớp một Những ngày hội, ngày lễ không chỉ mang đến niềm vui và sự hào hứng cho trẻ mà còn tạo cơ hội để lồng ghép các giá trị giáo dục, giúp trẻ phát triển các

kỹ năng quan trọng như giao tiếp, hợp tác, sáng tạo, và hiểu biết về các giá trị văn hóa và xã hội Thông qua các ngày lễ như Tết Nguyên Đán, Trung Thu, Ngày Quốc Tế Thiếu Nhi, trẻ được học về các truyền thống, phong tục tập quán, giúp trẻ hiểu và tôn trọng các giá trị văn hóa Trẻ học cách tham gia vào các hoạt động cộng đồng, tôn trọng người khác, chia sẻ niềm vui và hỗ trợ bạn bè Các ngày lễ là cơ hội để trẻ phát triển các kỹ năng xã hội cần thiết khi

vào lớp một

- Thông qua hoạt động phối hợp với cha mẹ của trẻ

Hoạt động phối hợp với cha mẹ trong việc giáo dục và phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi là một hoạt động rất hiệu quả, đặc biệt trong việc chuẩn

bị trẻ vào lớp một Sự tham gia của cha mẹ giúp củng cố những gì trẻ học được ở trường, tạo mối liên kết chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường, đồng thời đảm bảo rằng trẻ nhận được sự hỗ trợ đầy đủ để phát triển các kỹ năng cần thiết Cha mẹ có thể tạo ra một môi trường học tập tại nhà, nơi trẻ có thể học hỏi, khám phá và phát triển các kỹ năng một cách tự nhiên Các hoạt động giáo dục tại nhà như đọc sách, chơi trò chơi học tập, hoặc cùng trẻ thực hiện các bài tập sáng tạo sẽ giúp củng cố những gì trẻ học được tại trường Khi cha

mẹ tham gia các hoạt động cùng giáo viên và học sinh, trẻ sẽ cảm thấy tự hào

về sự tham gia của gia đình và cũng thấy được sự quan tâm từ cả hai phía Sự

hỗ trợ tích cực từ gia đình giúp củng cố những kiến thức và kỹ năng trẻ học được tại trường, đồng thời tạo ra một môi trường học tập ổn định và đầy đủ Khi cha mẹ tham gia vào quá trình giáo dục, trẻ sẽ có một nền tảng vững chắc

và sẵn sàng bước vào môi trường lớp một với sự tự tin và khả năng giao tiếp,

hợp tác tốt