Quản lý hoạt Động trải nghiệm tại các trường thcs huyện gia lộc, tỉnh hải dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh với các lực lượng xã hội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC ĐỖ THỊ THU HƯƠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG PHỐ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐỖ THỊ THU HƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN

HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC LỰC LƯỢNG XÃ HỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2024

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐỖ THỊ THU HƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN

HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC LỰC LƯỢNG XÃ HỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8140114.01

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ HẢI YẾN

TS MAI QUANG HUY

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập và thực hiện luận văn, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của các thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: Ban Giám hiệu, Khoa Quản

lý Giáo dục, Phòng Đào tạo Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội

đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian học tập và nghiên cứu luận văn

Xin cảm ơn Ban giám hiệu và các thầy cô giáo ở trường THCS Gia Lộc cùng các đoàn viên thanh niên, các lực lượng xã hội trong và ngoài địa phương đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô giáo đã tận tình giảng dạy, giúp

đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu chương trình sau Đại học

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Trần Thị Hải Yến, người cô đầy nhiệt huyết, người hướng dẫn khoa học, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn đúng thời gian quy định

Trong thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận văn, mặc dù đã

cố gắng nhưng do năng lực và kinh nghiệm còn nhiều hạn chế, nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót

Tôi rất mong nhận được những đóng góp quý báu của các Thầy Cô và các bạn đồng nghiệp để tôi có thể tiếp tục hoàn thiện hơn nữa luận văn của mình

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 7 năm 2024

Tác giả

Đỗ Thị Thu Hương

MỤC LỤC

Trang

Lời cảm ơn i

Danh mục các từ viết tắt ii

Danh mục các bảng viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC LỰC LƯỢNG XÃ HỘI 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới 7

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước 12

1.2 Một số khái niệm cơ bản 20

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, quản lý trường Trung học cơ sở 20

1.2.2 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 21

1.2.3 Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 23

1.3 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại các trường THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 23

1.3.1 Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và yêu cầu đối với Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS 24

1.3.2 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 27

1.4 Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 34

1.4.1 Lập kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản

Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 34

1.4.2 Tổ chức thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 35

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện có hiệu quả nội dung, chương trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 36

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 37

1.4.5 Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 38

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 39

1.5.1 Các yếu tố khách quan 39

1.5.2 Các yếu tố chủ quan 41

Kết luận Chương 1 43

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC LỰC LƯỠNG XÃ HỘI 44

2.1 Khái quát chung về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục của huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương 44

2.1.1 Khái quát chung về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện Gia Lộc 44

2.1.2 Tình hình giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn huyện Gia Lộc 44

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 45

2.2.1 Đối tượng, địa bàn, thời gian khảo sát 45

2.2.2 Mục đích khảo sát 45

2.2.3 Nội dung khảo sát 45

2.2.4 Phương pháp khảo sát 45

2.2.5 Xử lý số liệu khảo sát 46

2.2.6 Đánh giá kết quả khảo sát 46

2.3 Thực trạng hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội tại các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương 46

2.3.1 Thực trạng xây dựng mục tiêu hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 46

2.3.2 Thực trạng nội dung hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh 49

2.3.3 Thực trạng hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 52

2.3.4 Thực trạng phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 54

2.3.5 Thực trạng việc kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 57

2.3.6 Thực trạng điều kiện thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 60

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội tại các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương 62

2.4.1 Thực trạng xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 62

2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 63

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo thực hiện có hiệu quả nội dung, chương trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 66

2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 68

2.4.5 Thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động

trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 71

2.5 Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội tại các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương 72

2.5.1 Những điểm mạnh 72

2.5.2 Những điểm yếu 72

2.5.3 Nguyên nhân 73

2.5.4 Các vấn đề cần giải quyết 73

Kết luận Chương 2 74

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG THEO HƯỚNG PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC LỰC LƯỢNG XÃ HỘI 75

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 75

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 75

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 75

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 75

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 76

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp, khả thi 76

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 76

3.3.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí, giáo viên, phụ huynh học sinh về tầm quan trọng, lợi ích của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội đối với học sinh Trung học cơ sở 76 3.3.2 Tổ chức xây dựng và cụ thể hóa mục tiêu chủ nhiệm lớp để lồng

3.3.3 Đa dạng hóa nội dung thực hiện hoạt động trải nghiệm phù hợp với

điều kiện cụ thể của mỗi nhà trường 81

3.3.4 Đổi mới hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, lôi kéo sự tham gia tích cực của học sinh vào các hoạt động giáo dục 83

3.3.5 Tăng cường sự hỗ trợ các điều kiện về nhân lực, cơ chế phối hợp, kinh phí và cơ sở vật chất cho hoạt động chủ nhiệm lớp 85

3.3 Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 87

Kết luận Chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 96 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

dựng mục tiêu hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 47

dung hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh 49

thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 52

pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 55

kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội 57

kiện thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 60

động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 62

nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 63

dung, chương trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 66Bảng 2.10 Đánh giá của CBQL, GV về kiểm tra, đánh giá hoạt động trải

nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 68

Bảng 2.11 Đánh giá của CBQL, GV về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục

vụ cho các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường THCS 71

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nước ta đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh khoa học – công nghệ phát triển như vũ bão Sự phát triển kinh tế - xã hội đặt ra yêu cầu nền giáo dục Việt Nam phải tạo ra lớp người lao động mới có khả năng làm chủ được khoa học – công nghệ hiện đại Nghị quyết TW8 về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục – đào tạo chỉ rõ: “Đẩy mạnh phân luồng sau trung học cơ sở; định hướng nghề nghiệp ở trung học phổ thông”, “đảm bảo cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thức phổ thông nền tảng, đáp ứng phân luồng mạnh sau trung học cơ sở, trung học phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông có chất lượng” Hướng nghiệp trong giáo dục, với bản chất là

hệ thống các biện pháp tiến hành trong và ngoài nhà trường để giúp học sinh phổ thông có kiến thức về nghề nghiệp và có khả năng lựa chọn về nghề nghiệp trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sở trường của cá nhân với nhu cầu sử dụng lao động của xã hội, đóng vai trò quan trọng trong quá trình đạt được mục tiêu đó

Trong bối cảnh đó, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa XI) đã thông qua Nghị quyết về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Ngày 27/3/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 404/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện

về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”

Quan điểm chỉ đạo của Đảng nêu rõ: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” …

Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định một trong những định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021

- 2030 là “Tạo đột phá trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài”, “Phát triển con người toàn diện”; “tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực phát triển quan trọng nhất của đất nước” …

Quán triệt tinh thần và mục tiêu về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, nhà trường phổ thông không những quan tâm đến hoạt động dạy học mà còn quan tâm đến hoạt động trải nghiệm cho học sinh nhằm nâng cao kĩ năng thực hành,

kĩ năng sống, năng lực thích ứng cao với môi trường xã hội và công việc

Hoạt động giáo dục là hoạt động của người học, do người học Để hoạt động giáo dục đem lại hiệu quả đích thực, phát huy tối đa tính tích cực, chủ động của người học, đòi hỏi nó phải gắn với đời sống thực tế, hoạt động giao lưu của học sinh

Bằng hoạt động trải nghiệm của bản thân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người thiết kế và tổ chức các hoạt động cho chính mình, qua đó tự khám phá, điều chỉnh bản thân, điều chỉnh cách tổ chức hoạt động, tổ chức cuộc sống để sinh hoạt và làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm Học sinh cũng bắt đầu xác định được năng lực, sở trường và chuẩn bị một số năng lực cơ bản của người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm”

Bên cạnh đó hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp là hoạt động bắt buộc đã được thực hiện theo chương trình giáo dục phổ thông được Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã đề cập việc tổ chức theo Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Căn cứ vào Công văn bản Số 2318/SGDĐT- GDTrH-GDTX ngày 08 tháng 12 năm 2023 của

Sở Giáo dục tỉnh Hải Dương về việc: Chấn chỉnh tổ chức thực hiện Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở các trường THCS, THPT và Trung tâm GDNN-GDTX

Hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở trường THCS Thạch Khôi, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương, đã đạt được một số kết quả nhất định; tuy nhiên, vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh còn gặp nhiều lúng túng, khó khăn: nhận thức của đội ngũ cán bộ, giáo viên, cán bộ Đoàn trường, cán bộ Đoàn địa phương và học sinh về hoạt động trải nghiệm còn hạn chế vì cho rằng đây là hoạt động ngoài giờ lên lớp nên không có yếu tố bắt buộc, làm được thì tốt, không làm được thì cũng không có ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em Bên cạnh đó, giáo viên chưa được bồi dưỡng cụ thể về nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức; cơ sở vật chất phục vụ hoạt động còn thiếu thốn…Ngoài ra, công tác quản lý trong nhà trường vẫn đang trên “lối mòn truyền thống”, tập trung quản lý theo định hướng tiếp cận dạy học kiến thức, mà chưa tập trung thích đáng cho các hoạt động giáo dục theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh

Những khó khăn, hạn chế trên cho thấy cần thiết phải có những biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp một cách tổng thể, cụ thể, khoa học và

có một lộ trình thực hiện nghiêm túc, quyết liệt và sáng tạo, mới có thể đáp ứng tốt những yêu cầu cần đạt, được quy định trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý hoạt động trải

nghiệm, hướng nghiệp tại các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS, tác giả luận văn đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

3 Khách thể nghiên cứu, đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở trường THCS trên địa

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

- Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong trường THCS đang đặt ra cho các nhà quản lí những vấn đề gì?

- Cần có những biện pháp quản lý nào để hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội?

4.2 Giả thuyết khoa học

Nếu xác lập và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội phù hợp với yêu cầu, điều kiện và hoàn cảnh thực tế của địa phương thì hiệu quả hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội ở các trường THCS huyện Gia Lộc sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

ở trường THCS

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu

- Với mục đích nghiên cứu của đề tài, tác giả tập trung nghiên cứu, tiến hành khảo sát thực trạng hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và thực trạng quản lý hoạt

động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương

- Các số liệu khảo sát được thu thập của 2 năm (năm học 2022-2023 và 2023-2024)

- Tổng số khách thể khảo sát 515 người (bao gồm: 03 Hiệu trưởng, 03 Phó Hiệu trưởng, 03 cán bộ Đoàn trường, 30 GVCN, 30 cán bộ xã, 3 cán bộ Đoàn xã và

45 đoàn viên sinh hoạt tại địa phương và 10 lớp gồm 460 lượt học sinh khối 9)

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, hệ thống hóa… các tài liệu khoa học, các văn bản quy định của ngành có liên quan đến hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS nhằm xây dựng khung lý thuyết của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra, khảo sát thực tế bằng các phiếu hỏi, thu thập thông tin, xử lý số liệu nhằm mô tả thực trạng hoạt động trải nghiệm và quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

Phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh nhằm bổ sung cho kết quả điều tra bằng phiếu hỏi

Nghiên cứu thực tế, tổng kết kinh nghiệm tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp và phát huy vai trò giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

Phương pháp tham khảo ý kiến thầy cô giáo, cán bộ Đoàn xã và lực lượng công tác Đoàn tại địa phương nhằm khảo nghiệm tính hiệu quả, tính khả thi của các biện pháp đề xuất

7.3 Phương pháp bổ trợ

Sử dụng phương pháp thống kê toán học và phần mềm tin học để xử lý số liệu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học

sinh ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp và phát huy vai trò giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh

ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp và phát huy vai trò giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh ở

các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương theo hướng phối hợp và phát huy vai trò giữa Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN

HỒ CHÍ MINH VỚI CÁC LỰC LƯỢNG XÃ HỘI

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới

1.1.1.1 Những nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh

Nghiên cứu “Career Development Across the K-16 Years: Bridging the Present to

Satisfying and Successful Futures” của tác giả Richard T Lapan (2004) [37], đã đề cập

đến việc phát triển nghề nghiệp liên tục xuyên suốt các cấp học từ mẫu giáo đến cao đẳng, nhằm chuẩn bị tốt hơn cho tương lai thành công và thỏa mãn của học sinh Tác giả khẳng định rằng sự phát triển nghề nghiệp là một quá trình lâu dài, cần được thực hiện một cách có hệ thống và liên tục ở tất cả các cấp học Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp các hoạt động trải nghiệm, định hướng nghề nghiệp phù hợp với từng giai đoạn phát triển của học sinh

Ở bậc mẫu giáo và tiểu học, hoạt động trải nghiệm tập trung vào việc khám phá bản thân, kỹ năng sống, giá trị cá nhân và mối quan hệ giữa học tập với công việc trong tương lai Ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông, các hoạt động định hướng nghề nghiệp trở nên sâu rộng hơn, giúp học sinh khám phá năng lực, sở thích và kế hoạch nghề nghiệp cụ thể Cuối cùng, ở bậc cao đẳng, sinh viên được hỗ trợ trong việc lựa chọn ngành học phù hợp và chuẩn bị cho sự nghiệp tương lai Bên cạnh đó, tác gia đề cập đến vai trò quan trọng của nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc hỗ trợ phát triển nghề nghiệp cho học sinh Sự phối hợp giữa các bên liên quan sẽ giúp học sinh nhận được sự hướng dẫn, cũng như trải nghiệm thực tế cần thiết để chuẩn bị cho tương lai nghề nghiệp

Theo tác giả Mark L Savickas (2012) với nghiên cứu “Life Design: A Paradigm

for Career Intervention in the 21st Century” [40], trong bối cảnh kinh tế và xã hội

đầy biến động hiện nay, cách tiếp cận truyền thống trong hướng nghiệp không còn

phù hợp Thay vì chỉ tập trung vào việc lựa chọn nghề nghiệp, mô hình “Thiết kế cuộc sống” nhấn mạnh vào việc xây dựng kỹ năng thích ứng và khả năng tự định hướng của mỗi cá nhân

Mô hình này dựa trên ba khái niệm chính: Cấu trúc, mẫu và tính linh hoạt Cấu trúc đề cập đến việc tạo ra kế hoạch và hành động để đạt được mục tiêu nghề nghiệp Mẫu liên quan đến việc nhận diện những điểm mạnh, giá trị và sở thích cá nhân Còn tính linh hoạt là khả năng thích ứng và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết Quá trình can thiệp theo mô hình này bao gồm năm giai đoạn: Khám phá, phân tích hiện trạng, xây dựng tầm nhìn, lập kế hoạch và điều chỉnh Học sinh sẽ được hỗ trợ để khám phá bản thân, phân tích các nguồn lực sẵn có, xây dựng tầm nhìn cho tương lai, lập kế hoạch cụ thể và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò của nhà tư vấn nghề nghiệp trong việc hỗ trợ học sinh áp dụng mô hình này Họ sẽ đóng vai trò người hướng dẫn, đồng hành cùng học sinh trong quá trình khám phá, phân tích và xây dựng kế hoạch cho tương lai nghề nghiệp

Nghiên cứu “Comprehensive School Guidance and Career Education in Canada:

A Revisit” của các tác giả Bryan Hiebert, Kelly Magnussen, Barb Miner, Michael

Borgen và Andrea McDonald (2011) [33] đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp các chương trình hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp toàn diện cho học sinh từ mẫu giáo đến trung học phổ thông Các chương trình này nhằm mục đích giúp học sinh phát triển kỹ năng ra quyết định nghề nghiệp, khám phá sở thích và năng lực, cũng như chuẩn bị cho việc chuyển tiếp từ học đường sang nghề nghiệp

Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù hầu hết các tỉnh bang tại Canada đều có các chương trình hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều khác biệt về nội dung, phương pháp triển khai và mức độ tích hợp vào chương trình học Một số tỉnh bang có các chương trình toàn diện, liên tục từ mẫu giáo đến trung học phổ thông, trong khi một số nơi khác chỉ tập trung vào một số cấp học nhất định Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một hệ thống hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp thống nhất, liên tục trên toàn quốc Điều này sẽ giúp đảm bảo tất cả học sinh đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ hướng nghiệp chất

lượng, phù hợp với nhu cầu và giai đoạn phát triển của bản thân

Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề cập đến vai trò quan trọng của sự phối hợp giữa các bên liên quan, bao gồm nhà trường, gia đình, cộng đồng và các đơn vị liên quan khác trong việc triển khai các chương trình hướng nghiệp và giáo dục nghề nghiệp hiệu quả

các tác giả Tristram Hooley, Siobhan Neary, A.G Watts và Vanessa Dodd

(2018) với nghiên cứu “The Role of Career Guidance in Supporting a World-Class

Career Education System: A Review of the Evidence” [34] đã đánh giá vai trò của

hoạt động hướng nghiệp trong việc hỗ trợ xây dựng một hệ thống giáo dục nghề nghiệp hàng đầu thế giới

Nghiên cứu tổng hợp các bằng chứng từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm các báo cáo chính sách, nghiên cứu học thuật và dữ liệu thống kê, để đưa ra một cái nhìn toàn diện về tầm quan trọng của hoạt động hướng nghiệp trong giáo dục nghề nghiệp Các tác giả nhấn mạnh rằng hoạt động hướng nghiệp đóng một vai trò thiết yếu trong việc hỗ trợ học sinh khám phá năng lực và sở thích của bản thân, hiểu rõ các cơ hội nghề nghiệp và phát triển kỹ năng ra quyết định nghề nghiệp Những hoạt động này giúp học sinh chuẩn bị tốt hơn cho quá trình chuyển tiếp từ học đường sang nghề nghiệp và cuộc sống lao động

Nghiên cứu chỉ ra rằng một hệ thống hướng nghiệp hiệu quả cần phải được tích hợp vào chương trình học từ sớm và liên tục ở tất cả các cấp học, từ mẫu giáo đến trung học phổ thông Các hoạt động hướng nghiệp nên đa dạng, bao gồm cả hoạt động trải nghiệm, tư vấn cá nhân và tập thể, cũng như cung cấp thông tin về các cơ hội nghề nghiệp

Ngoài ra, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm nhà trường, gia đình, cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức hướng nghiệp, để đảm bảo hoạt động hướng nghiệp đáp ứng được nhu cầu của học sinh và thị trường lao động

1.1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh

Nghiên cứu “Rural High School Youth's Access to and Use of School-to-Work

Programs” của các tác giả Brendan C Hutchins và Daren H Akos (2013) [35], đã

học vùng nông thôn tại Hoa Kỳ

Chương trình học-làm là một chiến lược giáo dục nhằm chuẩn bị cho học sinh

sự chuyển tiếp từ môi trường học tập sang môi trường làm việc Các hoạt động bao gồm trải nghiệm thực tế tại nơi làm việc, hướng nghiệp, phát triển kỹ năng nghề nghiệp và học tập kết hợp với thực hành

Nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù chương trình học-làm mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, nhưng học sinh vùng nông thôn thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận và tham gia vào các chương trình này Những khó khăn bao gồm khoảng cách địa lý, thiếu nguồn lực tài chính, hạn chế về cơ sở vật chất và thiếu sự

hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng

Để giải quyết vấn đề này, các tác giả đề xuất một số giải pháp quản lý:

- Tăng cường hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương

để tạo ra nhiều cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp cho học sinh

- Cung cấp thêm nguồn lực tài chính và hỗ trợ kỹ thuật cho các trường học vùng nông thôn để triển khai các chương trình học-làm

- Nâng cao nhận thức của phụ huynh và học sinh về tầm quan trọng của chương trình học-làm trong việc chuẩn bị cho tương lai nghề nghiệp

- Đào tạo và hỗ trợ đội ngũ nhân viên hướng nghiệp và giáo viên tại các trường học vùng nông thôn

- Áp dụng công nghệ và các phương thức học tập trực tuyến để giảm bớt hạn chế về khoảng cách địa lý

Nghiên cứu này đã chỉ ra những thách thức mà học sinh vùng nông thôn gặp phải trong việc tiếp cận và tham gia các chương trình học-làm, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý nhằm cải thiện tình hình và mang lại nhiều cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp hơn cho họ

Tác giả Donna E Palladino Schultheiss (2005) với nghiên cứu “Elementary

Career Intervention Programs: Social Action Initiation from a Theory of Relational Influences” [38] đã đề cập đến việc quản lý và tổ chức các chương trình can thiệp

nghề nghiệp dành cho học sinh tiểu học theo lý thuyết ảnh hưởng quan hệ

Lý thuyết ảnh hưởng quan hệ nhấn mạnh rằng sự phát triển nghề nghiệp của

trẻ em chịu tác động bởi các mối quan hệ và tương tác xã hội xung quanh Gia đình, nhà trường và cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành định hướng nghề nghiệp và khám phá bản thân của trẻ

Trên cơ sở lý thuyết này, nghiên cứu đề xuất một cách tiếp cận toàn diện trong việc quản lý và tổ chức các chương trình can thiệp nghề nghiệp cho học sinh tiểu học, bao gồm:

- Tích hợp hoạt động khám phá bản thân, kỹ năng sống và nhận thức nghề nghiệp vào chương trình giảng dạy chính khóa

- Tổ chức các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp phù hợp với lứa tuổi như tham quan nơi làm việc, gặp gỡ người làm các nghề khác nhau

- Tăng cường sự tham gia của phụ huynh và cộng đồng trong quá trình hướng nghiệp cho trẻ thông qua các buổi hội thảo, hoạt động tình nguyện

- Đào tạo và hỗ trợ đội ngũ giáo viên, nhân viên hướng nghiệp để có thể tích hợp hiệu quả các hoạt động can thiệp vào chương trình giảng dạy

- Phối hợp với các tổ chức, doanh nghiệp địa phương để mở rộng cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp cho học sinh

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc quản lý và tổ chức các chương trình can thiệp nghề nghiệp từ sớm sẽ giúp trẻ em hình thành nhận thức đúng đắn về thế giới nghề nghiệp và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các chương trình này

Nghiên cứu “Strategies for Managing the Process of Organising Work Experience”

của tác giả Peter Plant (2014) [39], xuất bản trong cuốn sách “Green Guidance” của nhà xuất bản SUN, đề cập đến các chiến lược quản lý quá trình tổ chức hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp cho học sinh

Theo tác giả, hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh khám phá thế giới nghề nghiệp, phát triển kỹ năng và xác định định hướng nghề nghiệp phù hợp Tuy nhiên, quá trình tổ chức các hoạt động này cần được quản lý hiệu quả để đạt được hiệu quả cao nhất

Nghiên cứu đề xuất một số chiến lược quản lý chính như sau:

phương để tạo ra nhiều cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp đa dạng cho học sinh

- Xây dựng một quy trình quản lý rõ ràng, bao gồm các bước chuẩn bị, triển khai và đánh giá, để đảm bảo hoạt động trải nghiệm diễn ra suôn sẻ và hiệu quả

- Cung cấp đào tạo và hướng dẫn cần thiết cho giáo viên, nhân viên hướng nghiệp, phụ huynh và học sinh về cách tổ chức, quản lý và tham gia vào hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp

- Đưa ra các quy tắc và hướng dẫn rõ ràng về an toàn, trách nhiệm và đạo đức trong quá trình trải nghiệm nghề nghiệp

- Tích hợp hoạt động trải nghiệm vào chương trình học tập, cho phép học sinh

có thời gian để chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kinh nghiệm của mình

- Sử dụng công nghệ và các nền tảng trực tuyến để hỗ trợ quá trình quản lý, theo dõi và đánh giá hoạt động trải nghiệm một cách hiệu quả

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc áp dụng các chiến lược quản lý phù hợp sẽ giúp tối đa hóa lợi ích của hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, đồng thời đảm bảo

an toàn và trách nhiệm trong quá trình tổ chức Sự phối hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp và các bên liên quan khác là yếu tố then chốt để triển khai thành công các chiến lược này

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

1.1.2.1 Những nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh phối kết hợp giữa Đoàn TN cộng sản Hồ Chí Minh và các lực lượng xã hội

Nghiên cứu của “Phối hợp giữa Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội trong

hoạt động hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông” tác giả Nguyễn Thị

Thanh Huyền đã đề cập đến một vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện đại, đó là sự phối hợp giữa Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội trong hoạt động hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định hướng nghề nghiệp đúng đắn cho học sinh, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội đang có nhiều biến đổi nhanh chóng về kinh tế và công nghệ Nghiên cứu chỉ ra rằng việc hợp tác giữa Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội có thể tạo ra một môi trường đa dạng và phong phú hơn cho học sinh trong quá trình tìm hiểu và lựa chọn nghề nghiệp tương lai

Tác giả đã phân tích các hình thức phối hợp hiện có giữa Đoàn Thanh niên và

các tổ chức xã hội, bao gồm việc tổ chức các buổi tư vấn hướng nghiệp, các chuyến tham quan thực tế tại doanh nghiệp, và các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp Nghiên cứu cũng chỉ ra những thách thức trong quá trình phối hợp, như sự thiếu đồng bộ trong kế hoạch hoạt động, hạn chế về nguồn lực, và đôi khi là sự chồng chéo trong nhiệm vụ giữa các bên tham gia

Một điểm đáng chú ý trong nghiên cứu là việc tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của sự phối hợp này Cụ thể, Nguyễn Thị Thanh Huyền đề nghị cần có sự thống nhất cao hơn trong việc lập kế hoạch và triển khai các hoạt động hướng nghiệp, tăng cường đào tạo cho cán bộ Đoàn và đại diện các tổ chức xã hội về kỹ năng tư vấn hướng nghiệp, cũng như xây dựng một cơ chế đánh giá và phản hồi hiệu quả để liên tục cải thiện chất lượng các hoạt động

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của công nghệ thông tin trong việc kết nối và chia sẻ thông tin giữa Đoàn Thanh niên, các tổ chức xã hội, và học sinh Tác giả đề xuất việc xây dựng một nền tảng trực tuyến chung để tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi thông tin, đăng ký tham gia các hoạt động, và theo dõi quá trình phát triển nghề nghiệp của học sinh

Kết luận của nghiên cứu nhấn mạnh rằng sự phối hợp hiệu quả giữa Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội không chỉ giúp nâng cao chất lượng hoạt động hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông, mà còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước trong tương lai Tác giả kêu gọi sự quan tâm và đầu tư nhiều hơn nữa từ các cấp lãnh đạo và cộng đồng để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp này phát triển mạnh mẽ và bền vững

Tác giả Lê Văn Tùng với nghiên cứu “Nâng cao hiệu quả hoạt động trải

nghiệm và hướng nghiệp thông qua sự hợp tác giữa nhà trường và Đoàn Thanh niên”

đã nghiên cứu hiệu quả của hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp cho học sinh thông qua sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và Đoàn Thanh niên Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp giáo dục lý thuyết với trải nghiệm thực tế trong quá trình định hướng nghề nghiệp cho học sinh, đặc biệt trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động

riêng lẻ trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp, nhưng hiệu quả còn hạn chế do thiếu sự phối hợp đồng bộ Nghiên cứu đã phân tích các mô hình hợp tác hiện có giữa nhà trường và Đoàn Thanh niên, đồng thời chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế của từng mô hình Tác giả nhấn mạnh rằng sự hợp tác hiệu quả có thể tận dụng được thế mạnh của cả hai bên: kiến thức chuyên môn và cơ sở vật chất của nhà trường, cùng với sự năng động, sáng tạo và khả năng kết nối cộng đồng của Đoàn Thanh niên

Ngoài ra, tác giả đã đề xuất một mô hình hợp tác mới, trong đó nhà trường và Đoàn Thanh niên cùng tham gia vào quá trình lập kế hoạch, tổ chức và đánh giá các hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp Mô hình này nhấn mạnh việc xây dựng một chương trình trải nghiệm và hướng nghiệp toàn diện, bao gồm các hoạt động trong

và ngoài trường học, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành

Tác giả cũng đề cập đến vai trò quan trọng của công nghệ trong việc nâng cao hiệu quả của các hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp Tác giả đề xuất việc sử dụng các nền tảng trực tuyến và ứng dụng di động để tạo ra các trải nghiệm ảo, cung cấp thông tin nghề nghiệp cập nhật, và tạo điều kiện cho học sinh tương tác với các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau

Nghiên cứu “Mô hình phối hợp giữa Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

và các lực lượng xã hội trong tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh” của tác

giả Trần Thị Minh Hằng đã xây dựng và đánh giá mô hình phối hợp giữa Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các lực lượng xã hội trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh Tác giả bắt đầu bằng việc phân tích thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm hiện nay ở các trường học Tác giả chỉ ra rằng mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng hiệu quả của các hoạt động này còn hạn chế do thiếu sự đa dạng

và gắn kết với thực tiễn xã hội Nghiên cứu đã khảo sát và đánh giá các mô hình phối hợp hiện có giữa Đoàn Thanh niên và các lực lượng xã hội như doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ, cơ quan nhà nước, và các cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng

Một điểm nổi bật trong nghiên cứu là việc tác giả đề xuất một mô hình phối hợp mới, được gọi là “Mô hình 5P” (Phối hợp - Phát triển - Phản hồi - Phổ biến - Phát huy) Mô hình này nhấn mạnh việc xây dựng một cơ chế phối hợp chặt chẽ

giữa Đoàn Thanh niên và các lực lượng xã hội, từ khâu lập kế hoạch đến tổ chức thực hiện và đánh giá hoạt động trải nghiệm Tác giả cho rằng mô hình này có thể tạo ra sự đa dạng trong nội dung và hình thức của các hoạt động trải nghiệm, đồng thời đảm bảo tính liên tục và bền vững của sự phối hợp

Tác giả cũng đề cập đến vai trò quan trọng của công nghệ thông tin trong việc

hỗ trợ và nâng cao hiệu quả của mô hình phối hợp Tác giả đề xuất việc xây dựng một nền tảng trực tuyến chung để kết nối Đoàn Thanh niên, các lực lượng xã hội và học sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia sẻ thông tin, đăng ký tham gia hoạt động và đánh giá kết quả

Tác giả Phạm Văn Quang với nghiên cứu “Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt

động hướng nghiệp cho học sinh thông qua sự phối hợp giữa Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội” đã đề xuất và phân tích các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả

hoạt động hướng nghiệp cho học sinh thông qua sự phối hợp giữa Đoàn Thanh niên

và các tổ chức xã hội Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định hướng nghề nghiệp đúng đắn trong bối cảnh thị trường lao động đang có nhiều biến động và yêu cầu ngày càng cao về kỹ năng và năng lực của người lao động

Tác giả chỉ ra rằng mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng hiệu quả của các hoạt động này còn hạn chế do thiếu sự đa dạng trong nội dung, hình thức tổ chức còn đơn điệu, và chưa có sự gắn kết chặt chẽ với thực tiễn của thị trường lao động Nghiên cứu đã khảo sát và đánh giá vai trò của Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội trong hoạt động hướng nghiệp, đồng thời chỉ ra những tiềm năng chưa được khai thác đúng mức trong sự phối hợp giữa các bên

Một điểm nổi bật trong nghiên cứu là việc tác giả đề xuất một hệ thống giải pháp toàn diện nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động hướng nghiệp Hệ thống giải pháp này bao gồm năm nhóm chính: (1) Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội; (2) Đa dạng hóa nội dung và hình thức hoạt động hướng nghiệp; (3) Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hướng nghiệp; (4) Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ Đoàn và đại diện các tổ chức xã hội về kỹ năng tư vấn hướng nghiệp; và (5) Xây dựng hệ thống đánh giá và phản hồi hiệu quả

phối hợp linh hoạt và hiệu quả giữa Đoàn Thanh niên và các tổ chức xã hội Tác giả

đề xuất việc thành lập các “Ban Điều phối Hướng nghiệp” tại cấp trường và cấp địa phương, với sự tham gia của đại diện Đoàn Thanh niên, nhà trường, các tổ chức xã hội và doanh nghiệp Những ban điều phối này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch, tổ chức và đánh giá các hoạt động hướng nghiệp

1.1.2.2 Những nghiên cứu về quản lí hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh

Tác giả Nguyễn Thị Thanh Hương với nghiên cứu “Hoạt động trải nghiệm thực

tế và vai trò của nó trong việc hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông” [18], tác giả đã nhấn mạnh rằng giai đoạn trung học phổ thông là thời điểm quan trọng để học sinh bắt đầu hình thành ý tưởng và mục tiêu nghề nghiệp trong tương lai Tuy nhiên, việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp không phải là điều đơn giản, đặc biệt khi học sinh chưa có kinh nghiệm thực tế về môi trường làm việc và các yêu cầu của từng ngành nghề Chính vì vậy, các hoạt động trải nghiệm thực tế đóng vai trò quan trọng, giúp học sinh tiếp cận, tìm hiểu và trải nghiệm thực tế về các ngành nghề khác nhau

Trong nghiên cứu, tác giả đã khảo sát và phân tích các hoạt động trải nghiệm thực tế được tổ chức tại một số trường trung học phổ thông trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Các hoạt động này bao gồm tham quan doanh nghiệp, giao lưu với các chuyên gia, người làm việc trong các lĩnh vực khác nhau, tham gia vào các

dự án, hoạt động thực tế tại cơ sở sản xuất, kinh doanh Kết quả khảo sát cho thấy, sau khi tham gia các hoạt động trải nghiệm này, học sinh có cái nhìn rõ nét hơn về môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp, yêu cầu và kỹ năng cần thiết cho từng ngành nghề

Tác giả cũng chỉ ra rằng, thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế, học sinh không chỉ được tiếp cận với các ngành nghề mà còn có cơ hội rèn luyện các kỹ năng mềm như kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, v.v - những kỹ năng quan trọng cho sự phát triển nghề nghiệp trong tương lai Cuối cùng, tác giả kết luận rằng các hoạt động trải nghiệm thực tế nên được tích hợp và đưa vào chương trình giáo dục hướng nghiệp một cách bài bản và có hệ thống tại các trường trung học phổ thông Điều này sẽ giúp học sinh có cơ hội khám phá và định hướng nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và điều kiện của bản

thân, từ đó đưa ra lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn trước khi bước vào giai đoạn đại học hoặc đi làm

Theo tác giả Lê Thị Hương Giang và Vũ Thị Hồng Thủy trong nghiên cứu

“Hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp” [11], nhiều học sinh trung học phổ thông gặp khó khăn trong việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp sau khi tốt nghiệp, do thiếu kiến thức và kinh nghiệm thực tế về các ngành nghề khác nhau Để giải quyết vấn đề này, các tác giả đề xuất sử dụng hoạt động trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp như một phương pháp hướng nghiệp hiệu quả cho học sinh

Nghiên cứu đã được thực hiện thông qua việc tổ chức các chuyến tham quan, trải nghiệm tại các doanh nghiệp khác nhau trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế Các hoạt động này bao gồm giao lưu, trao đổi với các chuyên gia, nhân viên tại doanh nghiệp, tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế dưới sự hướng dẫn của đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm

Kết quả nghiên cứu cho thấy, sau khi tham gia các hoạt động trải nghiệm, học sinh có cái nhìn toàn diện hơn về môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp, yêu cầu và kỹ năng cần thiết cho từng ngành nghề Điều này giúp học sinh có cơ

sở để đánh giá và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích, năng lực và điều kiện của bản thân

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, thông qua hoạt động trải nghiệm thực

tế tại doanh nghiệp, học sinh có cơ hội rèn luyện và phát triển các kỹ năng mềm quan trọng như kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn

đề, v.v Những kỹ năng này sẽ rất hữu ích cho học sinh trong quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp sau này

Các tác giả cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc liên kết giữa nhà trường

và doanh nghiệp trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh Sự phối hợp chặt chẽ giữa hai bên sẽ giúp đảm bảo chất lượng và hiệu quả của các hoạt động, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh tiếp cận và trải nghiệm thực tế tại môi trường doanh nghiệp

Nghiên cứu “Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ

thông tại tỉnh Vĩnh Phúc” của các tác giả Trần Thị Thu Hằng và Nguyễn Thị Ngọc Ánh [14], tập trung vào việc triển khai các hoạt động trải nghiệm nhằm hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông tại tỉnh Vĩnh Phúc

Xuất phát từ thực tế, nhiều học sinh trung học phổ thông còn gặp khó khăn trong việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp sau khi tốt nghiệp do thiếu kiến thức và kinh nghiệm thực tế về các ngành nghề khác nhau Để giải quyết vấn đề này, nghiên cứu đã đề xuất và triển khai các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh tại tỉnh Vĩnh Phúc

Các hoạt động trải nghiệm được tổ chức đa dạng, bao gồm tham quan doanh nghiệp, giao lưu với các chuyên gia, người lao động trong các lĩnh vực khác nhau, tham gia vào các dự án, hoạt động thực tế tại cơ sở sản xuất, kinh doanh Thông qua những hoạt động này, học sinh được tiếp cận, quan sát và trải nghiệm thực tế về môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp, yêu cầu và kỹ năng cần thiết cho từng ngành nghề

Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát và đánh giá hiệu quả của các hoạt động trải nghiệm này thông qua việc thu thập ý kiến phản hồi từ học sinh và giáo viên tham gia Kết quả cho thấy, đa số học sinh đánh giá cao tính hiệu quả của các hoạt động trải nghiệm trong việc giúp họ có cái nhìn rõ nét hơn về các ngành nghề, từ đó định hướng được nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và điều kiện của bản thân Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, thông qua hoạt động trải nghiệm, học sinh

có cơ hội rèn luyện và phát triển các kỹ năng mềm quan trọng như kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, v.v Những kỹ năng này sẽ rất hữu ích cho học sinh trong quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp sau này

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận một số khó khăn và hạn chế trong việc

tổ chức các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp cho học sinh, như nguồn lực tài chính và nhân lực hạn chế, sự phối hợp chưa đồng bộ giữa nhà trường và các doanh nghiệp địa phương

Để khắc phục những hạn chế này, các tác giả đã đề xuất một số giải pháp như tăng cường nguồn lực cho hoạt động hướng nghiệp, xây dựng kế hoạch và đề án triển khai hoạt động trải nghiệm một cách bài bản, thường xuyên; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp trong việc tổ chức các hoạt

động trải nghiệm hiệu quả

Nghiên cứu “Đánh giá hiệu quả của hoạt động trải nghiệm thực tế trong hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông” của các tác giả Phạm Thị Thanh Huyền

và Nguyễn Thị Thanh Hương [17] đã đánh giá hiệu quả của hoạt động trải nghiệm thực tế trong việc hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông

Nghiên cứu xuất phát từ thực tế rằng, trong giai đoạn trung học phổ thông, việc định hướng nghề nghiệp là một vấn đề quan trọng đối với học sinh Tuy nhiên, nhiều em vẫn gặp khó khăn trong việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp do thiếu kinh nghiệm và cơ hội tiếp cận với các môi trường làm việc thực tế Chính vì vậy, các hoạt động trải nghiệm thực tế được xem là một giải pháp hiệu quả để giúp học sinh

có cái nhìn toàn diện và thực tế về các ngành nghề khác nhau

Các tác giả đã tổ chức và triển khai các hoạt động trải nghiệm thực tế cho học sinh trung học phổ thông tại một số trường trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Các hoạt động bao gồm tham quan doanh nghiệp, giao lưu với chuyên gia, người lao động trong các lĩnh vực khác nhau, tham gia vào các dự án, hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế

Sau khi tham gia các hoạt động trải nghiệm, học sinh được khảo sát và đánh giá về hiệu quả của chương trình thông qua các bảng câu hỏi, phỏng vấn và quan sát Kết quả cho thấy, đa số học sinh đều đánh giá cao tính hiệu quả của hoạt động trải nghiệm trong việc giúp họ có cái nhìn rõ nét hơn về môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp, yêu cầu và kỹ năng cần thiết cho từng ngành nghề

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, thông qua hoạt động trải nghiệm thực

tế, học sinh có cơ hội rèn luyện và phát triển các kỹ năng mềm quan trọng như kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề, v.v Những kỹ năng này sẽ rất hữu ích cho học sinh trong quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp sau này

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận một số hạn chế trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, như nguồn lực tài chính và nhân lực hạn chế, sự phối hợp chưa đồng bộ giữa nhà trường và các doanh nghiệp địa phương, cũng như một số khó khăn trong quá trình triển khai và quản lý hoạt động

pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động trải nghiệm thực tế trong hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông Một số đề xuất bao gồm tăng cường nguồn lực tài chính và nhân lực cho hoạt động này, xây dựng kế hoạch và đề án triển khai hoạt động một cách bài bản và có hệ thống, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục

Quản lý

Theo Karold Koontz: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối

hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất, và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [20]

Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý

trong việc huy động, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [19]

Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc nêu rõ: “Quản lý là sự tác

động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt mục tiêu của tổ chức” [5]

Trong luận văn này khái niệm quản lý có thể được hiểu: Quản lý là một quá trình tác động có tính chất, có mục đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt dược mục tiêu quản lí đề ra

Quản lý giáo dục

Có nhiều quan niệm khác nhau về QLGD, song người ta thường đưa ra quan niệm QLGD theo hai cấp độ chủ yếu: cấp vĩ mô và vi mô Quản lý vĩ mô tương ứng với khái niệm về quản lý một nền giáo dục (hệ thống giáo dục) và quản lý vi mô tương ứng với khái niệm về quản lý một nhà trường

Tác giả Trần Kiểm định nghĩa quản lý giáo dục (vi mô) được hiểu là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống và hợp

quy luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường [19]

Theo tác giả Phạm Khắc Chương, quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống và hợp quy luật, của chủ thể quản lý giáo dục các cấp đến tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả việc tổ chức, huy động, điều phối, giám sát và điều chỉnh, các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực, tài lực và thông tin)

để hệ thống giáo dục vận hành đạt được mục tiêu phát triển giáo dục [6]

Ở cấp độ vĩ mô, quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống tác động có mục đích,

có kế hoạch của chủ thể quản lý vào hệ thống giáo dục quốc dân nhằm huy động và

tổ chức thực hiện có hiệu quả các nguồn lực phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục

đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ thống giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên tắc giáo dục của Đảng thực hiện được những tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất” [12]

Như vậy, QLGD theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng XH nhằm làm cho toàn bộ hệ thống GD vận hành theo đường lối nguyên

lý GD của Đảng, thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển GD&ĐT thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra Chủ thể quản lý điều khiển các thành tố trong hệ thống quản lý thông qua hoạt động của các tổ chức thành viên trong hệ thống đó QLGD

có nhiệm vụ tạo ra và duy trì một môi trường thuận lợi để mỗi cá nhân có thể hoạt động đạt được hiệu quả cao trong quá trình đạt đến mục đích chung

1.2.2 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

Hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục được thực hiện bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12 trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 Ở bậc tiểu học được gọi là

hoạt động trải nghiệm, ở trung học cơ sở và THPT được gọi là hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp [3] Hoạt động thực tiễn được tiến hành song song với hoạt động dạy học; bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạy học

Tác giả Phạm Thanh Hoàn cho rằng: “Hoạt động trải nghiệm là những gì con

người đã kinh qua thực tế, từng biết, từng chịu” [16] Qua hoạt động này, học sinh

“Dựa trên sự huy động tổng hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục

khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực thành phần đặc thù của hoạt động này như: năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp, năng lực thích ứng với những biến động trong cuộc sống và các kỹ năng sống khác”

Hoạt động hướng nghiệp

Tác giả Nguyễn Thị Nghĩa định nghĩa: “Hướng nghiệp là hệ thống các biện

pháp giúp đỡ học sinh làm quen tìm hiểu nghề, lựa chọn, cân nhắc nghề nghiệp với nguyện vọng năng lực sở trường của mỗi người với nhu cầu và điều kiện thực tế khách quan của xã hội” [23] Làm tốt công tác hướng nghiệp sẽ giúp cho thanh niên

có cơ hội phát huy được năng lực, nâng cao được hiệu quả lao động, say mê sáng tạo trong nghề nghiệp Hướng nghiệp tốt sẽ giúp HS tránh thay đổi nghề nghiệp nhiều lần, hạn chế các hậu quả xấu do nghề nghiệp không phù hợp mang lại Từ đó, hướng nghiệp tạo ra ý nghĩa kinh tế, xã hội mạnh mẽ, sâu sắc

- Tác giả Nguyễn Thị Liên đưa ra khái niệm: “Hướng nghiệp là hệ thống các

biện pháp của nhà nước và của xã hội giúp con người lựa chọn và xác định vị trí nghề nghiệp của mình trong cuộc sống trên cơ sở kết hợp nguyện vọng của cá nhân với nhu cầu xã hội” [21] Khái niệm trên dù chưa xác định được các mối quan hệ

giữa các lực lượng tham gia vào công tác hướng nghiệp nhưng đã được hình thành

từ lí luận và thực tiễn của giáo dục nước ta

- Về mặt xã hội có thể hiểu: Hướng nghiệp là một hệ thống tác động của xã hội trên tất cả các lĩnh vực: giáo dục học, y học, xã hội học, kinh tế học Hướng nghiệp nhắm giúp cho thế hệ trẻ lựa chọn được nghề vừa phù hợp năng lực, nguyện

vọng, hứng thú và sở thích của bản thân, vừa đáp ứng được nhu cầu về nguồn nhân lực của các lĩnh vực sản xuất trong nền kinh tế

Tóm lại, công tác hướng nghiệp của toàn xã hội bao hàm công tác hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông Do đó, hướng nghiệp trong xã hội phải nhất quán với hướng nghiệp trong nhà trường Nhà trường của chúng ta có tính chất hướng nghiệp vì toàn bộ chương trình, nội dung, phương pháp, kế hoạch đào tạo, trang bị cơ sở vật chất, kĩ thuật của nhà trường đều thống nhất và thể hiện tinh thần hướng nghiệp Trong quá trình được đào tạo ở trường phổ thông, học sinh dưới những tác động của hoạt động hướng nghiệp sẽ được chuẩn bị sẵn sàng để tham gia lao động sản xuất chuyên nghiệp sau khi tốt nghiệp phổ thông

1.2.3 Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

Mọi cán bộ quản lý giáo dục đều phải thực hiện quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo hướng phối hợp giữa ĐTN cộng sản HCM trong nhà trường vì đó là một bộ phận tất yếu của nhiệm vụ quản lý giáo dục Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hệ thống những tác động có chủ đích, có định hướng, có kế hoạch của cán bộ quản lí giáo dục Hoạt động trải nghiệm nhằm hỗ trợ mọi cá nhân chọn lựa và phát triển chuyên môn nghề nghiệp phù hợp nhất với khả năng của họ

1.2.4 Lực lượng xã hội

Lực lượng xã hội là các tổ chức, nhóm cộng đồng và cá nhân có khả năng tham gia hỗ trợ và phối hợp trong quá trình giáo dục Những lực lượng này bao gồm, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ, hội phụ huynh và các cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng địa phương Vai trò của lực lượng xã hội thể hiện qua việc cung cấp nguồn lực, kinh nghiệm thực tiễn, cũng như tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận với các hoạt động đa dạng nhằm phát triển năng lực và phẩm chất

Trong đó, các doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ các chương trình tham quan thực tế, mang lại cơ hội để học sinh tiếp cận môi trường làm việc và tìm hiểu yêu cầu cụ thể của thị trường lao động Tương tự, các tổ chức phi chính phủ tổ chức các hoạt động hướng nghiệp, kỹ năng sống, hoặc các chương trình hỗ trợ giáo

dục cộng đồng, nhằm giúp học sinh phát triển các kỹ năng mềm cần thiết Hội phụ huynh, với vai trò cầu nối giữa gia đình và nhà trường, không chỉ hỗ trợ về mặt vật chất mà còn góp phần đảm bảo sự tham gia đồng bộ của học sinh trong các hoạt động giáo dục

1.3 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại các trường THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

1.3.1 Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và yêu cầu đối với Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS

1.3.1.1 Mục tiêu đổi mới Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đối với hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp

- Mục tiêu chung

Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp; đồng thời góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung quy định trong Chương trình tổng thể

Hoạt động trải nghiệm và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh khám phá bản thân và thế giới xung quanh, phát triển đời sống tâm hồn phong phú, biết rung cảm trước cái đẹp của thiên nhiên và tình người, có quan niệm sống và ứng xử đúng đắn, đồng thời bồi dưỡng cho học sinh tình yêu đối với quê hương, đất nước, ý thức về cội nguồn và bản sắc của dân tộc để góp phần giữ gìn, phát triển các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam trong một thế giới hội nhập

- Mục tiêu cấp trung học cơ sở

Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh củng cố thói quen tích cực, nền nếp trong học tập và sinh hoạt, hành vi giao tiếp ứng xử có văn hoá và tập trung hơn vào phát triển trách nhiệm cá nhân: trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, cộng đồng; hình thành các giá trị của cá nhân theo chuẩn mực chung của xã hội; hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong cuộc sống; biết

tổ chức công việc một cách khoa học; có hứng thú, hiểu biết về một số lĩnh vực nghề nghiệp, có ý thức rèn luyện những phẩm chất cần thiết của người lao động và

lập được kế hoạch học tập, rèn luyện phù hợp với định hướng nghề nghiệp khi kết thúc giai đoạn giáo dục cơ bản

1.3.1.2 Phẩm chất năng lực của học sinh Trung học cơ sở cần đạt thông qua hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018

Yêu cầu về phẩm chất cần hình thành trong hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp THCS gồm:

Yêu nước: vốn là truyền thống lâu đời của dân tộc ta, được hình thành và vun đắp qua các thời kì dựng nước và giữ nước Lòng yêu nước bắt nguồn từ tình yêu thiên nhiên, yêu làng xóm, yêu di sản, yêu người dân đất nước mình; có lòng tự hào

và bảo vệ những tình cảm thiêng liêng đó

Nhân ái: là biết yêu thương con người; biết yêu cái đẹp, yêu cái thiện; biết tôn trọng sự khác biệt; biết cảm thông, độ lượng và sẵn lòng giúp đỡ người khác

Chăm chỉ: chăm học, chăm làm, hăng say học hỏi và nhiệt tình tham gia hoạt động tập thể sẽ giúp HS rèn luyện, phát triển bản thân, đạt được những thành tựu trong công việc và cuộc sống

Trung thực: là ngay thẳng, thật thà, luôn đứng về lẽ phải Một người không trung thực vẫn là kẻ vô dụng dù có giỏi đến đâu Vì thế, giáo dục có nhiệm vụ rèn luyện cho HS tính ngay thẳng, thật thà, biết đứng ra bảo vệ lẽ phải ngay từ khi nhỏ Trách nhiệm: là việc phải làm và ý thức với những việc làm đó Con người sẽ trưởng thành khi có trách nhiệm với những việc mình làm, biết cống hiến nhằm làm cho xã hội giàu đẹp hơn

Yêu cầu về năng lực cần hình thành trong hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở cấp THCS gồm:

Chương trình giáo dục phổ thông mới cũng chỉ rõ 10 năng lực thiết yếu cần hình thành và phát triển cho HS để từ đó huy động và vận dụng tối đa khả năng của

HS vào thực tiễn 10 năng lực thiết yếu sẽ được chia thành 2 nhóm đó là: năng lực chung và năng lực chuyên môn

Năng lực chung được hiểu là những năng lực thiết yếu hoặc cốt lõi, cơ bản, làm nền tảng cho mọi hoạt động của con người trong lao động nghề nghiệp và cuộc

sống Năng lực chung được hình thành và phát triển dựa trên bản năng di truyền của con người, quá trình giáo dục và trải nghiệm trong cuộc sống Năng lực chung có thể đáp ứng yêu cầu của nhiều loại hình hoạt động khác nhau Các năng lực chung giúp HS phát triển được qui định trong chương trình giáo dục phổ thông quốc gia là: Tự chủ và tự học; Giải quyết vấn đề theo nhiều cách khác nhau một cách sáng tạo và triệt để; Kỹ năng giao tiếp và hợp tác nhóm với các thành viên khác

Năng lực chuyên môn chính là những năng lực được hình thành và phát triển theo định hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại hình hoạt động, công việc hoặc tình huống, môi trường đặc thù, cần thiết cho những hoạt động chuyên biệt, đáp ứng yêu cầu hạn hẹp hơn của một hoạt động trên cơ sở các năng lực chung Năng lực chuyên môn có thể hiểu là năng khiếu, giúp các em khám phá và phát huy những thế mạnh của bản thân mình nhiều hơn Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, các năng lực chuyên môn được rèn luyện và phát triển là: Ngôn ngữ; Tính toán; Tin học; Thể chất; Thẩm mỹ; Công nghệ; Tìm hiểu tự nhiên và xã hội Năm phẩm chất và mười năng lực mà chương trình giáo dục phổ thông mới chú trọng hình thành và phát triển cho học sinh sẽ giúp cho các em được phát triển toàn diện hơn

1.3.1.3 Yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đối với giáo viên thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong trường THCS

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã đặt ra những yêu cầu cụ thể và quan trọng đối với giáo viên trong việc thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở trường THCS Những yêu cầu này nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục và

sự phát triển toàn diện của học sinh

Giáo viên cần nắm vững mục tiêu, nội dung, và phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo quy định của chương trình Họ phải hiểu rõ các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh thông qua các hoạt động này, đặc biệt là năng lực thích ứng với cuộc sống, năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp

Giáo viên có khả năng xây dựng kế hoạch giáo dục cho hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp phù hợp với điều kiện nhà trường và đặc điểm của học sinh Kế hoạch này phải đảm bảo tính liên tục, tích hợp và phát triển từ lớp 6 đến lớp 9, với

các chủ đề và nội dung phù hợp với từng khối lớp

Một yêu cầu quan trọng là giáo viên có khả năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm đa dạng và phong phú Các hình thức tổ chức có thể bao gồm sinh hoạt dưới

cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động giáo dục theo chủ đề, diễn đàn, giao lưu, hội thảo, cắm trại, tham quan, thực địa, các hoạt động xã hội, hoạt động phục vụ cộng đồng Giáo viên cần biết cách lựa chọn và kết hợp các hình thức tổ chức phù hợp với từng nội dung và mục tiêu cụ thể

Chương trình yêu cầu giáo viên phải có kỹ năng hướng dẫn học sinh trong quá trình tham gia các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp Họ cần biết cách khuyến khích học sinh chủ động, tích cực tham gia vào quá trình chuẩn bị, thực hiện và đánh giá các hoạt động Giáo viên cũng cần có khả năng tư vấn, hỗ trợ học sinh trong việc khám phá sở thích, năng lực của bản thân và tìm hiểu về các ngành nghề Giáo viên có khả năng đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của học sinh Họ cần biết cách sử dụng các phương pháp đánh giá đa dạng như quan sát, đánh giá qua hồ sơ học tập, đánh giá sản phẩm hoạt động, tự đánh giá của học sinh Việc đánh giá cần đảm bảo tính toàn diện, bao quát được cả quá trình và kết quả hoạt động của học sinh

Ngoài ra, giáo viên cần có khả năng phối hợp với các bên liên quan như gia đình học sinh, các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, và các tổ chức xã hội trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp Điều này đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng giao tiếp, đàm phán và xây dựng mối quan hệ hợp tác hiệu quả

Yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đối với giáo viên thực hiện hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở trường THCS là toàn diện và đòi hỏi sự

nỗ lực không ngừng của đội ngũ giáo viên Việc đáp ứng những yêu cầu trên góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, giúp học sinh phát triển toàn diện và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai của mình

1.3.2 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

1.3.2.1 Mục tiêu hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng

phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

Mục tiêu quan trọng nhất là tạo ra một môi trường học tập đa dạng và phong phú, giúp học sinh THCS có cơ hội trải nghiệm thực tế và khám phá tiềm năng của bản thân Thông qua sự phối hợp giữa Đoàn Thanh niên và các lực lượng xã hội, học sinh sẽ được tiếp cận với nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, từ đó

mở rộng tầm nhìn và hiểu biết của mình về thế giới xung quanh

Phát triển kỹ năng mềm và năng lực thực hành cho học sinh Các hoạt động trải nghiệm được tổ chức sẽ tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, và tư duy sáng tạo Những kỹ năng này không chỉ cần thiết trong học tập mà còn rất quan trọng cho sự phát triển nghề nghiệp trong tương lai Giúp học sinh THCS có cái nhìn tổng quan và thực tế về thế giới nghề nghiệp Thông qua sự tham gia của các lực lượng xã hội như doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ, và các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực, học sinh sẽ được tiếp xúc trực tiếp với nhiều ngành nghề khác nhau Điều này giúp các em có thông tin đầy đủ và chính xác hơn để đưa ra quyết định về hướng đi tương lai của mình

Bên cạnh đó, phát triển ý thức công dân và tinh thần trách nhiệm xã hội cho học sinh Các hoạt động tình nguyện, công tác xã hội được tổ chức sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong cộng đồng, từ đó hình thành nên những giá trị đạo đức và lối sống tích cực

Tăng cường sự kết nối giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong quá trình giáo dục và định hướng nghề nghiệp cho học sinh Sự phối hợp này sẽ tạo ra một mạng lưới hỗ trợ toàn diện, giúp học sinh có được sự hỗ trợ và định hướng từ nhiều phía, đảm bảo quá trình phát triển của các em được diễn ra một cách hài hòa và hiệu quả Mục tiêu dài hạn của hoạt động này là góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước Bằng cách định hướng nghề nghiệp sớm và hiệu quả, chương trình này sẽ giúp học sinh THCS có thể lựa chọn con đường phù hợp với năng lực và sở thích của mình, từ đó phát huy tối đa tiềm năng và đóng góp tích cực cho sự phát triển của xã hội trong tương lai

Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã

hội là một chiến lược giáo dục toàn diện, nhằm phát triển đồng bộ các kỹ năng, kiến thức và phẩm chất cần thiết cho học sinh Thông qua việc tạo ra môi trường học tập

đa dạng, phát triển kỹ năng mềm, cung cấp thông tin nghề nghiệp, hình thành ý thức công dân, tăng cường kết nối giáo dục và định hướng nghề nghiệp, chương trình này hướng tới việc chuẩn bị tốt nhất cho thế hệ trẻ bước vào tương lai, đồng thời góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước

1.3.2.2 Nội dung của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh THCS theo hướng phối hợp giữa đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với các lực lượng xã hội

Tổ chức các buổi tham quan, trải nghiệm thực tế tại các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức Đoàn Thanh niên sẽ phối hợp với các đơn vị này để tạo điều kiện cho học sinh THCS được tham quan môi trường làm việc thực tế, tìm hiểu về quy trình sản xuất, kinh doanh và các vị trí công việc khác nhau Điều này giúp học sinh có cái nhìn cụ thể và thực tế về các ngành nghề, từ đó hình thành ý thức về nghề nghiệp tương lai

Tổ chức các buổi gặp gỡ, giao lưu với các chuyên gia, người thành đạt trong nhiều lĩnh vực khác nhau Đây là cơ hội để học sinh được lắng nghe những chia sẻ

về kinh nghiệm nghề nghiệp, con đường phát triển sự nghiệp, cũng như những thách thức và cơ hội trong từng ngành nghề Những buổi giao lưu này không chỉ cung cấp thông tin mà còn truyền cảm hứng cho học sinh, giúp các em định hình được mục tiêu và động lực cho tương lai

Tổ chức các hoạt động tình nguyện và công tác xã hội Đoàn Thanh niên phối hợp với các tổ chức phi chính phủ, các đơn vị từ thiện để tạo cơ hội cho học sinh tham gia vào các hoạt động cộng đồng Thông qua việc tham gia các hoạt động như bảo vệ môi trường, chăm sóc người già, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, học sinh sẽ phát triển ý thức trách nhiệm xã hội và kỹ năng làm việc nhóm

Tổ chức các hội thảo, workshop về kỹ năng mềm và định hướng nghề nghiệp Nội dung của các buổi hội thảo này sẽ tập trung vào việc phát triển các kỹ năng như giao tiếp, thuyết trình, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề Bên cạnh đó, học sinh