Bài Giảng QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG ( combo full slides 3 chương )

QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC

VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN

VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TN&MT

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG QLNN VỀ TÀI

NGUYÊN&MT

CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA

CƠ QUAN QLNN VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ

NHÀ NƯỚC VỀ TN&MT 1.1 Quản lí

1.1.1 Khái niệm quản lí

1.3 Quản lí nhà nước về tài nguyên và môi trường

1.3.1 Khái niệm QLNN về TN&MT

1.3.1.1 Quản lí môi trường

a Khái niệm

“Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh

tế - xã hội quốc gia”

b Cơ sở Quản lý môi trường

* Cơ sở triết học của quản lý môi trường

* Cơ sở khoa học – kỹ thuật – công nghệ của quản lý MT

* Cơ sở kinh tế của quản lý môi trường.

* Cơ sở luật pháp cho Quản lý môi trường.

1.3 Quản lí nhà nước về tài nguyên và môi trường

1.3.1 Khái niệm QLNN về TN&MT

1.3.1.2 Quản lí NN về TN&MT

a Khái niệm

“ Quản lý Nhà nước về TN&MT là xác định rõ chủ thể là nhà

nước bằng chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn của mình đưa

ra các biện pháp, luật pháp, chính sáh KT, kĩ thuật, XH thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng MTS Và phát triển bền vững KT –

XH quốc gia” [2]

b Tính tất yếu khách quan của QLNN về TN&MT

* Vấn đề ngoại ứng và hàng hoá công cộng

* Sở hữu Nhà nước về tài nguyên và môi trường

* Những bài học của các quốc gia trên thế giới

* Thực trạng và những thách thức đối với MT toàn cầu và

ở Việt nam

1.3.2 Mục tiêu QLNN về TN&MT

Khắc phục và phòng chống suy thoái MT 1

Hoàn chỉnh hệ thống văn bản pháp luật về BVMT 2

Tăng cường công tác QLNN về TN&MT từ TW đến địa phương

3

Phát triển KT – XH theo các nguyên tắc PTBV của Hội nghị RI-O

4

1.3.3 Nguyên tắc QLNN về TN&MT (Đọc NCHLQLNN về MT)

Đảm bảo tính hệ thống 1

Đảm bảo tính tổng hợp 2

Đảm bảo tập trung dân chủ

1.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu lực QLNN về TN&MT

Hệ thống văn bản QPPL về TN&MT 1

Hệ thống chế tài xử phạt các hành vi VPPL về TN&MT 2

Nhận thức về BVTN&MT 3

Các nhân tố khác 4

1.3.5 Công cụ QLNN về TN&MT

1.3.5.1 Khái niệm

“Công cụ QLNN về TN&MT là các biện pháp hành động thực hiện công tác quản lí TN&MT của Nhà nước, các tổ chức khoc học và SX Mỗi một công cụ có một chức năng

và phạm vi tác động nhất định, liên kết và hổ trợ lẫn

nhau”

1.3.5.2 Đặc trưng chủ yếu của công cụ quản lí TN&MT

Là tổng hợp các biện pháp hoạt động về luật phát, chính sách, kinh tế, KT, XH nhằm bảo vệ MT và PTBV KT - XH

3

Các tổ chức nhà nước, địa phương có thể lựa chọn một nhóm ông cụ thích hợp cho tứng hoạt động BVMT cụ thể

4

1.3.5.3 Phân loại công cụ QLNN về TN&MT

GIS, mô hình hóa, kiểm toán MT, Quan trắc MT

Luật pháp, chính sách

Quy định, hành chính, xử phạt, kinh tế

Thuế, phí

Văn bản luật, dưới

luật

Xử lí chất thải, Kiểm toán MT, Quan trắc MT

1.3.5.4 Các công cụ cơ bản của QLNN về TN&MT

2014, Luật TN nước, Luật TN khoáng sản, Luật phát triển

và BV rừng,Luật Đất đai, Luật di sản, Luật hình sự 2009 quy định tội phạm MT,…)

Chính sách và chiến lược BVMT

Quy hoạch, kế hoạch hóa công tác MT

Thanh tra và kiểm tra MT

VN kí năm 1989

VN kí năm 1994

VN kí năm 1995 VN kí năm 1994

Tại sao nói

Ưu điểm và nhược điểm của công cụ này? Thực trạng

thực thi công cụ pháp lí ở nước ta

Công cụ kinh tế trong QLTNMT

Định nghĩa: Có nhiều quan niệm dưới dạng đặc trưng cơ bản sau:

* CCKT là phương tiện chính sách có tác động làm thay đổi chi phí

và lợi ích của những hoạt động kinh tế thường xuyên tác động tới

MT, nhằm mục đích tăng cường ý thức trách nhiệm trước việc gây

ra sự hủy hoại MT

* CCKT tạo nên sực mạnh thị trường để đề ra các quyết định

nhằm đạt tới mục tiêu MT, từ đó có cách ứng xử hiệu quả chi phí cho BVMT

* CCKT đơn giản là việc Chính phủ có thể thay đổi hành vi ứng xử của mọi người thông qua việc lựa chọnnhững phương thức kinh

tế khác nhau hoặc giảm thiểu chi phí trên thị trường nhằm mục tiêu MT

* CCKT là biện pháp cung cấp tín những hiệu thị trường để giúp cho những người ra quyết định ghi nhận hậu quả MT trong việc lựa chọn của họ”

Công cụ kinh tế trong QLTNMT

Đặc điểm của CCKT:

* CCKT hoạt động thông qua cơ chế giá cả trên thị trường

Có chức năng nâng cao giá cả các hành động làm tổn hại đến

MT hoặc hạ giá các hành động BVMT xuống

* CCKT tạo ra khả năng lựa chọn cho các tổ chức và cá nhân hành động sao cho phù hợp với điêu kiện của họ

Nguyên tắc thực hiện CCKT

* Người gây ô nhiễm phải trả tiền

* Người hưởng lợi phải trả tiền

Phân loại CCKT:

* Theo Opshoor và Vos qua thống kê ở 6 nước có nền KT thị trường PT(Ý, Thụy Điển, Mỹ, Pháp, Đức, Hà Lan) cho thấy 85 loại CCKT đang được áp dụng trong QLTNMT

* CCKT dựa trên quyền sử dụng TN&MT (giao quyền sử

dụng, địa tô…); thuế, phí, lệ phí TN&MT; các công cụ tạo ra thị trường (Côta ô nhiễm, cơ chế phát triển sạch, mua bán phát thải…); các định chế và tín dụng MT (quỹ MT, các khoản trợ cấp MT, kí quỹ và hoàn trả, khuyến khích và cưỡng chế thi hành…); công cụ thương mại (quy định xuất nhập nhãn ST) đến bù thiệt hại MT và ngân sách)

Phân loại CCKT:

* Theo Opshoor và Vos qua thống kê ở 6 nước có nền KT thị trường PT(Ý, Thụy Điển, Mỹ, Pháp, Đức, Hà Lan) cho thấy 85 loại CCKT đang được áp dụng trong QLTNMT

•CCKT dựa trên quyền sử dụng TN&MT (giao quyền sử dụng, địa tô…); thuế, phí, lệ phí TN&MT; các công cụ tạo ra thị

trường (Côta ô nhiễm, cơ chế phát triển sạch, mua bán phát thải…); các định chế và tín dụng MT (quỹ MT, các khoản trợ cấp MT, kí quỹ và hoàn trả, khuyến khích và cưỡng chế thi hành…); công cụ thương mại (quy định xuất nhập nhãn ST) đến bù thiệt hại MT và ngân sách)

Có 2 nhóm: Các CCKT cho QL nguồn TN

Các CCKT cho kiểm soát ô nhiễm

Ưu và nhược điểm của CCKT:

• Khuyến khích nhiều hơn cho việc đổi mới

• Khả năng tiếp cận và xử lí thông tin tốt hơn

• Tăng hiệu quả sử dụng nguồn TN&MT

• Hành động nhanh chonhs và hiệu quả

* Nhược điểm:

• Tác động của CCKT đến chất lượng nguồn TN &MT khó dự đoán được

• CCKT chỉ đóng vai trò bổ sung và góp phần cho việc hoàn thành mục tiêu của CS Cần nhièu sự hổ trợ khác từ phía Chính phủ

• Các kích thích về KT, nhìn chung trong mọi trường hợp không tạo ra được các kết quả lớn và không phải trong trường hợp nào người dân cũng ủng hộ

CÔNG CỤ KINH TẾ

CÔNG CỤ KINH TẾ

Thuế môi trường Phí môi trường

Đối tượng tính thuế

chủ yếu Lượng sản phẩm của doanh nghiệp hoặc doanh thu do

bán sản phẩm

Lượng chất ô nhiễm độc hại

có thể xử lí được thải ra MT

Chức năng Nguồn thu chung của ngân

sách nhà nước điều tiết các hoạt động có ảnh hưởng đến MT và kiểm soát ô nhiễm

Nguốn thu chung của ngân sách nhà nước dùng cho lĩnh vực BVMT

Mục đích Buộc người gây ô nhiễm

phải trả tiền Buộc doanh nghiệp và người gây ô nhiểm phải xử lí chất

thải hoặc hạn chế sử dụng làm ảnh hưởng tới MT

Cơ chế phát triển sạch – CDM, là 1 cơ chế tài chính kĩ thuật có tác động giảm thiểu lượng phát thải nhà kính cao được đề xuất trên cơ sở Nghj định thư Kyoto

Theo cơ chế phát triển sạch các quốc gia phát triển có mức phát thải khí nhà kinh cao (6 loại: CO2, CH4, N2O, CFC, PFC, SF6) có quyền đầu tư kinh phí và công nghệ vào các nước đang phát triển để giảm thiểu các loại khí nói trên và được quyền mua bán lượng khí nhà kính giảm thiểu được trên thị trường thế giới và quốc gia mình

Khuyến khích về thuế bao gồm ưu đãi thuế, khấu hao nhanh các khoản đầu tư thiết bị giảm thải và xử lí ô nhiễm (miễn thuế, áp dụng cho các doanh nghiệp có công nghề SX ít thải ra MT

Các doang nghiệp trước khi đầu tư phải đặt cọc ngân hàng một khoản tiền nào đó để đảm bảo thực hiện nghĩa

vụ BVMT hoặc xử lí các sự cố MT

Ở một số nước côgn cụ này được áp dụng đối với người tiêu dùng (yêu cầu đặt cọc một khoản tiền nhất định cho các cơ sở tái chế hoặc xử lí các loại bao bì, VL độc hại)

Nhãn sinh thái

tổ chứcđộc lập với các bên nói trên (bên thứ 3)

NST kiểu 2: NST tự công bố, do các nhà SX, nhà nhập khẩu và nhà phân phối đưa ra, dựa trên những chứng cứ

và kết quả tự đánh giá hoặc được đánh giá bởi các bên liên quan khác theo yêu cầu của họ

NST kiểu 3: NST tự nguyện, là NST của các doanh nghiệp

SX và cung ứng cho người tiêu dùng theo chương trình

tự nguyện của ngành KT và các tổ chức KT đề xuất

Quỹ môi trường

1.4 Quản lý NN về TN&MT nhằm phục vụ PTBV

1.4.1 Phát triển bền vững (đọc tài liệu)

1.4.2 Quản lý tài nguyên và môi trường nhằm phục vụ phát triển bền vững

* Sử dụng hợp lí TN& tính bền vững

* Duy trì đa dạng sinh học và tính bền vững

* Phương thức tiêu thụ trong PTBV

* Vai trò của KHCN trong PTBV

* Các nhóm mục tiêu khác trong PTBV

Chương 2: NỘI DUNG QLNN VỀ TÀI NGUYÊN&MT 2.1 Nội dung cơ bản của QLNN về tài nguyên

Điều tra nguồn tài nguyên quốc gia, xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch quản lý sử dụng.

2.1 Nội dung cơ bản của QLNN về MT

Ban hành và TC thực hiện các VBQPPL về BVMT, ban hành H.thống TCMT.

2.3 Công tác thanh tra của cơ quan QLNN về TN&MT

Cơ quan QLNN về TN&MT thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về TN&MT

4

Tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại

5

Chương 3: HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA CƠ QUAN QLNN VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

Bộ máy tổ chức QLNN về TN&MT của TPHCM

Chương 3: HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA CƠ QUAN QLNN VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

3.1 Sơ lược về công tác quản lí nhà nước về tài nguyên và môi trường của nhà nước ta

3.2 Hệ thống tổ chức của cơ quan QLNN về TN&MT

3.2.1.Trách nhiệm của các cơ quan trung ương:

1 Bộ Tài nguyên và Môi trường:

2 Bộ Kế hoạch và Đầu tư

3 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Chương 3: HỆ THỐNG TỔ CHỨC CỦA CƠ QUAN QLNN VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

3.2.2 Cơ quan chuyên môn về bảo vệ môi trường

1 Ở Bộ Tài nguyên và Môi trường:

- Vụ Môi trường

- Vụ Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường

- Cục Bảo vệ môi trường

2 Ở các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc CP

- Thành lập tổ chức, bộ phận chuyên môn về BVMT

- Thành lập mới

- Trên cơ sở tổ chức cũ bổ sung chức năng BVMT

3.2.3 Trách nhiệm của UBND cấp tỉnh về BVMT

- Ban hành theo thẩm quyền quy định, chính sách, chương trình, kế hoạch BVMT

- Chỉ đạo, tổ chức thực hiện kế hoạch, chương trình BVMT

- Chỉ đạo XD, quản lý hệ thống quan trắc MT ở địa phương

- Định kỳ đánh giá hiện trạng môi trường

- Thẩm định, phê duyệt báo cáo ĐTM thuộc thẩm quyền

- Tuyên truyền, giáo dục pháp luật về BVMT

- Chỉ đạo công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi pham hành chính, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về MT

- Phối hợp giải quyết các vấn đề môi trường liên tỉnh

=> Cơ quan chuyên môn: Sở Tài nguyên và Môi trường

3.2.4 Trách nhiệm của UBND cấp huyện về BVMT

- Ban hành theo thẩm quyền quy định, chính sách, chương

trình, kế hoạch BVMT

- Chỉ đạo, tổ chức thực hiện kế hoạch, chương trình BVMT

- Tổ chức đăng ký và kiểm tra việc thực hiện cam kết BVMT

- Tuyên truyền, giáo dục pháp luật BVMT

- Chỉ đạo kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm pháp luật BVMT, giải quyết khiếu nại, tranh chấp, tố cáo về MT

- Phối hợp với UBND huyện liên quan giải quyết các vấn đề môi trường liên huyện

- Thực hiện nhiệm vụ QLNN theo uỷ quyền của UBND cấp tỉnh

- Chỉ đạo công tác QLNN về BVMT của UBND cấp xã

ÞCơ quan chuyên môn: Phòng Tài nguyên và Môi trường

3.2.5 Trách nhiệm của UBND cấp xã về BVMT

- Chỉ đạo xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch BVMT, giữ gìn VSMT trên địa bàn; vận động nhân dân xây dựng

hương ước, quy định BVMT; hướng dẫn đưa tiêu chí

BVMT vào việc đánh giá thôn, làng, bản, ấp, gia đình văn hoá

- Kiểm tra việc thực hiện PL BVMT của hộ GĐ, cá nhân

- Phát hiện, xử lý theo thẩm quyền các hành vi VPPL về

BVMT

- Hoà giải các tranh chấp môi trường trên địa bàn

- Quản lý hoạt động của thôn, làng, bản, ấp và tổ tự quản

về BVMT

ÞCó cán bộ phụ trách về BVMT

3.2.6 Trách nhiệm của Khu SX, KD, dịch vụ về BVMT

1 Trách nhiệm: thực hiện đúng và đầy đủ quy định pháp luật về bảo vệ môi trường

2 Tổ chức hoặc bộ phận chuyên môn về BVMT

3.2.7 Trách nhiệm của Cơ sở SX, KD, dịch vụ về BVMT

1 Trách nhiệm: thực hiện đúng và đầy đủ quy định pháp luật về bảo vệ môi trường

2 Cán bộ chuyên môn về bảo vệ môi trường

3.3 Xã hội hóa và sự tham gia của cộng đồng trong quản lí tài nguyên và môi trường

3.3.1 Xã hội hóa trong quản lí TN&MT

a Một số khái niệm cơ bản về XHH

* Khu vực tư nhân trong nền kinh tế nước ta

* Lợi ích của XHH

* XHH đem lại sự cạnh tranh

* Hoàn thiện thể chế XHH cung ứng dịch vụ MT

3.3.1 Xã hội hóa trong quản lí TN&MT

b Hiệu quả của công tác XHH

* Hiệu quả của sự cạnh tranh

* Hiệu quả từ khu vực tham gia của khu vực tư nhân + Cổ phần hóa

+ Các hình thức tư nhân tham gia khác

3.3.2 Khái niệm về cộng đồng và sự tham gia của cộng đồng trong công tác QLTN&MT

a Cộng đồng và sự tham gia của cộng đồng

* Khái niệm về cộng đồng

* Khái niệm về sự tham gia của cộng đồng

+ Mục tiêu sự tham gia của cộng đồng

+ Phát triển sự tham gia của cộng đồng

+ Xác định các yêu cầu cần thiết cho việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng

+ Các yếu tố đảm bảo sự tham gia bền vững của cộng đồng + Hạn chế của sự tham gia của cộng đồng

+ Các hình thức tham gia của cộng đồng

+ Các phạm vi tham gia của cộng đồng

* Các giai đoạn tham gia của cộng đồng

3.3.2 Khái niệm về cộng đồng và sự tham gia của cộng đồng trong công tác QLTN&MT

3.4 Một số kinh nghiệm trong công tác QLNN về TN&MT của các nước trên thế giới

(Đọc cuốn “nâng cao hiệu lực QLNN về MT” tr 50 đến 76)

3.4.1 Kinh nghiệm của Hàn Quốc

3.4.2 Kinh nghiệm của Trung Quốc

3.4.3 Kinh nghiệm của Xingapo

3.4.4 Kinh nghiệm của Malaixia

3.4.5 Kinh nghiệm của Philippin

3.4.6 Kinh nghiệm của Hoa Kì

3.4.7 Kinh nghiệm của Inđônêxia

3.4.8 Kinh nghiệm của Nhật Bản

3.4.9 Kinh nghiệm của Trung Quốc