Báo cáo bài tập nhóm chuyên Đề giá xăng dầu và Điều tiết giá xăng dầu

Việc tăng giá xăng liên tục trongnhững năm gần đây tác động rất nhiều đến nền kinh tế, ảnh hưởng đến nhiềuhoạt động sản xuất kinh doanh, bộc lộ nhiều “vấn đề” trong thị trường xăng dầuvố

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

VIỆN KINH TẾ BƯU ĐIỆN

BÁO CÁO BÀI TẬP NHÓM

CHUYÊN ĐỀ GIÁ XĂNG DẦU VÀ ĐIỀU TIẾT GIÁ XĂNG DẦU

Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Bùi Xuân Phong Nhóm lớp: 04

Mục Lục

Mục Lục 2

BẢNG PHÂN CHIA CÔNG VIỆC 3

I Đặt vấn đề 4

II Thực trạng xăng dầu hiện nay 5

1 Giá xăng dầu hiện nay 7

2 Giá cơ sở xăng dầu là gì? 7

III Sự ảnh hưởng của xăng dầu 8

1 Ảnh hưởng đến nền kinh tế 8

2 Ảnh hưởng đến doanh nghiệp 8

3 Ảnh hưởng đến đời sống của người dân 9

4 Giải pháp khắc phục một số vấn đề sau: 10

IV Yếu tố tác động đến mức giá xăng dầu trong nước 11

1 Tác động dịch bệnh 12

2 Tác động của chính sách tỷ giá đến giá xăng dầu 12

3 Tác động của lạm phát lên giá xăng dầu 13

4 Giải pháp 13

Một là, chú trọng bảo đảm nguồn cung thông qua 13

V Điều tiết giá xăng dầu 15

1 Điều tiết giá xăng dầu là gì? 15

2 Cách điều tiết giá xăng dầu 15

3 Cách điều tiết giá xăng dầu ở Việt Nam 16

4 Thuế phí 17

5 Quỹ Bình Ổn Giá Xăng Dầu 19

6 Đánh giá khả năng điều tiết giá xăng dầu ở Việt Nam hiện nay 24

NGUỒN THAM KHẢO 26

BẢNG PHÂN CHIA CÔNG VIỆC

5 Tổng hợp word +

thuyết trình

GIÁ XĂNG DẦU HIỆN TẠI

I Đặt vấn đề

Có thể dễ nhận thấy 1 thực tế tất cả ngành trong nền kinh tế đều chịu sự ảnhhưởng của giá xăng dầu Khi giá xăng dầu biến động, chắc chắn giá cả của các mặthàng khác cũng biến động theo từ đó tác động đến tính ổn định của nền kinh tế vàđặc biệt là tác động trực tiếp đến đời sống của người dân

Trong những năm gần đây, giá dầu thô thế giới tăng 1 cách nhanh chóng kéotheo giá xăng dầu trong nước cũng tăng theo Việc tăng giá xăng liên tục trongnhững năm gần đây tác động rất nhiều đến nền kinh tế, ảnh hưởng đến nhiềuhoạt động sản xuất kinh doanh, bộc lộ nhiều “vấn đề” trong thị trường xăng dầuvốn đã rất nhạy cảm như cơ chế quản lý của nhà nước, doanh nghiệp kinh doanhxăng dầu liên tục “đòi” tăng giá theo thị trường thế giới tuy nhiên lại k giảm theokhi giá trên thế giới giảm Chính sự bất ổn này đã gây rất nhiều bức xúc cho ngườitiêu dùng cũng như các doanh nghiệp tác động lớn đến nền kinh tế

Từ đầu năm 2022 đến nay, thị trường xăng dầu thế giới diễn biến phức tạp,nguồn cung không ổn định, giá biến động biên độ lớn đã ảnh hưởng mạnh đếnhoạt động của doanh nghiệp xăng dầu trong nước.Ngay những ngày đầu năm

2023, hiện tượng các cửa hàng xăng dầu ngừng hoạt động do thiếu nguồn cung táidiễn gây lo lắng cho người dân Thị trường xăng dầu vẫn tồn tại nhiều “vấn đề”

xuất phát từ những bất cập trong cơ chế quản lý, cần có giải pháp căn cơ để giảiquyết tận gốc vấn đề

 Đặt ra vấn đề cấp thiết: Cần bình ổn thị trường xăng dầu để góp phần tăngtrưởng kinh tế, phát triển kinh tế xã hội

II Thực trạng xăng dầu hiện nay

Báo cáo Triển vọng Năng lượng ngắn hạn tháng 3/2022 của Cơ quan Quản

lý Thông tin Năng lượng Mỹ - EIA (Hình 1) cho thấy, sản xuất và tiêu thụ dầu thôcủa thế giới năm 2019 tương đối cân bằng Từ tháng 1 đến 5/2020, đại dịchCOVID-19 khiến cho tiêu thụ xăng dầu của thế giới giảm rất mạnh, trong khi khaithác dầu thô cũng giảm theo nhưng không thể giảm quá mức nên lượng dầu thôphải đưa vào tồn trữ rất lớn (bình quân từ tháng 1 – 5/2020 thế giới phải đưa vàokho tồn trữ 6,85 triệu thùng/ngày, trong đó riêng tháng 4/2020 phải đưa vào khotồn trữ 17,13 triệu thùng/ngày)

Từ tháng 6/2020 đến nay, khi hoạt động phòng chống dịch COVID-19 củathế giới ngày càng có dấu hiệu tốt lên, kinh tế - xã hội dần được khôi phục, nhu cầutiêu thụ xăng dầu của thế giới cũng tăng theo, nhưng khai thác dầu thô lại khôngthể khôi phục ngay để đáp ứng kịp nhu cầu Do vậy, lượng dầu thô rút ra từ cáckho tồn trữ thường xuyên ở mức dương (chỉ có tháng 1/2021 là đưa được vào khotồn trữ 0,92 triệu thùng/ngày, tính bình quân từ tháng 6/2020 – 2/2022 thế giớirút ra từ kho tồn trữ 1,75 triệu thùng/ngày)

Đặc biệt, cuộc xung đột vũ trang giữa Nga với Ukraine diễn ra từ ngày24/02/2022 đã góp phần làm tình trạng mất cân đối cung – cầu dầu thô trên thếgiới càng nặng nề hơn Để phản đối các hoạt động quân sự của Nga tại Ukraine,nhiều quốc gia trên thế giới đã lên tiếng yêu cầu Nga rút quân khỏi Ukraine, một

số quốc gia (dẫn đầu là Mỹ, Liên minh châu Âu…) áp dụng nhiều lệnh trừng phạtnhằm làm suy yếu nền kinh tế Nga (trong đó có các biện pháp như: Mỹ và Anh cấmnhập khẩu dầu mỏ và các sản phẩm tinh chế từ Nga, loại 1 số ngân hàng Nga khỏi

hệ thống thanh toán SWIFT… khiến cho nhiều hoạt động giao thương giữa Nga vớicác quốc gia khác bị ngưng trệ) Nga là quốc gia khai thác và xuất khẩu dầu thô lớnthứ hai trên thế giới (cuối năm 2021 Nga khai thác 11,2 triệu thùng/ngày, xuấtkhẩu khoảng 7,0 triệu thùng /ngày) Các lệnh trừng phạt đối với Nga càng làm chocung - cầu năng lượng trên thế giới mất cân đối

Diễn biến cung – cầu dầu thô trên thị trường thế giới như vậy đã làm chogiá xăng dầu trên thị trường thế giới và ở Việt Nam biến động

Ba tháng đầu năm 2022, giá dầu trên thị trường thế giới tăng đột biến là bởitác động kép của nguồn cung dầu thiếu hụt so với nhu cầu và lo ngại trước cuộcxung đột vũ trang giữa Nga với Ukraine…

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, năm 2020 chênh lệch giữa tổng trích lập vớitổng sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu là 6.436 tỷ đồng (trong đó, trích lập là10.220 tỷ đồng, chi sử dụng là 3.784 tỷ đồng), tức là thực chất đã tính 6.436 tỷđồng này vào làm tăng thêm giá bán lẻ xăng dầu; trong khi đó, năm 2021 chênhlệch giữa tổng trích lập với tổng sử dụng Quỹ là (âm) -8.322 tỷ đồng, tức là thựcchất đã bù lỗ cho bán lẻ xăng dầu 8.322 tỷ đồng Hoạt động này đã làm cho tổng

số dư Quỹ Bình ổn giá xăng dầu vào đầu năm 2020 là 2.780 tỷ đồng, vào cuối năm

2020 tăng lên 9.235 tỷ đồng và vào cuối năm 2021 giảm xuống chỉ còn 899 tỷđồng, tức là năm 2021 đã sử dụng số tiền từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu số tiền là16.658 tỷ đồng (16.658 tỷ = 9.235 tỷ + 8.322 tỷ - 899 tỷ) nhằm kiềm chế tăng giáxăng dầu trong nước

1 Giá xăng dầu hiện nay

Giá bán lẻ xăng dầu trong nước ngày 25-3 cụ thể như sau:

(Giá xăng dầu hiện nay)

2 Giá cơ sở xăng dầu là gì?

Căn cứ khoản 9 Điều 3 Nghị định 83/2014/NĐ-CP (sửa đổi bởi khoản 2 Điều

1 Nghị định 95/2021/NĐ-CP) có quy định như sau:

Giá cơ sở được xác định dựa trên các yếu tố hình thành giá tổng hợp từ cácnguồn xăng dầu sản xuất trong nước, nhập khẩu; làm căn cứ để cơ quan nhà nướcxác định giá điều hành (giá cơ sở trừ (-) đi mức chi sử dụng Quỹ bình ổn giá), là căn

cứ cho việc quyết định giá bán lẻ xăng dầu trong nước (riêng dầu mazut là giá bánbuôn)

Theo đó, giá cơ sở xăng dầu là căn cứ để cơ quan quản lý nhà nước điềuhành, giá bán lẻ xăng dầu trong nước và được tính dựa trên các yếu tố hình thànhgiá tổng hợp từ các nguồn xăng dầu sản xuất trong nước, nhập khẩu

III Sự ảnh hưởng của xăng dầu

1 Ảnh hưởng đến nền kinh tế

Giá xăng dầu ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu, vì nó có tác động lớnđến các ngành công nghiệp và doanh nghiệp Khi giá xăng dầu tăng, các doanhnghiệp sẽ phải tăng giá cả sản phẩm để đối phó với chi phí vận hành và sản xuấttăng lên

2 Ảnh hưởng đến doanh nghiệp

Xăng dầu là yếu tố quan trọng trong đầu vào của phần lớn các doanhnghiệp nhất là các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, vận tải và khai thác thuỷ hảisản Khi xăng dầu tăng giá ảnh hưởng tới hàng loạt các mặt hàng cung ứng chohoạt động sản xuất kinh doanh cũng tăng giá theo ví dụ như tăng giá điện, hay chiphí vận tải dẫn đến việc tăng giá sản phẩm, dịch vụ

Giá xăng dầu tăng ảnh hưởng lớn nhất đến các doanh nghiệp vận tải đầutiên và trực tiếp là việc giá cước vận tải tăng Biểu hiện là các hãng taxi đồng loạttăng giá cước Các doanh nghiệp vận tải cũng trong cảnh lao đao do giá xăng dầucao Giá các loại vé xe, tàu dịch vụ vận tải liên tục tăng để đảm bảo doanh nghiệpkinh doanh không bị lỗ

Ngoài ra khi xăng dầu tăng giá thì giá các loại vật liệu xây dựng, xi măng, sắtthép cũng liên tục tăng gây ảnh hưởng lớn tới các doanh nghiệp xây dựng trong áplực phải hoàn thành công trình Xăng dầu tăng giá làm cho chi phí đầu vào của cácdoanh nghiệp tăng gây ảnh hưởng tới sản xuất và tăng giá thành sản phẩm làmcho giá cả các mặt hàng trên thị trường tăng gây lạm phát và sức ép tănglương Bên cạnh đó xăng dầu tăng giá cũng ảnh hưởng không nhỏ tới thị trườngchứng khoán và thị trường vàng

3 Ảnh hưởng đến đời sống của người dân

Hiện nay, xe gắn máy là phương tiện đi lại chủ yếu của hầu hết các hộ giađình Do đó giá bán lẻ xăng dầu tăng đồng nghĩa với việc phải chi tiêu nhiều hơncho sử dụng xe gắn máy trong quá trình đi lại.Việc giá xăng dầu cao và ngày càngtăng làm giảm mức sống của dân cư xuống dưới mức lẽ ra đã có thể đạt được dotổng tiêu dùng tăng lên tương đối so với thu nhập Hơn nữa mặt hàng xăng dầutương đối không co giãn so với giá- nghĩa là giá tăng nhưng người sử dụng phươngtiện vận tải cơ giới vẫn phải sử dụng do không có nhiên liệu khác thay thế Do vậykhi giá xăng dầu tăng thì người tiêu dùng ít có thu nhập hơn dùng để chỉ tiêu chohàng hoá khác.

Giá xăng dâu tăng cũng ảnh hưởng đến việc tăng giá gas và các loại dâudùng để đun nấu cũng “nóng” liên tục theo xu hướng của thị trường xăng dầu.Trong những năm gần đây giá gas đã tăng liên tục tác động rất lớn đến đời sốngcủa người dân nhất là người có thu nhập thấp ở thành thị do tăng giá gas và cácloại dầu đốt càng làm tăng gánh nặng chi tiêu nhất là trong thời điểm giá cả leothang, lạm phát và đồng tiền mất giá như hiện nay

Tóm lại, giá xăng dầu có tác động rất lớn đến đời sống con người và nềnkinh tế toàn cầu Các biện pháp hạn chế sử dụng xăng dầu và khuyến khích sửdụng các nguồn năng lượng tái tạo có thể giúp giảm thiểu ảnh hưởng của giá xăngdầu lên đời sống và môi trường.

Để giá bán lẻ xăng, dầu của Việt Nam vận hành đúng quy luật của cơ chế thịtrường, cần xem xét, xử lý

4 Giải pháp khắc phục một số vấn đề sau:

Về phương thức quản lý, điều hành giá:

 Phải tuân thủ theo đúng cơ chế quản lý giá của nền kinh tế thị trường

 Theo nguyên tắc quản lý giá, đối với doanh nghiệp kinh doanh những sảnphẩm độc quyền

 Căn cứ vào tình hình thực tiễn ở nước ta cần thiết thực hiện những biệnpháp để kiểm soát giá sản phẩm độc quyền

→ Nhà nước cần định “giá trần” làm căn cứ cho các doanh nghiệp kinhdoanh xăng, dầu thực hiện (Để thực hiện điều này, đòi hỏi cơ quan quản lý giá củaNhà nước phải có đội ngũ cán bộ có trình độ giỏi về nghiệp vụ kinh doanh xăng,dầu, về hạch toán kế toán, luôn theo sát diễn biến giá xăng, dầu thế giới, có khảnăng phân tích và dự báo,

Xây dựng đề án tạo sự cạnh tranh thật sự trên thị trường kinh doanh xăng, dầu ở nước ta:

 Bằng cách tổ chức lại các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu và kinh doanhxăng, dầu, để tạo ra các doanh nghiệp có năng lực, xóa dần sự khác biệt vềlợi thế hạ tầng kỹ thuật, vị trí kho, cảng và thị phần như hiện nay

 Đẩy mạnh tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp thu hút vốn, tăng khả năngcạnh tranh

Cần có sự kiểm tra, giám sát thường xuyên, chặt chẽ hoạt động của cácdoanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu.

 Kiểm tra chi phí các yếu tố cấu thành nên giá cơ sở, như giá nhập khẩu,

 Chi phí kinh doanh, định mức kinh tế kỹ thuật, …

Điều hành giá xăng, dầu trong bối cảnh giá xăng, dầu thế giới luôn biến động phức tạp:

 Cơ quan quản lý cần điều tiết linh hoạt, kịp thời các khoản thuế, phí, cáckhoản phải nộp khác,

 Để giảm áp lực tăng giá, thực hiện kiềm chế lạm phát, nâng cao khả năngcạnh tranh của doanh nghiệp,

 Cần được hình thành một hệ thống chính sách và công cụ kinh tế để pháthuy vai trò quản lý của Nhà nước và vai trò chủ kinh doanh của các doanhnghiệp

Xây dựng Quỹ BOG xăng, dầu:

 Cần có sự kiểm tra quản lý, sử dụng quỹ này chặt chẽ đi đôi với các biệnpháp

 Trong thời kỳ giá thế giới tăng cao không nên thu vào quỹ này

Thành lập bộ phận có năng lực theo dõi sát sao diễn biến giá xăng, dầu thế giới Phân tích, dự báo ngắn , trung và dài hạn giá xăng, dầu để thế giớiphục vụ cho việc điều hành giá xăng, dầu của Nhà nước

IV Yếu tố tác động đến mức giá xăng dầu trong nước

Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, có tác động lớn đến nền kinh tế, nếukhông được quản lý và điều hành tốt, sát sao thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cácngành sản xuất, kinh doanh và đặc biệt ảnh hưởng tới sự phục hồi của nền kinh tếsau đại dịch COVID – 19 Sự biến động về giá cả mặt hàng này sẽ ảnh hưởng trựctiếp đến kịch bản điều hành và phát triển kinh tế đất nước và các chỉ tiêu pháttriển do Quốc hội, Chính phủ đặt ra trong năm 2022

Ban cán sự đảng Bộ Công Thương đã có những phiên họp để thảo luận vàban hành nghị quyết chuyên đề về công tác điều hành kinh doanh xăng dầu.

Một số yếu tố hiện đang tác động đến giá xăng dầu trong nước:

Thứ nhất, tình hình xung đột giữa Liên bang Nga và Ukraine vẫn tiếp tụccăng thẳng và khó lường; cùng với đà phục hồi của nền kinh tế thế giới khiến cầucủa mặt xăng dầu ngày càng tăng, trong khi đó nguồn cung xăng dầu trên thế giới

đã khan hiếm thì ngày càng khan hiếm thêm vì vậy giá đã tăng lại tiếp tục tăngthêm

Thứ hai, giá xăng dầu trong nước phụ thuộc rất lớn vào giá xăng dầu thếgiới vì nguồn cung xăng dầu trong nước không đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.Bên cạnh đó, do khó khăn về tài chính, nhà máy lọc dầu Nghi Sơn đã giảm sảnlượng làm cho nguồn cung xăng dầu trong nước bị suy giảm và gián đoạn Thêmvào đó, giá xăng dầu tiếp tục diễn biến khó lường, kể cả trong trường hợp Nhàmáy lọc dầu Nghi Sơn hoạt động ổn định thì cũng không hỗ trợ được việc điềuchỉnh giá xăng dầu trong nước do cũng phải nhập khẩu dầu thô để chế biến xăngdầu thành phẩm

thế giới năm 2022 dự báo thấp hơn năm 2021, rủi ro tiếp tục gia tăng; trong nướcsức chống chịu và nguồn lực của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân giảm sút,sức ép lạm phát cao.

2 Tác động của chính sách tỷ giá đến giá xăng dầu

Các giao dịch nhập khẩu dầu được tính bằng đô la Mỹ, có nghĩa là chínhsách tỷ giá hối đoái đô la Mỹ-VND có tác động trực tiếp đến giá xăng dầu trongnước Bên cạnh chính sách tỷ giá, rổ hàng hóa và dự trữ ngoại hối của Việt Namcũng tác động không nhỏ đến giá xăng dầu trong nước

Lạm phát của Việt Nam thời kỳ trước đây và sau này luôn được xem là cănbệnh kinh niên của nền kinh tế Tác động của lạm phát lên giá cả xăng dầu trongnước là không tránh khỏi Lạm phát làm xói mòn giá trị thanh toán của đồng tiềnhay giảm sức mua hàng hóa của tiền đồng, gây ra những tác động dây chuyền đốivới nền kinh tế.Giả sử, ngay khi giá cả xăng dầu không thay đổi, nhưng lạm pháttrong nước gia tăng, hạn chế sức mua của tiền đồng thì rõ ràng xăng dầu khôngkhác nào đã lên giá trong bối cảnh lạm phát leo thang

Như vậy, có thể khẳng định rằng lạm phát là một phần nguyên nhân dẫnđến xăng dầu ở Việt Nam tăng giá với đặc điểm khác so với các nước có mức lạmphát ổn định Trên cơ sở các đánh giá, phân tích Ban cán sự đảng đã lãnh đạo, chỉđạo các đơn vị chức năng của Bộ triển khai thực hiện một số nhiệm vụ

Một là, chú trọng bảo đảm nguồn cung thông qua chỉ đạo các đơn vị đầu mối nhập khẩu xăng dầu tăng nhập gấp 3 lần bình thường để bù đắp phần cung thiếu hụt từ Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn

Hai là, thường xuyên kiểm tra và xử lý vi phạm của các doanh nghiệp kinhdoanh xăng dầu gồm doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối và các cửahàng bán lẻ xăng dầu Yêu cầu lực lượng Quản lý thị trường trên toàn quốc tiếp tụctăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, phối hợp chặt chẽ với các lựclượng chức năng thực hiện nghiêm chỉ đạo tại Công điện số 517/CĐ-BCT ngày28/01/2022 của Bộ Công Thương; đặc biệt kiểm tra, kiểm soát thị trường một cáchchặt chẽ ở khâu bán lẻ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định.

Ba là, giao chỉ tiêu nhập bổ sung cho 10 doanh nghiệp đầu mối và định kỳkiểm tra việc nhập khẩu để đảm bảo không để thiếu hụt nguồn cung trong bất kỳtình huống nào

Bốn là, sử dụng tiết kiệm, chống lãng phí xăng, dầu Trong bối cảnh giá xăng,dầu thế giới biến động, để không gây ra đột biến thiếu hàng hoặc biến động lớn vềgiá các mặt hàng khác Bộ Công Thương khuyến nghị các doanh nghiệp, các tổchức, cá nhân trong nước sử dụng hợp lý, tiết kiệm tiêu dùng xăng, dầu trong sảnxuất, kinh doanh, trong sinh hoạt Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệpcần nhận thức một cách đầy đủ trách nhiệm trong thực hiện Chỉ thị của Thủ tướngChính phủ về tiết kiệm sử dụng xăng, dầu để đề ra những giải pháp cụ thể, đồng

bộ trong thực hiện Bộ Công Thương cũng sẽ tiến hành thanh tra, kiểm tra, giámsát thường xuyên tại các đơn vị sử dụng năng lượng nói chung và xăng dầu nóiriêng để đảm bảo việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm, tránh lãng phí Ðối với các doanhnghiệp, các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần quan tâm chỉ tiêu tiêu hao xăng, dầutrong quá trình sản xuất, lưu thông vật tư, nguyên liệu và sản phẩm Ðây cần đượccoi là một nội dung của việc tổ chức, sắp xếp lại sản xuất Từng sản phẩm cần đượcxây dựng lại định mức kinh tế - kỹ thuật về chỉ tiêu sử dụng xăng, dầu Tổ chứckiểm tra việc thực hiện giữa các dây chuyền sản xuất, từ đó có biện pháp khắcphục tình trạng sử dụng lãng phí xăng, dầu Cùng với các giải pháp tiết kiệm bằng

kỹ thuật, giải pháp bắt buộc cần tuân thủ, một yêu cầu đặt ra đối với mỗi người là