Có Ý kiến cho rằng một trong các nguyên tắc cơ bản của dạy học là phải Đảm bảo sự thống nhất giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành anh chị hãy bình luận Ý kiến này (theo các phương diện khái niệm, nội dung nguyên tắc, Ứng dụng trong d

Xuất phát từ thực tế đó, bài viết này sẽ bình luận về ý kiến cho rằng "một trong các nguyên tắc cơ bản của dạy học là phải đảm bảo sự thống nhất giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành".. Bà

MĐ: 3488

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÀI TIỂU LUẬN

LÝ LUẬN DẠY HỌC ĐẠI HỌC

Họ và tên: Ngô Thị Kim Thi Ngày sinh: 25/03/1999

Nơi sinh: Đà Nẵng Đơn vị công tác: Tự do

Năm 2025

I Mục lục

BÀI TIỂU LUẬN 1

I Mục lục 2

II Đề bài: 2

III Nội dung bài tiểu luận 2

1 Câu 1 2

2 Câu 2: 9

IV Tài liệu tham khảo 11

II Đề bài:

Câu hỏi:

1: Có ý kiến cho rằng một trong các nguyên tắc cơ bản của dạy học là phải đảm bảo sự

thống nhất giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành Anh / chị hãy bình luận ý kiến này (theo các phương diện: khái niệm, nội dung nguyên tắc, ứng dụng trong dạy học)

2: Anh / chị hãy nêu 03 kĩ thuật dạy học tích cực theo các phương diện: nội dung kĩ

thuật và quy trình áp dụng trong quá trình dạy học

III Nội dung bài tiểu luận

Giáo dục đại học đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường lao động và sự phát triển kinh

tế - xã hội Trong bối cảnh đó, việc đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo luôn là mối quan tâm hàng đầu của các cơ sở giáo dục Một trong những nguyên tắc cơ bản được nhấn mạnh trong quá trình dạy học là sự thống nhất giữa lý thuyết và thực hành Đây không chỉ là yêu cầu cần thiết mà còn là điều kiện tiên quyết

để đảm bảo sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn có khả năng vận dụng linh hoạt vào thực tiễn

Lý thuyết và thực hành là hai mặt không thể tách rời của quá trình dạy học Lý thuyết cung cấp nền tảng kiến thức khoa học, giúp người học hiểu rõ bản chất, nguyên lý và quy luật của các hiện tượng, sự vật Trong khi đó, thực hành là cầu nối đưa lý thuyết vào

cuộc sống, giúp người học củng cố kiến thức, phát triển kỹ năng và hình thành năng lực giải quyết vấn đề Sự kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố này không chỉ giúp sinh viên học tập hiệu quả hơn mà còn tạo ra những cá nhân có khả năng thích ứng và sáng tạo trong môi trường làm việc thực tế

Tuy nhiên, trong thực tiễn giáo dục đại học hiện nay, việc áp dụng nguyên tắc này vẫn còn nhiều hạn chế Một số chương trình đào tạo vẫn nặng về lý thuyết, thiếu đi sự liên kết với thực tiễn, dẫn đến tình trạng sinh viên ra trường thiếu kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết Ngược lại, một số chương trình lại quá chú trọng vào thực hành mà xem nhẹ việc trang bị kiến thức nền tảng, khiến sinh viên khó có thể phát triển chuyên sâu hoặc thích ứng với những thay đổi trong tương lai Do đó, việc đảm bảo sự thống nhất giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành không chỉ là một nguyên tắc giáo dục mà còn là một yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng đào tạo

Xuất phát từ thực tế đó, bài viết này sẽ bình luận về ý kiến cho rằng "một trong các nguyên tắc cơ bản của dạy học là phải đảm bảo sự thống nhất giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành" Bài viết sẽ phân tích nguyên tắc này trên ba phương diện chính: (1) khái niệm về sự thống nhất giữa lý thuyết và thực hành, (2) nội dung và ý nghĩa của nguyên tắc, và (3) ứng dụng của nguyên tắc trong thực tiễn dạy học đại học Qua đó, bài viết hy vọng sẽ góp phần làm rõ tầm quan trọng của việc kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực hành trong giáo dục đại học, đồng thời đề xuất một số giải pháp để áp dụng nguyên tắc này một cách hiệu quả

Nguyên tắc thống nhất giữa dạy lý thuyết và thực hành là một trong những nguyên tắc

cơ bản của quá trình dạy học, đặc biệt trong giáo dục đại học Nguyên tắc này đề cao sự kết hợp hài hòa giữa việc truyền đạt kiến thức lý thuyết và việc áp dụng kiến thức đó vào thực tiễn Để hiểu rõ hơn về nguyên tắc này, cần phân tích sâu hơn về khái niệm, bản chất, và vai trò của nó trong giáo dục

Nguyên tắc thống nhất giữa dạy lý thuyết và thực hành là việc kết hợp chặt chẽ giữa việc truyền đạt kiến thức khoa học (lý thuyết) và việc áp dụng kiến thức đó vào thực tiễn (thực hành) Theo quan điểm của các nhà giáo dục, lý thuyết và thực hành là hai mặt không thể tách rời của quá trình dạy học Lý thuyết cung cấp nền tảng kiến thức,

trong khi thực hành giúp củng cố, vận dụng và phát triển kỹ năng (Nguyễn Văn Lê, 2018)

nghiên cứu, thí nghiệm, và kinh nghiệm thực tiễn Lý thuyết cung cấp cho người học nền tảng kiến thức về các khái niệm, nguyên lý, quy luật, và mối quan hệ giữa các yếu

tố trong một lĩnh vực cụ thể Ví dụ, trong ngành kỹ thuật, lý thuyết về cơ học giúp sinh viên hiểu được nguyên lý hoạt động của các loại máy móc

hoạt động cụ thể như thí nghiệm, thực tập, dự án, hoặc giải quyết vấn đề thực tế Thực hành giúp người học củng cố kiến thức, phát triển kỹ năng, và hình thành năng lực ứng dụng lý thuyết vào các tình huống cụ thể Ví dụ, sau khi học lý thuyết về lập trình, sinh viên cần thực hành viết code để hiểu rõ cách vận dụng các thuật toán

Về bản chất nguyên tắc thống nhất của lý thuyết và thực hành xuất phát từ mối quan hệ biện chứng giữa hai yếu tố này Lý thuyết và thực hành không tồn tại độc lập mà luôn

có sự tương tác và bổ sung lẫn nhau:

quáng, thiếu định hướng Lý thuyết cung cấp nền tảng để người học hiểu rõ bản chất của vấn đề và có cơ sở để áp dụng vào thực tiễn

vận dụng vào thực tiễn Thực hành giúp kiểm chứng, củng cố, và phát triển lý thuyết, đồng thời giúp người học hình thành kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết

vào thực hành mà còn là việc rút ra bài học lý thuyết từ thực tiễn Điều này tạo nên một vòng tròn khép kín, trong đó lý thuyết và thực hành liên tục bổ sung và làm phong phú lẫn nhau

Tầm quan trọng của nguyên tắc thống nhất giữa lý thuyết và thực hành: Nguyên tắc này

có vai trò quan trọng trong giáo dục đại học vì những lý do sau:

hành giúp người học không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực tiễn,

từ đó trở thành những cá nhân toàn diện

- Nâng cao hiệu quả học tập: Thực hành giúp củng cố kiến thức lý thuyết, giúp người học hiểu sâu và nhớ lâu hơn Đồng thời, thực hành cũng tạo hứng thú và động lực học tập cho sinh viên

dụng không chỉ quan tâm đến kiến thức chuyên môn mà còn đánh giá cao kỹ năng thực hành và khả năng ứng dụng kiến thức vào công việc Nguyên tắc thống nhất giữa lý thuyết và thực hành giúp sinh viên đáp ứng được yêu cầu này

không còn là kiến thức khô khan mà trở thành công cụ để người học khám phá, sáng tạo

và đổi mới Điều này đặc biệt quan trọng trong giáo dục đại học, nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội

Một số ví dụ minh hoạ sau đây:

Trong ngành y khoa, sinh viên không chỉ học lý thuyết về giải phẫu, sinh lý bệnh mà còn phải thực hành trên mô hình, tham gia thực tập tại bệnh viện để hiểu rõ cách chẩn đoán và điều trị bệnh

Trong ngành công nghệ thông tin, sinh viên học lý thuyết về thuật toán và cấu trúc dữ liệu, sau đó thực hành viết code để giải quyết các bài toán lập trình cụ thể

Nguyên tắc dạy học là những quy định, tiêu chí cơ bản hướng dẫn quá trình dạy và học, nhằm đảm bảo hiệu quả và chất lượng giáo dục Trong đó, nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất Nguyên tắc này nhấn mạnh rằng lý thuyết và thực hành không thể tách rời mà phải bổ sung cho nhau, tạo thành một hệ thống giáo dục hoàn chỉnh

Mối quan hệ giữa lý thuyết và thực hành: Lý thuyết cung cấp cho sinh viên những kiến thức nền tảng, khái niệm và nguyên lý cơ bản Tuy nhiên, nếu chỉ học lý thuyết mà không có thực hành, sinh viên sẽ khó có thể hiểu rõ và áp dụng kiến thức vào thực tiễn Ngược lại, thực hành mà không có lý thuyết sẽ dẫn đến việc sinh viên chỉ làm theo bản năng mà không hiểu rõ nguyên nhân và quy trình Do đó, việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là cần thiết để sinh viên có thể phát triển toàn diện

Tính hệ thống trong dạy học: Nguyên tắc này yêu cầu giáo viên phải xây dựng một chương trình giảng dạy có tính hệ thống, trong đó lý thuyết và thực hành được liên kết chặt chẽ Ví dụ, trong một khóa học về Kỹ thuật, sau khi học lý thuyết về nguyên lý hoạt động của một thiết bị, sinh viên sẽ được thực hành lắp ráp và kiểm tra thiết bị đó Điều này giúp sinh viên không chỉ hiểu lý thuyết mà còn có khả năng áp dụng vào thực tiễn Phát triển kỹ năng và tư duy: Sự thống nhất giữa lý thuyết và thực hành không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho công việc sau này Khi sinh viên thực hành, họ sẽ phải đối mặt với các tình huống thực tế, từ đó rèn luyện khả năng tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và ra quyết định Những kỹ năng này rất quan trọng trong môi trường làm việc hiện đại

Khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới: Khi sinh viên được khuyến khích áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, họ sẽ có cơ hội để sáng tạo và đổi mới Việc thực hành không chỉ giúp sinh viên củng cố kiến thức mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển những ý tưởng mới, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trong thị trường lao động

Ở đây chúng ta cũng cần phải nói đến lợi ích của sự thống nhất giữa lý thuyết và thực hành

Nâng cao chất lượng học tập: Khi lý thuyết và thực hành được kết hợp một cách hợp lý, sinh viên sẽ có cơ hội học hỏi và trải nghiệm thực tế, từ đó nâng cao chất lượng học tập

Họ sẽ không chỉ học thuộc lòng kiến thức mà còn hiểu rõ cách áp dụng kiến thức đó vào thực tiễn

Chuẩn bị cho sinh viên vào đời: Sự thống nhất giữa lý thuyết và thực hành giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho công việc sau này Họ sẽ có được những kỹ năng thực hành cần thiết, cũng như khả năng tư duy và giải quyết vấn đề, điều này rất quan trọng trong môi trường làm việc hiện đại

Tăng cường động lực học tập: Khi sinh viên thấy được sự liên kết giữa lý thuyết và thực hành, họ sẽ cảm thấy hứng thú hơn với việc học Việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn

sẽ giúp sinh viên nhận thấy giá trị của việc học, từ đó tăng cường động lực học tập Tuy nhiên thực trạng hiện nay trong nhiều trường đại học, việc dạy lý thuyết vẫn chiếm

ưu thế hơn so với thực hành Nhiều giảng viên vẫn còn chú trọng vào việc truyền đạt

kiến thức mà không chú ý đến việc áp dụng kiến thức đó vào thực tiễn Điều này dẫn đến việc sinh viên không thể phát triển đầy đủ các kỹ năng cần thiết

Thách thức của chúng ta cũng còn nhiều:

Thiếu cơ sở vật chất và thiết bị thực hành: Nhiều trường đại học, đặc biệt là ở các vùng nông thôn hoặc vùng sâu vùng xa, gặp khó khăn trong việc đầu tư cơ sở vật chất và thiết

bị thực hành Điều này làm hạn chế khả năng tổ chức các buổi thực hành cho sinh viên, dẫn đến việc sinh viên không có cơ hội áp dụng lý thuyết vào thực tiễn

Chương trình giảng dạy chưa đồng bộ: Một số chương trình giảng dạy vẫn còn phân tách rõ ràng giữa lý thuyết và thực hành, không có sự liên kết chặt chẽ Điều này khiến sinh viên khó có thể thấy được mối liên hệ giữa kiến thức lý thuyết và thực tiễn, từ đó làm giảm hiệu quả học tập

Đào tạo giảng viên: Nhiều giảng viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến việc họ chưa biết cách kết hợp lý thuyết và thực hành một cách hiệu quả Họ có thể thiếu kinh nghiệm trong việc thiết kế các hoạt động thực hành phù hợp với nội dung lý thuyết

Tâm lý học sinh: Một số sinh viên có thể có tâm lý ngại thực hành, cho rằng lý thuyết

là quan trọng hơn Điều này có thể xuất phát từ việc họ chưa nhận thức được giá trị của việc thực hành trong quá trình học tập

Chúng ta nên có những giải pháp để khắc phục như:

Đầu tư vào cơ sở vật chất: Các trường đại học cần đầu tư vào cơ sở vật chất và thiết bị thực hành để tạo điều kiện cho sinh viên có thể thực hành và áp dụng kiến thức lý thuyết Việc này không chỉ giúp sinh viên có trải nghiệm thực tế mà còn nâng cao chất lượng đào tạo

Thiết kế chương trình giảng dạy tích hợp: Các chương trình giảng dạy cần được thiết kế theo hướng tích hợp, trong đó lý thuyết và thực hành được liên kết chặt chẽ Các môn học nên có các hoạt động thực hành đi kèm với lý thuyết, giúp sinh viên dễ dàng nhận thấy mối liên hệ giữa hai phần này

Đào tạo và bồi dưỡng giảng viên: Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng cho giảng viên về phương pháp dạy học tích cực, giúp họ có thể thiết kế và tổ chức các hoạt

động thực hành hiệu quả Giảng viên cũng cần được khuyến khích tham gia các khóa học, hội thảo về đổi mới phương pháp dạy học

Khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động thực hành: Các trường đại học nên

tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hội thảo, hoặc các dự án thực tế để khuyến khích sinh viên tham gia Điều này không chỉ giúp sinh viên áp dụng lý thuyết vào thực tiễn mà còn tạo cơ hội cho họ phát triển kỹ năng mềm và khả năng làm việc nhóm

Tạo môi trường học tập tích cực: Cần xây dựng một môi trường học tập khuyến khích

sự sáng tạo và đổi mới Sinh viên nên được khuyến khích đặt câu hỏi, thảo luận và chia

sẻ ý tưởng trong quá trình học tập Điều này sẽ giúp họ cảm thấy tự tin hơn khi áp dụng

lý thuyết vào thực tiễn

Ví dụ thực tiễn: Trong các môn học như Kỹ thuật, Y học, Khoa học máy tính, việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất quan trọng Chẳng hạn, trong môn Kỹ thuật, sinh viên không chỉ học lý thuyết về các nguyên lý kỹ thuật mà còn phải thực hành lắp ráp

và kiểm tra thiết bị

Phương pháp giảng dạy: Các phương pháp giảng dạy như học theo dự án, học qua trải nghiệm, mô phỏng thực tế đều giúp sinh viên áp dụng lý thuyết vào thực tiễn

Thực trạng và thách thức: Nhiều giảng viên vẫn còn chú trọng vào lý thuyết mà bỏ qua thực hành Điều này dẫn đến việc sinh viên không thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn Cần có sự đầu tư vào cơ sở vật chất và thiết bị thực hành để hỗ trợ việc dạy học

Việc đảm bảo sự thống nhất giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành trong giáo dục đại học đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển toàn diện cho sinh viên Sự kết hợp này không chỉ giúp sinh viên củng cố kiến thức mà còn tạo điều kiện cho họ áp dụng những gì đã học vào thực tiễn Khi lý thuyết được giảng dạy song song với thực hành, sinh viên sẽ có cơ hội hiểu sâu hơn về các khái niệm, nguyên lý và quy luật, từ đó phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề Hơn nữa, việc thực hành giúp sinh viên rèn luyện các kỹ năng cần thiết cho công việc tương lai, chuẩn bị cho họ những kỹ năng thực hành quan trọng trong môi trường làm việc thực tế Điều này không chỉ giúp sinh viên tự tin hơn khi bước vào thị trường lao

động mà còn khuyến khích họ phát triển sự sáng tạo và khả năng đổi mới, điều này rất cần thiết trong bối cảnh công việc ngày càng phức tạp và thay đổi nhanh chóng

Để nâng cao hiệu quả dạy học tại các trường đại học, cần thực hiện một số giải pháp thiết thực Đầu tiên, các trường cần đầu tư vào cơ sở vật chất và thiết bị thực hành để tạo điều kiện cho sinh viên có thể thực hành và áp dụng kiến thức lý thuyết Việc này không chỉ giúp sinh viên có trải nghiệm thực tế mà còn nâng cao chất lượng đào tạo Thứ hai, chương trình giảng dạy cần được thiết kế theo hướng tích hợp, trong đó lý thuyết và thực hành được liên kết chặt chẽ, giúp sinh viên dễ dàng nhận thấy mối liên

hệ giữa hai phần này Thứ ba, cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng cho giảng viên về phương pháp dạy học tích cực, giúp họ có thể thiết kế và tổ chức các hoạt động thực hành hiệu quả Ngoài ra, khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động thực hành, tổ chức các dự án thực tế và hoạt động ngoại khóa cũng là những cách hiệu quả

để tăng cường sự tham gia của sinh viên Cuối cùng, việc tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới, cùng với hệ thống đánh giá và phản hồi thường xuyên sẽ giúp sinh viên nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu của mình, từ đó

có kế hoạch cải thiện hiệu quả học tập Những giải pháp này sẽ không chỉ đảm bảo sự thống nhất giữa lý thuyết và thực hành mà còn nâng cao chất lượng giáo dục, giúp sinh viên phát triển toàn diện và sẵn sàng cho những thách thức trong tương lai

Dưới đây là ba kỹ thuật dạy học tích cực, bao gồm nội dung kỹ thuật và quy trình áp dụng trong quá trình dạy học

Nội dung kỹ thuật: Học theo dự án là một phương pháp dạy học trong đó sinh viên tham gia vào việc thực hiện một dự án thực tế, từ đó áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn Phương pháp này khuyến khích sinh viên làm việc nhóm, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện

Quy trình áp dụng:

hoặc vấn đề thực tế để nghiên cứu

- Lập kế hoạch: Sinh viên lập kế hoạch cho dự án, xác định mục tiêu, nhiệm vụ và thời gian thực hiện

các hoạt động cần thiết để hoàn thành dự án

khác, có thể sử dụng các công cụ hỗ trợ như slide, video, hoặc mô hình

bài học kinh nghiệm và phản hồi cho nhau

Nội dung kỹ thuật: Thảo luận nhóm là một phương pháp dạy học trong đó sinh viên được chia thành các nhóm nhỏ để thảo luận về một chủ đề hoặc vấn đề cụ thể Phương pháp này khuyến khích sự tham gia tích cực của sinh viên, phát triển kỹ năng giao tiếp

và tư duy phản biện

Quy trình áp dụng:

liên quan đến nội dung bài học

thảo luận

luận, khuyến khích sinh viên lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau

nhất định, ghi chú lại các ý kiến và quan điểm

giáo viên tổng kết và đưa ra những điểm chính, đồng thời khuyến khích sinh viên đặt câu hỏi

Nội dung kỹ thuật: Học tập tích cực là một phương pháp dạy học trong đó sinh viên tham gia vào quá trình học tập thông qua các hoạt động thực hành, thảo luận, và giải