Hàng loạt tácphẩm viết về đề tài xây dựng đất nước ra đời, trải rộng ở nhiều thể loại khác nhaunhư thơ, truyện ngắn, ký… Truyện ngắn Anh Keng của tác giả Nguyễn Kiên lấy bối cảnh miền B
Nội dung
Khái quát chung
1 Tác giả Nguyễn Kiên và truyện ngắn Anh Keng
Nhà văn Nguyễn Kiên (1935 - 2014), tên khai sinh là Nguyễn Quang Hưởng, sinh ra tại xã Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội Ông là hội viên của Hội nhà văn Việt Nam và có những đóng góp quan trọng cho nền văn học Việt Nam Ngay từ khi còn trẻ, ông đã giác ngộ cách mạng và tham gia kháng chiến chống Pháp, trở thành đội viên trong ban tuyên truyền xung phong của Tổng bộ Việt Minh từ năm 1947 Suốt cuộc đời, ông hoạt động không ngừng từ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cho đến những ngày hòa bình, đảm nhiệm nhiều vai trò như giáo viên, cán bộ đoàn thanh niên, biên tập viên xuất bản và tạp chí, đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành.
Ông là Ủy viên BCH Hội Nhà văn Việt Nam (khóa III) và từng đảm nhiệm chức vụ Giám đốc NXB Hội Nhà văn từ năm 1990 đến 1996 Hiện tại, ông là thành viên của TW Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (khóa IV).
Từ 1998 đến 2005 ông là Chủ tịch Hội đồng Văn xuôi Hội Nhà văn Việt Nam.
Nhà văn Nguyễn Kiên nổi bật với nhiều thể loại sáng tác, bao gồm truyện ngắn, truyện vừa và tiểu thuyết Một số tác phẩm tiêu biểu của ông có thể kể đến là "Anh Keng" và "Trong làng".
Lá rụng, Vùng quê yên tĩnh,
Truyện ngắn "Anh Keng" của Nguyễn Kiên được viết trong bối cảnh miền Bắc Việt Nam đang xây dựng chủ nghĩa xã hội và phát triển hợp tác xã nông nghiệp Tác phẩm phản ánh cuộc sống của người nông dân, nêu bật những khó khăn và thách thức họ gặp phải, đồng thời thể hiện tinh thần phấn khởi và nhiệt huyết trong công cuộc xây dựng đất nước.
Truyện ngắn "Anh Keng" kể về hành trình trưởng thành của nhân vật chính, anh Keng, người sống dưới sự kiểm soát khắt khe của cha Trong bối cảnh miền Bắc xây dựng xã hội chủ nghĩa, anh tích cực tham gia vào công việc tập thể và trở thành đội trưởng đội sản xuất Tại đây, anh gặp chị Lạt, một góa phụ chăm chỉ, và nảy sinh tình cảm với cô Dù bị gia đình và làng xóm phản đối, anh Keng quyết định kết hôn với chị Lạt, cùng nhau xây dựng hạnh phúc và dần được chấp nhận Tác phẩm thể hiện khát vọng hạnh phúc, tình yêu tự do và quyền làm chủ cuộc đời, đồng thời tôn vinh tinh thần lao động hăng say trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.
2 Tác giả Nguyễn Khải và truyện ngắn Mùa lạc
Nguyễn Khải, tên thật là Nguyễn Mạnh Khải (1930 - 2008), là một nhà văn nổi bật của Việt Nam, được vinh danh với Giải thưởng Hồ Chí Minh và là một trong những nhân vật tiêu biểu của thế hệ văn học sau cách mạng tháng 8 năm 1945 Ông từng là đại biểu Quốc hội khóa VII và Phó Tổng thư ký Hội Nhà văn Việt Nam khóa III Nguyễn Khải sáng tác đa dạng thể loại như truyện ngắn, tiểu thuyết, ký sự và kịch, để lại dấu ấn qua các tác phẩm nổi bật như "Xung đột" (1959-1962), "Mùa lạc" (tập truyện ngắn, 1960) và "Thời gian của người" (1985).
"Thượng đế thì cười" (2003) là tác phẩm mang âm hưởng hồi ký về hành trình sáng tác của tác giả Tác phẩm cuối cùng của ông, "Đi tìm cái tôi đã mất" (2006), ghi lại những trăn trở và suy tư của Nguyễn Khải trong những năm tháng cuối đời.
Cuộc kháng chiến chống Pháp thành công đã mở ra thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, tạo nền tảng vững chắc cho miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ Nhiều thanh niên đã tình nguyện rời quê hương để tham gia khẩn hoang, biến những vùng đất khô cằn thành những nông trường màu mỡ, góp phần phát triển kinh tế đất nước Năm 1960, Nguyễn Khải cho ra mắt tập truyện ngắn "Mùa Lạc", trong đó tác phẩm nổi bật nhất là truyện ngắn Mùa Lạc, khám phá cuộc sống mới và khẳng định ý nghĩa của sự thay đổi số phận con người, với nhân vật Đào là biểu tượng cho sự hồi sinh này.
Truyện ngắn "Mùa lạc" kể về Đào, một người phụ nữ goá bụa, sống cô đơn và bị cuộc đời chối bỏ Ở tuổi không còn trẻ, Đào quyết định đến nông trường Điện Biên để bắt đầu một cuộc sống mới Dù mang trong mình tâm trạng tự ti và ghen tị, nhưng không khí sôi động và tình cảm ấm áp từ những người công nhân nơi đây đã giúp Đào thay đổi Cô dần hồi sinh, mở lòng đón nhận niềm vui và hạnh phúc, tìm thấy ánh sáng trong mảnh đất từng trải qua chiến tranh khốc liệt.
Đề tài, chủ đề, nghệ thuật kể chuyện của truyện ngắn Anh Keng
Trong văn học, đề tài là phạm vi các sự kiện và hiện tượng đời sống được phản ánh trong tác phẩm, là chất liệu mà tác giả sử dụng để xây dựng tác phẩm Việc tìm hiểu đề tài giúp phân tích hình tượng văn học một cách sâu sắc và chính xác hơn, đồng thời nhận diện phong cách nghệ thuật của từng nhà văn, vì mỗi người sẽ có sự am hiểu riêng về một lĩnh vực đời sống nhất định.
Truyện ngắn "Anh Keng" của tác giả Nguyễn Kiên là một tác phẩm tiêu biểu phản ánh đề tài nông thôn trong phong trào hợp tác xã nông nghiệp ở miền Bắc Việt Nam Hợp tác hóa nông nghiệp và xây dựng chủ nghĩa xã hội đã trở thành chủ đề quen thuộc trong văn học Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945-1975, khắc họa những dấu mốc lịch sử và sự kiện quan trọng của đất nước, từ đó thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn đọc.
Mỗi tác phẩm văn học có thể chứa một hoặc nhiều chủ đề, phản ánh ý định và quy mô của tác giả Chủ đề là ý tưởng hoặc vấn đề trung tâm mà tác giả muốn truyền tải, đóng vai trò là mắt xích liên kết các yếu tố khác nhau trong tác phẩm Nó tạo ra tính nhất quán và độ sâu, giúp truyền đạt ý nghĩa và thông điệp đến độc giả Chủ đề được hình thành từ đề tài, là khía cạnh chính yếu nhưng được mỗi nhà văn triển khai theo cách riêng của mình.
Truyện ngắn "Anh Keng" khám phá đề tài nông thôn trong phong trào hợp tác xã nông nghiệp ở miền Bắc, phản ánh quyền làm chủ của người nông dân và sự vươn lên, tự khẳng định bản thân của con người Tác phẩm cũng đề cập đến những phương thức sản xuất mới, góp phần làm nổi bật sự chuyển mình trong đời sống nông thôn thời kỳ đó.
2.1 Quyền làm chủ của người nông dân
Nền văn học trước Cách mạng nổi bật với nhiều tác phẩm khai thác chủ đề người nông dân, điển hình như "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố, "Lão Hạc" của Nam Cao và "Làng" của Kim Lân Mặc dù đều xoay quanh cuộc sống và số phận của người nông dân, mỗi tác phẩm lại mang đến những góc nhìn và cảm xúc khác nhau, phản ánh sâu sắc tâm tư, tình cảm và những khó khăn mà họ phải đối mặt trong xã hội.
Truyện ngắn "Anh Keng" mang đến một cái nhìn khác biệt về người nông dân trong văn học, khi mà trước đây họ thường được xem là nạn nhân của xã hội và hoàn cảnh khó khăn Thời kỳ cải cách ruộng đất đã để lại nhiều đau thương cho nhân dân, với việc địa chủ cướp đoạt ruộng đất, khiến bức tranh nông thôn Việt Nam trở nên đói nghèo và người nông dân phải chịu đựng áp bức Tuy nhiên, trong tác phẩm này, nhân vật Keng đã khẳng định vị trí và quyền lợi của người nông dân, thể hiện sự chủ động và quyền lên tiếng của họ trong việc bảo vệ quyền lợi Cuộc họp về việc cấy thêm lúa Nam Ninh trong phong trào tăng vụ là một minh chứng rõ nét cho sự thay đổi này, khi xã viên bày tỏ ý kiến sôi nổi, cho thấy tinh thần đoàn kết và quyết tâm của họ trong công việc.
- Xem ở bên Võ Lăng kia kìa, năm ngoái cấy Nam Ninh, sâu ăn sạch, mất cả chì lẫn chài!
- Yêu cầu không cấy Nam Ninh Cấy Nam Ninh bạc đất, đến vụ mùa rồi ăn bùn!
Tôi muốn hỏi ông đội trưởng về việc sau khi hoàn thành vụ chiêm, liệu có bắt đầu cấy ở Nam Ninh khi thời tiết như hiện tại, với nhiều trâu chết, thì Chính phủ có hỗ trợ bồi thường không?
Mọi người thường ngại khó khăn và sợ thất bại, nên thường chọn cách đơn giản hơn là làm phức tạp hóa vấn đề Dù đã có sự chỉ đạo và giải thích từ cán bộ huyện, nhưng họ vẫn để mặc cho những lời bàn tán diễn ra.
Trong vai trò đội trưởng đội sản xuất, Anh Keng đã thể hiện sự dân chủ và lắng nghe ý kiến của mọi người, mặc dù phải đối mặt với sự phản đối Điều này không chỉ cho thấy tinh thần trách nhiệm của anh trong việc giải quyết các vấn đề của xã viên, mà còn khẳng định quyền lên tiếng của người nông dân trong hợp tác xã Việc cấy thêm lúa Nam Ninh trong truyện ngắn không chỉ phản ánh những khó khăn trong quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất, mà còn làm nổi bật tinh thần phấn khởi và hăng say của người lao động trong xây dựng xã hội chủ nghĩa, minh chứng cho sự vươn lên và khẳng định quyền làm chủ của người nông dân trong bối cảnh xã hội mới.
2.2 Sự vươn lên, tự khẳng định mình của con người
Hành trình trưởng thành của Keng thể hiện sự vươn lên và tự khẳng định bản thân, từ một người sống dưới áp lực của cha đến việc trở thành trụ cột gia đình Keng đã vượt qua những giới hạn do bố đặt ra, quyết định tự xây dựng cuộc đời riêng Mặc cho sự phản đối và bàn tán xung quanh, anh đã chọn Lạt, một người phụ nữ góa chồng, thể hiện sự chín chắn và trách nhiệm với lựa chọn của mình Qua đó, Keng đã chứng minh rằng quyết định của mình là đúng đắn, đảm bảo cuộc sống cho vợ và con, khẳng định vị thế của một người đàn ông trưởng thành trong xã hội.
Trong quá trình làm việc và sinh sống, Keng đã có những thay đổi tích cực, thể hiện tinh thần phấn khởi và hăng say cùng các xã viên trong hợp tác xã nông nghiệp Họ làm việc đồng áng với sự phân công rõ ràng và cùng nhau ăn mừng khi hoàn thành công việc Sự quyết đoán của Keng trong công việc, cùng với tình yêu dành cho chị Lạt, đã giúp anh trở thành người yêu thương và chăm sóc gia đình Sự thay đổi này không chỉ khẳng định bản thân mà còn phản ánh tinh thần lạc quan, nhiệt huyết của người lao động trong xây dựng chủ nghĩa xã hội.
2.3 Phương thức sản xuất mới
Nông thôn mới đã hình thành những quan hệ đời sống mới từ sau cách mạng tháng Tám, nhưng cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đã tạm gác lại nhu cầu đời sống cá nhân Sau kháng chiến, việc tổ chức lại quan hệ và phương thức sản xuất trở thành vấn đề quan trọng, đặc biệt là việc chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang sản xuất tập đoàn qua hợp tác xã Người nông dân Việt Nam đã có một phương thức sản xuất dân chủ và đoàn kết, không còn cảnh "đèn nhà ai nhà nấy rạng" hay lo lắng về nợ nần Ban ngày, họ cùng nhau ra đồng, tối về họp tổ để phân công công việc, tạo nên một không khí lao động sôi nổi và đoàn kết Dưới sự lãnh đạo của đội trưởng, người dân luôn giữ vững tinh thần phấn khởi, đối mặt với khó khăn trong công cuộc xây dựng đất nước Phương thức sản xuất mới không chỉ nâng cao năng suất lao động mà còn tạo ra bầu không khí làm việc hăng say, cùng nhau ăn mừng thành công, thể hiện tinh thần phấn khởi vì một cuộc sống ổn định hơn trong xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Cốt truyện trong truyện ngắn "Anh Keng" của Nguyễn Kiên mang tính đơn giản nhưng để lại ấn tượng sâu sắc cho độc giả Truyện xoay quanh ông bố keo kiệt, gia trưởng, luôn áp đặt con cái và thúc giục Keng lấy vợ Mặc dù Keng thích cô Ngọ nhưng không được đáp lại, anh lại gặp Lạt - một phụ nữ góa chồng tại lớp học bổ túc Keng được bầu làm đội trưởng đội sản xuất, và Lạt luôn hỗ trợ anh, từ đó nảy sinh tình cảm Dù bị gia đình phản đối, Keng vẫn quyết định cưới Lạt, cùng nhau xây dựng hạnh phúc và dần nhận được sự chấp nhận từ mọi người.
Nhà văn đã xây dựng cốt truyện xoay quanh những sự kiện diễn ra liên tiếp trong cuộc đời Keng Mặc dù không chứa đựng những yếu tố kịch tính hay căng thẳng, tác phẩm vẫn truyền tải ý nghĩa sâu sắc về khát vọng hạnh phúc, tình yêu tự do và quyền kiểm soát cuộc sống của con người.
Truyện ngắn "Anh Keng" của nhà văn Nguyễn Kiên sử dụng ngôi thứ 3 để khắc họa cuộc sống của nhân vật Keng, mang đến cho người đọc cái nhìn khách quan và sâu sắc về cuộc sống của người dân Việt Nam trong thời kỳ đó Việc sử dụng ngôi kể thứ 3 không chỉ tạo ra sự tự do và linh hoạt trong cách kể chuyện mà còn giúp người đọc hiểu rõ hơn về những trải nghiệm và cảm xúc của nhân vật.
Sự hấp dẫn của truyện ngắn Anh Keng
Truyện ngắn "Anh Keng" của Nguyễn Kiên thành công nhờ bối cảnh xã hội trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, sau dấu mốc hòa bình Tác phẩm phản ánh không khí sôi nổi, hăng say lao động của con người trong xã hội mới, với hình ảnh các hợp tác xã và đội cấy, đội cày Cái tôi cá nhân hòa quyện vào cái ta chung, tạo nên sự đoàn kết và mục tiêu chung, đồng thời loại bỏ những toan tính vị kỷ Trong bối cảnh này, tình cảm cộng đồng như tình bạn và tình yêu phát triển mạnh mẽ, thu hút người đọc vào thế giới nông thôn mới đầy nhiệt huyết và trong sáng.
Nhân vật anh Keng trong truyện không chỉ đơn thuần là một chàng trai trầm tính, siêng năng mà còn thể hiện sự nhạy bén và quyết đoán, đi ngược lại với ảnh hưởng gia trưởng của cha mình để khẳng định bản thân Anh Keng phản đối thói quen tằn tiện và gia trưởng, hướng tới những giá trị đúng đắn và tốt đẹp Sự phát triển tích cực của nhân vật được thể hiện qua việc anh trở thành đội trưởng, dạn dĩ hơn và có tình cảm chân thành với Lạt, khác hẳn với tình cảm bề ngoài dành cho Ngọ Dù phải đối mặt với áp lực công việc và ký ức về cha, anh vẫn tìm thấy ánh sáng trong bản chất tốt đẹp của mình, thể hiện qua hành động nhận thức và trở về với chính mình Bên cạnh anh Keng, các nhân vật khác như người cha, Lạt, Ngọ cũng được xây dựng tinh tế, góp phần làm phong phú thêm câu chuyện.
Tư tưởng cởi mở và cấp tiến của tác giả tạo ra một không gian nhân văn, cho phép nhân vật tự quyết định hạnh phúc hôn nhân Những định kiến như "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" và "môn đăng hộ đối" vẫn hiện hữu trong xã hội, nhưng sự phát triển và tiếp thu tư tưởng văn minh đã giúp con người dần gỡ bỏ những ràng buộc này Câu chuyện của anh Keng và chị Lạt minh chứng cho sự mạnh mẽ và cởi mở trong tình yêu, khi họ vượt qua sự ngăn cấm và điều tiếng để bảo vệ hạnh phúc của mình Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy con người đang dám sống theo ước muốn của bản thân trong cả đời sống và văn học.
Ngôn ngữ kể chuyện của Nguyễn Kiên trong tác phẩm “Anh Keng” góp phần quan trọng vào thành công của cuốn sách Giọng văn giàu hình ảnh và các lời thoại mang tính khẩu ngữ của nhân vật tạo nên bức tranh sống động về xã hội và con người thời kỳ đó Những cuộc trò chuyện bình thường và những cuộc cãi vã vụn vặt thể hiện rõ nét sắc thái nông thôn, sử dụng nhiều hình ảnh và tục ngữ, tạo ra không khí đối thoại giản dị và mộc mạc.
“- Ðồ khôn nhà dại chợ, đã lên đến trên ấy, không bán được chín xu thì thôi chứ, của thêm vào chẳng có lại có của bào ra!
- Dào, hai đồng xu thì làm gì, cũng coi như là tôi uống bát nước chè tươi Ông Keng quắc ngay mắt lên:
Uống nước bổ béo cho cơ thể, nhưng việc ném ra chỗ không đúng lại là điều không nên Hãy biết trân trọng những gì mình có, đừng để người khác phải cảm ơn vì sự lãng phí của mình.
“- Thôi ông ơi, ông bớt giận - Thấy chồng chần chừ, bà Keng giục khéo.
Ông Keng đã nhấn mạnh với bà rằng gia đình ông không phải là gia đình tôm, và ông cảm thấy tức giận khi phải nhắc lại điều này.
- Sao tôi lại không biết! Dưng mà, nói cho cùng mình cũng chẳng thể chê trách vợ chồng nó được điều gì Ông cứ ra nhà nó thử xem
Tôi không cần phải thử nghiệm, vì tôi đã biết rằng họ rất tài giỏi Chỉ có ở nơi này, họ mới có thể phát triển như vậy Tôi ra ngoài với mục đích dạy dỗ họ Những cuộc tranh luận trong đội sản xuất, hợp tác xã, các cuộc bình bầu và sự vui đùa giữa các nhân vật đã tạo nên không khí sống động, tươi sáng của những người lao động trong thời kỳ xây dựng đất nước.
“- Xem ở bên Võ Lăng kia kìa, năm ngoái cấy Nam Ninh, sâu ăn sạch, mất cả chì lẫn chài!
- Yêu cầu không cấy Nam Ninh Cấy Nam Ninh bạc đất, đến vụ mùa rồi ăn bùn!
Tôi xin hỏi ông đội trưởng về việc sau khi hoàn thành vụ chiêm, tại sao lại bắt đầu cấy ở Nam Ninh trong khi thời tiết hiện tại không thuận lợi, dẫn đến tình trạng chết trâu Liệu Chính phủ có chính sách bồi thường cho thiệt hại này không?
“- Anh Lạt ơi! - Keng giật mình quay lại Ngọ phá lên cười và cô lại càng réo to hơn - Không, tôi gọi chị Keng cơ Chị Keng ơi!
- Con bà cô, làm chẳng làm, chỉ đi nhởn…”
Tác giả Nguyễn Kiên đã xuất sắc trong việc xây dựng nhân vật anh Keng, phản ánh sự biến đổi đa chiều và bối cảnh xã hội đặc trưng của thời đại Với tư tưởng tiến bộ và ngôn ngữ kể chuyện phong phú, giàu hình ảnh, tác phẩm mang đến một truyện ngắn hấp dẫn, như một thước phim sống động về những con người nông thôn mới Những nhân vật như anh Keng và chị Lạt hiện lên thật thà, láu lỉnh, siêng năng và bình dị, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.
So sánh Anh Keng của Nguyễn Kiên với Mùa lạc của Nguyễn Khải
1.1 Đề tài Đề tài về nông thôn miền Bắc trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội là một chủ đề được nhiều nhà văn, đặc biệt là trong thế hệ các tác giả sau Cách mạng Tháng Tám, khai thác Các tác phẩm này không chỉ phản ánh sự chuyển mình của xã hội mà còn nêu bật những vấn đề về con người, cuộc sống và những mâu thuẫn trong quá trình xây dựng và phát triển.
"Anh Keng" của Nguyễn Kiên và "Mùa Lạc" của Nguyễn Khải là hai truyện ngắn tiêu biểu phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của xã hội miền Bắc trong giai đoạn cải cách nông thôn Dù cùng khai thác đề tài nông thôn miền Bắc trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội, mỗi tác phẩm lại có những đặc điểm và cách tiếp cận riêng, tạo nên sự phong phú trong văn học đương đại.
Cả hai tác phẩm Anh Keng và Mùa lạc đều khám phá đề tài con người trong xã hội, nhưng mỗi tác phẩm lại phát triển một hệ chủ đề riêng, phản ánh những góc nhìn khác nhau về cuộc sống và xã hội.
Anh Keng khắc họa sự vươn lên và tự khẳng định bản thân của con người, phản ánh hành trình tìm kiếm hạnh phúc cá nhân Tác phẩm nhấn mạnh tinh thần phấn khởi và nhiệt huyết của người lao động trong xây dựng xã hội chủ nghĩa Nhân vật Anh Keng là hình mẫu của người lao động mới, dám ước mơ và kiên trì vượt qua khó khăn để đạt thành công.
Mùa lạc khám phá hành trình sống trong xã hội mới, thể hiện sự lạc quan và sức mạnh của con người trước nghịch cảnh Tác phẩm khắc họa sâu sắc mối quan hệ giữa con người, nhấn mạnh tình cảm ân nghĩa và sự đùm bọc trong khó khăn Đây là một tác phẩm nhân văn, phản ánh sự sẻ chia và tình yêu thương trong cộng đồng.
Anh Keng thể hiện hình ảnh con người với tinh thần lao động và khát vọng vươn lên trong xã hội hiện đại Trong khi đó, Mùa lạc chú trọng vào việc khám phá bản thân, mối quan hệ giữa các cá nhân trong xã hội, và tinh thần lạc quan khi đối diện với những thử thách.
Cả hai tác phẩm đều thể hiện những giá trị nhân văn sâu sắc, nhưng mỗi tác phẩm lại nhấn mạnh một khía cạnh khác nhau của cuộc sống và con người trong bối cảnh xã hội chủ nghĩa.
1.3.1 Vẻ đẹp chung của các nhân vật trong Anh Keng và Mùa lạc
1.3.1.1 Con người lao động trong xã hội chủ nghĩa mới
Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ, hình ảnh người lao động Việt Nam đã có sự thay đổi đáng kể Họ không chỉ là những người làm việc trên cánh đồng lúa hay trong các nhà máy, mà còn là những chủ nhân của đất nước, góp phần kiến tạo tương lai tươi sáng Qua các tác phẩm văn học, tinh thần lạc quan và ý chí vươn lên của họ được thể hiện rõ ràng, như những hạt giống gieo vào đất, ươm mầm cho mùa vàng bội thu.
Anh Keng đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của người đội trưởng khi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thu hoạch, dù ít hay nhiều, cũng cần có kết quả Anh cho biết rằng việc bổ sung cây Nam Ninh là cần thiết do khu vực trồng cây chiêm quá ít, và đã có thử nghiệm thành công Anh cũng khuyến khích bà con nên hỏi rõ ràng nếu còn thắc mắc thay vì tranh cãi, để có thể tập trung vào công việc Cuối cùng, anh đọc bảng phân công và đề nghị nếu không ai có ý kiến gì thêm thì sẽ giải tán Việc trở thành đội trưởng trong hợp tác xã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc đời anh.
Keng đã thể hiện sự lãnh đạo và trách nhiệm trong công việc, với suy nghĩ chín chắn về cuộc sống, thể hiện qua câu nói: "Ta đã làm là phải có ăn, không ăn nhiều thì ăn ít." Anh trực tiếp phụ trách nhóm thợ cây và tham gia tích cực vào quá trình xây dựng nông thôn mới, góp phần phát triển cộng đồng Trong khi đó, chị Lạt, một người phụ nữ lao động, nhiệt tình tham gia vào các hoạt động xây dựng xã hội chủ nghĩa như chiến dịch bình dân học vụ và lao động nặng nhọc Đào, khi đến nông trường Điện Biên, đã tìm thấy niềm vui và sự bình yên trong công việc vất vả, giúp cô quên đi quá khứ đau buồn Lao động không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm vui, mang lại hạnh phúc cho bản thân trong xã hội mới, với hình ảnh chị Lạt chăm chỉ thu hoạch lạc, coi nông trường Hồng Cúm là quê hương thứ hai của mình.
Và Huân là một người lao động chăm chỉ và nhiệt huyết, luôn hoàn thành xuất sắc công việc và sẵn lòng giúp đỡ mọi người Anh thể hiện tinh thần phục vụ trong công cuộc xã hội chủ nghĩa khi dũng cảm chạy ra trước cáng, sử dụng dây máy bằng vải bạt quàng qua vai, và với sức mạnh của mình, anh nâng bổng người lên, khiến chiếc cáng nhẹ bẫng lao về phía trước, bất chấp mồ hôi ướt đẫm quần áo.
Cả Anh Keng và Mùa lạc đều thể hiện hình ảnh người nông dân Việt Nam trong thời kỳ xây dựng xã hội chủ nghĩa, nổi bật với những phẩm chất quý báu như cần cù, sáng tạo và tình cảm sâu sắc Nhân vật trong hai tác phẩm mang tinh thần lạc quan, luôn hướng tới tương lai tươi sáng, đồng thời thể hiện tinh thần đoàn kết và sẵn sàng giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn Nguyễn Kiên và Nguyễn Khải đã thành công trong việc xây dựng những nhân vật sâu sắc và sống động, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học Việt Nam.
1.3.1.2 Con người khát khao hạnh phúc, tình yêu
Trong xã hội đầy biến động, nhân vật trong "Anh Keng" và "Mùa lạc" luôn khao khát cuộc sống bình yên và hạnh phúc Họ không chỉ lao động vất vả mà còn hướng tới các giá trị tinh thần, tìm kiếm tình yêu và sự sẻ chia Qua các câu chuyện tình yêu của Keng, Lạt, Đào và Huân, tác giả Nguyễn Khải khéo léo thể hiện khát vọng hạnh phúc mãnh liệt của con người, bất chấp mọi khó khăn trong cuộc sống.
Cuộc gặp gỡ với Keng đã thay đổi cuộc đời chị Lạt, từ một người phụ nữ dè dặt và nghi ngờ, chị dần mở lòng và tin tưởng hơn vào cuộc sống Sự thay đổi này chứng minh sức mạnh của tình yêu và hy vọng trong việc vượt qua khó khăn Khi Keng khẳng định "Nhà chị là người đúng đắn ", chị không khỏi băn khoăn về ý nghĩa lời nói của anh Qua những lần trò chuyện, chị nhận ra rằng Keng không như mọi người vẫn nghĩ, và dần dần, tình cảm của chị dành cho anh lớn lên Chị không ngần ngại thể hiện tình cảm, thậm chí chủ động theo đuổi hạnh phúc Tình yêu của chị Lạt dành cho Keng không chỉ là tình yêu nam nữ mà còn là sự trân trọng và ngưỡng mộ đối với một người đàn ông tốt bụng, chân thật.
Keng đang tìm kiếm hạnh phúc riêng và tình yêu với chị Lạt đã giúp anh vượt qua rào cản tâm lý, dám đối mặt với sự phản đối của gia đình Quyết định xây dựng gia đình trên mảnh đất ở bia làng thể hiện sự tự lập và khát vọng vươn lên của Keng Anh nhận ra rằng tình yêu với cô Ngọ trước kia chỉ theo đuổi những thứ phù phiếm Keng, người khao khát yêu thương, dần từ bỏ tự do để tìm kiếm hôn nhân, mặc cảm về ngoại hình và sự thiếu thốn kiến thức khiến anh nhận ra cần phải học hỏi Khi nhận ra Ngọ không yêu quý mình, Keng quyết tâm chứng tỏ bản thân qua nhiệm vụ đội trưởng Mối tình với chị Lạt, ban đầu chỉ là những lời gắt gỏng, dần dần trở nên gắn kết nhờ sự nhiệt tình của chị.
