ĐỀ THI HẾT MÔN HỌC CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM Sau khi hoàn tất bài làm, nộp Đề thi cùng với Phiếu trảlời Thời gian làm bài: 60 phút không kể thời gian phát đềSinh viên không được sử dụng tài
Trang 1ĐỀ THI HẾT MÔN HỌC CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM
Sau khi hoàn tất bài làm, nộp Đề thi cùng với Phiếu trảlời
Thời gian làm bài: 60 phút (không kể thời gian phát đề)Sinh viên không được sử dụng tài liệu
Sinh viên phải hoàn thành cả hai phần sau:
PHẦN 1: TRẮC NGHIỆM (5 điểm)
Câu 1: Phương tiện quản lý chủ yếu của Lý dịch trong tổ
chức nông thôn theo đơn vị hành chính thôn, xã là:
a Giáp
b b Sổ đinh và sổ điền
Trang 2Câu 3: "Văn hóa là một tổng thể phức hợp bao gồm tri
thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tậpquán, và mọi năng lực và thói quen khác, được con ngườichiếm lĩnh với tư cách là thành viên của xã hội" Địnhnghĩa về văn hóa này là của ai? a Hồ Chí Minh
b E.B Tylor
c Trần Quốc Vượng
Trang 3Câu 6: Những câu "Bè ai người nấy chống; Ruộng ai
người nấy đắp bờ; Ai có thân người nấy lo" thể hiện: a
Óc tư hữu, ích kỷ b Thói cao bằng, đó kỵ c Óc bè phái, địa phương d Óc gia trưởng, tôn ti
Câu 7: Luật Hồng Đức ra đời vào thời kỳ: a Đạo giáo b Phật giáo c Nho giáo là quốc giáo d Ki tô giáo
Trang 4Câu 8: Trong tổ chức Giáp ở nông thôn Việt Nam xưa, đứng đầu là: a Lí trưởng b ông Cai c ông Lệnh d B và
C đều đúng
Câu 9: Câu nói "Bé bằng củ khoai cứ theo vai mà gọi"
thể hiện đặc trưng gì trong văn hoá Việt Nam? a Tính
dân chủ b Tính tôn ti c Tính cộng đồng d Tính linh
hoạt
Câu 10: Mười hai bà mụ được chỉ: a 12 nữ thần có trách
nhiệm coi sóc việc sinh nở b 12 nữ thần có trách nhiệmcoi sóc các hiện tượng tự nhiên c 12 nữ thần có trách
nhiệm coi sóc mùa màng d 12 nữ thần có trách nhiệm coi sóc thời tiết
Câu 11: "Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên"
được UNESCO công nhận là của thế giới a Di sản văn
hóa vật thể b Di sản văn hóa phi vật thể c Di sản thiên
nhiên d Kỳ lục
Trang 512 Cấu trúc của hệ thống văn hoá theo tác giả Trần Ngọc Thêm gồm: A VH nhận thức, VH tổ chức đời
sống tập thể, VH tận dụng môi trường tự nhiên, VH tậndụng môi trường xã hội B VH nhận thức, VH tổ chứccộng đồng, VH tận dụng môi trường tự nhiên, VH tận
dụng môi trường xã hội C VH nhận thức, VH tổ chức cộng đồng, VH ứng xử với môi trường tự nhiên, VH ứng xử với môi trường xã hội D VH nhận thức, VH tổ
chức cộng đồng, VH đối phó với môi trường tự nhiên,
VH đối phó với môi trường xã hội
13 Trong tứ linh, con vật nào thể hiện sự trường thọ?
A Long B Lân C Quy D Phụng
14 Can nào là can cuối cùng trong hệ can: A Bính B Canh C Kỷ D Quý
Trang 615 Khăn mỏ quạ là đồ đội đầu phổ biến của phụ nữ ở: A Miền Bắc B Miền Trung C Miền Nam D Tây
Nguyên
16 Hướng nhà mồ của đồng bào dân tộc Tây Nguyên là: A Đông B Tây C Nam D Bắc
17 Đàn Nam giao là khái niệm chỉ: A Nơi tế thần Đất
B Nơi tế thần Nước C Nơi tế Trời D Nơi tế thần Nông
18 Hệ thống mương phai lái lịn được xem là biểu tượng của vùng văn hóa: A Tây Bắc B Bắc bộ C Việt
Trang 721 Chủ thể của văn hóa Sa Huỳnh là tộc người nào?
A Việt cổ B Chăm C Hoa D Cho Ro
22 Văn minh là khái niệm: A Thiên về tinh thần và chỉ
trình độ phát triển B Thiên về tính thần và có bề dày lịch
sử C Thiên về vật chất và có bề dày lịch sử D Thiên về vật chất và chỉ trình độ phát triển
23 "Thái ấn theo nước, Xã ấn theo lửa" để chỉ lỗi sinh hoạt của cư dân vùng văn hóa: A Tây Bắc B Việt Bắc C Trung Bộ D Tây Nguyên
24 Khái niệm "Hạ chí" về thời tiết dùng để chỉ: A.
Thời điểm bắt đầu mùa đông B Thời điểm bắt đầu mùa
hạ C Thời điểm giữa mùa hạ D Thời điểm cuối xuân
đầu hạ
25 Theo hệ đếm Can Chi, năm cuối của một Hoa giáp
là năm: A Nhâm Tí B Quý Hợi C Tân Sửu D Quý Tỵ
Trang 826 Trong phong tục tang ma, nghi thức đặt gạo và muối vào miệng thi hài được gọi là: A Hồn bạch B Mộc dục C Phạn hàm D Kỳ yên
27 Phố Hiến là ở tỉnh: A Nam Định B Thanh Hóa C Quảng Nam D Hưng Yên
28 Trong các phong tục (trò chơi) sau đây, phong tục (trò chơi) nào thể hiện ý nghĩa cầu mưa? A Ném còn
B Thi diều C Đánh pháo đất D Đánh đu
29 Trong thần phả đạo Bà La Môn vị thần nào sau đây là thần Hủy diệt? A Brama B Vishnu C Shiva D.
Trang 9Sinh viên trả lời câu hỏi sau:
Anh/ chị hãy trình bày dấu ấn của môi trường tự nhiên trong các lĩnh vực ăn, mặc, ở, đi lại trong văn hoá Việt Nam?
Trang 10ĐÁP ÁN
Câu 1: Phương tiện quản lý chủ yếu của Lý dịch trong tổ
chức nông thôn theo đơn vị hành chính thôn, xã là:
Trang 11Câu 3: "Văn hóa là một tổng thể phức hợp bao gồm tri
thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tậpquán, và mọi năng lực và thói quen khác, được con ngườichiếm lĩnh với tư cách là thành viên của xã hội" Địnhnghĩa về văn hóa này là của ai? a Hồ Chí Minh
Trang 12Câu 5: Nếu xem bàn tay là một hệ thống ngũ hành thì ngón trỏ sẽ ứng với: a Hành Thổ b Hành Thủy c Hành Mộc d Hành Hỏa
Câu 6: Những câu "Bè ai người nấy chống; Ruộng ai
người nấy đắp bờ; Ai có thân người nấy lo" thể hiện: a
Óc tư hữu, ích kỷ b Thói cao bằng, đó kỵ c Óc bè phái, địa phương d Óc gia trưởng, tôn ti
Câu 7: Luật Hồng Đức ra đời vào thời kỳ: a Đạo giáo b Phật giáo c Nho giáo là quốc giáo d Ki tô giáo
Câu 8: Trong tổ chức Giáp ở nông thôn Việt Nam xưa, đứng đầu là: a Lí trưởng b ông Cai c ông Lệnh d B và
C đều đúng
Câu 9: Câu nói "Bé bằng củ khoai cứ theo vai mà gọi"
thể hiện đặc trưng gì trong văn hoá Việt Nam? a Tính
dân chủ b Tính tôn ti c Tính cộng đồng d Tính linh
hoạt
Trang 13Câu 10: Mười hai bà mụ được chỉ: a 12 nữ thần có trách
nhiệm coi sóc việc sinh nở b 12 nữ thần có trách nhiệmcoi sóc các hiện tượng tự nhiên c 12 nữ thần có trách
nhiệm coi sóc mùa màng d 12 nữ thần có trách nhiệm coi sóc thời tiết
Câu 11: "Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên"
được UNESCO công nhận là của thế giới a Di sản văn
hóa vật thể b Di sản văn hóa phi vật thể c Di sản thiên
dụng môi trường xã hội C VH nhận thức, VH tổ chức cộng đồng, VH ứng xử với môi trường tự nhiên, VH
Trang 14ứng xử với môi trường xã hội D VH nhận thức, VH tổ
chức cộng đồng, VH đối phó với môi trường tự nhiên,
VH đối phó với môi trường xã hội
13 Trong tứ linh, con vật nào thể hiện sự trường thọ?
A Long B Lân C Quy D Phụng
14 Can nào là can cuối cùng trong hệ can: A Bính B Canh C Kỷ D Quý
15 Khăn mỏ quạ là đồ đội đầu phổ biến của phụ nữ ở: A Miền Bắc B Miền Trung C Miền Nam D Tây
Nguyên
16 Hướng nhà mồ của đồng bào dân tộc Tây Nguyên là: A Đông B Tây C Nam D Bắc
17 Đàn Nam giao là khái niệm chỉ: A Nơi tế thần Đất
B Nơi tế thần Nước C Nơi tế Trời D Nơi tế thần Nông
Trang 1518 Hệ thống mương phai lái lịn được xem là biểu tượng của vùng văn hóa: A Tây Bắc B Bắc bộ C Việt
D Giã bằng chày và cối
21 Chủ thể của văn hóa Sa Huỳnh là tộc người nào?
A Việt cổ B Chăm C Hoa D Cho Ro
22 Văn minh là khái niệm: A Thiên về tinh thần và chỉ
trình độ phát triển B Thiên về tính thần và có bề dày lịch
sử C Thiên về vật chất và có bề dày lịch sử D Thiên về vật chất và chỉ trình độ phát triển
Trang 1623 "Thái ấn theo nước, Xã ấn theo lửa" để chỉ lỗi sinh hoạt của cư dân vùng văn hóa: A Tây Bắc B Việt Bắc C Trung Bộ D Tây Nguyên
24 Khái niệm "Hạ chí" về thời tiết dùng để chỉ: A.
Thời điểm bắt đầu mùa đông B Thời điểm bắt đầu mùa
hạ C Thời điểm giữa mùa hạ D Thời điểm cuối xuân
đầu hạ
25 Theo hệ đếm Can Chi, năm cuối của một Hoa giáp
là năm: A Nhâm Tí B Quý Hợi C Tân Sửu D Quý Tỵ
26 Trong phong tục tang ma, nghi thức đặt gạo và muối vào miệng thi hài được gọi là: A Hồn bạch B Mộc dục C Phạn hàm D Kỳ yên
27 Phố Hiến là ở tỉnh: A Nam Định B Thanh Hóa C Quảng Nam D Hưng Yên
Trang 1728 Trong các phong tục (trò chơi) sau đây, phong tục (trò chơi) nào thể hiện ý nghĩa cầu mưa? A Ném còn
B Thi diều C Đánh pháo đất D Đánh đu
29 Trong thần phả đạo Bà La Môn vị thần nào sau đây là thần Hủy diệt? A Brama B Vishnu C Shiva D.
Dấu ấn của môi trường tự nhiên trong văn hóa ăn uống của Việt Nam
Trang 18Môi trường tự nhiên đã ảnh hưởng sâu sắc đến nền ẩmthực Việt Nam Với hệ thống sông ngòi, ao hồ và bờ biểnphong phú, nguồn hải sản là phần không thể thiếu trongbữa ăn của người Việt Các món ăn từ cá, tôm, cua,mực… được chế biến thành nhiều món khác nhau nhưnướng, chiên, hấp, nấu canh, và kho Môi trường đồngbằng cũng mang lại sự phong phú về các loại cây trồngnhư lúa gạo, rau củ, hoa quả, là nguồn cung cấp dinhdưỡng chính trong bữa ăn hàng ngày.
Ví dụ 1: Món phở - món ăn quốc hồn quốc túy của
người Việt, là sự kết hợp hoàn hảo giữa nước dùng
từ xương, hương vị của các loại gia vị tự nhiên nhưquế, hồi, thảo quả và các loại rau thơm như húng,ngò, hành lá Nước dùng trong, ngọt thanh cùng với
Trang 19sợi phở mềm mịn đã tạo nên một món ăn đặc trưngcủa ẩm thực Việt Nam.
Ví dụ 2: Cá kho tộ - món ăn phổ biến từ vùng đồng
bằng sông Cửu Long, được làm từ cá lóc, cá trê, cá
rô với nước dừa, nước mắm, tiêu, hành, và ớt Sựkết hợp của nước dừa và nước mắm tạo nên hương
vị đậm đà, đặc trưng của món ăn này
Ví dụ 3: Bánh cuốn - một món ăn nổi tiếng của
miền Bắc, được làm từ bột gạo, nhân thịt, mộc nhĩ,
và hành khô Món ăn này thường được ăn kèm vớinước mắm pha chua ngọt và các loại rau thơm, tạonên hương vị tươi ngon, thanh mát
Trang 20Ví dụ 1: Áo dài - chiếc áo dài thướt tha, duyên dáng
là sự kết hợp giữa nghệ thuật và văn hóa Việt Nam,phù hợp với khí hậu và tạo sự thoải mái cho ngườimặc Áo dài thường được may từ lụa, một chất liệunhẹ, thoáng mát, phù hợp với khí hậu nhiệt đới
Trang 21
Ví dụ 2: Áo tứ thân - trang phục truyền thống của
người phụ nữ Bắc Bộ, được may từ chất liệu tựnhiên, thoáng mát, phù hợp với khí hậu mùa hènóng bức Áo tứ thân thường được mặc cùng vớikhăn mỏ quạ và nón lá, tạo nên vẻ đẹp duyên dáng,thanh lịch của người phụ nữ Việt
Ví dụ 3: Nón lá - một biểu tượng của người nông
dân Việt Nam, được làm từ lá cọ, tre, nứa, giúp chenắng che mưa, phù hợp với điều kiện làm việc ngoàitrời
Trang 22Dấu ấn của môi trường tự nhiên trong kiến trúc và nhà ở của người Việt Nam
Môi trường tự nhiên cũng ảnh hưởng sâu sắc đến kiếntrúc và nhà ở của người Việt Nhà cửa thường được xâydựng với các vật liệu tự nhiên sẵn có như gỗ, tre, nứa, lá
cọ, đất nung… Các kiểu nhà truyền thống như nhà sàn,nhà gỗ, nhà tranh, nhà ngói đều có sự hài hòa với môitrường xung quanh và thể hiện sự khéo léo trong việc tậndụng tài nguyên tự nhiên
Ví dụ 1: Nhà sàn của người dân tộc thiểu số ở Tây
Nguyên - được làm từ gỗ, tre, nứa, phù hợp với địahình núi cao, giúp chống chọi với mưa gió, lũ lụt.Nhà sàn còn giúp ngăn cách với mặt đất, tránh đượccôn trùng và thú rừng
Trang 23Ví dụ 2: Nhà ba gian truyền thống của người miền
Bắc - thường được xây dựng bằng gỗ, mái ngói, cácchi tiết chạm khắc tinh xảo, hài hòa với cảnh quanthiên nhiên Nhà ba gian thường có sân vườn rộngrãi, phù hợp với cuộc sống nông thôn
Ví dụ 3: Nhà tranh mái lá - kiểu nhà phổ biến ở
miền Trung và miền Nam, được làm từ tre, nứa, và
lá cọ, giúp chống nắng, chống mưa hiệu quả Kiểunhà này phù hợp với điều kiện kinh tế và khí hậucủa địa phương
Dấu ấn của môi trường tự nhiên trong giao thông và phương tiện đi lại
Trang 24Giao thông và phương tiện đi lại của người Việt Namcũng gắn liền với môi trường tự nhiên Với hệ thốngsông ngòi chằng chịt, giao thông đường thủy đóng vai tròquan trọng trong đời sống người dân, đặc biệt là ở cácvùng đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông CửuLong Các phương tiện đi lại truyền thống như thuyền,ghe, xuồng cũng được thiết kế phù hợp với điều kiện tựnhiên.
Ví dụ 1: Chèo thuyền trên các sông ngòi của đồng
bằng sông Cửu Long - người dân sử dụng các loạighe, xuồng để di chuyển, vận chuyển hàng hóa, vàsinh hoạt hàng ngày Ghe, xuồng được làm từ gỗ, cókích thước nhỏ gọn, dễ dàng di chuyển trên sôngnước
Trang 25Ví dụ 2: Xe đạp - phương tiện phổ biến ở các vùng
nông thôn, phù hợp với điều kiện địa hình và kinh
tế, giúp người dân di chuyển dễ dàng, thuận tiện Xeđạp không chỉ là phương tiện giao thông mà còn làphương tiện vận chuyển hàng hóa nhỏ
Ví dụ 3: Xe bò - phương tiện vận chuyển truyền
thống của người nông dân, được kéo bởi bò hoặctrâu, phù hợp với điều kiện đường sá và kinh tế ởnông thôn