Nhưng khi bạn cảm thấy lo âu thật nhiều, căng thẳng và mệt mỏi mà không do nguyên nhân nào rõ rệt, bạn không còn khả năng tự kiểm soát được mình, nó gây ảnh hưởng thực sự đến cuộc sống
Trang 1Lo âu, căng thẳng và mệt mỏi kéo dài
(Kỳ 1)
Sự lo âu căng thẳng đôi khi là một điều bình thường, mọi người đều phản ứng như thế Thật vậy, lo âu vừa phải có thể là một điều rất tốt Lo âu giúp bạn đối phó thích hợp với những tình huống hiểm nguy thực sự, thôi thúc bạn hoàn thành công việc hàng ngày với một tinh thần trách nhiệm tuỵêt vời
Nhưng khi bạn cảm thấy lo âu thật nhiều, căng thẳng và mệt mỏi mà không
do nguyên nhân nào rõ rệt, bạn không còn khả năng tự kiểm soát được mình, nó gây ảnh hưởng thực sự đến cuộc sống hàng ngày thì có thể bạn đã bị Rối loạn lo
âu toàn thể (RLLATT)
Trang 2Rối loạn lo âu toàn thể là một bệnh lý rất thường gặp trong thăm khám hàng ngày tại phòng khám Chuyên khoa Thần Kinh - BV Hoàn Mỹ Sài Gòn Bài viết sau đây nhằm mục đích giới thiệu đến quý bệnh nhân những nét chính của căn bệnh thời đại này, nguyên nhân, biểu hiện lâm sàng, các tiêu chí để chẩn đoán và một số khái niệm về điều trị bằng thuốc men và tâm lý liệu pháp
Sống chung với RLLATT sẽ rất khó khăn, nhưng tình trạng này có thể điều
trị được Thuốc men và tâm lý liệu pháp làm giảm nhẹ triệu chứng Ngoài ra, bạn
có thể tự mình rèn luyện được những kỹ năng để đối phó với RLLATT và tái hoà nhập với cuộc sống bình thường
II Triệu chứng và dấu hiệu
Triệu chứng và dấu hiệu của RLLATT thay đổi về mức độ Các triệu chứng RLLATT bao gồm:
+ Đứng ngồi không yên; Cảm giác kích động căng thẳng; Cảm giác có cục, hòn vướng ở cổ
+ Khó tập trung; Mệt mỏi; Dễ kích thích; Mất kiên nhẫn
+ Hay đãng trí; Căng cơ
+ Rối loạn giấc ngủ ( khó dỗ giấc ngủ và giấc ngủ chập chờn)
Trang 3+ Đổ mồ hôi nhiều; Cảm giác ngộp thở
+ Đau vùng dạ dày; Tiêu chảy; Nhức đầu v.v
Khi bị RLLATT, có những lúc bạn cảm thấy bị bao vây bởi sự bồn chồn,
lo lắng Bạn lo âu căng thẳng về mọi khía cạnh của cuộc sống Ví dụ, cảm thấy lo
âu căng thẳng về sự an toàn của mình và những người thân yêu, cảm giác rằng một điều gì tệ hại sắp sửa xảy ra, kể cả khi không có nguy hiểm thực sự
RLLATT thường khởi phát lúc trẻ, triệu chứng và dấu hiệu có thể hình thành chậm hơn so với các rối loạn lo âu khác Nhiều người RLLATT không thể nhớ lại lần cuối mà họ cảm thấy hoàn toàn thư giãn và thoải mái là lúc nào
III Nguyên nhân
Tương tự các rối loạn tâm thần khác, nguyên nhân của RLLATT chưa được biết rõ Các nhà nghiên cứu cho rằng có thể liên quan đến các chất hoá học trong não thường gọi là các chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitters) như serotonin, GABA (gamma-aminobutyric acid) và norepinephrine
Tuy nhiên, nguyên nhân có thể là một sự phối hợp của những quá trình sinh học trong cơ thể, các yếu tố di truyền, của môi trường chung quanh và những tình huống trong cuộc sống
Trang 4IV Yếu tố nguy cơ
Cùng với chứng sợ bệnh lý (phobias), các cơn hoảng loạn (panic attacks) và rối loạn ám ảnh-thôi thúc (obsessive-compulsive disorder), RLLATT là một trong những rối loạn lo âu thường gặp nhất
Nhiều bệnh nhân RLLATT cho rằng những nỗi lo âu của họ bắt đầu từ thời thơ ấu, nhưng chúng cũng vẫn có thể xảy ra ở lúc trưởng thành Phụ nữ thường được chẩn đoán RLLATT nhiều hơn nam
Một số yếu tố tăng nguy cơ hình thành RLLATT là:
Tuổi thơ bất hạnh Trẻ có tuổi thơ bất hạnh và nhiều nghịch cảnh,
chứng kiến những hình ảnh gây tổn thương, có nguy cơ RLLATT cao hơn
Bệnh Tật Mắc phải bệnh nặng, như ung thư chẳng hạn, có thể làm
bạn lo âu Lo âu về tương lai, về cách điều trị, về chi phí có thể vượt quá khả năng chịu đựng của mình
Stress Nhiều tình huống stress dồn dập trong cuộc sống có thể khởi
phát sự lo âu quá mức Ví dụ bệnh tật đi kèm với stress bị mất việc và mất thu nhập là khởi đầu cho RLLATT
Trang 5 Nhân cách Một số dạng nhân cách nào đó dễ sinh rối loạn lo âu
Những người không đạt được nhu cầu về tâm lý, như trường hợp không có những liên hệ gần gũi được đáp ứng đầy đủ, có thể cảm thấy kém an toàn và có nguy cơ cao RLLATT Ngoài ra, một số rối loạn nhân cách, như rối loạn nhân cách giáp ranh (borderline personality disorder), cũng đi kèm RLLATT
Di truyền Một số chứng cứ cho thấy RLLATT có yếu tố di truyền
khiến nó thường gặp ở nhiều thành viên trong cùng một gia đình
V Khi nào cần đi khám bệnh
- Bệnh nhân RLLATT, người lớn cũng như trẻ em, thường xuyên bị đe doạ bởi những lo âu Họ lo âu, căng thẳng vì những vấn đề từ nhỏ đến lớn như: Việc học hành; Công việc; Thành tích thể thao; Sửa chữa xe; Công việc nội trợ; Động đất; Chiến tranh; Tài chánh; Di chuyển bằng máy bay; Sức khoẻ của họ và những người khác …
- Bạn có cảm giác không thể loại bỏ được sự sợ sệt và lo lắng, ngay cả khi
cố gắng thư giãn và tìm cách gỡ rối Sự lo âu có thể kéo dài từ tháng này sang tháng kia Bạn cảm thấy không còn tự kiểm soát được Lo âu ảnh hưởng đến khả năng xử lý công việc hàng ngày của bạn
Trang 6- Trạng thái lo âu có thể giảm bớt, nhưng cũng có khi trở nên trầm trọng hơn theo thời gian Hãy tìm sự giúp đỡ của bác sĩ chuyên khoa trước khi bệnh trở nặng, việc trị liệu sẽ dễ dàng hơn