Khóa luận tốt nghiệp Quốc tế học: Tác động của "con đường tơ lụa mới" của Trung Quốc đến khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (2000-2020)

Có thê nói con đường tơ lụa trong quá khứ đóng một vai trò quan trọng cho sự phát triển kinh tế Trung Quốc và nhân loại, kéotheo tham vọng về chính trị và mở rộng lãnh thô, chính vì vậy

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HÒ CHÍ MINH

KHOA LICH SỬ - BỘ MON QUOC TE HỌC

NGUYEN THI MY HANH

KHOA LUAN TOT NGHIEP

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYÊN MINH MẢN

TP HO CHÍ MINH - 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HÒ CHÍ MINH

KHOA LICH SỬ - BỘ MÔN QUOC TE HỌC

NGUYÊN THỊ MỸ HẠNH

TAC ĐỘNG CUA “CON DUONG TO LUA MOI” CUA

TRUNG QUOC DEN KHU VUC CHAU A - THÁI BÌNH

DUONG (2000 -2020)

KHOA LUAN TOT NGHIEPNGANH QUOC TE HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

TS NGUYEN MINH MAN

TP HO CHÍ MINH - 2023

LỜI CẢM ON

Đề hoàn thành khóa luận này, em xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:Qúy Thây cô Bộ môn Quốc tế học, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Thành phốH6 Chi Minh đã tô chức, quan lý, tạo cơ hội cho em được học tập, rèn luyện va tích lũykiến thức, kỹ năng dé thực hiện khóa luận này.

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Minh Man, người

đã truyền cam hứng cho tôi trong suốt quá trình học tập với chuyên nganh Quốc tế học Thay cũng là người hướng dẫn khoa học của tôi, trong quá trình thực hiện Khóa luận tốt

nghiệp của minh, thầy đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn, theo dõi và đưa ra nhiều lờikhuyên bô ích dé em hoan thiện bai nghiên cứu của mình

Cuối cùng, em xin chúc Qúy Thay Cô luôn thật nhieu sức khỏe và đạt được nhiều

thành công trong công việc.

Tran trọng cam on!

Tac gia Nguyễn Thị My Hạnh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan khóa luận nảy là công trình nghiên cứu đo tôi thực hiện Nội

dung được trình bảy trong bai khóa luận này do tôi tự nghiên cứu, đọc, dich tai liệu, tônghợp và thực hiện Trong đó, tôi có sử dụng một số tài liệu tham khảo như đã trình bảytrong phan tai liệu tham khảo ở cuỗi bài nghiên cứu Những kết quả trong khóa luận là trung thực và chưa được công bố trong bat kỳ một công trình nào khác.

Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Hạnh

DANH MỤC CHU VIET TATACD Đối thoại Hợp tác châu A

ADB Ngân hang Phát triển châu A

AHB Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á

ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á

ASEM Hội nghị Á- Âu

AUN Liên minh các trường đại học ASEAN

BCIMEC Hành lang Kinh tế Bangladesh - Trung Quốc - ÁnĐộ - MyanmarBRE Diễn đàn Vành đai và Con đường

BRI Sáng kiến vành đai và con đường

BRICS Ngân hàng khai thác phát triển các nước

CAREC Hợp tác khu vực kinh tế Trung Á

CCWAEC Hành lang Kinh tế Trung Quốc - Trung Á - Tây Á

CICA Hội nghị xây đựng lòng tin tai chau A

CICPEC Hành lang Kinh tế Trung Quốc - Bán đảo Đông Dương

CHDG Tập đoàn Phát triển Dau tư quốc tế Campuchia

CITIC Tập đoàn Tin thác Quốc tế)

CLG Tap doan China Landbridge Group

CMREC Hành lang Kinh tế Trung Quốc - Mông Cé - Nga

CPEC Hành lang kinh tế Trung Quốc - Pakistan

DSR Con đường tơ lụa Kỹ thuật số

ECLAC Ủy ban Kinh tế Mỹ Latinh và Caribê của Liên hợp quốc

EU Liên minh châu Âu

FTA Hiệp định thương mại tự do

GCC Diễn đàn hợp tác Trung Quốc - các nước Arap

Quỹ Tiên tệ quốc té

Ủy ban Hợp tác chung

Bộ Thương mại của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Ủy ban Cái cách và Phát triển Quốc gia

Hành lang kinh tế cầu nỗi đường bộ A - Âu mớiNhất đới - Nhất lộ

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực

Tô chức Hợp tác thượng Hải

Dự án đường sắt Cao tốc Côn Minh - Singapore

Con đường tơ lụa không gian

Trans-Pacific Partnership

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất

MỤC LỤC

DANH MUG CHU VIET TATlnnnnnannnoiiinpn-dnaainnngnrttntdtunintondnnt 5

1 Lý do chọn đề tài 2-2222 2222222222221121312112 1121172117211 2111111711710 E2 re 1

2:IUIGHISỬITEGHIỂR'(GỮ::222222i0201121012114131111110142833162350013183359211333163885041303361481541362183431825392488 3

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên CỨU co con nh nh ng ng 00015 5507610061505688 0562 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2-22 22222+2C2+22E2EZ2E222E22.cEEEecrrrrrrrrved 7

5 PHWONE PRAM HEBISM CH HH TT 0ƠỨƠ0Ơ000ƠƠ0ƠƠỨƠỠƠ00Ơỏ 7

6 Dong gop cla 1n 8

BP NU ei ra OREN cos c1 56466626621665:12522222152200221122162406220a225:22559214Ê216Ê31433323236163E3420332238233/ 9

7 Cấu trúc của khĩa luận tốt nghi€p cccccccscccseesssesssessessssevssrcnsvesnesssesvensvssensavanvvsseeaves 9

CHƯƠNG 1: TONG QUAN VE SÁNG KIEN * CON DUONG TO LUA MOI”

l00):40)0919)09 92 II

1.1 Cơ sở hình thành “Con đường tơ lụa mới” của Trung Quốc ll

1.1.1 Con đường tơ lua thời CỔ đẪÏ Gà St S EE2HEE E21 11 1111 x1 cecrccec Il1.1.2 Kế hoạch “Gide mộng Trung Hoa” của Tập Cận Bình 15

1.1.3 Béi cảnh kinh tế - chính trị - xã hội Trung Quốc đâu thé kỳ XAI 18 1.1.4 Boi cảnh khu vực và quốc tế dau thé kỷ XAI -. - 23

1.2 Nội dung “con đường tơ lựa mới ” SH HH Hà Ha 26

1.2.1 Khái niệm “Con đường tơ da tHỚII ”” ào -cccSsckekeikeeriereeereerxke 26

1.2.2 Mục tiêu dur an Con đường to ltt HIỚI, vest nh nhaeesee 34

1.2.3 Nội dung của dự án “Con đường tơ lụa mới” của Trung Quốc 4iTiểu kết chương Ì 26622262 11221122112 91 t1 10 2110211021021 7110 11g11 11 g1 1 xe 46

CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA CON ĐƯỜNG TƠ LỤA MỚI ĐÉN KHU VỰC

CHAU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG oiieOiiiiie 48

2.1 Lý do Trung Quốc xúc tiến Con đường tơ lụa mới ở khu vực châu A — Thái

BÌHHIDHGTE:z:::.2::22102211121722121221121119411023593128295333353353433982355333853g523362535849ã843894383453823g623:g.i 48

2.1.1 Vị trí và tam quan trọng của châu A — Thái Bình Dương 48

2.3.2 Vị trí của châu Á - Thái Binh Dương trong Sang kiến “Con đường tơ

2.3.3 Nhu cau phát triển của châu A — Thái Bình Dương trước những nội

dung của sáng kiên “Con đường to lụa Hới ” cScS<Ăcc<<cecxe+ 35

2.2 Thực tiễn triển khai hoạt động của Sáng kiến Con đường tơ lụa mới của Trung

Quốc tại khu vực châu A — Thái Bình Dương .- 2 ceseieirerree $9

OT, Cache Nene Loup:ti092111210131012300460191101406020082102310081110207121042318221150294022916060/ 59

2.2.2 Thực tiễn triển khai Hành lang kinh tế con đường to lua và Con đường

DI 2172181114109 70

2.2.3 Thực tiên Triển khai Con đường tơ lụa kỳ thuật TT 90

2.2.4 Thực tiên triển khai Con đường tơ lụa trên băng, con đường tơ lua y té,

con đường tơ lụa không BÌ41 ác nh nu 94

2.2.5 Thực tiên triển khai Xây dựng căn cứ QUAM S - cscece<ee 962.2.6 Thực tiễn triển khai các Hoạt động vẻ văn hóa - xã hội - 100

2.3 Kết quả đạt được từ khi trién khai Con đường tơ lụa mới và những tác động của

sáng Kiện MAY tới Trung QUỐG -:: i:cciccccciisiieoiiiotiE11112401301593010115535369383813 5205 65e° 104

2.3.1 Kế qua dat được khi triển khai Con đường tơ lụa tmới - 1042.3.2 Tác động của Sáng kién “Con đường tơ lụa mới ” tới Trung Quoc 105

2.4 Tác động của Sáng kiến “Con đường tơ lụa mới" của Trung Quốc tới chau A

-Thái|Bình DƯGHB cácocccccociiiooioiooiaiiiiiiiiatiiagii01641103116315135338813836585138585835583858 106

2.4.1 VỀ mặt An minh - QUan Sự 5 S2 S2 2221122515115 Stx size 107

242 Fẻ mặt kinh tế - UBT HHAI (3006-:21222-22:222.222-1322232136313122013203201302 110

2.4.3 Vé mặt chính trị - HG00Ï QIAO ciatiioiiisiiosiioA13041413611331523186521554555555546184818 5q 116

2:44: VAR OG = Xã RỘÏ:ctitiiigiiii1iã311431146116465164335485166346331633386658633883358338918833588 119

2.5 Phan ứng của các nước đổi với dự án Con đường to lụa mới của Trung Quốc ở

Chain A: = Thái BìNhDƯGD6icccciooiooiioinoiioiioiaiioioiiiiiiii1gi140114815336165138585823583838 122

25:4 NhữnH HƯỚC UNG HỆ scsscsssssseriacrssessasesssassesiivorseevisevssesssessiscrveeviesvesasesesiies 122

2.5.2 Nhóm AGN FFOH, à SH TH HH HH HH 125 2:5:3: NOM HƯỚC DUNG LED siccscsccisasseasaieassessecatieassesstessiaassscstsesvesecisasseastseasees 129

TiGt KEU HUONG PmNNNGHađdđđiiai 130

CHUONG 3: TAC ĐỘNG CUA CON DUONG TO LUA MỚI TỚI VIET NAM

VA TƯƠNG LAI CUA CON DUONG TO LUA MỚI 132

3.1 Việt Nam và những van dé liên quan tới việc triển khai con đường tơ lụa mới

Gái THE QUỐ:¡isinssitiiipiiiiiiiiiiiiii310161145114611131138181531485188661385335553651535535558518355588318 132

3.1.1 Quan điểm của Việt Nam về Con đường tơ lụa mới 132

3.1.2 Cơ hội — thách thức và kiến nghị cho Viet Nam - 134

3.2 Cơ hội - thách thức đối với dy án “Con đường tơ lụa mới" - 138

1:2: ( 0 \GOWMGES 'a11951152301311881858511515148193ã33ã3514818ã88185138888850835388ã1888588ã3914818358148513883ã 138

3:2:2 TROCR UGGS occsscaiscasssasssasisarisscvessvssassvasasasssavivacsessissstsestsesizestssnass satsseries 139

3.2 Dự báo tương lai của con đường tơ lụa MGT ccc ccc eeeteessesteenseesteceteeenenes 142

In canh ÍÊới+ 145

KERTLUNNGannnsnnnnnniinininitttiitiiiitttiititll10300035018110580186188810580008581833883013348888380 146 TÀI LIỆU THAM KHẢO ii 151

PHU LUC voccccccsccssccsssssscssssssessssssvesssssesessuteessssessssseveessseesannesessssicesnsueeeeenneesanarsesesees 162

A PHAN MO DAU

1 Ly do chon dé tai

Con đường tơ lụa (The Silk Road) là một tuyến đường thông thương quan trọngcủa nhân loại trong suốt một thời gian dài lịch sử Con đường tơ lụa không dừng ở ý

nghĩa sơ khởi là con đường giao thông, thương mại, ma còn mang ý nghĩa như cách thức

mà con người, các nên văn hóa và các đại lục hòa quyện vào nhau Nhờ có con đường

tơ lụa, những vùng dat mới, nền văn hóa mới được tìm ra và 1a động lực cho sự phát triển của cả châu A, châu Âu trên nhiều lĩnh vực Có thê nói con đường tơ lụa trong quá

khứ đóng một vai trò quan trọng cho sự phát triển kinh tế Trung Quốc và nhân loại, kéotheo tham vọng về chính trị và mở rộng lãnh thô, chính vì vậy ở thé hệ nha lãnh đạo thứnăm, Trung Quốc luôn theo đuôi và nỗ lực hồi sinh con đường huyền thoại này thông

qua tham vọng xây dựng một “Con đường tơ lụa mới” như một phan của tâm nhìn rộng lớn hướng đến tương lai.

Bước sang thé kỷ XXI, cục điện thé giới có nhiều điển biến mới với tốc độ nhanhhơn và có tác động sâu rộng hơn bao giờ hết Đây cũng là giai đoạn đánh dau cán cân

quyên lực dịch chuyển từ Tây sang Đông mà trong đó châu Á - Thái Bình Dương trở thành một điểm sáng trong quan hệ quốc tế.

Trái lại với sự suy giảm vị thế của My, Trung Quốc đã vươn lên mạnh mẽ trở thành một hiện tượng hiểm có trong lịch sử kinh tế - chính trị thé giới, được xem lả một đối trọng mới của Mỹ tại châu A, có tác động làm thay đổi căn bản cục diện thé giới trong hai thập niên đầu thé ký XXI Từ một quốc gia đang phát triển ở mức thấp, Trung Quốc vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thé giới, chỉ đứng sau Mỹ Nam 2013, Trung Quốc đã vượt qua Mỹ vươn lên trở thành quốc gia thương mại hàng đầu thể giới.

Su thăng tram của các cường quốc hang dau đang dẫn tới quá trình tải cau trúc trật tự thé giới Theo đó, trật tự thé giới đơn cực đứng trước nguy cơ sụp đô và hình thành trật tự thé giới đa cực, đa trung tâm Đứng trước nguy cơ đó, Mỹ ra sức ngăn chặn

Sự sup đồ trật tự thế giới đơn cực do họ kiềm soát, Trung Quốc toan tính xây dựng trật

tự thé giới “cùng chung vận mệnh” mà thực chất la xây dựng trật tự thé giới “theo sựđông thuận Bắc Kinh”

Trước sự trỗi đậy của Trung Quốc, Mỹ xoay trục chuyên hướng chiến lược sang

Châu A — Thái Bình Dương nhằm từng bước tai cấu trúc chính sách dé kiềm ché sự trỗi

đậy của con ròng châu A này Đây cũng chính là lý do mà khu vực châu A — Thái Bình

Dương ngày cảng trở nên quan trọng có ý nghĩa chiến lược đối với cả Trung Quốc va

Mỹ Chính vì vậy, Trung Quốc cô gắng tăng cường ảnh hưởng bằng cách hợp tác chặt

ch với các nước trong khu vực châu Á - Thái Binh Dương, từ đó giảm áp lực mả Trung

Quốc phải dối mặt với khu vực ngoại dién của mình.

Năm 2014, tại Hội nghị cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu A - Thái BìnhDương (APEC), chủ tịch Cập Cận Binh phát biểu rằng “ching ta có trách nhiệm kiếntạo và thực hiện giác mơ Châu A — Thái Binh Duong cho người dân”!, Đây là một lờiphat biéu thê hiện một nên ngoại giao chủ động hơn so với phương châm “An mình chờthời của cựu lãnh đạo Đặng Tiểu Bình Trong đó “Giấc mộng Trung Hoa" là mục tiêucủa chính sách đối ngoại đầy tham vọng nhằm vươn ra thé giới và là một phần vô cùng

of & 2 h- 95-5 £4 _4

quan trọng trong chiên lược “quyén lực mém” của quốc gia nay.

Dé hiện thực hóa những mục tiêu đó, trước đó năm 2013, lãnh đạo Trung Quốc

đã giới thiệu Sáng kiến *Một vành dai, một Con đường”, một kế hoạch phát trién cơ sở

hạ tang lớn thường được gọi là “Con đường tơ lụa mới” của Trung Quốc Sáng kiến

vành dai va con đường (BRI) là một chiến lược về kinh tế - chính trị được xem là một quyết sách kinh tế chính trị và ngoại giao quan trọng trong nhiệm kỳ lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình Sáng kiến thé hiện tham vọng quyền lực mới ở châu A và Bắc Kinh cũng muốn dung sáng kiến nay là cách đối đầu với "Chiến lược xoay trục” về châu A của Hoa Kỳ, Trung Quốc tham vọng thay đôi địa chính trị Á- Âu, trật tự kinh tế thé giới

và củng cô vị thê cường quốc của mình.

Việc triển khai “Con đường tơ lụa mới" của lãnh đạo Trung Quốc đã có tác độngkhông nhỏ tới khu vực châu A — Thai Binh Duong, chính vì vậy sáng kiến nay đã dành

được sự quan tâm đặc biệt của giới nghiên cứu, những nhà làm chính sách tai khu vực

và quốc tế và những bạn yêu thích nghiên cứu quan hệ quốc tế Có thé nói, với dân sốchiếm tới 60% thế giới, châu A - Thái Bình Dương được dự báo là khu vực đóng góplớn nhất vào tăng trưởng toàn cầu trong 30 năm tới Vì vậy, mọi con đường hiện đều

đang dẫn tới khu vực này, và xu thé ấy sẽ còn tiếp tục trong dai hạn Tuy nhiên, giới

! Phan Việt Bửu (2022), “Sáng kién Vanh dai và con đường: Phản ứng của các quốc gia Đông Nam A” luận văn

thạc sf,

2

phân tích cũng cho rằng sự quan tâm mà các siêu cường dành cho châu Á tuy mang lại

nhiều cơ hội cho khu vực năng động này, nhưng kèm theo đó cũng là rất nhiều thách

mà còn phân tích, đánh giá những tác động ảnh hưởng của dự án này đến khu vực châu

Á - Thái Bình Dương, đồng thời làm rõ phản ứng của các quốc gia liên quan cũng như

dự báo tương lai của siêu dự án nảy đã tạo cho tôi niềm say mê vả sự quan tâm mạnh

mẽ, dé từ đó giúp Việt Nam và các quốc gia có can dự có hướng điều chỉnh và đối sách

phù hợp Những sự kiện xảy ra đọc theo Con đường tơ lụa đã định hình nên quá khứ của

thé giới, trong hiện tại và tương lai “Con đường tơ lụa” mới cũng sẽ định hình nên thégiới tương lai Do đó, xuất phát từ những lý đo trên, tôi chọn dé tài “Tae động của dự

án “Con đường tơ lụa mới” của Trung Quốc đến khu vực châu A - Thái Binh Dương(2000 - 2020)” dé làm bài nghiên cứu Khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu

Hình ảnh con đường với những đàn lạc đà nói đuôi nhau vượt sa mạc cát mênh

mông, con đường gắn kết các khu vực, lãnh thô với những câu chuyện truyền thuyết thú

vị đã kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu của nhiều nhà khoa học sử học trong nhiềuthời đại Liên quan đến đối tượng nghiên cứu là “Con đường tơ lụa mới” của Trung

Quoc, có một so công trình nghiên cứu tiều biêu như sau:

Về nhóm nghiên cứu trong nước.

Nói đến dé tải nghiên cứu Sáng kiến “Vanh đai Con đường”, thì công trình nghiêncứu của TS Phạm S¥ Thành được xem là một trong những nghiên cứu tiêu biêu Trong

đó tác gid góp mặt với hai cuốn sách rất đặc sắc Cuén sách “Vanh dai con đường Sáng kiến của Trung Quốc và hàm ý chính sách cúa Việt Nam” được nhà xuất bản Thế giới,

Hà Nội xuất bán vào năm 2017 đã tông hợp những van đề cốt löi của Sáng kiến Vanhdai con đường Cuốn sách bao gồm Chính sách Con đường tơ lụa trên biên thé kỷ XXI

và Hành lang kinh tế con đường tơ lụa do chu tịch Tập Cận Bình đề xướng Trong cudnsách nảy, tác giả đã khái quát về vai trò của BRI, những tác động của chính sách này

3

cũng như những thuận lợi và khó khăn khi triên khai dự án nảy của chính phủ TrungQuốc Bên cạnh đó, tác giả còn đưa ra các khuyến nghị về chính sách dé phát triển kinh

tế cũng như đối ngoại của Việt Nam Cuốn sách được xem là một nguồn tài liệu quý giá

để tác giả tham khảo trong quá trình nghiên cứu dé tai của mình

Tiếp theo đó, tác giá Phạm Sỹ Thành cũng góp mặt với một cuốn sách rất có giá

trị là "Sáng kiến Vanh đại — Con đường (BRI): Lựa chon nào của Dong Nam A?” NXBThể giới, 2019 Tác giả trình bày tiến trình trién khai BRI cũng như những đặc điềm của

BRI trong 5 năm qua, phân tích đề thấy rõ về vị trí, vai trò của Đông Nam Á trong chiến

lược Vành đai - Con đường từ cách nhìn của Trung Quốc, phản ứng và quan điểm của

các nước Đông Nam A về Sáng kiến Vành đai — Con đường Đặc biệt tác giả tập trung trình bảy thực tiễn triển khai BRI ở Đông Nam Á giai đoạn 2014 - 2018, trong đó chú trọng đến thực tiễn trién khai BRI ở Việt Nam, chính sách của Trung Quốc đối với Việt Nam và quan điểm của Việt Nam về BRI Nội dung cuốn sách giúp cho tác giả có cái

nhìn khái quát về thực tiễn triển khai Sáng kiến Vanh dai — Con đường ở khu vực Đông

Nam Á, rất có giá trị tham khảo cho đề tải nghiên cứu cho Khóa luận tốt nghiệp nảy.

Công trình nghiên cứu luận văn Thạc sĩ của Hoàng Thị Cam Vân “Chiến lược

“Một vành dai - Một con đường ” của Trung Quốc và tác động với Việt Nam” năm 2017Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại Học quốc gia Hà Nội cũng là một tải liệu vô cùng có giá trị Tác giả đã trình bày nội dung cụ thẻ về Chiến lược Một vành dai — Một con đường bao gồm bối cảnh ra đời, mục tiêu và quá trình triển khai chiến lược từ 2013 đến 2017, đồng thời nêu ra được phản ứng của các nước đối với Chiến lược

vả đặc biệt phân tích các tác động của Chiên lược đôi với Việt Nam.

Công trình nghiên cứu luận văn Thạc si của Thai Phương Thao, “Con đường to

lua trên biển thé ky XXI của Trung Quốc và những tác động đến an ninh biến Đông”

nghiên cứu năm 2021, Trường Dai học Ba Rịa - Vũng Tàu cũng là một tài liệu vô củng

hữu ích Trong luận văn này, tác giả trình bày về những cơ sở hình thành con đường tơlụa trên biển thế kỷ XXI, trình bày những hoạt động được trién khai trên con đường tơ

lụa này Qua đó phân tích những tác động tích cực, tiêu cực mà con đường tơ lụa này

mang lại đối với an ninh biên Đông từ đó đưa ra những bai hoc, khuyến nghị cho ViệtNam khi tham gia Sáng kiến Vành dai Con đường, đặc biệt là Con đường tơ lụa trênbiển thế kỷ XXI.

Về nhóm nghiên cứu nước ngoài:

Ngoài những tác phẩm và công trình nghiên cứu trong nước, tác giả cũng còn

tham khảo thêm các tải liệu nước ngoài như cuốn sách “China's Asian dream empirebuilding along the new silk road” (Gide mộng Châu A của Trung Quốc - công cuộc xây

dựng để chế dọc theo con đương tơ lụa mới) cha tác giả Tom Miller (do Doan Duy va

TS Phạm Sỹ Thành dịch) do nhà xuất bản Hội nhà văn xuất bản năm 2018 Cuốn sách

dé cập đến “Gide mộng châu A của Trung Quốc” như một phan “Giấc mộng Trung Quốc

do chủ tịch Tập Cận Binh dé xướng, được hiện thực hóa bằng “Sang kiến Vanh dai và

Con đường” (Nhat đới nhất lộ) hay “Con đường Tơ lụa mới” dé tăng cường kết nói trong khu vực Trên đất liên, “Vành dai” xây dựng hệ thông cơ sở hạ tầng đưởng vận tải và các hành lang công nghiệp mới, kết nói Trung Quốc với Trung A, sang tận châu Âu va Trung Dông Trên biên, “Con đường Tơ lụa” thiết lập hải cảng va tuyến mau dich mới

xuyên qua Biên Đông và Án Độ Dương Sáng kiến này được hỗ trợ bằng nguồn lực tàichính hùng mạnh từ các ngân hàng chính sách nội địa vả thông qua các định chẻ tàichính quốc tế mới do Trung Quốc đứng sau, ví dụ như Ngân hang Dau tu Cơ sở hạ tangChâu A (ALB) Cuốn sách phân tích về những ảnh hưởng của Trung Quốc tới một phạm

vi trải dài từ Đông Á sang Trung Á và Nam Á vả tâm quan trọng về ngoại giao láng gieng của Trung Quốc Tác giả còn phân tích con đường tơ lụa ngày xưa và tham vọng

về một con đường tơ lụa mới của Trung Quốc và quá trình triển khai dự án này ở khu

vực châu A cũng như đề cập đến những khu vực và cửa ngõ quan trọng trong giấc mộng

châu A của mình Cuốn sách cũng là một tài liệu mang đến một góc nhìn mới mẻ về đềtải, là một tài liệu quan trọng dé tac giả tham khảo

Bên cạnh đó, tác giá còn tham khảo cuốn sách “Con đường tơ lụa mới - hiện tại

va tương lai của thé giới” của tác gia Peter Frankopan (Nguyễn Thể Phương dich) donhà Xuất bản Hà Nội xuất bản năm 2021 Với vai trò là một nhà nghiên cứu lịch sử

chuyên vẻ nghiên cứu “Con đường tơ lụa”, tác gid đã tông hòa nhiều băng chứng lịch

sử và địa chính trị dé giúp độc giả có cái nhìn rõ hơn về “con đường tơ lụa" cũng như

tầm quan trọng của con đường tơ lụa này với những đóng góp không hè nhỏ tạo nên bộ khung kinh tế và địa chính trị của thé giới ngày này Cuốn sách tong hợp về xu hướng 5

con đường trên thé gới, con đường dẫn đến phương Đông, con đường dẫn đến trung tâmthé giới, con đường dan đến Bắc Kinh, con đường dẫn đến sự đối đầu và những con

đường dẫn tới tương lai, nhằm khang định mãnh mẽ xu hướng dịch chuyên quyên lực

thé giới và trung tâm thẻ giới từ Tây sang Đông

Ngoài ra còn có một số bai viết, bai báo, tai liệu trong nước va nước ngoài có décập đến đối tượng mà Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu, tác giả còn tham khảo các nguônbáo, tap chi, internet, các trang mạng online có nội dung liên quan đến đề tài như:

“China’s New Silk Road: Focus on Central Asia” của tac gia Patrick Bessler, Berlin; The Belt and Road Initiative: Economic, Povertyand Environmental Impacts, của tac gia

Maryla Maliszewska va Dominique Vander Mensbrugghe “Sáng kién vành dai conđường của Trung Quốc - 5 năm nhìn lại” trên trang “Tap chi cộng sản” của tác giả

Nguyễn Thu Ha, “Hop tác Trung Quốc — Pakistan trong khuôn khổ Sáng kiến Vanh dai,

Con đường tại khu vực Nam A” của nhóm tác giả Quách Thị Huệ, Nguyễn Thu Hà, trên

Tạp chí Nghiên cứu Án Độ và châu Á

Như vậy, nhìn chung những tài liệu liên quan đến nội dung đối tượng nghiên cứu của bài nghiên cứu này tương đối đầy đủ và đa dạng, phân tích rõ những nội dung liên quan đến Sáng kiếnVành dai của Trung Quốc hay còn gọi là dy án “Con đường tơ lụa

mới" Hầu hết các tác giả đều xoay quanh sự hình thành và ảnh hưởng của dự án này tớithé giới, hay khu vực Đông Nam A, chưa có tài liệu nao đi sâu nghiên cứu đến tác động

của “Con đường tơ lụa mới" đến khu vực châu A - Thái Binh Dương Vì vậy, tác giả đã xây dựng dé tai băng cách tham khảo, nghiên cứu, phân tích, tông hợp có chọn lọc các

quan diém các nội dung liên quan đến đối tượng nghiên cứu “Con đường tơ lụa mới”

của các công trình nghiên cứu, bải báo, báo cáo, luận văn, luận án thuộc các nghiên

cứu trước đó dé làm cơ sở, nên tảng cho việc trình bay những tác động của Con đường

tơ lụa mới đến khu vực châu Á- Thái Binh Dương trong những năm dau thé kỷ XXL

Điểm mới của bài nghiên cứu nay sẽ tập trung tác động tới khu vực châu A — Thái Bình Dương và những dự báo kịch bản về con đường Tơ lụa mới trong tương lai.

3 Mục tiéu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu nay là làm rõ về những tác động của “Con đường tơ lụa mới” của Trung Quốc tới khu vực châu A — Thái Binh Dương trong giai đoạn từ năm

2000 đến năm 2020

Đề thực hiện mục tiêu trên, nghiên cứu này sẽ triển khai những nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, trình bay những cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến việc hình thành

“Con đường tơ lụa mới” Nêu ra những động cơ tác động đến việc hình thành con đường

này.

Thứ hai, làm rõ những mục tiêu, nội dung của con đường tơ lụa Mới, tiếp theo

đó trình bay những hoạt động triển khai sáng kiến nay ở khu vực châu A — Thái Bình Dương Từ đó làm rõ những tác động của sáng kiến này tới các lĩnh vực an ninh, kinh

tế, văn hóa — xã hội ở khu vực này

Thứ ba, trình bày tác động của sáng kiến “Con đường tơ lụa mới” tới Việt Nam

và kiến nghị một vài gợi ý trong tương lai cho Việt Nam khi tham gia BRI Từ đó đưa

ra những kết luận và đánh giá chung, dé rồi dự báo về những kịch bản trong tương lai

của con đường tơ lụa mới.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứuĐối tượng nghiên cứu: Con đường tơ lụa Mới

Phạm vi nghiên cứu

Pham vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2020 Sở di nghiên cứu chọnmốc thời gian này vì đây là một giai đoạn mới bước sang thé kỷ mới, thế kỷ XXL Cũng

là giai đoạn con đường Tơ lụa mới được hình thành và triên khai mạnh mẽ nhất khi chủ

tập Tập Cận Binh nắm quyền lãnh đạo Trung Quốc.

Phạm vi nội dung: Tác động của sáng kiến “Con đường tơ lụa mới” của TrungQuốc tới khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Š Phương pháp nghiên cứu

Với cơ sở lý luận, bai nghiên cứu sử dung lý thuyết trong quan hệ quốc tế là “Chunghĩa hiện thực” dé làm cơ sở nghiên cứu, phân tích và đánh giá

Theo chủ nghĩa hiện thực, trong mối quan hệ quốc tế, các quốc gia nói chung luôn dé cao giá trị của quyền lực và luôn tìm cách nâng cao quyền lực của mình Quyền

lực đưới góc nhìn của chủ nghĩa hiện thực là phương tiện và là mục tiêu của mỗi quốcgia, và quyền lực cũng chính là động lực cho các chính sách đối ngoại, mỗi một chính

sách mà các quốc gia lực chọn thực hiện chỉ có thẻ được giải thích băng lăng kính quyền

lực, vì vậy tác giả đã vận dụng lí luận nay làm cơ sở dé lí giải động cơ phía sau của việc

7

hình thành Con đường tơ lụa mới thé kỷ XXI của Trung Quốc.

Về phương pháp nghiên cứu, với đẻ tài này, tác giả sử dụng phương pháp nghiêncứu chủ yếu lả phương pháp nghiên cứu lịch sử và logic Phương pháp nghiên cứu lịch

sử, tác giả sử dụng dé tái hiện lại quá trình hình thành và phát triển của dự án “Conđường tơ lụa mới” của Trung Quốc Thông qua đó, tác giả thấy được sự tác động của

sáng kiến này tới khu vực châu Á - Thái Bình Dương thông qua các lĩnh vực Qua đó

đưa ra các thách thức vả các giải pháp cho Việt Nam.

Với phương pháp logic, tác giả thông qua nghiên cứu vẻ tông quan sáng kiến

“con đường tơ lụa mới”, xâu chuỗi các sự kiện nhằm đánh giá, phân tích tầm quan trọng

của khu vực Châu A - Thái Bình Duong trong việc triên khai sáng kiến “Vanh đai - con

đường" của Trung Quốc Đông thời thông qua các phản ứng của các quốc gia vẻ dự án

nảy, tác giá dự đoán những kịch bản về tương lai của con đường tơ lụa mới.

Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng phương pháp nghiên cứu trong quan hệ quốc tếnghiên cứu Quốc tế như phương pháp nghiên cứu liên ngành, phương pháp nghiên cứu

hệ thông - cấu trúc, phương pháp dự đoán và phương pháp chính trị học so sánh giúp

dam bảo tính hệ thông, tông hợp, bao quát và toàn điện về mọi mặt, van đề được nghiên cứu dưới những góc nhìn khoa học có liên hệ chặt chẽ, mật thiết, hữu cơ với nhau như Kinh tế - Chính trị - An ninh - Quyền lực Trong đó, phương pháp nghiên cứu liên ngành đặc biệt giúp đảm bảo tính khách quan, cập nhật, thời sự, kết hợp đưới nhiều góc nhìn,

nhãn quan khoa học khác nhau có được từ những tri thức văn hóa, lịch sử, chính tri,

quan hệ quốc té dé có lăng kinh đa chiều, rõ rang hơn và khách quan hơn về van đề

nghiên cứu.

6 Đóng góp của đề tài

6.1 Ý nghĩa khoa học Bài nghiên cứu của tôi sẽ phục trình bày các thành tố tác động đến việc hình thành con đường tơ lụa mới của Trung Quốc từ sau đại hội XVIII của Dang Cộng sản

Trung Quốc Từ việc phân tích quá trình triển khai sang kiến ấy của Trung Quốc, tác giảtập trung nghiên cứu về sự ảnh hưởng của nó đến khu vực châu A — Thái Bình Dương

Từ đó, bài nghiên cứu góp phần cung cấp cho đọc giả sự nhìn nhận và đánh giá một cáchkhách quan về vai trò quan trọng của khu vực châu A — Thái Binh Dương trong sáng

kiến Con đường tơ lụa Mới của Trung Hoa, từ lúc khởi xướng cho đến hiện nay Không

§

những vậy bài nghiên cứu còn đưa ra những được tác động của Sáng kiến trên đến khuvực châu A — Thái Bình Dương, từ đó tập trung phân tích về nguy cơ và ảnh hưởng đến

Việt Nam Qua đó, bài nghiên cứu lảm rõ được mục tiêu chính trị của Trung Quốc trong quá trình bành trướng và thực hiện “Gide mộng Trung Hoa” trên toàn châu Á.

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Khóa luận tốt nghiệp này sẽ là nguồn tài liệu phục vụ cho các hoạt động học tập,nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp của sinh viên chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Quốc tếhoc, Lịch sử thé giới Đặc biệt là trong bồi cảnh ngày nay, Trung Quốc ngày cảng trỗi

đậy vé mặt kinh tế, chính trị nhằm khang định tam anh hưởng của mình ở khu vực châu

A - Thái Bình Dương Chính vi điều đó, tác giả sẽ đưa ra các kiến nghị, đề xuất dưới

góc độ của sinh viên, góp phần vào quá trình triển khai tiếp nhận những lợi ích cũng như

có biện pháp ngăn chặn tác động tiêu cực của Sáng kiến này đến Việt Nam.

7 Nguồn tài liệu

Dé thực hiện bai nghiên cứu nay, tác giả đã tham kháo các nguồn tài liệu như

Tài liệu cap 2: Các nghiên cứu của các học gia trong nước và nước ngoài

Tài liệu cap 3: Thông tin từ các báo chí từ các nguôn dang tin cậy.

7 Cấu trúc của khóa luận tốt nghiệpNgoài phan mở dau, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung khóa luận được chia

làm ba chương như sau:

Chương 1: Téng quan về sang kiến “Con đường To lụa Mới”

Đây là chương đầu tiền chủ yếu làm rõ được các nhân tô quyết định tới việc hình thành Con đường tơ lụa mới Với chương nay, tập trung phân tích bối cảnh quốc té, khu

vực cũng như tình hình của Trung Quốc lúc bấy giờ tác động tới hình thành con đường

tơ lụa mới của Trung Quốc Trên cơ sở đó, tác giá tập trung tìm hiểu về mục tiêu, nộidung cũng như quá trình triển khai Con đường tơ lụa mới của Trung Quốc Từ đó chothay được tầm quan trọng và khát vọng khôi phục lại con đường tơ lụa nội danh một

9

thời và vị trị của Trung Quốc trên trường quốc tế.

Chương 2: Tác động của Con đường Tơ lụa Mới đến khu vực châu Á - Thái Bình

Dương.

Ở phần này, tác giả tập trung làm rõ vai trò của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc nói chung và dự án “Con đường tơ

lụa mới” của Trung Quốc nói riêng Dựa trên những ý nghĩa to lớn về mặt địa chính trị

nhằm đưa ra những đánh giá về tác động của dự án “Con đường tơ lụa mới” đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương về các mặt An ninh - quân su, chiến lược; Chính trị -

ngoại giao; Kinh tế - thương mại; văn hóa - xã hội Thông qua đó, tác giả cũng xem xét

về phản ứng của các bên về dự án “Con đường tơ lụa mới”.

Chương 3: Tác động của Con đường tơ lụa Mới tới Việt Nam và tương lai của con đường tơ lụa mới.

Với chương này, tac giả tập trung phân tích va làm rõ các cơ hội cũng như thách

thức khi thực hiện dự án “Con đường tơ lụa mới” của nhà lãnh đạo Trung Quốc Trên

cơ sở đó, tac giả sẽ đưa ra các dự báo tương lai của “Con đường to lụa moi” cũng như

những tác động của nó đến Việt Nam và đề ra các giải pháp của Việt Nam trong việc

điều chính môi quan hệ với Trung Quôc.

10

B PHÀN NỘI DUNG

CHƯƠNG I: TONG QUAN VE SÁNG KIÊN “ CON DUONG TO LUA MOI” CUA TRUNG QUOC

1.1 Cơ sở hình thành “Con đường tơ lụa mới” của Trung Quốc

1.1.1 Con đường tơ lụa thời cỗ đại

Con đường tơ lụa được xem là con đường huyền thoại của nhân loại trong nhiều thé ký, được đánh giá là một sự kiện lịch sự trong quan hệ kinh tế - văn hóa giữa phương Đông và phương Tây thời cô đại Đây là con đường gắn kết giữa Trung Quốc, Tay A,

Trung Á và một phần của Địa Trung Hải Giao lưu kinh tế - văn hóa ở thời kỳ này phần

lớn đêu được tiên hành qua con đường này.

Vào thé kỷ 3 TCN Trung Quốc đã tìm cách nuôi tim, dệt lụa và đây được xem là

quê hương của tơ lụa Trong thời kỳ này, lụa chính là một vật phẩm có giá trị cực cao,chỉ đành riêng cho hoàng gia và tang lớp quý tộc của triều đại phong kiến mới đượcphép sử dụng Dan dan, các tang lớp khác trong xã hội bắt đầu mặc quan áo được đệtbằng lụa va từ đó, mặt hàng lụa được sử dụng phô biến hơn Lua được xem lả một mặthàng quý giá được các nước khác săn đón từ rất sớm Những chuyển hàng mang sảnpham to lụa sang phương Tây da dần hình thành nên tuyến đường giao thương quốc tế

mà về sau nó được mang tên là Con đường tơ lụa.

“Con đường tơ lụa” thời cô đại được phát xuất từ Trường An (nay là thành phố

Tây An tỉnh Thiểm Tây) hướng về phía Tây, sau khi qua nhiều sông núi và thành tran,

được chia thành ba lộ tuyến: Lộ tuyến Nam từ phía Tây Nam Đôn Hoang ra Dương Quan đi qua Thạch Thanh Tran, Bá Tiên Tran, Vu Điền Tran và tiêu vương quốc Sơ

Lac, sau đó vượt phía Tây núi Thông Lãnh về đến Ba Tư, Thổ Nhĩ Ki và dé quốc La

Mã Lộ tuyến Bắc từ phía Tây Bắc Đôn Hoảng ra Ngọc Môn Quan, men theo phía Nam

chân núi Thiên Sơn đi về phía Tây, qua Tây châu, Hán Luân Đài, đến các tiểu vương quốc Khưu Từ vả Sơ Lặc, sau đó cũng vượt núi Thông Lãnh Về sau, vì sự tính toán lợi hại của đường đất, các thương nhân còn mở thêm một lộ tuyến mới phía Bắc, tức cũng

ra Ngọc Môn quan, nhưng theo phía Bắc chân núi Thiên Sơn đề đi về hướng Tây Sau

khi qua Đình Châu vả Y Ninh, tiếp tục về hướng Tây đến Hy Lạp, Đông La Mã và Địa

il

Trung Hai.”

Ngay từ thời Tây Hán, các thương nhân Trung Hoa đã muốn đưa lụa tới các vùngláng giéng gần biên giới nhà Hán dé bán kiếm lời Tuy nhiên, theo sử Trung Quốc, vaonhững năm đầu nhà Hán đã gặp phải sự tan công của bộ tộc Hung Nô - một bộ tộc dumục cường thịnh ở phía Bắc Trung Quốc Bộ tộc nay không ngừng phát động chiến

tranh xâm lan ra bên ngoài, điều này gây sức ép lớn đôi với triều Hán Hau hết các dântộc ở vùng Tây Vực đều bị ức hiếp và chịu sự phụ thuộc bởi tộc Hung N6 Đến thời Hán

Vũ Dé, dé loại trừ tộc Hung Nô họ đã liên kết với tộc Đại Nguyệt Thị va các nước TâyVực cùng nhau chống lại Hung Nô

Dé đặt mối quan hệ giao bang với các với các quốc gia và dân tộc mới năm KiếnNguyên thứ 3 (138 TCN) và năm Nguyên Đinh thứ 2 (115 TCN), Hán Vũ Dé đã hai lần

phái Trương Khién đi sứ Tây Vực đàm phán với người Nguyệt Chi nhằm cùng nhau

đánh bại quân Hung Nô Tuy nhiên, mới đi được một nửa chặng đường, Trương Khiên

đã bị người Hung Nô bắt giữ và giam cầm hơn 10 năm Sau đó, ông trên thoát được, ở lại vùng đất nay, tới năm 126 TCN mới trở về Trường An Trong hai lần đi sứ, hành

trình mà Trương Khién đã vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khô đề tìm ra đường đi

tới các nước Tây Vực, đây cũng chính là tiền thân của con đường tơ lụa thời cô đại Tuy

chuyến đi của Trương Khiên không đem về thêm một môi quan hệ nào mới cho nhà Hán nhưng đã giúp nhà Hán có thêm nhiều kiến thức về nền văn hóa phương Tây và cũng là

nền móng cho việc khai thông con đường trên bộ? Sau khi nhà Hán quyết định mở cửavới Tây Vực và các nước khác, hàng hóa bắt đầu được lưu thông, trao đổi trên tuyến

đường mà Trương Khiên đã khám phá ra Tuyến đường này xuất phát từ kinh đô Trường

An Tây An ngảy nay, theo hướng Tây xuyên qua hành lang Hà Tây, qua Thiền Trúc

-An Độ đến -An Tức - Iran, rồi đến Đại Tan - tức dé quốc La Mã ở Châu Âu.

Thông qua tuyến đường này, từ đây tơ sống và các sản phẩm từ dệt tơ lụa của

Trung Quốc bắt đầu được vận chuyên ra nước ngoài, và đây được xem 1a mặt hang rấtthịnh hành ở các nước phương Tây lúc bay giờ Hành trình mang tơ lụa sang phươngTây không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh té, mà con có anh hưởng mạnh đến mặt chính trị,

* Tran Yên Thảo & Lâm Hoang Lan (2015), “Con đường to lựa Nghiên cứu lich si.”

1ps:/nghienecuulichsu.con2015/08/13/con-đượng-to-luä/, truy cập ngày 15/01/2023

* Pang Tân Du (1998) “Con đường tơ lụa và tác dung của né trong giao lưu vấn hỏa Trung Quốc - phương

Tay”, Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, số $, tr.40

12

ngoại giao, tôn giáo, văn hoá nghệ thuật cũng như sinh hoạt của nhân dân.

Han Vũ Dé là một nhân vật kiệt xuất, dưới thời trị vì của ông (140 TCN đến 86TCN), cùng với sự hình thành của con đường tơ lụa Tây Vực, Nha Hán đã nỗ lực khaithông tuyến đường biên nhằm đây mạnh sự giao lưu và mở rộng ảnh hưởng của vươngtriều Hán ra bên ngoài Thời Tây Hán, nhà nước Trung Quốc phát triển vững mạnh về

mặt kinh tế, cùng với nên chính trị thống nhất, đó chính là tiền dé quan trọng thúc dayphát triển giao lưu kinh tế - văn hóa với các nước

Trước thời Hán, sản phẩm tơ lụa Trung Quốc đã được buôn bán nhưng chỉ mang quy mô nhỏ dưới sự chỉ đạo của Triều đình Sau khi Tan Thủy Hoàng thôn tính sáu nước

Tê, Yên, Triệu, Sở Ngô, Việt, nhân dân các nước chạy loạn đã tìm đường vượt biênsang Triều Tiên, dan hình thành nên tuyến giao thông trên vùng biên phía Đông Tuyến

đường này thông qua Đông Hải (Hoang Hai ngày nay), nối với Triều Tiên và Nhật Ban.

Từ đây, tơ lụa và kỹ thuật nuôi tằm, ươm tơ, dệt vải của người Trung Quốc đã được truyền bá sang Triều Tiên và đến thời Hán từ Triều Tiên lại được truyền tới Nhật Bản Con đường truyền bá kỹ thuật này cũng chính là tuyến đường biển vận chuyền tơ lụa ra

nước ngoài sớm nhất của Trung Quốc và sau này nó đã trở thành một bộ phận quan

trọng của con đường tơ lụa trên biên.

Tuy nhiên, trong thời Tan - Hán chưa diễn ra các hoạt động thương mại trên tuyến đường biên phía Đông này do đó việc vận chuyên tơ lụa trong thời kỳ này không

mang tinh chất thương mại Cho đến năm Nguyên Dinh thứ 6 (111 TCN), sau khi bìnhđịnh Nam Việt, Hán Vũ Dé cho thành lập quận Hợp Phố cùng những cảng biển đầu tiênnhư: Hợp Phố, Từ Văn, tuyến đường biên phía Nam được hình thanh, từ đây thương mạimới thực sự đi vào hoạt động và tơ lụa Trung Quốc theo thuyền của các xứ đoàn cậpbến tới nhiều quốc gia.

Thực tế, vào thời Hán, hàng tơ lụa Trung Quốc xuất khâu ra nước ngoài chủ yếu

là thông qua con đường tơ lụa trên bộ Tây Vực và Tây Nam Vì những hạn chế nảy sinh trên tuyến đường bộ, nhà Hán đã nỗ lực khai thông tuyến đường biển Con đường tơ lụa trên bộ chí thông tới những nước tiếp giáp với Trung Quốc, muốn vận chuyên hàng đi

xa hơn vé phía Tây, đoàn lái buôn phải đi qua một loạt các nước và nêu như một trong

số các nước đó xảy ra chiến tranh hay một nước nao đó nảy sinh mưu đồ lũng đoạn dẫnđến thao tũng hoạt động thương mại trên tuyến đường nảy thì toàn bộ hoạt động của

13

tuyến đường sẽ bị anh hưởng nghiêm trọng Thêm vào đó điều kiện tự nhiên trên tuyến đường bộ lại vô cùng khắc nghiệt, đoàn lái buôn phải vượt qua những ngọn núi cao lạnh

lẽo, những sa mạc căn cỗi nóng bong mit mủ bão cát Phương tiện vận chuyên duy nhất

là thé hàng trên lưng lạc đà, do vậy số lượng hang thô không nhiều và thời gian vận

chuyên lâu Hơn nữa, với vị trí địa lý đặc biệt, Trung Quốc là một đất nước rộng lớn với đường bờ biển dai, có lịch sử về hàng hải, họ biết lợi dụng sức gió, sự vận động của

những dòng hải lưu và thuật chiêm tính Bờ biên phía Đông đại lục Trung Hoa có hướng

Bắc — Nam, nên các nhà hàng hải cô đại Trung Quốc biết rằng, đi về hướng Đông sẽ tới

Nhật Bản và theo hướng nam sẽ tới Đông Nam Á Do vậy, từ rất sớm cư dân vùng Hoa

Đông đã có mỗi liên hệ mật thiết với Nhật Bản, Triều Tiên con người Hoa Nam có môi quan hệ qua lại thường xuyên với cu din Đông Nam A Từ những điểm hạn chế va ưu điềm vé địa lý cộng với ý đồ mở rộng ảnh hưởng chính trị ra bên ngoài của triều đình

Han đã dẫn tới việc hình thành tuyến đường buôn bán trên vùng biên phía Nam (xem

Hình 1.1)

Thực vậy, cùng với việc gia tăng ảnh hưởng chính trị của nhà Hán, hang tơ lụa

tuyệt đẹp của Trung Quốc cũng ngày càng trở nên hấp dẫn đối với nước ngoài, các

nước từ khu vực Dong Nam Á, Nam Á, cho đến Tây Á, châu Âu lần lượt phái sứ đoàn vượt biên đến bang giao với Trung Quốc Các sản pham thổ sản quý hiếm như: ngọc

trai, hương liệu, các loại đá quý được mang đến Trung Quốc dé đôi lấy hàng tơ lụa

Có thé nói, vào thời Han, tơ lụa Trung Quốc qua đường biên được vận chuyên ra nướcngoai không chỉ mang tính chất hàng hoá mà đã trở thành lễ vật trao đổi, do vậy, giá trị

va tác dụng của tơ lụa ngày một lớn, thậm chí vượt qua cả vàng bạc Thông qua * mau

địch triều công”, tơ lụa Trung Quốc - vừa là lễ phẩm vừa là thương phẩm, đã trở thànhbiéu tượng của hoa bình vả tình hữu nghị

Việc khai thông con đường tơ lụa trên biên đã phản ánh sự phát triển của sức sản

xuất xã hội, kỹ thuật hàng hải và thương mại đường bién của Trung Quốc trong thời Hán Tuy giai đoạn đầu tuyến đường biển chủ yếu là “mậu dịch triều cống”, nhưng thông qua tuyến đường này Trung Quốc bước đầu mở rộng giao lưu kinh tế - văn hoá

với các nước Đông Nam A Nam A và tới tận châu Âu, tạo tiền dé cho việc phat hiện

quan hệ thương mai với các nước này trong giai đoạn sau Con đường tơ lụa trên biểnthời Hán thực tế đã phát triển thảnh “con đường hữu nghị" đóng vai trò vô cùng quan

14

trọng trong sự giao lưu văn hoá Trung Quốc vả phương Tây thời cô đại.

Như vậy, trong suốt hơn 1.500 năm chiều dài lịch sử, con đường tơ lụa vĩ đại làtuyến đường thông thương quan trọng nhất của nhân loại thời cô đại Nhờ có nó mà hainên văn minh Đông, Tây đã được kết noi và phát triển rực rỡ, dé lại rất nhiều thành tựu,

công trình kiên trúc, di sản văn hóa cho chúng ta chiếm ngưỡng ngày hôm nay.

Như vậy, việc khai thông con đường tơ lụa đã mở ra một kỷ nguyên mới trong

van dé giao thông, trao đổi thương mại và giao lưu văn hóa giữa Trung Quốc và phương Tây Không chỉ dừng lại với mặt ý nghĩa về giao thương, con đường tơ lụa còn là độnglực dé thúc day khoa học phát triển trong thời kỳ này Đây được xem là con đường dékhám phá về địa lý, tự nhiên, chính trị và là cây cầu giao lưu giữa các nên văn hóa, tôngiáo lớn của thời đại Thông qua con đường này, văn hóa các nước cùng nhiều tôn giáo

được giao thoa khắp nơi Mọi tôn giáo đều được chấp nhận và tôn trọng trên con đường

tơ lụa, quan điểm thẻ hiện sự tiến bộ nay đã tạo tiền dé cho các nền văn minh ngày một

phát triển

Chính từ những ý nghĩa to lớn mà Con đường tơ lụa cô đại đã mang lai, một lầnnữa Trung Quốc muốn vực dậy con đường huyền thoại này, con đường đã đưa TrungQuốc đến thời kỳ phát triển thịnh vượng va vươn minh ra thế giới Nam 2013, Trung Quốc đã lan đầu tiên giới thiệu “Con đường tơ lụa mới", dựa trên sự vang bóng một thời của Con đường tơ lụa cô đại nhưng mang một sắc thái và nội hàm hoàn toàn mới Trung

Quốc muốn thông qua con đường tơ lụa dé vươn lên vị trí dan đầu, hoàn thành giắcmộng Trung Hoa, giắc mộng bá chủ thiên hạ

1.1.2 Kế hoạch “Giấc mộng Trung Hoa” của Tập Cận Bình

Khi nhắc đến Trung Quốc không thé không nhắc đến những khâu hiệu mang tínhthời đại, mang tam ảnh hướng cực kỳ sâu rộng như “xây dựng xã hội hải hỏa” và thực hiện “quan điểm phát triển khoa hoc” của ông Hồ Cẩm Dao hay ông Giang Trạch Dân

với “Thuyết Ba đại diện” Tuy nhiên, trong thời điểm hiện tại, chúng ta lại nghe rấtnhiều tới khái niệm “Giấc mộng Trung Hoa”

Ké từ khi trở thành Tổng bi thư Dai hội Dang Cộng Sản Trung Quốc lần thứ 18 vào tháng 12/2012, ông Tập Cận Binh đã rất nhiều lần nhắc đến cụm từ “Gide mộng

Trung Hoa” — một giấc mơ hoàn thành cuộc phục hưng vi đại của Trung Quốc và đây

1S

được xem là ước mơ lớn nhất của Trung Quốc trong lịch sử cận đại Ngày 19/8/2013,

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình đã tuyên bố: “Việc biện thựchóa Giấc mộng Trung Hoa về sự phục hưng dân tộc vĩ đại có nghĩa là Trung Quốc trởthành một dat nước thịnh vượng, một quốc gia được tiếp sức sông mới và có nhân dân

hạnh phiicTM Theo sử sách, lich sử của Trung Hoa là một nước huy hoảng, họ đã có

nhiều năm đứng đầu thế giới với nhiều thành tựu rực rỡ Thế nhưng, thời kỳ đó đã phải

tạm khép lại khi đất nước Trung Quốc bị các thé lực thực din đề quốc phương Tây xâm

chiếm, trở thành miếng bánh ngon cho các nước dé quốc xâu xé nhau Người Trung Quốc coi những năm tháng đó là những năm tháng đất nước bị sỉ nhục.

Giấc mộng Trung Hoa được xem là một khâu hiệu quan trọng trong kỷ nguyênTập Cận Bình - Lý Khắc Cường và đã thu hút đông dao sự chú ý trên the giới Khi lênlãnh đạo Bắc Kinh, Tập Cận Bình đã thay đôi chiến lược “giấu mình chờ thời” của nhàlãnh đạo Đặng Tiểu Bình sang cách tiếp cận chủ động, quyết liệt về chính sách đối ngoạivới cách tiếp cận chính theo hướng bành trướng va quyết đoán hơn được ngụ ý trongGiấc mộng Trung Hoa Các nước phương Tây lo ngại về sự thay đôi chiến lược của nhàlãnh đạo Trung Quốc, đặc biệt trước các hoạt động quân sự ngày cảng tăng của TrungQuốc ở Biên Đông và Biên Hoa Đông Ông Tập Cận Bình cũng đã nhắn mạnh rằng Giấc mộng Trung Hoa là giắc mộng của người dân Trung Quốc chi có thé đạt được thông qua

Chủ nghĩa xã hội mang đặc trưng của người Trung Quốc Giấc mộng Trung Hoa đượcthiết kế dé xây dựng một nên tang vững chắc cho sự phát triển của một chiến lược ngoạigiao đa phương diện, với mục đích không chỉ thúc day sự đổi mới của đất nước, mà còntăng cường sự chú ý quốc tế vé tam vóc của Trung Quốc trong nén chính trị thé giới

Từ khi nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời năm 1949, Trung Quốc

đã xảy ra nhiều thăng tram trong lịch sử Năm 1978, khi ông Đặng Tiêu Bình lên cầmquyền, ông đã phát động công cuộc hiện đại hóa đất nước, từ đây đưa Trung Quốc từng

bước phát trién mạnh mẽ Đến lúc này, khi Trung Quốc đã tích lũy được tiềm lực lớn về kinh tế cũng như là quân sự, cùng một nên văn hóa lâu đời và một xã hội đã có kết cấu tương đối ôn định, rất nhiều người Trung Quốc đã mơ về một giấc mơ chung: Dua dan

tộc Trung Hoa trở lại thời kỳ huy hoàng mà ông cha họ đã từng có trước đây Sau đại

* Phương Chỉ (2014), “Giác mộng Trung Hoa - tham vọng của Trung Quốc trai đậy”, Thanh tra Việt Nam,

https://thanhtra.com.vn/quoc-te/Giac-mong-Trung-Hoa tham-vong-cua-Trung-Quoc-troi-day-75175 html, truy

cập ngày 10/11/2022.

16

hội XVIII đến nay, ban lãnh đạo mới của Dang Cộng sản Trung Quốc đứng dau là ôngTập Cận Bình đã đưa Giấc mộng Trung Hoa trở thành chiến lược, quốc sách cụ thẻ, thôivào trong đó quyết tâm chính trị lớn của cả giới lãnh đạo cũng như của dân tộc TrungQuốc.

Theo các học giả, các cơ quan nghiên cứu của Trung Quốc, Giấc mộng Trung

Hoa gắn với việc đạt được 2 mục tiêu 100 năm day tham vọng Mục tiêu thứ nhất là trở

thành xã hội khá giả toàn điện vào năm 2021, tức là đúng 100 năm kỉ niệm thành lập

Đảng Cộng sản Trung Quốc Mục tiêu thứ 2 là hiện đại hóa Trung Quốc, phan dau đếnnăm 2049 Trung Quốc thành một nước chủ nghĩa xã hội hiện đại giàu mạnh, dân chủ,hai hòa, văn minh, trở thành quốc gia có sức mạnh tông hợp va tam anh hưởng hàng đầutrên thé giới đúng 100 năm ngày thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa’ Trongkhái niệm “giác mộng Trung Hoa” có 4 yếu tố chính: Trung Quốc hùng mạnh (mạnh vềkinh tế, mạnh vẻ chính trị, mạnh về quân sự, mạnh về ngoại giao, mạnh về khoa họccông nghệ), Trung Quốc văn minh (bao gồm các khái niệm tự do, bình đăng, công bằng,giàu về văn hóa và cao về đạo đức) Trung Quốc hài hòa (hai hòa giữa các vùng miền,giữa các giai cấp và giữa các dan tộc) và Trung Quốc sạch đẹp (sạch sẽ, ít ô nhiễm về

môi trường).“

Đề đạt được những mục tiêu, kẻ từ khi cải cách mở cửa cho đến nay, Trung Quốc

đã phan đấu phát triển không ngừng trên nhiều mặt Về mặt kinh tế, trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, trên dưới 9% Trung Quốc cũng có tỷ lệ dự trữ ngoại hồi lớn nhất thé giới- gần 5000 tỷ USD, đưa nước nảy trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thé giới Về mặt đối ngoại, sau hơn 30 năm cải cách mở cửa,

Trung Quốc đã thiết lập quan hệ đa phương, song phương với nhiều chính sách đối ngoạimang đậm dau ân Tập Cận Binh, từ một cường quốc khu vực Trung Quốc dan trở thanhmột cường quốc với vai trò toàn cầu Về mặt khoa học công nghệ, trong những năm qua

Trung Quốc đã gặt hái được nhiều thành tựu Từ 1 đất nước lạc hậu sau cuộc “cách mạng văn hóa”, Trung Quốc đã trở thành một trong những quốc gia đi đầu về công nghệ, họ

có thé tự đóng tàu sân bay hay đưa người lên mặt trăng Nhiều kĩ thuật công nghệ họ đã

5 Phương Chỉ (2014), “Gide mộng Trung Hoa - tham vọng của Trung Quốc trai đậy", Thanh tra Việt Nam,

https://thanhtra.com.vn/quoc-te/Giac-mong-Trung-Hoa tham-vong-cua-Trung-Quoc-troi-day-75175 html, truy

cập ngày 10/11/2022.

6 TTXVN (2001) “EU muốn giún Trung Quốc vào WTO", Vnexpress,

https://vnexpress.nevcu-muon-giup-trung-guoc-vao-wto-2665624.htrnl, truy cập ngày 23/01/2023

17

sao chép được từ các nước phát triển khác vả tạo nên thành phẩm của bản thân minh.

Vẻ mặt an ninh, quốc phòng, họ cũng có nhiều bước tiền vượt bậc, sức mạnh quần sự

của Trung Quốc cũng đang gia tăng mạnh mẽ, tập trung vào không quân vả hải quân.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ XIX năm

2017, ngoài việc tiếp tục đẻ ra những định hướng phát triển kinh tế hợp lý, thì việc giải

quyết những vấn dé an sinh xã hội, tạo thêm nhiều việc làm, cải thiện đời sống ngườiđân cũng là một trách nhiệm vô cùng quan trọng mả Trung Quốc phái đặt lên hàng đầu.Bên cạnh đó, chiến dịch chong tham nhũng mà Tông Bi thư Tập Cận Bình khởi xướng

và đang triển khai hết sức hiệu quả, nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân Trung

Quốc, vực dậy niềm tin của người dân vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Về đối ngoại,

trong những năm qua, hình ảnh một Trung Quốc ngày càng quyết đoán hơn trong cácvấn đề quốc tế và khu vực ngày cảng rõ nét Chủ động xây dựng quan hệ với các nướclớn, gia tăng ảnh hưởng địa chính trị thông qua sáng kiến chiến lược “Vanh dai và Conđường”, thách thức vai trò và ảnh hưởng với các thẻ chế tài chính truyền thống thôngqua thành lập nhiều tô chức tài chính quốc tế mới như Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầngchâu A, Ngân hàng phát triển mới” Tat ca những động thái trên cho thay Trung Quốcđang chuyên dan tử “Giau mình chở thời” sang giai đoạn “Troi dậy mạnh mẽ”, trong đỏ sáng kiến Vành đai và Con đường là minh chứng rõ ràng nhất cho quyết tâm của Chủ

tịch Tập Cận Bình nhằm từ bỏ phương châm “Gidu mình chờ thoi” của người tiền nhiệmĐặng Tiéu Bình

Ở tầm chiến lược, Vanh dai và con đường được đưa ra nhằm hiện thực hóa mục tiêu Giác mộng Trung Hoa, trước hết là tạo dựng sự hiện diện, nâng cao ảnh hưởng về

kinh tế tại khu vực xung quanh Trung Quốc, hướng tới các mục tiêu chiến lược ve chínhtrị, an ninh, kinh tế, chủ quyền lãnh thé va xây dựng một khuôn khô luật chơi mới trong

khu vực và trên thé giới, trong đó Trung Quốc đóng vai trò chủ đạo.

1.1.3 Bối cảnh kinh tế - chính trị - xã hội Trung Quốc đầu thế ký XXI

Thế kỷ XXI là thé kỷ của nhiều bước chuyên mình, chứng kiến nhiều sự trỗi dậy của các siêu cường với sức mạnh tác động lớn tới cán cân quyền lực thế giới Với sự

? Nguyễn Thanh (2019), *Vhững biển chuyển của Sáng kiến Vanh dai và Con đường”, VneXpress,

https;/vnexpress.nenhung-bien-chuyen-cua-sang-kien-vanh-dai-va-con-duong-3913573.html truy cập ngảy

23/01/2023

18

phát trién không ngừng về mặt khoa học công nghệ cũng như đường lối đối ngoại với nhiều chuyên biến, Trung Quốc được xem là một gã không lồ châu Á đang ngày càng

vươn lên mạnh mẽ Với giấc mộng Trung Hoa, Trung Quốc ngay càng cho thay vị thécủa minh trên trường quốc tế cũng như ngày càng nỗ lực thé hiện tâm thé đang lên của

một quốc gia từng là bá chủ phương Dông.

Trong hai thập niên cuối the kỷ XX, ở Trung Quốc đã diễn ra những thay đôi tolớn Trung Quốc đã thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội với bước chuyên biến lịch

sử la “lay xây dựng kinh tế làm trung tam” Từ sau đại hội Trung ương 3 khóa XI củaĐảng Cộng sản Trung Quốc năm 1978, chủ tịch Đăng Tiểu Bình đã chọn lấy kinh tế làmtrọng điểm, mở đầu cho cải cách mở cửa, chủ trương hiện đại hóa đất nước và xây dựng

con đường đi lên CNXH mang đậm bản sắc Trung Quốc

Sau đại hội XVII, Dang cộng san Trung Quốc với hạt nhân là tông bí thư Tập

Cận Bình với lối tư duy lãnh đạo và quản trị đất nước có nhiều sự thay đôi Đề đạt mục

tiêu một Trung Hoa hưng thịnh, chủ tịch Tập từ khi lên nắm quyền lãnh đạo cho tới nay

đã đưa ra nhiều chiến lược mới, tìm kiếm nhiều động lực cho sự phát triển Trung Quốc

trong giai đoạn mới.

Vé mặt kinh tế

Bước sang thé kỷ XXI, Trung Quốc đã xây dựng được cục diện cai cách, mở cửa toàn phương vị, đa tang nắc, hình thành các cực tăng trưởng Năm 2000, lần đầu tiên GDP Trung Quốc cán mốc 1000 tỷ USD, nhịp độ tăng trưởng ngày càng cao và vượt qua mục tiêu ban đầu của lãnh đạo Trung Quốc lúc bay giờ Đây cũng là năm quan hệ

EU - Trung Quốc có sự kết nỗi và mở rộng Sự tăng trường khối lượng hàng hóa của

các nước EU nhập khâu vào Trung Quốc với kim ngạch buôn bán tăng hơn 30%, đạt 95

tỷ Euro (86 ty USD) trong năm 2000 đã nhanh chóng biến thanh bạn hàng thử 2 sau

Nhật Bản của Trung Quốc.

Năm 2001 Trung Quốc gia nhập Té chức Thương mại thé giới (WTO), đây làmột sự kiện đánh dấu tiễn trình hội nhập quốc tế sâu rộng của Trung Quốc Từ day, nềnkinh tế của Trung Quốc đã có nhiều khởi sắc, hàng hóa Trung Quốc dé thâm nhập vào

3 TTXVN (2001), “EU muốn giúp Trung Quốc vio WTO", Vnexpress, hitps://vnexpress

neVeu-muon-giup-trung-quoc-yao-wto-2665624.hưnl, truy cập ngảy 23/01/2023

19

thị trường châu Âu hơn, từ đây Trung Quốc có điều kiện thuận lợi đề tiếp thu kinh

nghiệm, và nâng cao trình độ từ các nước khác Từ Đại hội XVI (năm 2002) Trung

ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, đứng dau là Tổng Bi thư Hồ Cam Đào đã nêu ra quan

điểm phát triển khoa học, xây dựng xã hội hài hòa xã hội chủ nghĩa, thúc đây phát triển

toàn điện hai hòa va bền vững kinh tế - xã hội Dai hội XVII Dang Cộng sản Trung Quốc (năm 2007) nêu chủ trương từ “tam vị nhất thé” - bao gồm kinh tế, chính trị và văn hoá sang “tứ vị nhất thế” - bao gồm kinh tế, chính trị, văn hoá và xã hội.

Năm 2008, khủng hoảng tài chính toan cau đã khiến Trung Quốc chịu không íttác động, nén kinh tế đã giảm sút vào giai đoạn nay, Năm 2007, kinh tế Trung Quốc

chạm đỉnh ky lục với tốc độ tăng trưởng trung bình 14,7 % thì vào năm 2008, kinh tếTrung Quốc lao đốc với mức tăng trưởng chỉ còn 9,6% Trước tình thé lao dốc về kinh

tế, dé đối phó với những thiệt hại nặng nề về mặt kinh tế, ban lãnh đạo Trung Quốc đã

nỗ lực thực thi nhiều chính sách quản lý tiền tệ dé dam bảo hệ thong tài chính trong nướcđược vận hành ôn định và bền vững trước “con lốc tài chính” toàn cầu Trung Quốc chủtrương hoạch định lại giá cả thị trường, nhằm bình ôn giá, tăng cường quản lý ngoại tệ.Năm 2009 - 2010 đã ghi nhận những nỗ lực không ngừng của lãnh đạo Trung Quốc,

Trung Quốc có bước nhảy vọt quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế, thương mại của mình Trung Quốc vươn lên mạnh mẽ, vượt lên các nước Tây Âu, đánh bại Đức trở

thành thị trường xuất khâu lớn nhất thé giới, vượt qua Nhật Bản và trở thành quốc gia

có nên kinh tế số hai thế giới từ năm 2010 và vẫn duy trì cho tới ngày nay

Kinh tế Trung Quốc chiếm gần nửa GDP châu Á, là đối tác thương mại lớn nhất khu vực này Bắc Kinh tin rằng với nguồn lực tải chính cùng năng lực kỹ thuật của họ.

sẽ chứng tỏ sức hút khó cưỡng, nhất là với những quốc gia thiếu tài chính và cơ sở hạtang con hạn ché

Từ Đại hội XVHI của Dang Cộng sản Trung Quốc, đặc biệt là Hội nghị Trung ương 3 khóa XVIII thông qua Nghị quyết về cải cách toàn điện và sâu rộng, thực hiện

"giấc mộng Trung Quốc”, “phục hung vĩ đại dân tộc Trung Hoa” Tông Bi thư Tập CậnBình đã kế thừa, phát huy và hoàn thiện cương lĩnh, đường lỗi phát triển của Trung

Quốc hình thành nên “B6 cục tổng thê”: phát triển “5 trong 1” (kinh tế, chính trị, xãhội, văn hóa, môi trường) và bô cục chiến lược “Bon toàn điện" Kinh tế bước vào giaiđoạn “trang thái bình thưởng mới” “Made in China 2025” tìm kiếm chuyên đôi

20

phương thức tăng trưởng tái cơ cầu nên kinh tế và động lực phát triển mới Sáng kiến

“Vanh dai, Con đường” được xem là giải pháp chiến lược, vừa thúc day cải cách trongnước, vừa phát huy vai trò đôi ngoại

Theo số liệu công bố của cục thong kê Trung Quốc, tăng trưởng kinh tế Trung

Quốc đạt 6,8% trong quý IV/2017, với GDP cả năm đạt 6.9%, cao hơn so với tăng trưởng

năm 2016” Đây được xem là lần tăng trưởng kinh tế cao nhất từ năm 2010, và tiếp tục

giữ vững vào quý 1/2018 Sự khởi sắc kinh tế là tín hiệu tốt cho nền kinh tế Trung Quốc.

Presidents: UXiaanian Yang Shargtun Jiang Zemin Mu Jintao XI Jhoing

Hình 1.2: Biểu do tăng tướng GDP Trung Quốc từ năm 1980 - 2020

(Nguôn: IMF World Economic Outlook)

Chủ trương “Giac mộng Trung Hoa” là nguồn động lực thúc day nền kinh tế dang vươn lên của Trung Quốc Trong đó “sang kiến Con đường tơ lụa mới” được xem là

một giải pháp vượt trội, vừa thúc day phát trién kinh tế, vừa thúc đây phát trién đối

ngoại Dại hội XIX khăng định tư tưởng của ông Tập Cận Bình về chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc là tư tưởng của thời đại mới và được đưa vào Điều lệ Đảng, trở thành

? Thai Bình (2018), “GDP Trung Quốc nam 2017 tăng trưởng cao nhit 7 nằm qua”,

hUtps:/vtv.vnkinh-te/gdp quoc-nam:2017-tang:- -cao-nhat-7-n:

201801190@0417748.htm#;~;text=Theo %20nh%E1%BBS9Ing%20k%C3 3%AAđ *È20Quäc: AEBD201V UE]

SBBYAB®20n%C4 SF 3m % 2020 106% 20VC4%9 | WEINVBAWBEN20nay, truy cập ngày 22/02/2023

21

tư tướng chi phôi đối với Dang và Nhà nước Trung Quốc sau khi Hiến pháp được bô sung, sửa đổi năm 2018.

Với nhiều chính sách nhằm phát trién kinh tế, Trung Quốc đang ngày càng théhiện sự vươn lên không ngừng, đe dọa vị trí số một vẻ kinh tế của Hoa Kỳ Đây là mối

lo ngại về sự thái thiết lập trật tự thé gidi chuyén hướng kinh tế sang khu vực châu

Á-Thái Bình Dương mà dẫn đầu là Trung Quốc Sự phát triên không ngừng và những bước

đi của Trung Quốc trong những năm dau thé ký XXI đã làm thé giới phải kinh ngạc.Trung Quốc vẫn đang nỗ lực thực hiện tham vọng khôi phục một Trung Quốc hưngthịnh bậc nhất thé giới, là một con rồng của kinh tế thé giới, trong đó lay kinh tế TrungQuốc làm trọng tâm toản cau.

Vé tinh hình chính trị - xã hội

Thập niên đầu thế ký XXI, cải cách thê chế chính trị ở Trung Quốc đã đạt đượcnhững thành tựu đáng ghi nhận: Cục diện chính trị được duy trì, chuyên giao thé hệ lãnhđạo êm thắm, mức độ din chủ chính trị được nâng cao một bước, nhà nước pháp trị xãhội chủ nghĩa bước đầu được hoàn thiện, năng lực cầm quyền vả trình độ lãnh đạo của

Đảng được tăng cường, công tác xây dựng Dang được day mạnh.

Từ năm 2003, dưới sự lãnh đạo của chủ tịch Hồ Cảm Dao, nên chính trị Trung

Quốc đã chuyển sang một giai đoạn mới, mở ra một thời kỳ phát triển ôn định và lâu dài thông qua học thuyết “Xa hội hai hòa”, trong đó nhắn mạnh phát trién công nghệ Khau

hiệu này nhìn thắng vào những van dé xã hội cần giải quyết nắm được những điều căn

ban của sự phát triển trong tương lai"”!?, Từ đó hướng tới xây dựng một nên chính trị

mang đậm bản sắc Trung Quốc Với nên tang là lý luận của Đặng Tiểu Binh va họcthuyết “Ba đại diện", Hồ Cam Đào đã lay con người làm trọng tâm, đặt lợi ich của nhândan vả lực lượng lao động xã hội lên hang đầu Cần tập trung xây dựng xã hội theo môhình “pháp trị dân” Day được xem là một đặc trưng tiêu biêu của của tư tưởng "Xã hộihài hòa” Với tư tưởng này, người din được phép tham gia vào đời sông chính trị, đảm

bảo được bầu cử dân chủ, quản lý và giám sát đân chủ theo pháp luật

Tiếp nói truyền thống của các nhà lãnh đạo tiền nhiệm, sau khi lên lãnh đạo, chủtịch Tập Cận Bình cũng đưa ra một học thuyết “bốn đại diện” đây được xem là khâu

" Dire Dương (2015), “??iết lý trị quốc qua các đời lành dao Trung Oude”,

htpsz//Vnexpress.netftriet-]y-tri-quoc-qua:cac-đoi-lạnh-đao-trung-qguoc-3 154825 htm], truy cập ngày 22/02/2023

22

hiệu chính trị cũng như là triết lý trị quốc của ông Theo đó, bốn nhiệm vụ cần thực hiệngồm: xây dựng toàn điện xã hội khá giả, làm sâu sắc toàn điện cải cách, quan lý toànđiện đất nước bang pháp luật và quan lý đảng nghiêm minh toan điện Lý luận này củng

cô cho "giấc mộng Trung Hoa” của ông Sau đại hội thứ XVIII thì đây được xem là

chiến lược phát triển lâu dai và bền ving cia chính quyên Bắc Kinh Đặc biệt là với sự

ra đời của Sáng kiến “Vanh dai - con đường" (BRI) đã làm cho khoảng thời gian cam quyền của chủ tịch Tập Cận Bình thêm rực rỡ.

1.1.4 Bối cảnh khu vực và quốc tế đầu thé kỷ XXI

Bước sang thé kỷ XXI, thế giới có nhiều sự thay đổi, là một thế ky của những

cuộc chạy đua quyền lực Sau những hệ lụy của chiến tranh thế giới, trật tự the giới đang

được thiết lập lại, chuyển từ trật tự “đa cực” sang tình trạng “nhat siêu, đa cường” với

siêu cường là Mỹ và các cường quốc Tây Âu, Nhật bản, Nga, Trung Quốc, Đức Với

sự vận động và thay đôi không ngừng này đã có tác động mạnh mẽ tới tình hình chínhtrị, kinh tế, xã hội của các quốc gia trên thé giới, đây cũng chính là cơ sở dé các quốc gia hoạch định và điều chỉnh chính sách déi ngoại phủ hợp với bỗi cảnh thời dai.

Trên phương diện quan hệ quốc tế và quán trị toàn cầu, mức độ hợp tác cũng giatăng song hảnh với cạnh tranh Nhiều hiệp định lớn đã đạt được những bước tiền triển tích cực sau thời gian đàm phán, tạo ra các tiềm năng hợp tác to lớn trong tương lai.

Trong khi đó, cuộc chơi cạnh tranh, thỏa hiệp có sự tham gia của Trung Quốc nhằm xáclập vị thế quyền lực giữa các nước lớn đã ngày cảng bộc lộ gay gắt

Giai đoạn này, hầu hết các quốc gia trên thé giới đều tập trung nguồn lực phát triển kinh tế Đặc biệt là sau khủng khoảng tài chính thé giới (2007 - 2008) làm cho nên

kinh tế thế giới hồi phục chậm và không đều Tăng trưởng chung của nèn kinh tế thểgiới cho cả năm 2014 chỉ đạt mức 3,3% Kinh tế Mỹ năm 2015 cũng chỉ đạt 2,5%, trong

khi kinh tế Nhật bản, EU va các nền kinh tế nền kinh tế mới nồi tiếp tục rơi vào chu kỳchậm phát trién

Trai lại với sự sa lầy tram trọng của các nước phat triển như Mỹ, Nhật Bản vàchâu Âu, lợi thé to lớn trước các nước phát triển của họ bị thu hẹp lại, thi các quốc giađang phát triển như các nước công nghiệp mới (NIC) hay các nước BRICS (Brazil, Nga,

An Độ, Trung Quốc, Nam Phi) vé cơ bản đã tăng lên Trong khi các nước phương Tâylao đốc vẻ kinh tế thì khu vực châu A - Thái Bình Dương lại nôi lên như một điểm sáng

23

về mặt kinh tế, trong đó An Độ va Trung Quốc chỉ bị giảm nhẹ tăng trưởng GDP tronghai năm 2008, 2009 nhưng vẫn cao hơn mức tăng trưởng toàn cầu.

Trước sự vươn lên của Trung Quốc, tạo sức ép cho Mỹ, từ những thách thức từTrung Quốc, Mỹ chuyên trọng tâm, thực hiện chiến lược “xoay trục” và sau đó là tái cânbang đối với khu vực “Chau A - Thái Bình Duong” Mỹ muốn can dự vào khu vực châu

A - Thái Bình Dương dé duy trì lợi ích kinh tế, nhằm đưa nước Mỹ thoát khỏi suy thoáikinh tế Quan hệ Mỹ - Trung Quốc ngay càng thé hiện bản chất cạnh tranh chiến lượcmang tính quy luật giữa một quốc gia đang lên và một cường quốc tại vị Xu hướng cạnhtranh ngày càng quyết liệt và căng thăng trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực thươngmại Cuộc cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung là minh chứng cho điều đó Tuy nhiên, cảhai nước đều kiểm chế, không đề đồ vỡ quan hệ vì cả hai bên đều có nhu cau tập trung

xứ lý những khó khăn trong nước Bước vào thập niên thứ ba của thé ký XXI, trong bối

cảnh nước Mỹ có chính quyền mới, Trung Quốc nỗ lực chuẩn bị kỷ niệm 100 năm thànhlập Dang Cộng sản Trung Quốc (1/7/1921 — 1/7/2021), cạnh tranh và hợp tác giữa hai

cường quốc này có những diễn bién mới phức tạp hon.

Bên cạnh đó, tại Liên bang Nga, Tổng thống V.Putin đây mạnh triển khai chiến

lược nhằm gianh lại vị thé của minh tại các khu vực ảnh hưởng truyền thông Mặc dù

gặp nhiều khó khăn về kinh tế nhưng Nga vẫn khẳng định vai trò của một cường quốc.

Trong cuộc khủng hoảng Ukraine, mong muốn trở thành đồng minh NATO, Nga tim mọi cách buộc Mỹ và phương Tây muốn giải quyết van dé Ukraine phải có sự tham gia của Nga Dặc biệt, Nga chủ động sáp nhập Crimea đã gây biến động chính trị lớn ở Châu

Âu khiến căng thăng giữa Nga Mỹ và phương Tây cảng gay gắt Mỹ và phương Tây áp

dụng nhiều biện pháp trừng phạt về kinh tế và đe dọa về quân sự với Nga Nga tăng

cường lực lượng, vũ khi, triển khai tan công và giành nhiều thang lợi trong việc sử dụng

vũ khí công nghệ cao dé không kích lực lượng Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS ở Syria Điều đó chứng tỏ, Nga có đủ lực và sẵn sàng báo vệ lợi ích của mình, đông thời buộc

Mỹ và phương Tây phải tính tới vai trò của Nga trên thế giới

Về phía Nhật Bản, mặc di bị Trung Quốc gianh lay vị trí số 2 nhưng Nhật Ban

vẫn là cường quốc kinh tế và mục tiêu chiến lược của Nhật Bản là trở thành một cường

quốc phát huy ảnh hưởng cả về kinh tế, chính trị và quân sự trong khu vực và trên thé

giới Chính phủ Nhật Bản triệt dé phát huy công cụ “ngoại giao kinh tế”, sửa đôi Hién

24

pháp gỡ bỏ ràng buộc nội bộ dé tăng quyền tự do hành động trong một số van dé liên

quan đến an ninh quốc gia, tăng cường quan hệ đồng minh với Mỹ, cùng Mỹ liên kết

chặt chẽ và chia sẻ trách nhiệm Ở khu vực, Nhật Bản tập trung xử lý quan hệ với TrungQuốc vẻ kinh tế và căng thăng gia tăng trong tranh chap vùng biên Nhật Bản quan tâm

tới Đông Nam Á vì lợi ích chiến lược và lợi ích kinh tế, tham gia tích cực hơn các cơ

chế hợp tác do ASEAN chủ đạo dé có vai trò lớn hơn

Bên cạnh Trung Quốc, thì An Độ cũng là quốc gia đứng vững qua cuộc khủnghoàng kinh tế thé giới Nhiều dy báo cho thay, An Độ ngày càng rút ngắn khoảng cáchvới Nhật Ban dé vượt lên thành nén kinh tế thứ 3 thé giới Án Độ tiếp tục duy trì cânbằng quan hệ với các nước lớn, trước hết là Mỹ và Trung Quốc, nhưng cạnh tranh lợiich với Trung Quốc sẽ gay gắt hơn An Độ tiếp tục khang định ảnh hưởng của mình ởkhu vực Nam A và An Độ Duong, day mạnh chiến lược “hướng Đông” và gia tăng ảnh

hưởng ở Đông Nam A, quan tâm hơn tới an ninh biên và bảo vệ trật tự biên

Tình hình EU trong những năm qua cho thấy chính sách đối ngoại đang hướng vào bên trong đề xử lý các van dé nôi cộm như Brexit, khủng hoảng nợ công, khủng

hoảng nhập cư, phòng chống khủng bố quốc tế, vì vậy sự quan tâm và nguồn lực đành

cho khu vực Châu A — Thái Binh Dương có chiêu hướng giảm đi Tuy nhiên, EU vẫn duy trì quan hệ với các đối tác ở các khu vực khác trong đó có ASEAN Trong bối cảnh chung cúa thể giới ASEAN tiếp tục giữ và khai thác vị trí địa chiến lược của minh, bảo

dam khả năng thích ứng và tự chu trong quan hệ với các nước lớn ASEAN ưu tiên triển

khai tam nhìn 2025 và các kế hoạch hợp tác trên 3 trụ cột chính trị, kinh tế và văn hóa

xã hội thu hẹp khoảng cách phát triển và tăng cường kết nối, duy trì đoàn kết nội khối.

Một số van dé nóng ở khu vực Châu A — Thái Binh Dương như van dé hạt nhântrên Biên Đông, biển Hoa Đông và bán đảo Triều Tiên đang tiếp tục diễn biến phức tạp Đặc biệt, tình hình hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên có khả năng tram trong va bién

động khó lường hơn Quan hệ giữa hai bờ co biên Dai Loan cũng trở nên căng thăng khichính quyền của nhà lãnh đạo Dai Loan - Thái Anh Văn tăng cường hợp tác quân sự với

Mỹ Cạnh tranh quyên lực, lợi ích va vị thé chiến lược giữa các nước, đặc biệt là giữa

các cường quốc My, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản đang diễn ra ngày càng quyết liệt.Nước Mỹ với mục tiêu duy trì và củng cô vị thé siêu cường số 1 thé giới, tiếp tục daymạnh các chiến lược an ninh, quân sự toàn cầu bằng việc tập hợp lực lượng, điều chỉnh

25

chiến lược với từng khu vực đề khống chế, kìm hãm các thế lực gây hại đến vị thế của

Mỹ Trong bối cảnh như vay, sự cọ sát và cạnh tranh chiến lược, điều chỉnh chiến lược,tranh giảnh ảnh hưởng giữa các nước lớn ngày càng gia tăng quyết liệt tác động sâurộng đến khu vực chịu ảnh hưởng truyền thông của Trung Quốc

Bên cạnh đó, nhiều nền kinh tế trên thể giới nói chung vả khu vực châu Á - Thái

Bình Dương nói riêng vẫn đang hoạt động chưa hiệu quả, đang phải đối mặt với nhiềuthách thức Chính vì vậy, với tư cách là một quốc gia thuộc hạng phát triển thành côngnhất thé giới lúc bay giờ, chính quyền Bắc Kinh đã dé xuất một mô hình phát triển kiêuTrung Quốc dựa trên quá trình mở cửa phát triển kinh tế hơn 40 năm qua, nhưng mang

một nội hảm mới.

Ngoài ra, Trung Quốc nhận thấy hầu hết các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là

các nước láng giêng của mình đang có hệ thống Cơ sở hạ tang tương đối kém, có những quốc gia thuộc top thấp nhất thé giới Bên cạnh đó, những quốc gia kém phát triển lại

có sự kết nói ra bên ngoài không cao, làm cho nên kinh tế bị tụt hậu dan đến mat cân đối trong phát triển dai hạn Chính vì vay, kết nói đặc biệt 1a kết nối cơ sở hạ tang chính là

một nút thắt quan trọng đẻ đây mạnh hợp tác, phát triển sâu rộng

Chính từ tình hình kinh tế với nhiều sự biến đôi, sự vươn mình của châu A - Thái

Bình Dương và đặc biệt là Trung Quốc với tham vọng khôi phục sự hưng thịnh vốn có

của mình như trong con đường tơ lụa quá khứ, Con đường tơ lụa ký nguyên mới từ đó

được hình thành BRI được tạo ra nhằm mục dich thúc day sự kết nỗi giữa các châu lục,đặc biệt là lục địa A — Âu — Phi và các vùng biên lân cận, thiết lập mối quan hệ songphương, cơ chế đa phương, tăng cường quan hé, kết nối giữa các quốc gia với nhau,thiết lập một mạng lưới kết nỗi rộng lớn, đa chiều, đa tang và toàn diện

1.2 Nội dung “con đường tơ lụa mới”

1.2.1 Khái niệm “Con đường tơ lụa mới”

Chiến lược Con đường tơ lụa mới của Trung Quốc được bắt nguồn từ lịch sử như là sự tồn tại một con đường tơ lụa trên bộ và một con đường tơ lụa trên biển kết nối Trung Quốc với các nước Châu Á, Châu Phi và Châu Âu trong thời cô đại Từ những

hảo quang trong quá khứ, Trung Quốc đã nuôi giấc mộng phục hưng và phát triển con

đường này.

Trong gần bốn thập kỷ cải cách, Trung Quốc đã xây dựng một hệ thống đường

cao tốc, đường sắt từ Bắc vào Nam, từ phía Đông sang khu vực kém phát triển phía Tây

và Tây Nam Sau khi thực hiện được điều nay, Trung Quốc coi đó là cơ hội đề liên kết với các khu vực ở Nam Á, Châu Âu, Châu Phi vả thậm chí cả Châu Mỹ.

Dựa trên những tàn tích của “Con đường Tơ lụa” thời cô đại cùng lý tưởng phục hưng tuyến đường từng là huyền thoại của nhiều thé ky, việc hình thành “Con đường tơ

lụa mới” giéng như xương sông trong việc thực hiện tham vọng banh trướng quyền lựccủa Đảng Cộng Sản Trung Quốc Lay cảm hứng từ con đường huyền thoại nay, kế hoạchmới hình dung trên việc xây dựng đường bộ, đường sắt và các hành lang công nghiệp đibăng qua những địa hình hoang vu trên thé giới và nối những vị trí này đến những cảng

đã được nâng cấp, cải tiễn ở châu Á, châu Phi, Trung Đông và Châu Âu.

Thực ra không có một khái niệm cụ thé nao cho tên gọi “Con đường tơ lụa mới”,

vì không thé xác định được phạm vi địa lý của con đường này Trên thực tế “con đường

tơ lụa mới” là bản nâng cấp “con đường tơ lụa cũ” là con đường mô tả cách thức ma con

người, các nên văn hóa giữa các đại lục hòa quyện vao nhau Con đường tơ lụa mới chothấy con người chúng ta từ trong quá khứ cho tới nay là một chuỗi các quốc gia, khuvực kết nỗi với nhau, cũng giúp hiéu hơn về cách thức sáng tao ra công nghệ mới, lan

truyền chúng qua những khoảng cách hàng ngàn dim bằng cách gi, bạo lực, dịch bệnh

bị húy điệt ra sao Tuy nhiên Con đường tơ lụa vẫn được xem là hệ thần kinh trung ương

của thé giới Nguồn cảm hứng tới từ mạng lưới mỗi quan hệ tốt đẹp với các khu vực

trong quá khứ cùng với ưu tiên trong chính sách đối ngoại lay các quốc gia láng giềng làm trung tâm Trong suốt hàng thiên niên kỷ qua, các quốc gia dọc theo Con đường tơ

lụa đã cùng nhau tạo nên tình hữu nghị tốt đẹp và kéo dai cho tới tận ngày nay

Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng đã đến lúc “Can xây dựng các môi quan hệ kinh

tế bền chặt hơn, hợp tác sâu rộng hơn và mở rộng không gian phát triển ra toàn bộ khu

vực Á — Âu Đã đến lúc cần phải xây dựng một hành lang kinh tế dọc theo Con đường

tơ lụa Dé làm được điều đó thi cần phải làm nhiều bước phối hợp như cải thiện sự trao đổi về chính sách, nâng cấp các tuyến đường vận tải, tăng cường trao đỗi thương mai cũng như tốc độ luân chuyên tiền tệ Da đến lúc tiếp thêm sinh khí cho hệ thống Con

đường tơ lụa !!

Sáng kiến này trên thực tế được biết đến với nhiều tên gọi Ban dau, ông Tập de xuất hình thành “Vanh đai kinh tế Con đường tơ lụa” một tuyến đường bộ xuyên qua vùng trung tâm châu Á và Trung Đông đến châu Âu trong diễn thuyết tháng 9/2013 ở

Kazakhstan Dây được xem là một chính sách đối ngoại mới của Trung Quốc thoát khỏi

phương châm “Giau mình chờ thời” của nhà lãnh đạo tiền nhiệm, bước đi táo bao mangđậm hình ảnh của ông Tập Cận Bình được đánh giá là Trung Quốc đang tạo ra một luậtchơi mới mà trong đó Trung Quốc là quốc gia chủ đạo Bắc Kinh phát biểu rằng sángkiến này sẽ tháo đỡ các hàng rào đầu tư, tạo nên nhiều con đường mới cho thương mại,cải tiến lĩnh vực hậu cân quốc tế, vả gia trọng sự hội nhập tải chính ở khu vực Kế hoạchnay còn hùng hon khang quyết rằng nó sẽ chan hưng “hòa bình thé giới"?

Khái niệm “Vanh dai” được hiểu là một hệ thống giao thông đường bộ liên kết

với các tuyến đường nhỏ lẻ tạo nên một mạng lưới rộng lớn, giúp giải quyết tinh trangtắt nghẽn lưu thông và giúp cho việc di chuyển được dé dang và thuận tiện hơn Với chủ

trương lay kinh tế làm huyết mạch xương sông cho toàn bộ chuỗi dự án, là một mang

lưới kết nỗi cơ sở hạ tang, bao gồm một hệ thống đường sắt, đường cao tốc, ống dẫn

năng lượng và các cửa ái thông thương xuyên lục địa, dé dang cho việc trao đôi kinh tế

và phát triển hội nhập tại các khu vực biên giới của Trung Quốc.

Theo chủ tịch Tập Cận Bình, kết nối giao thông Thái Bình Dương sang BiênBaltic và dan dan hướng tới việc thiết lập hệ thống giao thông kết nối Đông, Tây vaNam A cần được cải thiện, dé mở đường cho việc kết nỗi các khu vực chiến lược ở đây.Các nhà lãnh đạo Trung Quốc cho rằng cơ sở hạ tầng này sẽ là bước đi đầu tiên tạo ramột "hành lang kinh te” A - Âu, theo đó cho phép sự phát triển của các nên kinh tếTrung A không tiếp giáp biên, cũng như sự hội nhập trong tương lai của các nước nay với các thị trường Châu Âu và Châu Á Con đường tơ lụa mới cũng sẽ vươn tới khắp

Đông Nam A và có một thành phố hang hai mở rộng qua An Độ Dương đến Vịnh Péc

xích và Địa Trung Hải Với dự án này lãnh đạo Trung Quốc kỳ vọng củng có được tự

do hóa thương mai và hợp tác tiền tệ, thiết lập một hệ thống tai chính nội khối dé tăng

"! Peter Frankopan (2021), Con đường tơ lụa mới, biện tại và tương lai của thể giới, Nhà xuất ban Ha Nội,

" Tom Miller (Doan Duy dich, TS Phạm Sỳ Thành hiệu định) (2018), Giấc mông châu A của Trung Quốc công

cuộc xây dụng dé chế dọc theo Con đường to lua mới, Nxb Hội nhà vin,

28

cường khả năng chống đỡ của những rủi ro tai chính toàn cau.

Sau đó một tháng, tại diễn thuyết trước quốc hội Indonesia, ông đề xuất tạo nên

một “Con đường tơ lua trên biên thé ky 21” mạng lưới đường biên xuyên qua Bién Đông

và Án Độ Dương Nêu như “Vanh đai” trong Sáng kiến “Con đường tơ lụa mới” làchuỗi dự án liên kết các vùng thương mại huyết mạch băng hệ thống đường cao tốc vả đường sắt, thì “con đường” lại là tuyến đường hang hải mở ra cửa ngõ giao thương toàn

cau, từ Trung Quốc ôm trọn biển Đông và vươn xa ra An Độ Dương đến châu Âu vaphía Nam Thái Bình Dương Ở thời cô dai, Trung Quốc đã rất coi trọng con đường biền,cùng với lợi thẻ vẻ địa lý, “con đường” trong dự án của Trung Quốc đi qua các tuyến

đường biên quốc tế quan trọng, ham ý tạo nên mỗi liên kết giữa các hành lang kinh tế A

- Âu, kết nỗi Trung Quốc với châu Âu, châu Phi, đồng thời thâm nhập vào khu vựcthương mại ở Dia Trung Hải Y tưởng này được Chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố chi 1

tháng sau chuyến thăm Kazakhstan tại Quốc hội Indonesia (10/2013) Theo đó, chínhquyền Bắc Kinh nhận định khu vực Đông Nam A được coi 1a trung tâm có vai trỏ chủchốt trên tuyến đường nảy

Theo như Trung Quốc dự kiến, mạng lưới cơ sở hạ tầng của tuyến đường này sẽtạo ra hanh lang kinh tế lớn nhất thế giới với khối lượng sản xuất lên tới 21 nghìn tyUSD Lưu thông hàng hóa của Trung Quốc với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

(ASEAN) dat 443 ty USD, với Cộng đồng các quốc gia độc lập (SGN) ở mức 150 tỷ

USD, với Liên minh châu Au (EU) vào khoảng 559 tỷ USD, với châu Phi vào khoảng

192 tỷ USD, với Trung Đông vào khoảng 257 ty USD` Điều đó có nghĩa mạng lưới

hàng hải trên biên nảy sẽ đem đến cho Trung Quốc một nguôn lợi kinh tế khủng khiếp.

Đồng thời mỗi dây liên kết này còn giúp chính quyền Bắc Kinh giải quyết được các van

dé an ninh, chính trị, xã hội một cách thuận lợi và dé dàng Chính vì thé, dé hiện thực hóa “con đường tơ lụa trên biển", Trung Quốc luôn chủ động và tích cực thúc day các mỗi quan hệ hợp tác song phương và đa phương, tham gia Đối thoại Hợp tác châu Á

(ACD), Hội nghị Á- Âu (ASEM), đây mạnh quan hệ hợp tác chiến lược ASEAN- Trung

Quốc và các dự án ở tiểu vùng sông MeKong và tham gia các cuộc gặp mặt cấp cao

!* BDN (2018), “Sdng kién Con đường tơ lựa trên biển thể kỷ 21: Tác động và ảnh hưởng đổi với tranh chấp chủ

quyền ở Biển Đăng", Biên Đồng Net,

húps;/www.,bicndong.neUhi-n-nong/22926-sang-kien-con-duong-te-]ua-tren-bien-the-ky-21-tac-dong-va-anh-huong -doi-vot-tranh-chap:chủ-quyen-o-hten-đong.hứnl, truy cap ngay 22/02/2023

29

nham xây dựng lòng tin với các quốc gia chau A Tat ca đều nham tạo cơ hội cho việc

xúc tiến quá trình triển khai dự án

Ý tưởng này được gọi là “Sáng kiến vành đai con đường” ban đầu được khởixướng với tên gọi “Nhat đới - Nhat 16” - (One Belt and One Road - OBOR) Song, têngọi của dự án lúc nảy lại trở thành nỗi bat cập trong kế hoạch của Trung Quốc Bởi lẽ, theo cách lý giải của các chuyên gia Trung Quốc, cụm từ OBOR dé làm cho các quốc

gia lam tưởng “siéu dự án” tầm cỡ thé ky này của chính quyền Bắc Kinh chỉ có “mộtvành dai” và “một con đường” duy nhất, mặc du trên thực tế đây là chuỗi kế hoạch kếtnối cả 3 châu lục Á- Âu- Phi và các đại đương rộng lớn trên thé giới Chính vì điều đó

mà trong năm đó, bản công bồ kế hoạch về việc triển khai Sáng kiến chính thức thay đôicụm từ *Một vành đai, một con đường” (OBOR) thành “Sang kiến Vành dai - Con đường(Belt and Road Initiative- BRI) Sáng kién nay sẽ chạy xuyên 67 nước, sau đó Trung Quốc cũng công bố bản đồ biêu thị đường đi của Sáng kiến này.

Từ khi chủ tịch Tập Cận Bình lên nắm quyền, chính sách ngoại giao của chính phủ Trung Quốc có nhiêu sự thay đổi, đặc biệt là “tích cực chủ động” “di ra bên ngoài".

Trong những năm gan đây, Trung Quốc đã không ngừng giao lưu, liên kết chặt chẽ với

các nước đọc theo tuyến đường nảy thông qua hợp tác kinh tế và thương mại, nỗ lực

tăng cường cơ sở hạ tầng, hệ thống giao thông đẻ kết nối các khu vực triển vọng tạo

thành một khu công nghiệp không 16, Theo tam nhìn của Trung Quốc, xuất phát từ mang lưới cơ sở hạ tang, thông qua đường sắt, đường bộ, và đường ống kết nỗi ba miễn, làm sông đậy những tuyến đường thương mại trên đất liền và trên biển, với mục tiêu lớn sau cùng, tat cả các tuyến đường đều dẫn về Trung Quốc Thang 3/2015, Dang Cộng san

Trung Quốc tiếp tục day mạnh điều chỉnh chính sách đôi ngoại với các nước láng giéng,trong đó chủ trương thúc đây vả triển khai Sáng kiến “Một vành đai, một con đường”

có hiệu quả.

Trước khi có Sáng kiến Vành dai và Con đường, ý tưởng phục hồi Con đường

Tơ lụa đã được nhiều nước đưa ra tùy từng thời điểm như năm 1998, Nhật Bản đưa ra ýtưởng phục hồi “Ngoại giao Con đường To lụa” để tăng cường quan hệ với Trung A

Năm 2011, Hoa Kỳ đã đưa ra dé xuất về “Con đường Tơ lụa Mới” do Ngoại trưởng Hoa

Kỳ Hillary Clinton trình bày trong chuyền thăm của bà tới An Độ Ban thân An Độ đã

30

đưa ra “dự án Mausam” vào năm 2014, nhưng chỉ có Trung Quoc 1a người đưa ra sự hôi sinh của con đường một cách hữu hình hon đưới hình thức dự án BRI (Xem Hình 1.3)

Con đường tơ lụa mới của Trung Quốc gồm 6 hợp phan bao gồm hai nhánh Con

đường và Vành đai năm 2013, Con đường tơ lụa Kỹ thuật số (DSR) được dé xuất năm

2015 Đến năm 2018, Con đường Tơ lụa trên biển mở rộng đến khu vực Nam Mỹ, va trong Sách trắng về Chính sách Bắc Cực công bé năm 2018, Trung Quốc thậm chí còn

đề xuất các nước cùng xây dựng “Con đường Tơ lụa trên băng” đưa nó trở thành nhánhthứ 4 của con đường tơ lụa mới Tháng 3/2020 ông Tập Cận Bình tuyên bồ rang “Italia

và Trung Quốc là nén tang của Con đường Tơ lụa Y tế (HSR) Tháng 6/2020, Con đường

tơ lụa mới cỏ thêm một hợp phan nữa là “Con đường tơ lụa không gian (SSR) Trong

đó Sáng kiến Vành đai và con đường được Trung Quốc đây mạnh và dành nhiều sự quan

tâm nhất.

Bản chất của Sáng kiến BRI là chuỗi dự án kinh tế, thương mại kết nối Đông Tây, tập trung chủ yếu vào hai phần chính: Con đường tơ lụa trên bộ (Vành đai kinh tế

-con đường tơ lụa) và Con đường tơ lụa trên biên thé kỷ XXI Chính quyền Tập Cận Bình

dùng hai từ “Sang kiến” dé gọi tên kế hoạch tham vọng của Trung Quốc như một lời

khăng định tính mạnh mẽ của yếu tố mở đường của chuỗi dy án Không chỉ như vậy, nó

còn nhằm cho thấy sự cởi mở của chiến lược và tránh những lời chỉ trích về việc `xây

dựng thé chế xoay quanh Trung Quốc”!

Sứ mệnh của vành đai kinh tế là kết nói kinh tế lục địa Á- Âu, đồng thời đưaTrung Quốc hội nhập với các quốc gia có nén kinh tế phát triển thịnh vượng, giàu tàinguyên, phục vụ cho nhu cầu kiến tạo và phát triển kinh tế đại lục Bên cạnh đó, nhờcon đường kết nối này, “Vanh đai kinh tế con đường to lụa” tạo ra thời cơ cho đồngNDT của Trung Quốc đi vao thị trưởng thể giới một cách dé dang va rộng rãi hơn Qua

đó phá vỡ thé “tit nghẽn” thông thương từ Trung Hoa vào sâu trong nội địa châu A.Chính vì thể, ngay sau khi dự án về vành đai này được vạch ra, thể giới đã chứng kiến

bước đầu thành công của Trung Quốc trong việc thiết lập quan hệ đối tác với các quốc

gia ở Trung Á

“Ne guy én Thanh (2019), “Những biển chuyển của Sing kiên Vank dai và Con đường” Vnexpress,

3 -bien-chuyen-cua-sang-kien-vanh-dai-va-con-duong-3913573.hưn], truy cap ngày

23/01/2023

31