Cơ sở lý luận của quan Điểm thực tiễn? ý nghĩa phương pháp luận của vấn Đề này và liên hệ với một lĩnh vực cụ thể trong Đời sống xã hội

→ Quan niệm về thực tiễn của các nhà triết học trước Mác còn mang tính chất siêu hình, máy móc, chưa thể giải thích được mối quan hệ giữa thực tiễn và nhận thức.. Đăc điểm của cơ sở thực

ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

BÀI THẢO LUẬN

Bộ môn: Triết học Mác – Lênin

Lớp học phần: 231_MLNP0221_29

Nhóm: 4

ĐỀ TÀI 2: Cơ sở lý luận của quan điểm thực tiễn? Ý nghĩa phương

pháp luận của vấn đề này và liên hệ với một lĩnh vực cụ thể trong đời sống xã hội.

MỤC LỤC

Trang

GIỚI THIỆU THÀNH VIÊN 2

MỞ ĐẦU 4

NỘI DUNG 5

Phần 1 Cơ sở quan điểm của lí luận thực tiễn 3

1 Khái niệm thực tiễn 3

2 Đặc điểm của cơ sở thực tiễn 4

3 Các hình thức của thực tiễn 5

4 Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức 6

Phần 2 Ý nghĩa phương pháp luận 7

Phần 3 Liên hệ với một lĩnh vực cụ thể trong đời sống xã hội 8

GIỚI THIỆU THÀNH VIÊN

MỞ ĐẦU

Triết học Mác - Lênin, như một phần không thể thiếu của lịch sử triết học, đã đặt nền móng cho cơ sở lý luận vô cùng quan trọng - quan điểm thực tiễn Trong tiểu luận này, chúng ta sẽ đào sâu vào cơ sở lí luận của quan điểm thực tiễn theo triết học Mác Lê Nin, bản chất của nó và ý nghĩa của phương pháp luận trong việc hiểu

và áp dụng quan điểm này Đồng thời, chúng ta cũng sẽ khám phá cách mà quan điểm thực tiễn này liên kết với một lĩnh vực cụ thể trong đời sống xã hội Quan điểm thực tiễn không chỉ là một phần của triết học Mác – Lênin mà còn là nền tảng của nhận thức xã hội, đặt ra những câu hỏi về cách chúng ta hiểu và đối mặt với thế giới xung quanh Ý nghĩa của phương pháp luận trong bối cảnh này không chỉ là tìm kiếm sự hiểu biết về thế giới, mà còn là công cụ để chúng ta thấu hiểu sâu sắc về cơ sở của sự thực tế

Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về những thách thức và cơ hội mà phương pháp luận này mang lại, và làm thế nào nó có thể giúp chúng ta đối mặt với những vấn

đề cụ thể trong đời sống xã hội Liên kết giữa quan điểm thực tiễn và một lĩnh vực

cụ thể sẽ được phân tích chi tiết để làm sáng tỏ tầm quan trọng và áp dụng của triết học Mác – Lênin trong thực tế xã hội ngày nay

NỘI DUNG

Phần 1: Cơ sở lý luận của quan điểm thực tiễn

1 Khái niệm thực tiễn:

Thực tiễn là một trong những phạm trù nền tảng cơ bản của triết học Mác-Lênin nói chung và lý luận nhận thức Macxit nói riêng Có rất nhiều quan điểm đưa ra khái niệm thực tiễn như sau:

a, Quan điểm trước Các Mác:

- Chủ nghĩa duy tâm:

+ Về cơ bản đều coi thực tiễn là sản phẩm của ý thức, là sự hiện thực hóa ý niệm tuyệt đối

+ Họ cho rằng thế giới tinh thần là nguồn gốc, là đối tượng của nhận thức + Nhận thức bắt đầu từ ý thức rồi quay trở lại ý thức để hoàn thiện

Ví dụ:

- He-ghen cho rằng thực tiễn là hoạt động nhận thức của ý thức Ông cho rằng ý thức là sự hiện thực hóa của tinh thần tuyệt đối, là nguồn gốc của thế giới vật chất Thực tiễn là quá trình nhận thức của ý thức về thế giới vật chất

- Gôc-giơ cho rằng thực tiễn là sự sáng tạo của ý thức Ông cho rằng thế giới vật chất chỉ là sự hiện thực hóa ý thức của con người

+ Triết học tôn giáo: Cho rằng hoạt động sáng tạo ra vũ trụ của Thượng đế là hoạt động thực tiễn

+ Chủ nghĩa duy vật siêu hình: Sự vật, hiện thực cái cảm giác được chỉ được nhận thức dưới hình thức khách thể hay hình thức trực quan

→ Quan niệm về thực tiễn của các nhà triết học trước Mác còn mang tính chất siêu hình, máy móc, chưa thể giải thích được mối quan hệ giữa thực tiễn và nhận thức

b, Quan niệm của Mác:

- Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất - cảm tính, có tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội phục vụ nhân loại tiến bộ

2 Đăc điểm của cơ sở thực tiễn

a, Thực tiễn là hoạt động vật chất – cảm tính của con người:

- Đó là những hoạt động vật chất của con người cảm giác được, quan sát được một cách trực quan nhất

- Hoạt động vật chất – cảm tính là những hoạt động mà con người phải sử dụng lực lượng vật chất, công cụ vật chất để tác động vào các đối tượng để làm biến đổi chúng

=> Trên cơ sở ấy, con người làm biến đổi thế giới khách quan và biến đổi chính mình

b, Hoạt động thực tiễn là hoạt động mang tính lịch sử - xã hội của con người:

- Là hoạt động thực tiễn chỉ diễn ra trong xã hội với sự tham gia của đông đảo mọi người

- Tại đây, con người truyền lại cho nhau những kinh nghiệm từ các thế hệ nên hoạt động thực tiễn luôn bị giới hạn bởi những điều kiện lịch sử - xã hội

c, Thực tiễn là hoạt động có tính mục đích nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ con người:

- Nhằm phục vụ nhu cầu của con người để thỏa mãn nhu cầu của mình, thích nghi một cách chủ động, tích cực với thế giới

- Nhắc tới thực tiễn là nhắc tới hoạt động có tính tự giác cao của con người, khác với hoạt động chỉ dựa vào bản năng thụ động của các loài động vật

d, Nếu cắt theo chiều dọc, thực tiễn bao gồm mục đích, phương tiện và kết quả:

- Mục đích được nảy sinh từ nhu cầu và lợi ích, nhu cầu nảy sinh từ hoạt động khách quan

- Lợi ích là cái thỏa mãn nhu cầu → để đạt được mục đích, con người phải sử dụng công cụ (phương tiện) để thực hiện Kết quả này phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhưng trước hết là phụ thuộc vào mục đích đặt ra và công cụ mà con người sử dụng khi thực hiện

3 Các hình thức của thực tiễn

Có 3 hình thức cơ bản của hoạt động thực tiễn: hoạt động sản xuất vật chất, hoạt động chính trị xã hội, hoạt động thực nghiệm khoa học

a, Hoạt động sản xuất vật chất:

- Là hoạt động của con người nhằm tạo ra những sản phẩm vật chất phục vụ nhu cầu của con người

- Trong quá trình sản xuất vật chất, con người sử dụng các công cụ, phương tiện lao động để tác động vào tự nhiên, biến đổi các dạng vật chất của giới tự nhiên thành những sản phẩm vật chất phục vụ nhu cầu của con người

- Đây là hoạt động cơ bản nhất, quan trọng nhất vì con người phải tiến hành sản xuất vật chất để tồn tại, phát triển

- Sản xuất vật chất biểu thị mối quan hệ của con người với tự nhiên và là phương thức tồn tại cơ bản của con người và xã hội loài người, cũng là cơ sở cho sự tồn tại của các hình thức thực tiễn khác…

b, Hoạt động chính trị - xã hội:

- Là hoạt động có tính tự giác cao của con người nhằm biến đổi, cải tạo xã hội, phát triển các thiết chế xã hội, các quan hệ xã hội,v.v

- Gồm các hoạt động như hoạt động đấu tranh giai cấp, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,…

c, Hoạt động thực nghiệm khoa học:

- Là hình thức mới, đặc biệt của hoạt động thực tiễn

- Ở hoạt động này, con người chủ động tạo ra những điều kiện không có sẵn trong

tự nhiên để tiến hành thực nghiệm khoa học theo mục đích mà mình đã đề ra => Ba hình thức thực tiễn này có mối quan hệ biện chứng, tác động, ảnh hưởng lẫn nhau

=> Chúng thực hiện các chức năng khác nhau vì thế không thể thay thế cho nhau

* Trong mối quan hệ đó, hoạt động sản xuất vật chất đóng vai trò quan trọng, quyết định hai hình thức còn lại

* Không có hoạt động sản xuất vật chất => không thể có các hình thức thực tiễn khác Tuy vậy, ta không thể phủ định hai hình thức thực tiễn còn lại cũng không hoàn toàn thụ động, lệ thuộc vào hoạt động sản xuất vật chất Ngược lại, chúng có tác dụng kìm hãm hoặc thúc đẩy sự phát triển của hoạt động sản xuất vật chất

4 Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

a, Thực tiễn là cơ sở, động lực của nhận thức

- Thực tiễn cung cấp những tài liệu, vật liệu cho nhận thức của con người Không có thực tiễn thì không có nhận thức, không có khoa học, không có lý luận

- Thực tiễn luôn đề ra nhu cầu, nhiệm vụ và phương hướng phát triển của nhận thức => Vì thế nó luôn thúc đẩy cho sự ra đời của các ngành khoa học

- Bên cạnh đó, thực tiễn có tác dụng rèn luyện các giác quan của con người, làm chúng phát triển tinh tế hơn, hoàn thiện hơn => Quá trình nhận thức của con người dần được cải thiện

- Thực tiễn là cơ sở chế tạo ra các công cụ, phương tiện, máy móc hỗ trợ con người trong quá trình nhận thức

Ví dụ như: tên lửa, tàu vũ trụ,… đã phát triển khả năng hiểu biết về vũ trụ, về các hành tinh của con người Có thể nói, thực tiễn chính là nền tảng, cơ sở để nhận thức của con người nảy sinh, tồn tại, phát triển Không những thế, thực tiễn còn là động lực thúc đẩy nhận thức phát triển

b, Thực tiễn là mục đích của nhận thức

- Nhận thức của con người là nhằm phục vụ thực tiễn, soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn Nó không phải để trang trí hay phục vụ cho những ý tưởng viển vông Nếu không vì thực tiễn, nhận thức sẽ mất phương hướng, dẫn đến bế tắc

- Mọi tri thức khoa học – kết quả của nhận thức chỉ có ý nghĩa khi áp dụng vào đời sống thực tiễn bằng cách trực tiếp hoặc gián tiếp để phục vụ con người

c, Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý

- Tri thức là kết quả của quá trình nhận thức, tri thức đó có thể phản ánh đúng hoặc không đúng hiện thực nên phải được kiểm tra trong thực tiễn Dựa vào thực tiễn, người ta có thể chứng minh, kiểm nghiệm chân lý bởi chỉ có thực tiễn mới có thể vật chất hóa được tri thức, hiện thực hóa được tư tưởng Qua đó, nhằm khẳng định chân lý hoặc phủ định một sai lầm nào đó

- Thực tiễn có nhiều hình thức nên khi kiểm tra chân lý có thể bằng thực nghiệm khoa học hoặc vận dụng lý luận xã hội vào quá trình cải biến xã hội

- Do thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý vừa có tính tuyệt đối vừa có tính tương đối nên khi xét thực tiễn ở không gian càng rộng, trong thời gian càng dài, trong chỉnh thể càng lâu thì càng rõ đâu là chân lý, đâu là sai lầm

- Cần phải quán triệt quan điểm thực tiễn trong nhận thức và hoạt động để khắc phục bệnh giáo điều Phải lấy thực tiễn làm tiêu chuẩn kiểm tra sự đúng sai của kết quả nhận thức; tăng cường tổng kết thực tiễn để rút ra những kết luận góp phần bổ sung, hoàn thiện, phát triển nhận thức, lý luận Điều này giúp con người nhận thức đúng đắn thế giới khách quan, tránh được những sai lầm chủ quan

Phần 2: Ý nghĩa phương pháp luận

1 Nhờ có thực tiễn mà bản chất của nhận thức được làm rõ, thực tiễn là cơ sở động lực mục đích tiêu chuẩn để kiểm tra chân lí cho nên mọi nhận thức đều xuất phát từ thực tiễn

2 Phải thường xuyên quán triệt những quan điểm thực tiễn luôn đi sâu sát thực tiễn, tiến hành nghiên cứu tổng kết nhận thức một cách nghiêm túc

Đây là những yêu cầu quan trọng trong nhận thức và hoạt động thực tiễn Việc thực hiện tốt những yêu cầu này sẽ giúp con người có được những tri thức khoa học, đúng đắn, phù hợp với thực tiễn, từ đó góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra

Ví dụ: Khi nghiên cứu về vấn đề ô nhiễm môi trường, các nhà khoa học cần đi sâu sát thực tiễn, nghiên cứu những nguyên nhân, tác động của ô nhiễm môi trường, từ

đó đề ra những giải pháp giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường một cách hiệu quả

3 Việc quán triệt tính biện chứng của tiêu chuẩn thực tiễn giúp chúng ta tránh khỏi những chủ quan sai lầm như chủ nghĩa hoài nghi, chủ nghĩa xét lại

Tính biện chứng của tiêu chuẩn thực tiễn cho thấy, thực tiễn là động lực của nhận thức, là tiêu chuẩn của chân lý Do đó, chỉ có dựa trên cơ sở thực tiễn mới có thể hình thành những tri thức đúng đắn, phù hợp với thực tế Nếu phủ nhận khả năng nhận thức được thế giới khách quan, thì chúng ta sẽ rơi vào chủ nghĩa hoài nghi, cho rằng mọi tri thức đều không có giá trị Điều này sẽ dẫn đến sự trì trệ, lạc hậu, không thể phát triển được.Trong quá trình nghiên cứu khoa học, nếu không quán triệt tính biện chứng của tiêu chuẩn thực tiễn, các nhà khoa học có thể rơi vào chủ nghĩa hoài nghi, phủ nhận khả năng nhận thức chân lý của con người

Ví dụ: Trong quá khứ, người ta cho rằng Trái đất là trung tâm của vũ trụ Tuy nhiên, sau khi Galileo quan sát thấy các hành tinh quay quanh Mặt trời, nhận thức này đã bị thay đổi Nếu không quán triệt tính biện chứng của tiêu chuẩn thực tiễn, các nhà khoa học có thể phủ nhận nhận thức mới của Galileo, cho rằng Trái đất vẫn là trung tâm của vũ trụ

Phần 3: Liên hệ với một lĩnh vực đời sống

Liên hệ đến lĩnh vực y tế:

Trong lĩnh vực y tế, thực tiễn và nhận thức có vai trò quan trọng, bổ sung cho nhau, cùng góp phần nâng cao sức khỏe của con người

- Thực tiễn là những gì xảy ra trong thực tế, là cơ sở để hình thành nhận thức: Trong lĩnh vực y tế, thực tiễn bao gồm các hoạt động như khám, chữa bệnh, phòng bệnh, nâng cao sức khỏe, v.v, Thực tiễn giúp chúng ta thu thập thông tin, dữ liệu

về các vấn đề sức khỏe của con người, từ đó hình thành nhận thức về bản chất, nguyên nhân, biểu hiện, diễn biến của các bệnh tật để có thể đưa ra những giải pháp, những phương pháp điều trị bệnh phù hợp, đạt hiệu quả cao nhất

Nhận thức là sự hiểu biết, đánh giá của con người về thế giới xung quanh trong đó

có lĩnh vực y tế Nhận thức giúp chúng ta hiểu rõ về bản chất, nguyên nhân, biểu hiện, diễn biến của các bệnh tật, từ đó có phương pháp phòng bệnh, chữa bệnh hiệu quả

- Trong lĩnh vực y tế, thực tiễn là cơ sở, động lực của nhận thức

+ Trong thời kì COVID-19, các nhà khoa học y tế đã dựa trên thực tế của bệnh COVID-19 để hình thành nên nhận thức về bệnh Nhận thức về bệnh COVID-19 bao gồm những hiểu biết về nguyên nhân, triệu chứng, diễn biến và phương pháp chữa trị của bệnh Cụ thể, dựa trên thực tế của bệnh COVID-19, các nhà khoa học

y tế đã xác định được nguyên nhân của bệnh là do virus SARS-CoV-2 Các nhà khoa học cũng đã xác định được các triệu chứng của bệnh, bao gồm sốt, ho, khó thở, mệt mỏi, v.v Các nhà khoa học cũng đã xác định được diễn biến của bệnh, bao gồm các giai đoạn nhẹ, trung bình, nặng và nguy kịch Cũng dựa vào thực tế COVID-19 là một bệnh truyền nhiễm mới, nguy hiểm, lây lan nhanh chóng, có thể gây tử vong đã khiến con người nhận thức được tầm quan trọng của việc phòng, chống dịch COVID-19

+ Trong thời kì COVID-19, thực tiễn của dịch bệnh luôn biến đổi, đòi hỏi các nhà khoa học y tế phải không ngừng nghiên cứu, tìm ra phương pháp chữa trị hiệu quả Thực tế này đã trở thành động lực thúc đẩy các nhà khoa học y tế phát triển các phương pháp chữa trị mới, hiệu quả hơn Cụ thể, trong thời kì COVID-19, các nhà khoa học y tế đã nghiên cứu và phát triển thành công vaccine COVID-19, giúp ngăn ngừa virus xâm nhập vào cơ thể Ngoài ra, các nhà khoa học y tế cũng nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị COVID-19 hiệu quả hơn, giúp giảm tỷ

lệ tử vong của bệnh nhân

- Trong lĩnh vực y tế, thực tiễn là mục đích của nhận thức, là nơi mà nhận thức được thể hiện và áp dụng:

Nhận thức của con người về bệnh tật và phương pháp chữa trị chỉ có ý nghĩa khi được vận dụng vào thực tiễn, giúp cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống của con người Trong thời kì COVID-19, nhận thức của con người về bệnh tật này đã giúp con người cải thiện khả năng phòng, chống và chữa trị bệnh Cụ thể: nhận thức của con người về nguyên nhân lây lan của COVID-19 là qua đường hô hấp, qua giọt bắn đã giúp con người có biện pháp phòng, chống bệnh hiệu quả hơn,

chẳng hạn như đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc gần với người bệnh Nhận thức của con người về diễn biến nguy hiểm của COVID-19 là có thể gây tử vong đã giúp con người có ý thức trong việc phòng, chống bệnh, chẳng hạn như tiêm vaccine, điều trị sớm khi có triệu chứng

- Trong lĩnh vực y tế, thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý của các nhận thức

về bệnh tật và phương pháp chữa trị:

Các nhận thức về bệnh tật và phương pháp chữa trị chỉ được coi là chân lý khi nó được kiểm nghiệm và chứng minh bằng thực tiễn Ví dụ trong thời kì COVID-19, nghiên cứu vaccine là một hoạt động khoa học quan trọng nhằm phòng, chống dịch bệnh Trong quá trình nghiên cứu vaccine, các nhà khoa học đã sử dụng các phương pháp khoa học để tìm ra loại vaccine có hiệu quả cao nhất Tuy nhiên, để xác định vaccine có hiệu quả hay không, cần phải kiểm tra vaccine trên thực tế Các nhà khoa học đã tiến hành thử nghiệm vaccine trên các đối tượng tình nguyện, theo dõi hiệu quả của vaccine trong việc ngăn ngừa virus xâm nhập vào cơ thể, ngăn ngừa bệnh COVID-19 và giảm tỷ lệ tử vong Kết quả thử nghiệm vaccine trên thực tế là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý về hiệu quả của vaccine Vaccine COVID-19 của Pfizer-BioNTech là một trong những vaccine hiệu quả nhất hiện nay Vaccine này được phát triển dựa trên công nghệ mRNA Các thử nghiệm lâm sàng đã cho thấy vaccine này có hiệu quả lên tới 95% trong việc ngăn ngừa nguy

cơ mắc COVID-19

=> Tóm lại, vai trò của thực tiễn đối với nhận thức là vô cùng quan trọng trong lĩnh vực y tế Thực tiễn là mục đích, cơ sở và tiêu chuẩn của nhận thức trong lĩnh vực y tế Thực tiễn đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực y tế, góp phần nâng cao sức khỏe, chất lượng cuộc sống