TÓM TẮTĐề tài “Phân tích tác động của việc thu hồi đất đến các nguồn vốn sinh kếcủa nông hộ tại phường Mỹ Bình, thành phố Phan Rang — Tháp Cham, tỉnh NinhThuận ” được tiễn hành tại phườn
Những yếu tố câu thành tông thu nhập của hộ gia đình
Phương pháp thu thập số liệu 2-2 2 ©2222222E2E£2EE+ZE+2E22ZEz+zzzrxe2 34 2.4.2 Phương pháp xử lý số liệu -2 2-5222222s+zsrssreersersererxerxeeeese.e 3 5 2.4.3 00030 08 0n
Việc thu thập tài liệu thông tin là quá trình sưu tầm và tổng hợp các tài liệu, số liệu đã được công bố cũng như những dữ liệu mới có liên quan đến địa bàn nghiên cứu.
Thu thập số liệu thứ cấp
Để thực hiện dự án, chúng tôi đã thu thập tài liệu và số liệu công bố về tình hình kinh tế, xã hội nông thôn, cũng như đời sống của các hộ nông nghiệp trong khu vực dự án Các thông tin này được lấy từ Chi cục Thống kê và phòng Kinh tế thành phố Phan Rang - Tháp Chàm.
Các tài liệu và số liệu liên quan đến quá trình thu hồi đất cho dự án Khu đô thị biển Bình Sơn — Ninh Chữ đã được thu thập tại Trung tâm Phát triển Quỹ đất thành phố Phan Rang — Tháp Chàm.
Các tài liệu như sách, báo, tạp chí và các chương trình nghiên cứu đã được công bố, cùng với kết quả nghiên cứu từ các cơ quan nghiên cứu và nhà khoa học trong và ngoài nước, đều có sẵn trên internet.
Trên cơ sở đó tiền hành tổng hợp các thông tin cần thiết phục vụ cho công tác nghiên cứu.
Thu thập số liệu sơ cấp:
Số liệu sơ cấp là thông tin thiết yếu cho nghiên cứu đề tài, được thu thập từ cuộc điều tra các hộ sản xuất nông nghiệp bị thu hồi đất để xây dựng khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ Phương pháp điều tra được thực hiện một cách chi tiết và hệ thống.
Khu đô thị biển Bình Sơn — Ninh Chữ, thuộc phường Mỹ Bình, được chọn làm điểm nghiên cứu do toàn bộ không gian khu đô thị nằm trong địa bàn phường Hơn nữa, Khu đô thị K2 đã hoàn thành việc giải phóng mặt bằng và đang hoạt động, giúp thể hiện rõ nét tác động của quá trình thu hồi đất đến đời sống người dân.
Dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ (K2) tại TP Phan Rang - Tháp Chàm đã có 728 hộ bị thu hồi đất, theo số liệu thống kê từ Trung tâm phát triển quỹ đất Số liệu này được tính toán dựa trên công thức Yamane (1967).
Trong đó: n là số hộ cần khảo sát
N là tổng số hộ được thu hồi đất với sai số cho phép e = 1 - độ tin cậy mong muốn (90%) Theo công thức này, cỡ mẫu khảo sát tối thiểu được xác định là 88 hộ Để tăng độ tin cậy, đề tài quyết định khảo sát 130 hộ Quá trình chọn mẫu khảo sát được thực hiện theo nguyên tắc chọn hộ có diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi từ cao đến thấp.
Để thực hiện điều tra thực tế, cần thiết kế bảng điều tra mẫu dựa trên các thông tin yêu cầu trong phần kết quả nghiên cứu Phương pháp điều tra sẽ được thực hiện trực tiếp thông qua việc chọn mẫu phi ngẫu nhiên và thuận tiện để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong việc đánh giá và phân tích dữ liệu.
Tiến hành điều tra thử bảng câu hỏi và chỉnh sửa để phù hợp với quy trình điều tra Bảng câu hỏi bao gồm cả câu hỏi đóng và mở Sau đó, thực hiện điều tra rộng rãi bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp các hộ dân có đất bị thu hồi, sử dụng bảng câu hỏi đã được mã hoá đầy đủ.
2.4.2 Phương pháp xử lý số liệu
Thông tin điều tra được nhập vào máy tính và xử lý bằng phần mềm Excel, cung cấp dữ liệu cho Chương 3 Đồng thời, một số phân tích thống kê và kinh tế lượng được thực hiện bằng SPSS để đánh giá khoa học và đối chứng thực tế các mối quan hệ trong các vấn đề nghiên cứu đã đặt ra.
2.4.3 Phương pháp so sánh Đây là phương pháp được sử dụng rộng rãi nhất nhằm thấy rõ được sự khác biệt sinh kế của hộ dân giữa các thời điểm Đề tài sử dụng phương pháp so sánh nhằm so sánh 05 nguồn vốn sinh kế trước và sau khi thu hồi đất:
(1) Nguồn vốn tự nhiên Được đánh giá qua tiêu chí Diện tích sử dụng đất của hộ gia đình trước va sau khi thu hồi đất.
Nguồn vốn nhân lực được đánh giá dựa trên chất lượng lao động trước và sau khi thu hồi đất, bao gồm trình độ học vấn và khả năng tiếp cận việc làm phi nông nghiệp Việc phân tích này giúp xác định sự thay đổi trong kỹ năng và cơ hội việc làm của người lao động, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi đất đai.
Đánh giá nguồn vốn tài chính có thể được thực hiện thông qua các chỉ tiêu như tình hình tài chính của hộ gia đình trước và sau khi thu hồi đất, cùng với sự thay đổi về việc làm và thu nhập sau khi thu hồi đất.
Nguồn vốn vật chất được đánh giá dựa trên các tiêu chí như điều kiện nhà ở, sinh hoạt, giải trí và phương tiện đi lại Bên cạnh đó, các yếu tố cơ sở hạ tầng như hệ thống giao thông, điện, cấp nước và thoát nước cũng cần được xem xét trước và sau khi thu hồi đất.
Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của cộng đồng 244.5 Phương pháp Chuyen G14 wsssecnceco meses exweeeeaceeee eens 37 2.4.6 Phuong pháp phân tích dữ liệu .- - - 5< +5<£S£+++eEzeEeereereeerres 37 Chương 3 KET QUA NGHIÊN CỨU -2- 2 ©2222222S2E£22E+2E2E+zzEzzzzzz+z 44 3.1 Thực trạng thu hồi đất, hỗ trợ xây dựng dự án Khu đô thị bién Bình Son -
Đề tài nghiên cứu sử dụng bộ công cụ KIP (Key Informant Panel) để khảo sát ý kiến của những người có hiểu biết về các vấn đề liên quan đến sinh kế và thu hồi đất tại phường Bình Mỹ Nghiên cứu đã chọn ngẫu nhiên 06 trưởng khu phố trong phường để thu thập thông tin Nội dung câu hỏi tập trung vào việc tìm hiểu tác động của việc thu hồi đất đến sinh kế của người dân, đặc biệt là trong bối cảnh thực hiện dự án Khu đô thị Biên Bình Sơn - Ninh Chữ.
Chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn 23 chuyên gia và nhà quản lý có kinh nghiệm trong lĩnh vực bồi thường và giải phóng mặt bằng để xác định các chỉ tiêu đánh giá nguồn vốn tài sản của người dân bị thu hồi đất Đối tượng phỏng vấn bao gồm cán bộ khu phó, cán bộ phòng quản lý đô thị, cán bộ phòng Tài nguyên - Môi trường và cán bộ Trung tâm quỹ đất thành phố PR.
TC, 02 cán bộ phòng Kinh tế thành phố PR - TC, 06 cán bộ phường Mỹ Bình, 06 Trưởng Ban quản lý khu phố tại 06 khu phố thuộc phường Mỹ Bình.
Khảo sát này được thực hiện nhằm thu thập thông tin về quy trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại thành phố Phan Rang – Tháp Chàm.
2.4.6 Phương pháp phân tích dữ liệu a Phương pháp thống kê mô tả
Nhằm đánh giá ảnh hưởng của thu hồi đất đến 05 nguồn vốn sinh kế, phương pháp thống kê mô tả được vận dụng và thé hiện như sau:
Mức độ ảnh hưởng của việc thu hồi đất đối với năm nguồn vốn sinh kế của cư dân tại dự án xây dựng Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ, phường Mỹ Bình, đã được xác định rõ ràng.
(1) Ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến nguồn vốn tự nhiên
Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình được đánh giá thông qua tỷ lệ thu hồi đất, phân loại thành các mức: dưới 25%, từ 25% đến dưới 50%, từ 50% đến 75% và trên 75% Việc thống kê này giúp hiểu rõ hơn về tình trạng sử dụng đất và ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình.
Việc thu hồi đất có ảnh hưởng đáng kể đến nguồn vốn nhân lực trong hộ gia đình, thể hiện qua độ tuổi, trình độ học vấn và nghề nghiệp của chủ hộ Đánh giá thực trạng này giúp hiểu rõ hơn về số lao động trong lĩnh vực nông nghiệp của mỗi hộ, từ đó cung cấp thông tin quan trọng cho việc phát triển các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Đề tài khảo sát người dân tập trung vào ảnh hưởng của việc thu hồi đất đối với việc cải thiện và nâng cao trình độ học vấn cũng như đào tạo nghề nghiệp.
(3) Ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến nguồn vốn tài chính Đánh giá tình hình sử dụng tiền đền bù cho các mục đích:
- Mua đất, xây nhà, chi mua các vật dụng gia đình và cá nhân (mua 6 tô, xe máy, ti vi, điện thoại
- Đầu tư cho việc học hành con cháu
Đầu tư sản xuất bao gồm việc mua đất nông nghiệp, ô tô phục vụ kinh doanh vận tải và các hoạt động sản xuất, thương mại Một khảo sát đã được thực hiện để đánh giá mức độ hài lòng của người dân về giá bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất Kết quả cho thấy, người dân nhận định rằng số tiền bồi thường và hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc tái đầu tư và tạo lập sinh kế mới.
Thu hồi đất có tác động lớn đến nguồn vốn vật chất, ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện nhà ở, sinh hoạt, giải trí và phương tiện đi lại của người dân Ngoài ra, việc thu hồi đất còn ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng, bao gồm hệ thống giao thông, điện, cấp nước và thoát nước, từ đó tác động đến chất lượng cuộc sống của cộng đồng.
Mức độ ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến nguồn vốn vật chất được đánh giá thông qua thang đo Likert 5 mức: (1) Kém hơn rất nhiều, (2) Kém hơn, (3) Bình thường, (4) Tốt hơn và (5) Tốt hơn rất nhiều so với thời điểm trước khi thu hồi đất.
(5) Ảnh hưởng của thu hồi đất đến nguồn vốn xã hội
Việc thu hồi đất ảnh hưởng sâu sắc đến nguồn vốn xã hội, thể hiện qua đánh giá của người dân về khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu như giáo dục, y tế, thông tin liên lạc, văn hóa, giải trí và thương mại Những thay đổi trong điều kiện sống và cơ hội tiếp cận dịch vụ đã tạo ra những tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của cộng đồng.
- tiêu dùng và an ninh trật tự.
Mức độ ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến nguồn vốn xã hội được đánh giá qua thang đo Likert 5 mức: (1) Kém hơn rất nhiều, (2) Kém hơn, (3) Bình thường, (4) Tốt hơn và (5) Tốt hơn rất nhiều so với thời điểm trước khi thu hồi đất.
Kết quả sinh kế được đánh giá dựa trên thu nhập của hộ gia đình, so sánh mức thu nhập trước và sau khi thu hồi đất nông nghiệp Để thực hiện điều này, nghiên cứu tiến hành khảo sát và tính toán giá trị thu nhập của hộ gia đình trước khi thu hồi đất, từ đó đưa ra những đánh giá chính xác về tác động của việc thu hồi đất đến sinh kế của các hộ gia đình.
Giá trị của hộ gia đình sau thu hồi đất vào năm 2020 được tính theo công thức: Giá trị năm 2021 = giá trị năm 2016 * (1 + tỷ lệ lạm phát trung bình) Phương pháp hồi quy logistic cũng được áp dụng trong quá trình phân tích.
Thu nhập hộ gia đình được hình thành từ các hoạt động sinh kế, vì vậy việc đánh giá tác động của việc thu hồi đất đến năm nguồn vốn sinh kế là rất quan trọng Bên cạnh đó, cần xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình sau khi đất đai bị thu hồi để có cái nhìn toàn diện hơn về tình hình kinh tế của họ.
Công tác xã hội hóa đối với những hộ bị thu hồi đất
Trước khi thu hồi đất, đời sống của đa số hộ dân nơi đây còn gặp nhiều khó khăn, với tỷ lệ hộ nghèo đạt 11,5% Thu nhập chủ yếu của họ đến từ sản xuất nông nghiệp, bao gồm trồng cây ngắn ngày và chăn nuôi nhỏ lẻ, bên cạnh các hoạt động phi nông nghiệp như buôn bán nhỏ và sửa chữa xe máy Tình trạng nhà tạm chiếm 17,8%, cùng với hệ thống giao thông đi lại khó khăn và nhiều phương tiện sản xuất còn hạn chế, đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của người dân.
Trong quá trình thu hồi đất, việc đền bù và giải tỏa mặt bằng đã nhận được sự đồng thuận từ 100% hộ dân Sau khi thu hồi, người dân được chuyển đến khu tái định cư với chỗ ở tốt hơn, chất lượng nhà ở được nâng cao, giảm thiểu nhà tạm và nhà cấp 4 Điều kiện sinh hoạt cũng được cải thiện rõ rệt, với điện, nước đầy đủ và đường giao thông được bê tông hóa hoàn toàn, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân.
Hộ bị thu hồi đất không chỉ mất đi khoản bồi thường theo quy định mà còn chịu thiệt hại về tài sản vô hình như lợi thế vị trí và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội Việc di dời gây ra áp lực lớn về thời gian và công sức cho người dân, trong khi chuyển đổi nghề nghiệp không được bù đắp thỏa đáng Nhiều hộ dân thường xuyên khiếu kiện vì nhận tiền đền bù nhưng không có kế hoạch thay đổi phương thức sản xuất, và sự gia tăng giá đất khiến họ cảm thấy thiệt thòi, dẫn đến yêu cầu tăng giá đền bù.
Phân tích ảnh hưởng của việc thu hồi đất đến sinh kế người dân tại dự án
Đề xuất hàm ý chính sách nhằm nhằm đảm bảo sinh kế người dân sau
Nghiên cứu này phân tích tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp đến năm nguồn vốn sinh kế và các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của người dân sau khi thu hồi đất Từ đó, đề tài đề xuất những hàm ý chính sách nhằm đảm bảo sinh kế và cải thiện thu nhập cho các hộ gia đình bị ảnh hưởng.
3.3.1 Hàm ý chính sách cải thiện các nguồn vốn sinh kế
Dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ có tỷ lệ thu hồi đất cao, với hơn 75% hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 70 hộ chiếm 53,85% và 18 hộ chiếm 24,62% có tỷ lệ thu hồi từ 50% đến 75% Để hỗ trợ các nông hộ có diện tích đất bị thu hồi lớn, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm cần xây dựng chính sách bồi thường hợp lý bằng đất nông nghiệp, giúp họ tiếp tục duy trì hoạt động canh tác.
Trong cuộc khảo sát, nhóm lao động trong độ tuổi từ 36 đến 45 chiếm tỷ lệ cao nhất với 33%, tiếp theo là nhóm lao động từ 45 đến 60 tuổi.
30% lao động trong các hộ điều tra thuộc nhóm tuổi cao, gây khó khăn cho việc thích ứng với công việc mới Do đó, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm và tỉnh Ninh Thuận cần xây dựng chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các hộ có đất bị thu hồi, bao gồm ưu tiên miễn học phí cho các khóa đào tạo nghề và ưu tiên trong tuyển dụng tại các doanh nghiệp.
Việc sử dụng tiền bồi thường tại Phan Rang - Tháp Chàm chưa đạt hiệu quả cao, với chỉ 18% hộ gia đình đầu tư vào nghề nghiệp mới hoặc mua đất nông nghiệp để tiếp tục sản xuất Do đó, thành phố cần triển khai các hội thảo định hướng tái đầu tư sản xuất cho các nông hộ có đất bị thu hồi, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tiền bồi thường.
Mức độ hài lòng của người dân về nguồn vốn vật chất sau thu hồi đất đã được cải thiện so với trước đây Thành phố Phan Rang - Tháp Chàm vẫn chú trọng hỗ trợ các hộ gia đình sau thu hồi đất, đảm bảo điều kiện về nhà ở và cung cấp nước sạch cho tất cả các hộ dân.
Mức cảm nhận của người dân về nguồn vốn xã hội sau thu hồi đất đã cải thiện so với trước đó Tuy nhiên, cần phát huy các kết quả đạt được, đặc biệt là trong việc phát triển hệ thống trường học, đầu tư hoàn thiện hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe, cũng như đảm bảo an ninh trật tự.
3.3.2 Các hàm ý chính sách cải thiện thu nhập của nông hộ sau thu hồi đắt 3.3.2.1 Nghề nghiệp của chủ hộ
Nghiên cứu chỉ ra rằng các hộ gia đình có chủ hộ làm nông nghiệp thường gặp khó khăn hơn trong việc tăng thu nhập so với những hộ có chủ hộ làm nghề khác Vì vậy, đối với các hộ gia đình bị thu hồi đất mà chủ hộ là nông dân, cần chú trọng đến việc tái sản xuất nông nghiệp Cụ thể, cần có chính sách bồi thường đất nông nghiệp và các hỗ trợ về vay vốn, kỹ thuật, cũng như giống cây trồng để giúp họ tiếp tục hoạt động sản xuất nông nghiệp.
3.3.2.2 Số lao động trong ngành nông nghiệp của hộ
Số lao động trong ngành nông nghiệp của hộ càng cao thì khả năng tăng thu nhập sau thu hồi đất càng thấp Do đó, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm cần xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi việc làm cho các hộ có nhiều lao động trong ngành nông nghiệp Đồng thời, cần có chính sách ưu tiên trong tuyển dụng lao động cho những người ứng tuyển vào các doanh nghiệp trên địa bàn.
3.3.2.3 Trình độ học vấn của chủ hộ
Trình độ học vấn của chủ hộ ảnh hưởng đến thu nhập sau thu hồi đất, với những hộ có trình độ thấp thường có thu nhập tăng ít hơn Do đó, cần hỗ trợ các chủ hộ trẻ tham gia các khóa đào tạo nghề Bên cạnh đó, đối với các chủ hộ lớn tuổi và có trình độ thấp, nên xem xét tăng mức bồi thường và hỗ trợ họ tiếp tục canh tác nông nghiệp.
3.3.2.4 Diện tích đất nông nghiệp thu hồi
Diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi ngày càng tăng làm giảm khả năng tăng thu nhập cho các hộ gia đình Vì vậy, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm cần đẩy mạnh công tác chuyển đổi việc làm cho các hộ có diện tích đất nông nghiệp lớn bị thu hồi Đồng thời, cần tạo điều kiện cho những hộ này tiếp cận quỹ đất nông nghiệp mới để tiếp tục hoạt động sản xuất nông nghiệp.
3.3.2.5 Sử dụng tiền đền bù hiệu quả
Số tiền đền bù cao sẽ góp phần tăng thu nhập cho hộ gia đình sau khi thu hồi đất Do đó, việc tổ chức hội thảo và hướng dẫn người dân nhận và sử dụng tiền bồi thường một cách hiệu quả là rất cần thiết, nhằm đảm bảo sinh kế bền vững cho họ.
Tuổi của chủ hộ càng cao thì khả năng tăng thu nhập sau khi thu hồi đất càng thấp Do đó, cần triển khai chính sách ưu đãi và hỗ trợ cho những chủ hộ lớn tuổi có đất bị thu hồi, giúp họ tiếp tục canh tác nông nghiệp Các hỗ trợ cần thiết bao gồm việc tạo điều kiện tiếp cận quỹ đất nông nghiệp, cung cấp vốn, kỹ thuật và giống cây trồng.
KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ
Dự án Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chữ bao gồm khu đất tái định cư và chuyển đổi nghề nghiệp với diện tích khoảng 9,5ha, ảnh hưởng đến 728 hộ dân Phần lớn lao động trong khu vực chủ yếu làm nông và đánh bắt hải sản, như đánh cá bằng thuyền lưới thô sơ, trồng màu, và cây ăn trái Do đó, đời sống kinh tế của người dân còn nghèo nàn và thu nhập thấp, việc thu hồi đất đã gây tác động tiêu cực đến sinh kế của họ.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tăng thu nhập của hộ sau thu hồi đất được sắp xếp theo mức độ tác động giảm dần Yếu tố nghề nghiệp của chủ hộ (NN) có tác động lớn nhất với hệ số B là -2,679, tiếp theo là số lao động trong ngành nông nghiệp của hộ (LDNN) với hệ số B là -1,557 Trình độ học vấn của chủ hộ (TDHV) đứng thứ ba với hệ số B là 0,580, trong khi diện tích đất nông nghiệp thu hồi (DTTH) có mức tác động thứ tư với hệ số B là -0,364 Sử dụng tiền đền bù để đầu tư sản xuất, kinh doanh (SDTDB) đứng thứ năm với hệ số B là 0,163, và yếu tố tuổi của chủ hộ (TCH) có tác động thấp nhất với hệ số B là -0,108.
