xác định yêu cầu và mô hình hoá yêu cầu

 KN yêu cầu: Phân tích các yêu cầu là tiến trình xác định các dịch vụ của hệ thống mà khách hàng yêu cầu và các ràng buộc về vận hành và phát triển hệ thống đó..  Các yêu cầu là sự mô

Chương III: Xác định yêu cầu và

Phần mềm chuyển giao

Quy trình xây dựng các phiên bản phần mềm

I Xác định yêu cầu.

1 Mô tả yêu cầu.

 KN yêu cầu: Phân tích các yêu cầu là tiến

trình xác định các dịch vụ của hệ thống mà

khách hàng yêu cầu và các ràng buộc về vận hành và phát triển hệ thống đó

 Các yêu cầu là sự mô tả các dịch vụ của hệ

thống và các ràng buộc phát sinh trong quá

trình tiến hành công nghệ đáp ứng các yêu cầu

 Các mức trừu tượng khác nhau Nó có thể là cơ

sở

 cho việc thống nhất hợp đồng - phải dễ hiểu.

 cho chính hợp đồng - phải được xác định chi tiết.

I Xác định yêu cầu.

 Bảng sau mô tả các loại thông tin cần thiết liên quan đến yêu cầu phần mềm

Thông tin cần xác định với một yêu cầu

nào?

Mức độ hỗ trợ?

I Xác định yêu cầu.

 Quy mô phần mềm phụ thuộc vào số lượng các bộ phận, số lượng nghiệp vụ và mức độ

hỗ trợ

I Xác định yêu cầu.

Thông tin

về nghiệp vụ.

Biểu mẫu liên quan liên quanQuy định liên quanQuy định

Không gian liên quan.

Không gian liên quan.

mô tả yêu cầu

 Quy định: quy tắc thực hiện của nghiệp vụ.

 Không gian: Vị trí thực hiện nghiệp vụ

 Thời gian: Thời điểm thực hiện nghiệp vụ

 Nghiệp vụ có liên quan: Các nghiệp vụ khác có cung cấp thông tin cần thiết hay sử dụng kết quả của nghiệp vụ đang xét

 Mô tả bước tiến hành: thứ tự thực hiện

I Xác định yêu cầu.

PHIẾU MƯỢN SÁCH

Họ và tên:

Ngày mượn:

STT Tên sách Tác giả thể loại

QĐ: Mỗi độc giả mượn tối đa 5 quyển sách Thẻ hết hạn mượn sách sau khi lập

6 tháng

Ví dụ

 Quy định độ tuổi học sinh khi tiếp nhận hồ sơ học sinh.

 Quy định xếp loại danh hiệu học sinh khi thực

hiện công việc xếp loại cuối năm học

 Quy định cách tính tiền lương cho nhân viên làm việc theo sản phẩm…

I Xác định yêu cầu.

1 Mô tả yêu cầu.

2 Phân loại yêu cầu

Phân loại

yêu cầu

Yêu cầu chức năng

Yêu cầu phi chức năng

Là danh sách các công việc sẽ được thực hiện trong máy tính cùng với các thông tin mô tả tương ứng

Đây là các yêu cầu liên quan đến chất lượng phần mềm , là sự ràng buộc trên cách thức thực hiện các yêu cầu chức năng

I Xác định yêu cầu.

1 Mô tả yêu cầu.

2 Phân loại yêu cầu

2.1 Yêu cầu chức năng

Yêu cầu

chức năng

Yêu cầu chức năng nghiệp vụ

Yêu cầu chức năng hệ thống

Các chức năng của phần mềm tương ứng với công việc có thật trong thế giới thực

Đó là các chức năng phần mềm phải phát sinh thêm khi tiến hành các công việc trên máy tính thay vì trong thế giới thực

I Xác định yêu cầu.

Yêu cầu chức năng nghiệp vụ được chia

làm 4 loại:

công việc ghi chép thông tin trên sổ sách.

b Chức năng tra cứu: Tương ứng với cộng

việc tìm kiếm, xem thông tin tương ứng, theo dõi hoạt động

I Xác định yêu cầu.

C Chức năng tính toán: Tương ứng với

công việc tính toán (theo quy ước cho

trước).

d Chức năng kết xuất: Tương ứng với

công việc lập các báo cáo (theo biểu mẫu cho trước).

I Xác định yêu cầu.

1 Mô tả yêu cầu.

2 Phân loại yêu cầu

2.1 Yêu cầu chức năng

2.2) Yêu cầu phi chức năng: Xác định các tính

chất và ràng buộc của hệ thống Giới hạn tài

nguyên và sau này có thể đánh giá được

 Có thể chia thành nhiều lớp:

 Thời gian trả lời, Số liệu đầu vào (Throughput),Tài

nguyên sử dụng, Độ tin cậy, Tính chấp nhận, Tính dùng lại, Tính bảo trì,

 Platform, Công nghệ được dùng,

 Quá trình phát triển (methodology), Chi phí và Ngày phát hành

I Xác định yêu cầu.

Ví dụ các yêu cầu ngoài

chức năng

 Có thể gồm mọi liên lạc giữa APSE và user

được biểu thị qua tập chuẫn các kí tự Ada

 Tài liệu về phát triển và phát hành phải đúng theo mẫu đã qui ước

 Hệ thống không phổ biến thông tin cá nhân của khách hàng mà chỉ dùng số tham chiếu (mã số) cho các operator của hệ thống

Mục tiêu các yêu cầu ngoài

chức năng

 Các yêu câu ngoài chức năng có thể rất khó phát biểu chính xác và các yêu cầu mơ hồ thì khó xác nhận

 Mục tiêu của hệ thống

 Dễ dùng bởi các chuyên gia kiểm tra kinh nghiệm

 Giảm thiểu lỗi của user

 Kiểm được các non-functional requirements

 Các chuyên gia kiểm tra có kinh nghiệm có thể dùng mọi chúc năng của hệ thống sau vài giờ huấn luyện Lỗi của họ không vượt qua hai lần trong ngày.

Đo lường các yêu cầu ngoài chức năng

User/Event response time Screen refresh time

Number of RAM chips

Number of help frames

Probability of unavailability Rate of failure occurrence Availability

Robustness Time to restart after failure

Percentage of events causing failure Probability of data corruption on failure

2.3 Các yêu cầu về miền

 Được dẫn xuất từ miền áp dụng và mô tả các tính chất và các đặc trưng phản ánh miềm xác định

 Có thể các yêu cầu chức năng mới, các ràng buộc trên các yêu cầu hiện hữu hay các tính toán riêng.

 Nêu các yêu cầu về miền không được thoả mãn thì hệ

thống có thể không làm việc.

 Tính hiểu được

 Các yêu cầu được biểu diễn bằng ngôn ngữ của miền áp dụng

 Tính rõ ràng

 Các chuyên gia về lãnh vực đang triển khai hiểu lãnh vực khá rõ đến nổi họ không nghĩ đến việc làm rõ các yêu cầu miền.

1 Mô tả yêu cầu.

2 Phân loại yêu cầu

trình mà trong đó có sự tham gia của 2 nhóm người.

 Chuyên viên tin học

 Nhà chuyên môn

I Xác định yêu cầu.

 Để có được một danh sách đầy đủ và chính xác các yêu cầu, quá trình xác định yêu cầu phải theo

các bước sau:

 Khảo sát hiện trạng

 Xác định yêu cầu chức năng nghiệp vụ

 Xác định yêu cầu chức năng hệ thống

 Xác định yêu cầu phi chức năng

I Xác định yêu cầu.

1 Mô tả yêu cầu.

2 Phân loại yêu cầu

3 Các bước xác định yêu cầu

1 Mô tả yêu cầu.

2 Phân loại yêu cầu

3 Các bước xác định yêu cầu

3.1 Khảo sát hiện trạng.

3.2 Xác định yêu cầu chức năng nghiệp vụ.

 Cách tiến hành: Nhà chuyên môn để xuất và

chuyên viên tin học sẽ đề xuất

 Bước tiến hành:

 B1: Xác định bộ phân (người dùng) sẽ sử dụng phần mềm

 B2: Xác định các công việc mà người dùng sẽ thực hiện trên máy tính với phần mềm theo từng công việc.

 Lưu trữ.

 Tra cứu.

 Tính toán.

 Kết xuất.

STT Công việc Loại CV Quy định liên

quan Biểu mẫu liên quan Ghi chú1

STT Mã số Tên quy định Mô tả chi tiết Ghi chú

Quy định liên quan được cho bởi bảng các quy định

I Xác định yêu cầu.

Biểu mẫu liên quan Ghi chú

1 Cho mượn sách Lưu trữ QD1 BM1

2 Tính tiền phạt Tính

toán CT1 Khi trả sách trễ

3 Tra cứu sách Tra cứu

4 Lậpbáo cáo thống Kết xuất BM2, BM3,

Các biểu mẫu được mô tả chi tiết ngay sau bảng quy định

Ví dụ: Xét phần mềm quản lý thư viện

Bộ phận: Thủ thư

I Xác định yêu cầu.

TMã số Tên quy định Mô tả chi tiết Ghi c

h ú

1 QD1 Quy định cho mượn

sách Chỉ cho mượn sách cácđộc giả.Có thể độc giả còn hạn.

Cho mượn đủ số sách quy định Không có sách mượn quá hạn

2 CT1 Công thức tính tiền

phát khi trả sách trễ hạn

Mỗi ngày trả trễ phát 1000 đồng\ngày từ ngày thứ nhất đến ngày thứ 10

Bảng các quy định:

I Xác định yêu cầu.

 3.3 Yêu cầu chức năng hệ thống và yêu cầu chất lượng.

 Cách tiến hành: Chuyên viên tin học, nhà chuyên môn cùng đề xuất và cùng xem xét lại các yêu cầu

STT Nội dung Mô tả chi tiết Ghi

chú

quyền

sử dụng

Người quản trị: Tất cả các chức năng.

Độc giả: chỉ tra cứu sách.

Ban GĐ: Chỉ tra cứu sách và lập các báo cáo thống kê.

Thủ thư: Tất cả các chức năng, ngoại trừ sao lưu,

Ví dụ: Xét phần mềm quản lý thư viện(giả sử sẽ

phục vụ cho 4 bộ phận là độc giả, thủ thư, ban

giám đốc và người quản trị hệ thống)

Bảng yêu cầu chức năng hệ thống

I Xác định yêu cầu.

STT Nội dung Tiêu

chuẩn Mô tả chi tiết Ghi chú

1 Cho phép thay đổi quy

đính tính tiền phạt Tiến hoá Người dùng phần mềm có thể thay đổi đơn giá phạt và biên

các mức phạt (hoặc tính thuế thu nhập đối với chương trình tính lương)

II: Xác định yêu cầu và mô hình

hóa yêu cầu

II Mô hình hoá yêu cầu

 Dễ gây hiểu nhầm

 KHông trực quan

 Khó thể hiện các mối quan hệ

 Độ chính xác cao

 Trực quan

 Thể hiện tốt các mối quan hệ

Khái niệm:

 Mô hình hoá là trình bày lại hiện trạng, yêu

cầu của phần mềm dưới dạng mô hình thông

qua các sơ đồ

 Mô hình hoá cho phép thể hiện trực quan,

súc tích và tổng thể hiện trạng, yêu cầu

II Mô hình hoá yêu cầu

Mô hình hoá yêu cầu

Khảo sát hiện trạng

mềm

Mô hình

dữ liệu logic

BT cuối chương 3:

Anh(chị) hãy lựa chọn một phần mềm (tuỳ chọn) Sau đó hãy viết xác định yêu cầu cho phần mềm đó

II Mô hình hoá yêu cầu