Học phần Địa chất công trình và thực tập Đề tài Động Đất

Nó xảy ra khi hai mảng kiến tạo của vỏ Trái Đất va chạm hoặc trượt qua nhau dọc theo đứt gãy, giải phóng một lượng năng lượng khổng lồ tích tụ trong lòng đất.. Các trận động đất cũng thư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TPHCM

VIỆN XÂY DỰNG

HỌC PHẦN: ĐỊA CHẤT CÔNG TRÌNH VÀ THỰC TẬP

ĐỀ TÀI: ĐỘNG ĐẤT

GIẢNG VIÊN: ĐỖ THANH TÙNG

SINH VIÊN THỰC HIỆN - STT - MSSV - LỚP

NGUYỄN TRẦN NHẬT HUY-04-077206002991-7580201316093 HUỲNH TRẦN HOÀNG KHA-10-083205002735-7580201316093 NGUYỄN KHẢI-15-052206014537-7580201316093

NGUYỄN KIỆT-46-052206013180-7580201316093

PHẠM VĂN KIỆT-48-079206041549-7580201316093

TRƯƠNG QUỐC LINH-60-052206009664-7580201316093

TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 12 NĂM 2024

LỜI MỞ ĐẦU 3

ĐỘNG ĐẤT 4

l) Cơ chế hình thành động đất 4

ll) Các thông số động đất 7

lll) Tác động của động đất 8

VI) Các loại động đất 10

V) Biện pháp giảm thiểu rủi ro 10

VI) Một số trận động đất nổi bật 12

VII) Tương lai và trách nhiệm của sinh viên 12

LỜI MỞ ĐẦU

Động đất là một trong những hiện tượng tự nhiên khắc nghiệt và khó dự đoán nhất trên hành tinh chúng ta Với sức mạnh hủy diệt, động đất không chỉ gây ra thiệt hại to lớn về người và tài sản

mà còn để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường và đời sống xã hội Điều đáng nói, trong bối cảnh các khu vực đô thị hóa nhanh chóng và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, tần suất và mức độ nguy hiểm của động đất dường như trở nên rõ rệt hơn.

Việc hiểu biết và nhận thức đúng đắn về động đất không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là nền tảng quan trọng để đưa ra các biện pháp giảm thiểu rủi ro và ứng phó hiệu quả Báo cáo này được xây dựng nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan về động đất, bao gồm nguyên nhân, tác động, và các giải pháp phòng chống Qua đó, hy vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy những hành động thiết thực để giảm thiểu thiệt hại từ thiên tai.

Báo cáo không chỉ là tài liệu tham khảo mà còn là lời kêu gọi chung tay hành động vì một cộng đồng an toàn và bền vững trước những thách thức thiên nhiên.

ĐỘNG ĐẤT

Động đất là một trong những thảm họa thiên nhiên nguy hiểm và tàn phá nhất mà con người phải đối mặt Nó xảy ra khi hai mảng kiến tạo của vỏ Trái Đất va chạm hoặc trượt qua nhau dọc theo đứt gãy, giải phóng một lượng năng lượng khổng lồ tích tụ trong lòng đất Năng lượng này lan truyền ra xung quanh dưới dạng sóng địa chấn, làm rung chuyển mặt đất Càng gần tâm chấn, mức độ rung lắc càng mạnh Sóng địa chấn có thể làm sụp đổ nhà cửa, cầu cống, đường xá, gây hư hại nặng nề cho cơ sở hạ tầng và

cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người Ngoài ra, các trận động đất dưới đáy biển còn

có thể gây ra sóng thần khi mặt đáy biển bị nâng lên hoặc hạ xuống đột ngột Sóng thần có sức tàn phá kinh hoàng khi

ập vào bờ biển với vận tốc cực lớn và sức mạnh

vô song Các trận động đất cũng thường kích hoạt sạt lở đất đá và phun trào núi lửa nếu xảy ra gần các khu vực núi lửa Mặc dù ngày nay con người đã có nhiều tiến bộ trong cảnh báo và giảm thiểu thiệt hại do động đất gây ra, nhưng nó vẫn là một thách thức lớn đối với nhân loại.

l) Cơ chế hình thành động đất

* Các mảng kiến tạo

Các mảng kiến tạo là các khối đá khổng lồ nằm trên bề mặt của lớp vỏ Trái Đất, được gọi là vỏ kiến tạo Vỏ Trái Đất không phải là một khối đồng nhất mà được chia thành nhiều mảng lớn, mỗi mảng di chuyển độc lập với nhau Sự chuyển động của các mảng này là nguyên nhân chính gây ra động đất Có ba loại chuyển động chính giữa các mảng kiến tạo: va chạm, tách rời và trượt qua nhau

Khi các mảng va chạm, chẳng hạn như khi mảng đại dương va chạm với mảng lục địa, một mảng

có thể bị đẩy xuống dưới mảng kia, tạo ra áp lực lớn trong lòng đất Khi các mảng tách rời, chẳng hạn như ở các đường đứt gãy phân kỳ, chúng tạo ra những khe hở và áp lực mới trong lớp vỏ Khi các mảng trượt qua nhau, sự ma sát giữa chúng

có thể dẫn đến sự tích tụ năng lượng, và khi năng lượng này

được giải phóng, nó gây ra động đất Quá trình này thường xảy ra ở các ranh giới giữa các mảng kiến tạo, nơi năng lượng được tích tụ và sau đó giải phóng đột ngột

* Hoạt động núi lửa

Hoạt động núi lửa đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra động đất Khi magma di chuyển trong các ống núi lửa, nó tạo ra áp lực trong lớp vỏ Trái Đất Sự di chuyển của magma có thể làm nứt vỡ các lớp đá xung quanh, gây ra các trận động đất liên quan đến hoạt động núi lửa Mối liên hệ giữa hoạt động núi lửa và động đất rất chặt chẽ; khi magma tích tụ và áp suất gia tăng, nó có thể gây ra sự giải phóng năng lượng và tạo ra động đất gần khu vực núi lửa Các trận động đất này thường xảy ra trước, trong hoặc sau khi một

vụ phun trào núi lửa

* Hoạt động do con người

Động đất nhân tạo là một hiện tượng đáng quan tâm, bắt nguồn từ các hoạt động của con người tác động lên lớp vỏ Trái đất Những can thiệp như nổ mìn, khai thác mỏ, bơm nước vào lòng đất để gia tăng sản lượng dầu khí, hay xây dựng các công trình quy mô lớn đều có khả năng làm thay

đổi áp lực trong các tầng đá, dẫn tới sự chuyển dịch đột ngột và gây ra những cơn chấn động Một trường hợp điển hình là khi người ta bơm chất lỏng vào các lớp đá để khai thác dầu mỏ, áp lực gia tăng trong các khe nứt sẽ kích hoạt

sự trượt dịch và phát sinh ra các cơn địa chấn Bên cạnh đó, hiện tượng sụt lún đất đá cũng có thể châm ngòi cho những trận động đất nhỏ Sụt lún xảy ra khi các khối đất đá mất đi lực đỡ ở phía dưới và đổ sụp xuống, thường gặp ở những vùng có cấu trúc địa chất yếu hoặc bị tổn hại do khai thác quá mức cũng như sự biến đổi tự nhiên của lớp đất Những tác động nhân tạo này tuy nhỏ so với động đất tự nhiên nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường, đòi hỏi sự quan tâm và giám sát chặt chẽ từ phía các chuyên gia và cơ quan chức năng

ll) Các thông số động đất

Mô tả Độ Richter Tần số xảy ra

Trung bình 5,0-5,9 khoảng 800 lần/năm

Mạnh 6,0-6,9 khoảng 120 lần/năm

Rất mạnh 7,0-7,9 khoảng 18 lần/năm

Cực mạnh 8,0-8,9 khoảng 1 lần/năm

lll) Tác động của động đất

1 Tác động đến con người:

• Thiệt hại về người: Động đất có thể gây tử vong hoặc thương tích nghiêm trọng cho con người do sập nhà cửa, công trình, hoặc lở đất

• Mất mát tài sản: Các ngôi nhà, công trình hạ tầng như cầu, đường, bệnh viện có thể bị phá hủy hoàn toàn, dẫn đến tổn thất kinh tế lớn

• Tâm lý và sức khỏe: Động đất thường gây ra cú sốc tâm

lý, lo âu và stress cho những người sống sót Việc mất người thân, tài sản, và đối mặt với điều kiện sống khó khăn làm gia tăng các vấn đề về sức khỏe tinh thần

• Mất nơi ở: Người dân có thể bị mất nơi cư trú và phải sống trong các khu vực tạm trú hoặc không có nơi ở trong thời gian dài

2 Tác động đến môi trường:

• Biến đổi địa hình: Động đất có thể tạo ra các khe nứt trên mặt đất, lở núi, và thay đổi dòng chảy của sông suối

• Thiệt hại đến hệ sinh thái: Rừng, đất canh tác, và môi trường sống của động thực vật có thể bị phá hủy, dẫn đến sự mất cân bằng sinh thái

• Sóng thần: Động đất dưới đáy biển có thể gây ra sóng thần, gây ngập lụt và hủy hoại môi trường ven biển

• Ô nhiễm môi trường: Khi các công trình công nghiệp bị phá hủy, hóa chất, chất thải có thể bị tràn ra, làm ô nhiễm nguồn nước và đất

3 Ảnh hưởng lâu dài:

• Kinh tế và phát triển: Các quốc gia hoặc khu vực chịu ảnh hưởng từ động đất thường mất nhiều năm để phục hồi, đặc biệt ở những nơi kinh tế kém phát triển

• Biến đổi xã hội: Việc di cư và tái định cư do mất nhà ở có thể làm thay đổi cấu trúc xã hội ở những khu vực chịu ảnh hưởng

Việc giảm thiểu tác động của động đất đòi hỏi các biện pháp phòng ngừa như xây dựng công trình chống động đất, giáo dục cộng đồng, và phát triển hệ thống cảnh báo sớm

VI) Các loại động đất

CÓ 12 LOẠI ĐỘNG ĐẤT CHÍNH:

1 Theo nguyên nhân

 Động đất kiến tạo

 Động đất núi lửa

 Động đất sụp đổ

 Động đất do mãn kiến tạo

2.Theo độ xâu chấn tiêu

 Động đất nông

 Động đất trung bình

 Động đất sâu

3 Theo cường độ

 Động đất nhẹ

 Động đất vừa

 Động đất mạnh

4 Theo khu vực

 Động đất xảy ra ở nhiều ranh giới mảng

 Động đất nội mảng

V) Biện pháp giảm thiểu rủi ro

1 Biện pháp kỹ thuật

Xây dựng công trình chống động đất:

 Sử dụng vật liệu chịu lực và thiết

kế kháng chấn phù hợp

 Áp dụng tiêu chuẩn xây dựng chống động đất cho nhà ở, cầu, đập và các công trình công cộng

 Sử dụng hệ thống giảm rung, giảm chấn trong thiết kế công trình

Kiểm tra và nâng cấp công trình cũ:

 Gia cố các công trình cũ để tăng khả năng chịu động đất

 Loại bỏ hoặc cải tạo các công trình có nguy cơ sụp đổ

2 Biện pháp quản lý và quy hoạch

Lập bản đồ nguy cơ động đất:

 Xác định các khu vực có nguy cơ cao để hạn chế xây dựng công trình quan trọng

 Quy hoạch đô thị tránh xa các đứt gãy kiến tạo

Giám sát và cảnh báo sớm:

 Triển khai hệ thống cảm biến để phát hiện sớm các rung động

 Phát triển hệ thống cảnh báo sớm để sơ tán người dân kịp thời

3 Tăng cường nhận thức và đào tạo

Giáo dục cộng đồng:

 Tổ chức tập huấn về cách ứng phó khi xảy ra động đất

 Phổ biến kiến thức về các biện pháp an toàn như trú ẩn dưới bàn, tránh xa cửa sổ và vật nặng

Diễn tập ứng phó khẩn cấp:

 Định kỳ tổ chức các buổi diễn tập để nâng cao kỹ năng ứng phó cho người dân và lực lượng cứu hộ

4 Biện pháp cá nhân và gia đình

Chuẩn bị sẵn sàng tại nhà:

 Đảm bảo các vật nặng (tủ, kệ) được cố định an toàn

VI) Một số trận động đất nổi bật

Trận động đất Valdivia

Trận động đất có cường độ lớn nhất ghi nhận được xảy ra

ở Valdivia (Chile) vào ngày 21/5/1960 với độ lớn 9.5, gây

ra sóng thần, làm 5000 người chết Đây là trận động đất lớn nhất đã xảy ra kể từ khi ước tính chính xác về cường

độ có thể xảy ra vào đầu những năm 1900

Trận động đất

Valdivia kéo dài

khoảng 10 phút với

cường độ lên đến 9,5

độ Richter, kèm theo

sóng thần trên dọc

bờ biển Chile đã tạo

nên thảm họa kép

thiệt hại khủng khiếp

trong lịch sử động

đất ở quốc gia này và trên thế giới

Động đất ở Indonesia, năm 2004

Ngày 26/12/2004, một trận động đất mạnh 9,1 độ richter xảy ra ngoài khơi bờ biển Sumatra, Indonesia gây ra sóng thần làm hơn 230.000 người thiệt mạng ở khắp 14 quốc gia, trong đó, riêng Indonesia có 170.000 người thiệt mạng Sóng cao 30m, di chuyển với tốc độ 700km/h, “nuốt chửng” mọi thứ trên đường đi của chúng

Động đất ở Nhật Bản, năm 2011

Vào ngày 11/3/2011, Nhật Bản bị một trận động đất mạnh 9

độ richter tấn công, gây ra cơn sóng thần dữ dội

Khoảng 18.500 người chết hoặc mất tích khi bức tường nước di chuyển với tốc độ của một máy bay phản lực, san bằng các cộng đồng dọc theo bờ biển phía Đông Bắc đất nước

VII) Tương lai và trách nhiệm của sinh viên

Là thế hệ tri thức trẻ, sinh viên đại học có vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và nâng cao nhận thức cộng đồng về động đất Việc học hỏi, tìm hiểu sâu về địa chất và kỹ thuật phòng chống rủi ro là bước đi cần thiết để xây dựng một xã hội bền vững hơn trước thiên tai