Khóa luận tốt nghiệp Lịch sử: Ngã ba Đồng Lộc (Can Lộc - Hà Tĩnh) - Từ lịch sử đến di tích

2.Lịch sử nghiên cứu van dé: Nghiên cứu vẻ Ngã Ba Đông Lộc trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước va thời điểm hiện tai cua Khu di tích đã có một số sách để cập đến van đẻ nảy: - Cuỗn "Đảng

TRUONG ĐẠI HỌC SƯ PHAM HO CHÍ MINH

KHOA LỊCH SỬ

ale

KHOA LUAN TOT NGHIEP

GVHD : TS Lé Van DatSVTH : Nguyén Thj Trang

LOI CAM ON

Dé hoàn thành khóa luận đúng thời gian và mục dich dé

ra, em đã nhận được sự hướng dẫn tận tình về kiến thức và

phương pháp của thay TS Lê Văn Đạt Qua đây, em xin chân

thành cảm on thay Kính chúc thay luôn dôi đào sức khỏe, thành

công hơn nữa trong sự nghiệp giảng dạy và nghiên cứu.

Em xin chân thành cảm ơn quý thay cô trong Khoa Lich sử,

Trường Đại học Sư phạm TP Hà Chí Minh đã truyền dạy cho

em kiến thức và lòng yêu nghề dạy học trong suốt thời gian 4năm trên giảng đường đại học.

Do hạn chế về thời gian và tài liệu, khóa luận không tránh

khỏi những sai sót, kính mong quý thay cô thông cảm và góp ý

cho em.

Sinh viên thực hiện:

Nguyễn Thị Trang

as fa awn 46 02 3 Ohad: cào Dome, EU

ler fildee, aak wi wee "ở , xu = gee

`3 “Ea My “ ẨÔôố 2 Ô

4a-te «tom 4a-teins a Ne anys a

Tanah Be tenn” meat “han iy" hin clin € tnd

ow Line rear rhea Fan a9 sẽ

cu = “g2 ~- fa @h«as Uae pecan? ge

15

Khóa luận tot nghiệp GVHD, TS Lé Van Đạt

MUC LUC

|, (|, |, —-s= -==se===e===<==-=œsgegwweu dài

DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIET TẮTT -c-cocco 3

NI ĐÀ cuc a 03 501094/60540.032 280000052 conHINH Huy uy 6s 0txaáisuxxyyyuwwanguszga 4

5;Lích site nghiền cứu vẫn:Y:: cc<ci6c6c 22-02 ha ca ahaa basen 5 3.,:M©: GíCh TORIES CỨN so 02020 66c 0660610010CS10/G020060/60EQ r2 §

4 Đồi tượng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ để tài s - s5 sec2232Z<e 85.Nguồn tư liệu, phương pháp nghiên ctr; 00ccsssccseessneescsnessseeenssnssssnnensaneccen §

ĐÓNG GOP CUA QUAN VA DÂN HA TĨNH Ở NGA BA DONG LOC

TRONG CHIEN TRANH PHA HOẠI CUA MY (1964-1968) 22

2.1 Am mưu và hành đồng chiến tranh phá hoại của Mỹ ở Ngã Ba Đồng

Lộc ( huyện Can Lộc- tỉnh Hà Tĩnh) -=+.ttrz.rzrtrzrrrrrre 22

2.1 ay igen gây chiến tranh phá hoại của dé quốc Mỹ 22

2.1.2 Hanh động chiến tranh phá hoại của Mỹ: 5-5 24

2.2 Chủ trương của Đảng bộ và nhân dân Hà Tinh trong chống chiến

tranh phá hoại của Mỹ: ceceeSeSSSSSsssesesASissesesasdaseskssadestssssessssas 2D

2.3 Ngã Ba Đồng Lộc — Một chứng tích lịch sử trên mặt trận Giao thông

vận tải trong chiến tranh phá hoại của Mỹ -<s«<xeessssssssee SO

2.3.1 Sự nghiệp mở đường COU NUE 55 5S S1 3351 xxee 38

2.3.2 Chong ném bom và rà phá bom mìn - <<<5< 5552 4

2.3.3 Tổ chức phong trảo vận tải nhân dan ở địa phương - 49

2.3.4 Chiến công của 10 chiến sỹ thanh niên xung phong Ngã Ba Dong Lộc:

SS IU 52040014023A120020210/CL0G20NAtixcdestvvcoeetvEoiv2000e3140)0326042/ek522av1//23003a12461227462)L6446203/1628 51

Ties Ki Nae in ẤT kcateiniieciidiieiasiotisoiseaeeasesguoni 66

SVTT: Nguyễn Thị Trang !

Khóa luận tắt nghiệp GVHD: TS Lẻ Van Đạt

DI TICH NGA BA DONG LOC VA TIEM NANG PHAT TRIEN DU LICH

Hee ee eee EER ERE REE EERE EEEEEEEEEEESEE EES EEEEEEE EES EOEEEEEEEEEEEEEEE EEE EEEEEEEEEE EERE EEE EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEE EEE EEEEEE EEE ESOS69

3.1 Di tích lịch sử Ngã Ba Đồng Lộc- Quá trình xây dựng, bảo tồn và tôn

Tư ư cu ư.ưwư e6 69

3.1:7 Trong đại diện Sl se con oeeouecsoieesoicoeeisree 70 3.1.2 Biêu tượng của ngành Giao thông vận tải và nha bia tưởng niệm các anh hùng Hết 2 CR 2 , a ea a re 71 3.1.3 Nha bia tưởng niệm Thanh niên xung phong toàn quốc 71

3.1.4 Khu mộ 10 nữ anh hùng liệt sỹ Thanh nién xưng phong hi sinh tại Ngã Hà NT v20 ni srneniliccccssrlke==:diediìlÀÁ02446 72 3.1.5 Nhà truyền thống Thanh niên xung phong toàn QUỐC Xe 6ec262svve 73 3.1.6 Phòng trưng bày truyền thông Ngã Ba Dong Lộc 73

3.1.7 Cụm tượng 10 cô gái Thanh niền xung phong Ngã Ba Đồng Lộtc 74

3.1.8 Tháp chuông va đến tho Ngã Ba Dong Lóc ‹- 74

3.1.9 Cột đèn năng lượng mặt trời và năng lượng giỏ 75

3.2.Ngã Ba Đồng Lộc tir di tích lịch sử đến du lịch và hướng phát triển du "` 3.2.1 Ngã Ba Đồng Lộc từ di tích lịch sử đến du lịch - T6 3.2.2 Hướng phát triển du lich trong tương lai -.2- 22 szZCZczz+xZze T1 Tiểu kết chương a S70114440044111250/G6)6664400660)ã626iö6a,uuovsfla TK sa 7=.- a=.=.——-.—=——=—-._-= ._-.=

Pin tae Fs stewardess ae aaa ae ieee 4 93 SPIN I 2c s1cccc: vc£CSC G1003G6624ã1562LGSCCRGSLEGGSYCG523 L036166GxVSùG-2fccS2)2964665%:2GE322x0J2SG22603vvox4 9§

Pin ÌUD A tiGia:cá<cG40iGG112GG14110ã00vGG0(04XGG0NGiGi-.vaay 112

PHI HUẾ 2 Co i ccsnessic tananenys cedsansancabbeatens sinsaadisdedadbans ls Cocnensh upsenbid \osnlidestsuasansiei'de 113

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Dat

DANH MỤC NHỮNG CHU VIET TAT

se TNXP: Thanh niên xung phong

® GTVT: Giao thông vận tai

1.Lí đo chọn đề tài

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Ngã Ba Đồng Lộc với bao sự

tích anh hùng đã trở thành huyền thoại-Cuộc chiến dau của quan và dân ta tại nơi

đây day gian khô, hi sinh nhưng củng vô củng oanh liệt Ngã Ba Đông Lộc (Can

Lộc-Hà Tinh) đã trở thành một địa chi do một dầu son chói ngời không the phai

nhạt Nơi đỏ hang vạn người đã dốc hết tri tuệ, sức lực của tuổi trẻ cho “machmau giao thông luôn thông suốt” Nơi đó hàng nghin bộ đội, TNXP lái xe chiến

sỹ công an, dân công dân quân tự vệ đã gửi lại tuôi thanh xuân dé thông đường.

thông xe, đẻ mở đường cứu nước, đánh thing giặc Mỹ.

Tiến hảnh chiến tranh phá hoại miền Bắc lan thứ nhất (1964-1968) một trong những mục tiêu chiến lược của đẻ quốc Mỹ là đánh phá hệ thống giao thông- GTVT trở thành mặt trận vỏ cùng khó khăn, gian khé, đọ sức lực, trí tuệ của Việt Nam với thủ đoạn độc ác, vũ khí tôi tân của để quốc Mỹ Nhưng cuối cùng sức

mạnh của tuổi trẻ, ý chi quyết chiến, quyết thắng của quân dân ta đã dé bep âmmưu, thú đoạn của dé quốc Mỹ

Hơn 40 năm từ sau năm 1968, Đồng Lộc bây giờ đã tran day sức sống, là

nơi chứa đựng bao huyền thoại thiêng liêng cao cả Di tích Ngã Ba Đồng Lộc được nhân dân và thé hệ trẻ ca nước biết đến Rất nhiều đoàn khách từ mọi miễn

tổ quốc vả đoàn khách quốc tế đến Dong Lộc dé thắp hương dâng hoa cho các anh

hùng liệt sỹ và đọc lại những trang sử hào hùng để có thêm sức mạnh xây dựng

cuộc sông mới.

Chính điều đó đã thúc giục em tìm hiểu, nghiên cứu đẻ tải “Ngd Ba Dong

Lộc(Can Lộc- Hà Tĩnh)- Từ lịch sử đến di tích" nhằm hiều sâu hơn chiến thắng

oanh liệt của nhân dân ta tại Ngã Ba Dong Lộc cũng như quá trình hình thành,

phát triển của Khu di tích.

Mặt khác là sinh viên khoa Lịch sử lại là người con sinh ra và lớn lẻn trên

manh dat Ha Tĩnh em rat kham phục va tự hao the hệ cha anh đi trước họ đã tỏ

thắm những trang sử vé vang của nước nha Qua đẻ tải nay em mong muốn thé hệ

SVTT: Nguyễn Thị Trang 4

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lẻ Văn Đạt

trẻ hôm nay khỏng được phép quên những năm tháng gian kho, ác liệt, thậm chi la

hi sinh ca tính mạng của thé hệ cha anh đẻ đất nước có ngày hom nay, thé hệ

chúng ta phải sông lắm sao cho xứng đáng với sự hi sinh cao ca này,

La giáo viên day bộ môn Lịch sử trong tương lai ở trường PT em cũng muốn

nghiên cứu đẻ tai đẻ có thêm tư liệu lịch sử, phục vụ cho việc dạy học sau nảy.

Xuất phát từ những lý do trên ma em chọn dé tải : “Ngã Ba Đẳng Lộc (huyện

Can Lộc, tinh Hà Tĩnh)- Từ lich sử đến di tích ` làm khóa luận tốt nghiệp.

2.Lịch sử nghiên cứu van dé:

Nghiên cứu vẻ Ngã Ba Đông Lộc trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước va thời điểm hiện tai cua Khu di tích đã có một số sách để cập đến van đẻ nảy:

- Cuỗn "Đảng Lộc những tháng ngày rực lửa" (2008) của tác giả Phương

Hanh, NXB Quản đội nhân dân Hà Nội Cuốn sách là bức tranh toàn cảnh về

cuộc chiến dau hảo hùng với nhiều cam go, thử thách va hi sinh của quân vả

dan ta tại Ngã Ba Dong Lộc thai điểm Mỹ “ném bom hạn chế” miền Bắc từ

tháng 4 đến tháng 10 năm 1968 Bên cạnh việc giới thiệu vẻ sự hi sinh 10 nữ

TNXP của tiểu đội Võ Thị Tần còn giới thiệu các chiến sỹ pháo cao xa, công

binh, công nhân giao thông và nhân dân Can Lộc đã đồng tâm hiệp lực, chiến

dau dũng cảm chống lại âm mưu của Mỹ dé làm nên một “huyén thoại Đồng

Lộc”.

Tuy nhiên cuốn sách này cũng chỉ mới tập trung khai thác Ngã Ba Đồng Lộc

trong thời gian tử thắng 4 đến tháng 10 năm 1968 chỉ viết ở mức độ khái quát

về cuộc chiến đấu chưa đi sâu vào từng mặt trận cụ thể của cuộc chiến dau này.

- Cuốn “/0 có gái Ngã Ba Dong Lộc" (2009) của tac giả Nghiêm Văn Tân, NXB Phụ nữ Kẻ về 10 cô gái TNXP hi sinh trong khi dang làm nhiệm vụ đảm bảo huyết mạch giao thông ở Ngã Ba Đông Lộc trong cuộc kháng chiến chống

Mỹ cứu nước.Tác gia cũng kẻ lại câu chuyện của chính tác giả phải lặn lội vat

vả đi tim hiểu cuộc đời của từng cô gái TNXP đã hi sinh Qua cuốn sách này

người đọc cũng phan nao biết được Khu di tích Nga Ba Đông Lộc trong thời

điểm hiện tại đã khang trang đẹp dé hơn Tuy nhiên phạm vi của cuốn sách

SVTT: Nguyên Thị Trang 5

Khóa luận tot nghiệp GVHD, TS Lê Văn Đạt

chủ yếu xoay quanh sự hi sinh cua 10 có gai TNXP tiểu đội Võ Thị Tan Do

chi 1a một trong những lực lượng đã công hiển tại Ngã Ba Dong Lộc, còn nhiều lực lượng khác ma cuốn sách này chưa dé cập tới.

- Cuỗn “Ngd Ba Động Lộc- Ngã Ba anh hùng "của Đoàn TNCS Hồ Chi Minh

tinh Hà Tĩnh, xuất ban năm 2002 da giới thiệu vẻ các hạng mục công trình của

Khu di tích những đơn vị, cá nhân tiểu biểu từng chiến đấu tại Ngã Ba này

cing với từng mảnh đời của 10 nữ TNXP Ngã Ba Đồng Lộc.Nhưng đó là

những mau chuyện rời rac của timg tập thẻ, cá nhắn chưa hệ thống thành bai viết hoàn chỉnh trén từng mặt trận chiến đầu.

- “Vang trăng Đông Lộc ` của nhiều tác gia do Hội liên hiệp van học nghệ

thuật tỉnh Hà Tĩnh kết hợp Ban quản lý Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc xuất bản

2007- cuốn sách đã lựa chọn những tác phẩm tiêu biểu cúa những tác giả có ý

thức dân tộc, chịu ơn lịch sử Qua những trang viết là niềm xúc động thành

kính thiêng liêng của giới văn nghệ sỹ trong và ngoai tinh với 61 bài thơ, 12

bai Bút ký, ghi chép về Ngã Ba Đồng Lộc hiện tại , kể lại những tam gương

anh hing năm xưa đã kiên cường bat khuất trên mảnh đất Đồng Lộc Đó là những mẫu chuyện nhỏ, ghi chép lại, phần nhiều mang tinh chủ quan, xen lẫn

- Cuỗn Lich sử Hà Tĩnh(Tập II) của tác giả Dang Duy Bau; NXB Chính trị

Quốc gia, xuất ban năm 2001, có dành một phan riêng nói vẻ Ha Tĩnh trong

kháng chiến chống Mỹ, nhân dân Hà Tinh cùng với miền Bắc lam tròn nhiệm

vụ của hậu phương đối với tiền tuyến miền Nam Tinh Ha Tĩnh với hau hét các

huyện xã đều hoan thanh nhiệm vụ của hậu phương đánh thắng chiên tranh

phá hoại của dé quốc Mỹ Trong đó, tac giả có nhắn mạnh trọng điểm Ngã BaĐồng Lộc- một trong những nơi mà không quân Mỹ ném bom quyết liệt thời

kỳ Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc.Tuy nhiên nó cũng chí mới ở

mức độ khai quát nhất chưa làm nôi bật tính chất quyết liệt va những déng góp

to lớn sự hi sinh dũng cảm của quan dan ta tại Ngã Ba nảy

SVTT: Nguyên Thị Trang 5

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lé Van Đạt

- Bên cạnh các nguồn tư liệu về sách, cũng cỏ nhiều bai báo cáo tông kết củaTNXP Ha Tinh trong kháng chiến chống Mỹ va bài viết tham gia hội thảo viết

vẻ những đóng góp của nhân dan Can Lộc trong công tác bao dam giao thông

vận tải tại Ngã Ba Đồng Lộc nhưng những bai viết này chỉ là những bài báo

cáo, bải viết tham dự hội thảo cho nên chỉ phản ánh ở mức độ khái quát, lấy

những điển hình tiêu biểu Người viết khóa luận đã sử dung nguồn tư liệu nay

dé lay những số liệu cụ thẻ trong bài khóa luận của minh

- Trên tạp chí cũng cỏ một số bải viết ngắn viết về Ngã Ba Đồng Lộc- bài viết

của tác gid Tùng Mậu với nhan để là “Nga Ba Dong Lộc- một trọng điểm trên mặt tran giao thông vận tải của Hà Tinh trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước” trong Tạp chi Lịch sử Dang số 1/1993 đã dé cập đến âm mưu, thủ đoạn

Mỹ “ném bom hạn chế” tập trung vào Ngã Ba Đông Lộc, nêu một cách khái

quát chủ trương của Đảng ta cũng như những đóng góp của quân và dan ta tại

Ngã Ba Đồng Lộc tác giả điểm tên những tập thé, cá nhân anh hùng trong

cuộc đọ sức với Mỹ tai nơi đây, tác giả tin rằng trong tương lai không xa Ngã

Ba Đồng Lộc sẽ là một điểm tham quan thu hút khách du lịch trong nước va

quốc tế

- Trên Tạp chí Thế Giới Di Sản, số 6/2009, tác giả Bach Khoa có bai viết “Khu

di tích Ngã Ba Đông Lộc "cũng nêu tóm tắt vị trí quyết chiến lược của Ngã Batrong kháng chiến chống Mỹ, những cống hiến của các chiến sỹ pháo cao xạ,

bộ đội, TNXP, dân quân tự vệ trên mảnh đất nảy, tác giả đưa người đọc về với

thời gian hiện tại, Ngã Ba Dong Lộc đã trở thành khu di tích lịch sử với nhiều

hạng mục công trình

-Để ban đọc gần xa hiểu hơn vẻ Khu di tích Ngã Ba Déng Lộc, Ban quản lý

khu di tích đã có trang web; ngabadongloc.org.vn Người viết cũng đã sử dung, tham khảo một số bai viết tại day.cap nhật một số điểm mới của Khu di tích đẻlàm hoản thiện và phong phú cho bài khóa luận.

SVTT: Nguyễn Thị Trang 7

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

3 Mục đích nghiên cứu:

Lam rd những nét khải quát về tự nhién- xã hội địa phương huyện Can Lộc.

về truyền thông đấu tranh, vẻ vị trí chiến lược của Ngã Ba Đông Lộc trong thời kỳ

Mỹ ném bom phá hoại miền Bắc 1964-1968 Từ dé, góp phan nhận thức đúng đắn,

sau sắc về tâm vóc ý nghĩa cuộc chiên đâu trên mặt trận giao thông vận tải củaquân dân ta tại Ngã Ba Đông Lộc Đề tai còn nghiên cứu quá trình hình thành, tôn

tao, bảo vé Khu di tích Ngã Ba Đông Lộc nhằm mục đích giáo đục va phục vụ dulịch tại địa phương.

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ đề tài

6 Đối tượng:

s* Nghiễn cứu những đóng góp to lớn của quản dân ta ở Ngã Ba

Đông Lộc trén mặt trận giao thông vận tải trong cuộc chiến đấuchống chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất (1964-1968) của

dé quốc Mỹ

% Tìm hiểu về việc xây dựng va phát triển Khu di tích Ngã Ba Đồng

Lộc trong tiém năng phát triển của huyện va của tỉnh nha xứng tim

vóc lớn lao của quân dân ta ở tại đây cũng như hướng tới giáo dục

và phục vụ du lịch tại địa phương

8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

& Vẻ thời gian: Khóa luận chi tập trung nghiên cứu vẻ mặt trận

GTVT ở Ngã Ba Đồng Lộc từ 1964-1968 và giai đoạn tir

1975-2010 (mốc đánh dấu thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ

cho tới thời điểm hiện tại lả 2010).

+ Vẻ không gian: Ngã Ba Dong Lộc trong cuộc dau tranh trên mặt

trận giao thông vận tải (1964-1968) và Khu di tích Ngã Ba Đồng

Lộc thuộc địa bản xã Đông L.ộc, huyện Can Lộc, tính Hà Tĩnh.

5.Nguon tư liệu, phương pháp nghiên cứu:

© Nguồn tư liệu:

SVTT: Nguyễn Thị Trang 8

Khóa luận tối nghiệp — GVHD: TS Lê Văn Đạt

Đẻ thực hiện khỏa luận người viết sử dụng va tham khảo một số tư liệu sau:

Lịch Sư Ha Tink(Tap II).NXB Chính trị Quốc gia Ha Nội 2001, do

Dang Duy Bau chủ biên.

Lich sử Dang Bộ huyén Can Lóc(dự thảo) Tai liệu lưu tai BCH quan sự

Ha Tinh.

Dong Lộc những thang ngày rực lửa của Phương Hanh.NXB quân đội

nhân dân Ha Nội.2008.

Mười cô gái Ngã Ba Đông Lóc của Nghiêm Văn Tân.NXB phy nữ, năm

Vang trăng Dong Lộc của nhiều tác giá do Hội liên hiệp văn học nghệ

thuật Ha Tĩnh kết hợp Ban quan lý khu di tích Ngã Ba Dong Lộc XB

năm 2007.

Lich sử Đoàn và Phong trào Thanh niên Ha Tĩnh (1931-1996) của Hà

Văn Thạch, Hoang Sỹ Thu, Trịnh Ngọc Thắng (CB) NXB Chinh trị

quốc gia.1997

Bên cạnh đó còn nhiều cuốn sách va các tai liệu, bai viết lưu lại Tỉnh đội,

Ban chỉ huy Quân sự tính Hà Tĩnh.

Ngoài ra còn sử dung một số bài viết trên báo Sai Gòn Giải Phỏng : "Có

một Ngã Ba Đồng Lộc "(3/6/1997), "Ngã Ba Đồng Lộc (24/4/1997) của tác giả

Tuan Việt, “chớ có quên Ngã Ba Dong Lộc (số 30, 23/7/1997) Trên tap chí

Đảng cộng sản có bài viết của tác gia Tùng Mậu “Ngã Ba Đồng Lộc-một trọng

điểm trên mặt trận đám bảo giao thông vận tai của Ha Tinh trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước"”( số 1/1993).Người viết còn tham khao một số bai viết

SVTT: Nguyễn Thị Trang 9

Khỏa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lé Van Đạt

Ngabdongloc.org.vn, http: tinhdoanhatinh vn http://dhin hatinh gov.v/hom/tron

© Phương pháp nghiên cửu:

Các phương pháp được sứ dụng chủ yếu trong khỏa luận là phương pháp

lịch sử và phương pháp logic Phương pháp lịch sử là phương pháp trình bày

các van dé theo một trình tự cụ thẻ như lịch sử đã điển ra Phương pháp logic làphương pháp trình bảy các nội dung, sự kiện, van dé một cách logic lam chongười đọc hiểu được nội dung của đẻ tải Ngoài ra trong quá trinh làm dé tảingười viết còn sử đụng phương pháp phan tích, tông hợp, so sánh, đối chiều

6.B6 cục khóa luận:

Ngoài phần Mo dau và phản Kết luận, phản Nội dung gồm 3 chương:

Chương 1: Khái quát vẻ vùng đất và con người Dong Lộc(Can Lộc-Hà Tinh)

Chương 2: Đóng góp của quản và dân Ngã Ba Đồng Lộc trong chong chiến tranh

pha hoại (1964-1968)

Chương 3: Di tích lich sử Ngã Ba Đông Lộc và tiềm năng phát triển du lịch

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

SVTT: Nguyễn Thị Trang 10

Khóa luận tốt nghiệp GVHD; TS Lé Văn Đạt

CHUONG |:

KHÁI QUAT VE VUNG DAT VA CON NGƯỜI DONG LỘC (CAN

LOC-HA TINH)

1.1 Vùng đất va con người Đồng Lộc (Can Lộc — Hà Tinh)

Đường vỏ xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh nước biếc như tranh hoa đô

Thiên nhiên xiẾ(ghệ sha là một bức tranh hoành tráng nhiều mau sắc Nhừng con

người xứ hệ từ bao đời nay không chỉ ngắm bức tranh đó ma đã sống với nd,

sống trong nó Từng bước đi lên trong cuộc sống gian lao bảng việc làm cụ thẻ Con người đã điểm tô cho bức tranh thiên nhiên không ít những đường nét tươi

dep

Vào thuở Vua Hùng dựng nước, Nghệ Tinh là một trung tâm của nén văn

hóa Đông Sơn nỏi tiếng va là một bộ phận tạo thanh của nha nước Văn Lang

Nghệ Tĩnh cũng là địa bàn trọng yếu về quốc phòng và đã từng là căn cứ địa vừng

vàng của nhiều cuộc kháng chiến giữ nước và đấu tranh giải phóng dan tộc.Từ khi

tách tinh Nghệ Tinh ra làm 2 tinh là Nghệ An và Hà Tĩnh, nhân dân 2 tinh lại tiếp

tục tô thắm truyền thống kiến cường bat khuất trong đấu tranh ân tinh trong cuộc

sống va cần cù trong lao động sản xuất, cùng nhau xây đựng quê hương, đất nước

giảu mạnh.

Trên mảnh đất tươi đẹp ấy có những vùng đất cụ thể với những con người

cụ thé đã dé lại đấu ấn bằng chiến công hiển hách trong quá trình dựng nước và

giữ nước dé rồi muôn đời sau vẫn còn ghi nhớ nhắc nhớ thế hệ trẻ hiện nay phảinoi theo tim gương của thé hệ cha anh Ngã Ba Đồng Lộc là một mảnh dat, mộtđịa danh như thé thuộc địa bàn huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh

Tinh Hà Tĩnh năm ở phía Bắc miền Trung, là một miễn quê có nhiều thiên

tai khắc nghiệt và cũng là mảnh đất địa linh nhân kiệt Xa xưa vùng đất Can Lộc

vốn nỗi tiếng vẻ truyền thống văn hóa va đấu tranh chống ngoại xâm Từ thởi Ngô vùng đất nay được gọi là Phủ Linh; thời Trằn,Hò, thời thuộc Minh gọi là Phù Lộc Thời Lê gọi là Thiên Lộc đến thời Nguyễn gọi là Can Lộc va tên gọi đó duy trì

SVTT: Nguyễn Thị Trang lãi

Khóa luận tốt nghiệp _ _ GVHD: TS Lê Văn Dat

cho tới ngây nay Năm 1862, Can Lộc được bỏ sung thêm tong Lai Thạch ( thuộc

huyện Đức Thọ) va tổng Doai ( thuộc huyện Thạch Ha); cắt 2 tông Canh Hoạch va

Vịnh Luật về cho Thạch Hà Sau Cách Mạng Tháng 8, năm 1945, Can Lộc cắt 2

xã thuộc tong Trung Luong vé cho Đức Thọ.

Địa hình Hà Tĩnh thật đa dạng , tính đa dang đó là kết quả của một quá

trình lịch sử kiến tao lâu dải phức tạp va đa dang tiếp dén cho đến ngày nay Núi

và đôi trung du là địa hình chiếm phản lớn dat dai Ha Tĩnh đứng đâu cũng thay núi

tạo thành một màu xanh “dai ngàn” Hệ thống núi rừng Hà Tĩnh chạy từ Bắc đến Nam từ Tây sang Đông cùng dai đồng bing nhỏ hep va những thing lùng tho

mộng Day núi Trả Sơn thuộc doi Hoành Sơn, khởi đầu từ ngọn núi Linh Cam (

Đức Thọ) cao $6m trải dai trên địa phận Can Lộc và Kỷ Anh nói với dãy Hoảnh Son tiếp giáp tinh Quang Bình Nằm trong dãy Trà Sơn, ở xã Thượng lộc có 2 day

núi cao hơn 400m là núi Thành đá đen và núi Toan.

Day Hong Linh hay ( Ngan Hồng) với 99 ngọn núi có một phan năm trongdia phận Can Lộc với các di tích va thắng cảnh nổi tiếng như chùa Hương Tích.đền Đô Đài, chia Ngọc Sơn (chùa Nghêu) Núi Bồng (hay Công Bảng) trải dai

trên 6 xã thuộc hạ Can Lộc, hạ Thạch Hà, chủ yếu được kiến tạo bằng đá hoa

cương Bởi địa thé hiểm trở, đây núi Trà Sơn và Hồng Lĩnh đã từng là căn cứ của

cuộc khởi nghĩa thời Lê, thời Nguyễn và thời kháng chiến chong Pháp những năm

đầu thế kỷ XX.

Địa bàn huyện Can Lộc nằm trong dải đồng bằng quan trọng nhất của Hà

Tĩnh Xa xưa vùng đất Can Lộc vốn nỗi tiếng vẻ truyền thống văn hóa vả đấu

tranh chống ngoại xâm Hiện nay, Can Lộc có 29 xa va | thị tran với điện tích

370km” với khoảng 20 vạn người

Địa bàn Can Lộc do hệ thống sông Nghèn bởi đắp khá màu mờ nén nơi đây trở

thành địa bàn trồng lúa, hoa mau chủ yếu của Hà Tĩnh Hệ thống sông La cùng với những nhánh sông nhỏ trong vùng như sông Nghẻn, sông Cay tuy chia cắt đồng

bằng nhưng hằng năm lại trở một lượng phù sa làm boi tích đất dai, tạo nên một

SVTT: Nguyễn Thị Trang 2

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Van Đạt

nguồn lợi vẻ kinh tế, góp phan tạo nẻn thuận lợi cho tuyến giao thông đường thay

trên địa bản.

Can Lộc nằm trong địa bàn Hà Tĩnh với núi rừng là chủ yêu ( chiếm 3⁄4 điện

tích) đất đai không may mau mỡ Bên cạnh đó những điều kiện vẻ khí hậu lạikhông may thuận lợi, luôn luôn thứ thách với người dan nơi đây

Hà Tinh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa am Những ngảy trong mùa

đông ảnh hưởng của gió mùa đã suy giảm rõ rệt không lam cho nhiệt độ giảm

xuống đáng kẻ Nhiệt độ trung bình 23°C cao hơn nhiệt độ trung bình toản quốc

0.5°C, dm hơn các tỉnh Bắc Bộ 1-2”C trong mùa đông Ha Tĩnh chia làm 2 mùa rõ

rệt- mùa nóng (nằm trên dải đất miễn Trung nắng lắm mưa nhiều), nhiệt độ trung

bình 34-35 °C, có ngày lên tới 40°C, hướng gió trong mùa hạ là hướng Đông Nam(gió biển) và có khi xuất hiện gió Tây lam nhiệt độ tăng đột ngột vả kéo dai nhiềungày trong tháng 7 Gió Tây vượt qua dãy Trường Sơn mang từng cơn gió rất

nóng và khô nhiệt độ trung bình >35°C, thậm chí có thé lên đến 38-39°C với thời

tiết nay lượng nước bốc hơi rất mạnh dan đến sự khô hạn đặc biệt đối với những

vùng thiểu nông giang làm mùa mảng giảm sút.

Cuối mùa hạ, nhiệt độ hạ thắp đột ngột, mưa tăng đột biến do áp thấp nhiệt

đới xuất hiện giông bao kèm theo Nhiều con mưa bão nước trút xối xa thường là

tháng 9 có khi cả tháng 10 làm cho các lưu vực sông bị ngập nước, đôi khi ngay

giữa tháng 5 đã xuất hiện lù đầu mia lũ tiểu mãn nhưng lũ rút nhanh.

Số cơn bão dé bộ vảo Ha Tĩnh thất thường những nam it cũng có từ 1-2 cơn,

những năm nhiều, có từ 3-4 cơn trong số 9-10 cơn bão xuất hiện hàng năm ở biên

Đông Bao thường có cường độ lớn từ cắp 8 cấp 9 có khi đến cấp 11,12 kẻm theo

mưa lớn, có khi chỉ một ngày đêm đã vượt quá 600mm, gây thiệt hại cho nghénông nghé mudi, nghẻ biên, nghé rừng tàn phá các công trình nhà ở côngnghiệp giao thông, quốc phòng làm tôn hại nghiêm trọng tới kinh tế cũng như đờisống của người dân

SVTT: Nguyễn Thị Trang 13

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lẻ Văn Đạt

Tiếp theo là thai ky hanh heo do thai tiết mùa đồng tạo nên Gió mia ĐôngBắc kéo theo hiện tượng khỏ hạn song cường độ mưa đầu đợt giỏ va mưa phủn đã

lam giảm bet sự hanh khỏ.

Vào mùa lạnh ở Ha Tĩnh thường kéo dải tir tháng 9-10 đến thang 2, tháng 3

năm sau Giỏ mùa Đông Bắc xuống khí vào đây gặp các day núi cao ở phía Nam

và Tây Nam đã gây nén những đợt mưa dam dai ding ở vùng núi Can Lộc vẻ mùa

này kèm theo mưa nhiều ở vùng đồng bang gay ra ngập ung cục bộ va tạo ra

những vùng sinh lay làm cho giao thông trên địa bản gập rit nhiều khó khan

Thiên nhiên va con người Ha Tĩnh luôn gắn bó với nhau Thiên nhiên cùng

với lich sử đã hun đúc nên con người Hà Tĩnh Bên cạnh nguồn tải nguyên thiên

nhiên con người nơi đây cũng là một cái vốn - cái vốn quý nhất Từ khi chưa tách

2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, đồng chí Lé Duẫn nói: “Con người Nghệ Tĩnh đi đổi với tài nguyên Nghệ Tĩnh là nguồn hi vọng lớn lao không chi cho ba triệu dân

Nghệ Tinh ma con cho ca nước" [Ƒ'”!” Đồng chí Phạm Văn Đồng nói: “Con

người Nghệ Tinh là vốn quý nhất của địa phương va của ca nước *Í*”- # "!

Trong suốt chiều dài lịch sử con người Hà Tĩnh đã biết ứng phó với thiên

người Hà Tĩnh cũng luôn luôn tác động vao thiên nhiên, biến đổi thiên nhiên bắt

thiên nhiên phải phục vụ mình Từ thé hệ này sang thé hệ khác con người đã đào

kênh đắp đập khai hoang lắp mặn tạo nên một Ha Tĩnh như ngày nay Nơi đây

thiên nhién như thử thách lòng người nhưng con người cũng không sợ những nỗi

gian nan mả thiên tai mang lại:

Cả gan vác cuốc lên rừngĐào cho tréc núi xin đừng hãi chi

Hoặc lả:

Sông sâu sào ngắn chơi vơi

Cá gan anh chồng những nơi thắc ghenhTrong cuộc cuộc dau tranh chong lại những mặt khắc nghiệt của tự nhién

đã tôi luyện con người Ha Tinh, nắng hạn gió nỏng bão lũ không khuất phục

SVTT: Nguyễn Thị Trang ¡4

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lé Văn Đạt

được họ ma chỉ khiến tinh than họ thêm kiên cường, nghị lực họ thêm bẻn bi, sứcvóc họ thêm déo đai, cốt cách họ thêm cứng cap.

Mảnh đất Hà Tĩnh cho dù ở thời đại nào cũng đóng góp cho quê hương, đất

nước và luôn luôn là phén dau của quốc gia kiên cường bn ving Với vị trí địa

lý, vị thể chiến lược và truyền thống văn hóa của con người Hà Tĩnh cho nên trong

2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ xâm lược Hà Tĩnh luôn chăm lo xây

dựng kinh tế gắn liền với phát triển quốc phỏng Điều nảy không chỉ nhằm đảm

bảo an ninh chính trị, xã hội của tinh nha ma còn cung cấp sức người sức của cho

cả nước, làm nhiệm vụ quốc tế đối với 2 nước bạn Lao vả Campuchia Đặc biệt là

trong cuộc kháng chiếm chống Mỹ cứu nước, Hà Tĩnh vừa là tiền tuyến của phíaBắc vừa là hậu phương của miễn Nam Noi đây đã trở thanh mục tiêu đánh phá võ

cùng ác liệt của dé quốc Mỹ Nhưng với lời thé “Không có gì quý hơn độc lập tự

do”, “tha hi sinh tất cá chứ không chịu lam mat nước không chịu làm nô lệ”, Hà

Tinh đã làm hết sức minh, chấp nhận mọi hi sinh mat mát dé góp phan cùng toản

đảng, toàn quân vả toan dân lam nén chiến thắng vẻ vang lả Điện Biên Phủ năm

1954 và đại thắng mùa xuân năm 1975- mở ra một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên củamột đân tộc Việt Nam độc lập, thống nhất, chủ nghĩa xã hội

Vùng đất Can Lộc mang những nét tính cách của con người Ha Tĩnh- Can

củ trong lao động sản xuất, anh đũng kiên cường trong chiến đấu với những tam

gương tiêu biểu là Phan Đình Phùng, Cao Thắng vả sau này là các lãnh tụ cách

mạng như Trần Phú Hà Huy Tap La nơi sản sinh ra những con người làm nên

lịch sử, họ cùng với nhân đân Hà Tĩnh vả cả nước đám đứng lên kiên cường chống giặc ngoại xâm, giải phóng dân tộc khỏi ach bức bóc lột Con người của vùng đất Can Lộc nổi danh với những bậc chí sĩ, khoa bảng nhiều đời đỗ đạt, học rộng tài cao Hơn thé nữa nơi đây còn là vùng đất có truyền thông đấu tranh kiên cường,

bắt khuất chống giặc ngoại xâm Trải qua mấy nghìn năm xây dựng nước và giữ

nước của dan tộc ta, đặc biệt là từ thế ky thứ X với cuộc khai phá va mở rộng vùngđất Can Lộc thi thời nao cũng có những bậc anh hùng đứng lên lãnh đạo nhân dângiữ yên bở cdi Đỏ lả tam gương Cao Minh Huu quê ở Thiên Lộc ( Can Lộc) đãSVTT: Nguyễn Thị Trang 15

Khóa luận tốt nghiệp ; GVHD: TS Lé Van Dat

giúp tưởng Lẻ Hoan đánh giặc Tống trên sông Bach Dang, đó là Dang Tắt (người

làng Ta Ha, xã tả Thiên Lộc nay là Tùng Lộc- Can Lộc), một trong hai nhân vật

chủ chốt xuất sắc của nghĩa quân Tran Ngỗi đã noi dậy chống bọn quan lại nhà

Minh cudng bạo dau thé kỷ XV Cuộc khởi nghĩa Tran Ngôi diễn ra trên điện rộng

từ Thanh Hóa- Nghệ An- Ha Tĩnh va thu được nhiều thắng lợi Khi cha bị bọn

gian thần sát hại người con của Đặng Tắt là Đặng Dung một vị tướng văn chương

võ nghệ song toản đã đứng lên nói nghiệp lớn Năm 1409, nghĩa quân do Đặng

Dung làm thủ lĩnh tôn Tran Qúy Kháng chau của vua Tran Nghệ Tông lên làm

vua, hiệu la Trùng Quang Từ căn cứ Yên Hỗ bên bd sông Lam nghĩa quản Đặng

Dung tiễn đánh tiêu diệt giặc Minh ở Tan Binh, Thuận Hóa đánh ra Hoan Diễn rồi

đánh Tây D6, Ham Tu,Chuong Duong, bao vay Đông Quan Nhà Minh phải cử

Trương Phụ mang theo đại binh sang cửu viện Nghĩa quân Đặng Dung chiến đấu

dũng cam song vì lực lượng mỏng lại bị mai phục đánh úp nên nên Đặng Dung bị

bắt cùng với vua Trùng Quang và bị giải về Yên Kinh, Trung Quốc, trên đường đi ông đã khắc vào thuyền bao thơ “cảm hoài” và sau đó vua tôi cùng nhảy xuống sông tự vẫn Tắm gương trung liệt của hai cha con Đặng Tắt và Dang Dung được

vua Lê Thánh Tông ban tặng câu đối:

Quốc sĩ vỗ song, sông quốc sĩ

Anh hùng bắt nhị, nhị anh hùng Nỗi lên trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh còn có khởi nghĩa Nguyễn

Biên, quê ở Phù Lưu nay là xã Hong Lộc ( Can Lộc) Về sau đưới cờ khởi nghĩa

Lam Sơn của Lê Lợi và Nguyễn Trải lực lượng nghĩa quân từ một cuộc khởi nghĩa

nhân dân trong vùng đã hướng ứng tham gia đông đảo đóng góp sức người sức của

làm nên những chiến công vang dội và đánh đuôi giặc Minh xâm lược, giảnhquyên độc lập tự chủ

Năm 1858, thực dân Pháp né súng xâm lược nước ta va từng bước thiết lậpnền cai tri Vùng dat Hà Tinh là một trong những nơi dau tiên bùng lén ngọn lửađầu tranh chống lại triều định phong kiến tay sai vả thé lực thực dan trong nước

Trong phong trao Can Vương, hai anh em người làng Gia Hanh ( nay là xã Gia

SVTT: Nguyễn Thị Trang 16

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

Hanh- Can Lộc) là Nguyễn Duy Chanh (Dé Chanh) va Nguyễn Duy Trạch (Đề

Trạch) đã chiêu tập trai trắng trong vùng, ngảy đếm bí mật luyện tập võ nghệ va

tích trữ lương thực dé đánh giặc được sự ủng hộ của nhân dân nghĩa quân đã lay

vung nui hiểm trở giữa Can Lộc — Đức Tho lam căn cứ hoạt động trên một vùng

rộng lớn, tiến hành phục kích tiêu diệt địch Sau đó hợp với nghiã quân của Lẻ

Ninh đánh thành Hà Tinh, Khi Phan Dinh Phùng ở ngoài Bắc vé (1889) thông lĩnh toàn bộ lực lượng kháng chiến ở vùng Nghệ Tinh, Dé Chanh va Dé Trạch đã đem

toàn bộ số quân của minh đặt dưới quyền chỉ huy của cụ Phan tiếp tục hoạt động

mạnh ở vùng Thượng Can Cuộc khởi nghĩa Hương Son- Hương Khé do Phan

Dinh Phùng va Cao Thắng lãnh đạo phát triển kéo đài đến năm 1895 thì tạm lắng.

Đó cũng là cuộc khởi nghĩa có ý nghĩa dinh cao nhất trong phong trào chong pháp

cuỗi thé ký XIX do các sĩ phu yêu nước lãnh đạo

Tuy phong trào Cin Vương that bại nhưng nhân dân Hà Tĩnh cũng như

đồng bao cả nước vẫn nung nau ý chí quyết tâm đấu tranh chéng bọn thực dan

xâm lược va phong kiến tay sai nhằm giành lại độc lập Vào những năm

1916-1919 nổi lên phong trảo kháng Pháp và chống địa chủ, phong kiến mạnh mẽ ở

vùng Can Lộc - Đức Thọ do Nguyễn Trang, Nguyễn Hét cùng một số khác chi

huy Nguyễn Trang la con của Nguyễn Duy Trạch( Dé Trach), Nguyễn Hét là con

của Nguyễn Duy Chanh( Dé Chanh) nối tiếp truyền thống cha anh những năm

trước Trong cuộc khởi nghĩa Phan Đình Phùng, hai ông đã bí mật tập hợp lực

lượng tiến hành trừng trị bọn quan lại tay sai gian ác trong vùng Hưởng ứng

phong trào Đông Du của cụ Phan Bội Chau, họ đã tổ chức quyên góp tiền quỹ va

tiễn hành đột nha vào nhà địa chủ cường hào trong vùng tịch thu của cải góp vảo

quỹ xuất đương Hai ông bị giặc Pháp va tay sai truy đuổi gắt gao, giặc Pháp dùng

lửa đót các nơi hai ông hay hoạt động va hai ông đã hi sinh trong ngọn lửa ay.

Mặc dù bị thực dân Pháp dan áp, khủng bổ đã man nhưng phong trảo dau tranh

vẫn âm i cháy trong lỏng nhân dan Hà Tĩnh và Can Lộc Ngon lửa đó bùng lên

mạnh mè dit dội hơn bao giờ hết khi có Dang lãnh đạo Cũng tir đó trai qua biết bao gian khỏ hi sinh, trong cao trảo 1930-1931 va Xô Viết Nghệ Tinh đấu tranh

SVTT: Nguyễn Thị Trang 17

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lé Văn Đạt

chéng khủng bố và phong trảo mặt trận dân chủ tiến tới tổng khởi nghĩa dành

chính quyển trong cách mạng Thang 8 năm 1945S Trong cao trào 1930-1931 là

sóng biểu tinh của nông dân Nghệ Tinh không ngừng dang cao Mở đầu 1a cuộc

biéu tinh cua 3000 nông dân huyện Thanh Chương vào ngày 1-6, tiếp đến là nông

dân huyện Anh Sơn, Nghi Lộc, Nam Đàn Nông din huyện Can Lộc cũng đã nỏidậy hướng ứng cao trào cổ vũ cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và tay sai củanhân dân Nghệ Tĩnh Đền Cách Mang Tháng 8 năm 1945, khi Nhật dau hàng đồngminh vô điều kiện (15/8/1945) thi ủy ban khởi nghĩa Ha Tĩnh được cử ra đã quyết

định khởi nghĩa giảnh chính quyền trong cả tỉnh (16/8/1945) Ngay chiều hôm đócuộc khởi nghĩa thắng lợi ở Can Lộc làm bản đạp dẫn đến thắng lợi lớn ở các

huyện Thạch Hà, Cam Xuyén(17/8), Quỳnh Lưu, Ky Anh , Đức Thọ Nhân dan

Can Lộc - Hà Tĩnh với nhân dân cả nước nhất té đứng lên lật ach thống tri hơn 80

năm của thực dan phong kiến giải phóng quê hương mình.

Bước vào cuộc kháng chiến trường ky chống để quốc Mỹ xâm lược, nhân

dan Can Lộc Ha Tĩnh đã kịp thời chuyển hướng hoạt động từ san xuất xây dựng là

chinh sang sán xuất kết hợp với chiến đấu làm trỏn nhiệm vụ bảo vệ miền Bắc và

chỉ viện cho miền Nam ruột thịt và cách mạng Lào anh em

Hình ảnh Ngã Ba Đồng Lộc là biểu tượng cho những anh hùng cách mạng,

thể hiện một cách sâu sắc và đây đủ về sự cam go ác liệt của chiến tranh và sự hỉ

sinh anh dũng thảm lặng của những con người nơi đây nói riêng va dân tộc ta nói chung Ngã Ba Đồng Lộc-huyện Can Lộc là một địa danh ghi dẫu những kì tích

oai hủng, những trang sử vang chói lọi của thời ki kháng chiến chống Mĩ cứu nướcthắng lợi vẻ vang:

Các ngã ba khác trên đời làm bằng sông, bằng nước, bằng thủy triều lên xuốngHay bằng đả, bằng đất bằng xi măng cốt sắt

Bằng vỏi trắng, gach nâu

Bằng đèn xanh đèn đo đủ màu

Hay bằng những chênh vénh vấp ngã

SVTT: Nguyễn Thị Trang 18

Khóa luận tot nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

Nhung Ngã Ba Đồng Lộc xây bằng xương bằng máu

(Trích thơ Huy Cận: Ngã ba Đông Lộc)

1.2 Vị trí chiến lược của Ngã Ba Đảng Lộc :

Trong kháng chiến chong Mỹ cứu nước ngoài vị tri chiến lược quan trọng

là ving trọng điểm trong lúa nước trên địa bàn huyện Can Lộc có nhiều tuyển giao thông huyết mạch: Quốc lộ 1A chạy qua các xã Vượng Lộc, Khánh Lộc, Tiên

Lộc: đường 15 chạy song song với đường số | qua các địa hình đổi núi xen kể

rừng gia trên dai Trường Sơn Đây là 2 con đường huyết mạch vận chuyển sức

người, sức của vào Nam qua địa bàn quân khu IV

Con đường số 15 vả số 1 cách nhau không xa chỗ gần nhất chưa đầy 5km

theo đường chim bay và cả 2 tuyến đường đều có những điểm yếu cơ bản: Trên

đường quốc lộ 1A đoạn từ Hạ Vàng đến Cau Gia chi hơn 7km nhưng có tới 2 pha

vượt sông là Nghèn và Gia Bắc và Nam câu Nghèn có nhiều đoạn đi qua cánh

đồng ngập nước, trống trải khó bó trí hỏa lực khi địch đánh tập trung dé bị catđứt, khó khắc phục Đoạn đường nảy nền yếu vì xe chạy qua vùng đồng ruộngtrũng, mùa mưa nước ngấp ngé cả đoạn đường dai hàng trăm mét, khi bị địch

đánh hết sức khó khăn Đường 15 đoạn qua Đồng Lộc chi dài 6km nhưng mới được rải đá cấp phối, có hai ngã ba là Khiêm Ích và Trường Thành cách nhau

2km phía Bắc có câu Tùng Cóc, ở giữa là cau Tối Do vị trí xung yếu vẻ giao thông thủy-bộ trên đất Hà Tĩnh, huyện Can Lộc trở thành điểm đánh phá ác liệt

của không quân, hải quân Mỹ trong cả hai lần tiến hành chiến tranh pháhoại(1964-1968) và 1972 Đặc biệt là thời kỳ Mỹ tiến hành cái gọi là “ném bomhạn chế miền Bắc" tử tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, huyện Can Lộc, trong đó

trong điểm là Ngã ba Đông Lộc trở thành nơi đọ sức quyết liệt giữa ta và địch trên

mặt trận giao thông vận tai ở địa bàn Quân khu 4 và miễn Bắc XHCN nói chung.

Nhung tại sao Ngã Ba Đông Lộc - Một vùng đổi hoang tro trọi, không có

suối lớn địa hình phức tạp một địa danh rất bình thường lại trở thành “tọa độ lửa” nơi mãi mãi ghi lại chứng tích tội ác hủy điệt của dé quốc Mỹ cũng là nơi ghi

SVTT: Nguyễn Thị Trang

Trưởng Dat-tlọc Si/-Phạm

[Hư vĩ | r9

| TP HO-CHI-MINH _

Khóa luận tắt nghiệp GVHD: TS Lẻ Văn Đạt

lại những trang sử hảo hùng của dan tộc.của quê hương những năm đánh Mỹ va

thắng Mỹ?

Ngã Ba Dong Lộc là một vùng đất hẹp nơi giao điểm giữa đường 15 và các

tỉnh lộ: Lạc Thiện- Đồng Lộc, Khe Giao- Đồng Lộc Ba Giang- Đồng Lộc Khi

các tuyển đường giao thông quan trọng như đường số 1, đường 15 bị cắt đứt thì

Ngã ba Đồng Lộc sẽ là nơi duy nhất tuyến đường vận tải chiến lược di qua.

Đây cũng là nơi có địa hình phức tạp và hiểm yêu Toàn bộ khu vực Ngã Ba Đông

Lộc nằm trên một khu đổi hep, rộng khoảng 0.6 km” thuộc địa phận xã Đồng

Lộc, huyện Can Lộc Vùng đất được vây quanh bởi núi Trọ Voi ở phía Đông Bắc,

núi Moi ở phía Đông, núi Mũi Mác ở phía Tây Nam, Do vậy, vị trí của Ngã Ba

Đồng Lộc thấp hon và luôn được vi như là “long chảo”, địch rất dé đánh phá gây

khó khăn cho ta.Với địa hình như vậy, ta rất khỏ mở các đường tránh và khó bé trí

các trận địa pháo vì một bên là núi trọc, một bên là ruộng nước sinh lầy Tuyếnđường qua ngã ba là tuyến đường độc đáo bám theo sườn nủi thoai thoải, mặtđường như lòng máng Bom Mỹ ném xuống bên nao cũng có thé lan xuống lòng

đường, gây cản trở ach tắc giao thông Về mùa khô hạn đoạn đường này day bụi

đỏ, mùa mua nước đọng, đường lay ngập bùn nước, đoạn đường này nếu bị địch

đánh phá thi việc khắc phục rất khó khan, gian khô gap bội

Ngã Ba Ding Lộc còn được gọi là cửa ngõ chiến lược trên tuyển đường Hỗ Chí

Minh- con đường quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ

Chinh vi vậy mà Ngã Ba Đồng Lộc trở thành đầu mối giao thông quan

trọng trong cuộc khang chiến chống Mỹ Đến quốc Mỹ đã dùng mọi phương tiệnchiến tranh hiện đại nhằm chặt đứt huyết mạch giao thông, chặt đứt sự chi viện

của hậu phương miền Bắc đối với chiến trường miền Nam và chúng muốn biến Ngã Ba Dong Lộc thành một “vùng đất chết”.

Tiểu kết chương!:

Manh đất và con người Hà Tinh là nơi sinh thành nhiều anh hùng hảo kiệt.

nhiều nhà thơ, nhà văn lớn của dân tộc Trong lịch sử cách mạng nước ta Hà Tĩnh

là một trong những địa phương cỏ truyền thông sớm nhất vả rạng rỡ nhất Ha Tĩnh

SVTT: Nguyên Thị Trang 20

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

đã củng với Nghệ An làm nên Xô Viết Nghệ Tinh nam 1930, trai qua 2 cuộc

khang chiến chống Pháp vả chống Mỹ cho đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tỏquốc XHCN ngày nay Hà Tinh đã góp phần xứng đáng nhất của minh cho dân tộc

ngay tai địa phương, dong thời gửi biết bao con em minh những người chiến sĩnhững người cán bộ trí thức đi khắp mọi miễn dat nước để phục vụ tổ quốc qué

hương Dé góp phản làm nên truyền thông đó, mảnh đất và con người Can Lộc

cũng đã hỏa chung với người Ha Tinh vả ca nước trong sự nghiệp xây dựng và bao

vệ tô quốc Dù cho khí hậu va đất đai có cần cdi, đồng chua nước mặn phải đối

phó với lũ lụt hạn hán, gió Lao khô nóng, thỉnh thoảng xuất hiện những cơn lốcbất ngờ, thiên nhiên luôn khắc nghiệt de doa đời cuộc sống, thách thức ý chí va

nghị lực con người Can Lộc.

Những con người Can Lộc sinh ra trén quê hương nước non hùng vĩ nhưng

lắm thiên tai khắc nghiệt phái vật lộn với gian khổ, bên bí với thiên nhiên mới cóbát cơm manh áo, có lúc phải ăn độn khoai, ngô, săn không mắy lúc đủ gạo ăn

Cùng với thiên nhiên thi trong quá trình phân hóa xã hội nhất là dưới chế độ

phong kiến suy tan và chế độ thực dan tay sai, tệ vua quan cường hảo áp bức bóclột giai cấp va din tộc lại dé nặng lên vai người lao động và tăng thêm những thử

thách đối với cuộc sông của nhân dân cuộc dau tranh với thiên nhiên lại gắn chặt

với dau tranh xã hội đã tạo nên truyền thông đánh giặc giữ nước ,chéng áp bức bóc

lột của người dân Hà Tĩnh nói chung và Can Lộc nói riêng.

Tất ca những điều kiện lao động và đấu tranh của nhân dân Can Lộc đã rẻn

luyện cho ho tinh than ben bi, gan góc, ý chí kiên cường sức chịu đựng và nghị lựccao, đức tính can, kiệm trong cuộc sóng tinh yêu thương dim bọc trong hoạn nạn.Nhân dân Ha Tĩnh nói chung và Can Lộc nói riêng đã thé hiện được truyền thốngyêu nước và ý chí kiên cường bất khuất góp phân tạo nên những trang sử vàng

chống ngoại xâm của đản tộc

Khi nhắc đến những trang sử vàng chống ngoại xâm của dan tộc ta thì mỗingười dân Việt Nam không ai khong biết đến cuộc kháng chiến chống Mỹ ctu

nước vẻ vang, làm nên thẳng lợi lớn chan động địa cau Thắng lợi đỏ đã ghi dấu

SVTT: Nguyễn Thị Trang 21

Khỏa luận tắt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Dat

biết bao anh hùng với những địa danh không phai mờ theo năm thang Đối với

nhân dân Ha Tĩnh biểu tượng Ngã Ba Đồng Lộc- Can Lộc là niềm tự hao, là lời

nhắc nhử thé hệ hom nay phải làm sao cho xứng đáng với sự hi sinh của biết bao

con người đã cong hiển tuổi xanh của minh cho đất nước họ đã vĩnh viễn nằm lại nơi đây Không phải ngẫu nhiên Ngã Ba Đồng Lộc lại đi vào huyền thoại, là dấu

tích của sự hi sinh mắt mát đau thương được nhân dân trong nước và thế giới biết

đến mà nó xuất phát từ ý định, âm mưu, thủ đoạn của dé quốc Mỹ Dé quốc Mỳ đã

nhận thấy vị trí chiến lược nơi đây cho nên chúng muốn biến Ngã Ba Đêng Lộc

thành “vùng đất chết” - có thể nói địch đánh tắc Ngã Ba Đồng Lộc tức là mạchmáu giao thông ngừng chảy, nguồn chi viện hậu phương từ miền Bắc vảo miền

Nam bị chặn đứng.

Do vậy, địch tập trung đánh, ta kiên quyết giữ và bảo đảm giao thông vận

tải chỉ viện kịp thời cho tiền tuyến lớn Ngã Ba Đồng Lộc trở thành điểm quyếtchiến chiến lược làm nẻn những kỳ tích lớn nhằm góp phân làm thất bại chiếntranh phá hoại của dé quốc Mĩ trong giai đoạn 1964-1968

CHƯƠNG 2:

ĐÓNG GOP CUA QUAN VÀ DÂN HA TINH Ở NGA BA ĐÔNG LOC

TRONG CHIEN TRANH PHA HOAI CUA MY (1964-1968)

2.1 Am mưu và hành đồng chiến tranh phá hoại của Mỹ ở Ngã Ba Đồng Lộc

( huyện Can Lộc- tỉnh Hà Tĩnh)

2.1.1 Âm mưu gây chiến tranh phá hoại của dé quốc Mỹ

Cuỗi năm 1964, cuộc “chién tranh đặc biệt” mà Mỹ tiến hành chống lại

nhân dân ở miền Nam đã phát triển lên đỉnh cao và đứng trước nguy cơ thất bại

hoàn toàn Để cứu van tinh thé Mỹ đã đưa quan viễn chỉnh 6 ạt vào cùng với vũ

khí va phương tiện chiến tranh nhằm đây mạnh chiến tranh xâm lược miễn Namvới chién lược “chiến tranh cục bộ" vả đồng thời mở rộng chiến tranh phá hoại

miền Bắc

SVTT: Nguyên Thị Trang 22

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Dat

Dé quốc Mỹ đã thấy rõ miền Bắc lả cản cứ địa cách mạng của cả nude, hậu

phương lớn của cuộc kháng chiến cứu nước ở miền Nam.Vi vậy, ngay từ đầu vàtrong tất cá các thời kỳ của cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, chúng luôn tìmcách phá hoại miền Bắc

Sau khi bị that bại nặng nẻ trong chiến lược “chién tranh đặc biệt", ngụyquân, ngụy quyên đã suy yếu han Còn Mỹ thì thực sự sa lay trong chiến tranh

xâm lược Việt Nam Thế nhưng, chúng vẫn còn ngoan cô kéo đải chiến tranh.Và

cuối năm 1964 đầu 1965, Mỹ 6 ạt đưa quân viễn chỉnh và chư hau (các nước thân

Mỹ như Nam Triều Tiên, Úc, Niudilan, Philippin, Thái Lan ) cùng với đủ loại

chiến tranh hiện đại vào miễn Nam Việt Nam để tiến hành "chiến tranh cục bộ”

đồng thời gây chiến tranh pha hoại miền Bắc dé thực hiện âm mưu:

- Cứu văn sự sụp 46 của ngụy quân, ngụy quyền ở miền Nam

- Khuyếch trương tiểm lực quân sự của Mỹ, nhất là tiềm lực không quân,

hai quân dé ran đe thé giới

- Phá hoại công cuộc xây đựng CNXH của nhân dan ta ở miền Bắc dé lamsuy yếu tiểm lực của hậu phương ngăn chặn nguồn chỉ viện từ ngoài vào miễn

Bắc và từ miền Bắc vào miền Nam.

- Uy hiếp tinh thần, làm lung lay ý chi chống Mỹ cứu nước của nhân dan ta

ở cả hai miễn đất nước

Trong cuộc chiến tranh chống dé quốc Mi và tay sai, Hà Tinh là một trong

những tỉnh xung yếu nằm trên tuyến đầu miền Bắc XHCN Cùng với các tinhtrong quân khu IV, Ha Tinh lả một nhịp trên chiếc cầu nối miễn Bắc XHCN vớimiền Nam và các nước bạn Lào anh em cũng như các tỉnh Quảng Bình Nghệ An

Hà Tĩnh là một trong những nơi phản ánh nhạy bén và trực tiếp mối quan hệ hữu

cơ giữa hai nhiệm vụ cách mạng Việt Nam tir sau 1954 Ở đây cuộc chiến tranh giữa ta và địch điển ra khẩn trương quyết liệt và vô củng phức tạp trong suốt quá

trình nhân dân ta vừa ra sức xây dựng CNXH miễn Bắc vừa lo chỉ viện cho miễn

Nam đánh thắng giặc Mỹ Do vị trí địa bản có tính chiến lược, ngay từ đầu dé quốc Mĩ đã dùng nhiều thủ đoạn đánh phá Ha Tinh hong lam suy yếu lực lượng

SVTT: Nguyễn Thị Trang 23

Khéa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lẻ Văn Đạt

của ta Mỹ coi Hà Tĩnh là địa bàn chiến lược quan trọng trên tuyển chỉ viện Bắc

-Nam vả đổi với toan bộ sự nghiệp chống Mỹ cửu nước của nhân dân ta 1a nơi tập

trung các đầu mdi tiếp tế va bổ sung lực lượng hậu can kỹ thuật cho tuyến 559

đường Trường Sơn tử đỏ tỏa ra chiến trưởng phía Nam sang Lào, Campuchia Mặt

khác, nơi day địa hình hẹp về chiêu ngang, lắm núi nhiều sông, địa hình hiểm trở.

Do vị trí xung yếu về giao thông thủy- bộ trên dat Hà Tĩnh huyện Can Lộc

trở thành địa bàn bị không quân hải quân Mỹ đánh phá ác liệt trong cả 2 lần tiến

hành chiến tranh phá hoại ( 1964-1968) va 1972 Đặc biệt trong thời ky MẸ gọi là

“ ném bom hạn chế” (4-10/1968), huyện Can Lộc ma điền hinh la Ngã Ba Đồng

Lộc trở thánh nơi quyết chiến giữa ta và địch trên mặt trận giao thông vận tải Thu

đoạn "ném bom hạn chế” miền Bắc thực chất là kế hoạch đẻ ra trong sự “sa lay”

thám hại của cuộc chiến tranh xâm lược mà Mỹ đang tiến hành ở Việt Nam và sự that bại trước sức ép ngảy cảng cao của dư luận tiến bộ Mỹ cùng nhân dan thé

giới, là sản phẩm tổng hợp của bộ óc hiểu chiến ở lau năm góc đang điên cuồngtim cách chống pha sự nghiệp đâu tranh gianh độc lập của dân tộc Việt Nam

Thực chất của việc "ném bom hạn chế" là Mỹ muốn tiêu hao quấy roi Việt Nam

Dân Chủ Cộng Hòa, cắt đường tiếp tế chiến lược Bắc- Nam Chúng tập trung ởphía Bắc Hà Tĩnh bởi chúng phát hiện tuyến giao thông phía Bắc Hà Tĩnh còn đơntuyến nhiều nơi hiểm yếu khó khắc phục, cụ thé ở Ngã Ba Dong Lộc là điểmquyết chiến chiến lược Dé quốc Mỹ hi vọng rằng đánh phá các đầu mối giao

thông quan trọng như Ngã Ba nay là biện pháp có hiệu lực nhất dé gỡ thé that bại

trên chiến trường miễn Nam va Đông Dương

Chính vi những âm mưu trên Mỹ đã tiền hành chiến tranh phá hoại ra miễnBắc( 964-1968).Và chúng chọn Ngã Ba Đông Lộc là điểm tập trung đánh phá với

cường độ, mức độ quy mỏ lớn nhằm cắt đứt hoan toàn con đường chỉ viện miễn Bắc cho miền Nam.

2.1.2 Hành động chiến tranh phá hoại của Mỹ:

Dé thực hiện âm mưu trên, thang 3/1964, Gidn xơn đã phé chuân kẻ hoạch dùng tau khu trục Mỹ tuan tiền ở khu vực Vịnh Bắc Bộ đẻ ngăn chặn sự tiếp tế

SVTT: Nguyễn Thị Trang 24

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

bằng đường bien của ta, tiến hanh quay roi, trinh sat vùng ven biển yém trợ cho

tau biệt kích ngụy vay bắt ngư dân đánh ca đẻ khai thác thông tin

Trung tuần tháng 4/1965, Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ vạch ra

kế hoạch ném bom miễn Bắc, thông qua đanh sách 94 mục tiêu đánh phá khi được

lệnh, chủ yêu đánh vao các mục tiêu quan sự các đầu mỏi giao thông, các nhamáy xí nghiệp.các ham mỏ, các khu đông dân Chúng đánh vào cả bệnh viện,

trường học, khu an đường nha thờ

31/07/196, 4 tau khu trục Ma đốc của Mỹ tiến vào khu vực phía Nam đảo

Côn Có đẻ do thám uy hiếp ta dọc bờ biển Củng ngảy vả tiếp ngày hôm sau

(1/8/1964), máy bay Mỹ từ Lao sang ban phá don biên phỏng Nam Can, ban

Noong Dé nằm sau trong lãnh thé Việt Nam (thuộc dia phận Nghệ An- Ha Tinh).

cách biên giới Việt Lao từ 7 đến 20 cay sé

Tiếp sau là sự kiện trưa chủ nhật, 2/8/1964, 3 tàu phóng lôi của hai quân

Việt Nam tiền công đuổi tau Ma đốc của Mỹ đang vào sâu hải phận nước ta ở

vùng biên giới đảo giữa dao Hon Mê vả Lach Trường (Thanh Hóa).

Chính quyền Gidén xơn dựng lên sự kiện đêm 4/8/1964: Tàu chiến Mỹ bị

hải quân Việt Nam tiến công lan thứ 2 ở ngoài khơi Vịnh Bắc Bộ thuộc hải phận

quốc tế, để lấy cớ cho hai quân Mỹ ném bom bắn phá một số nơi ở miền Bac: Cửa

Sông Gianh,Vinh- Bên Thủy, Lach Trường Thị xã Hon Gai vào ngày 5/8/1964

Dựng lên sự kiện * Vịnh Bắc Bộ”, Giôn xơn nhằm trước hết kích động quốc hội

Mỹ thông qua nghị quyết cho phép chỉnh phủ áp dụng biện pháp chiến tranh

không quân vả hải quân đối với miền Bắc Việt Nam Nghị quyết về “sự kiện Vịnh Bắc Bộ" được quốc hội Mỹ thông qua ngày 7/8/1964.

Tháng 12/1964 sau khi có nghị quyết của quốc hội làm hậu thuẫn tông

thông Mỹ Giỏn xơn thông qua “kế hoạch Mác Namana- Bản di- Nau ton”, đưa

chiến tranh ra Bắc, dy định thực hiện tr giữa năm 1965.Nhưng sau that bại nặng

né ở Binh Gia, Mỹ vội vàng thực hiện kế hoạch trên đẻ cứu văn tinh thé

Ngày 7/2/1965, lay cớ “trả đũa” việc quân giải phóng miễn Nam Việt Nam

tan công doanh trại Mỹ ở Plâycu (đêm 6/2/1965) Giỏnxơn ra lệnh cho không quân

SVTT: Nguyễn Thị Trang 35

Khóa luận tốt nghiệp GVHD, TS Lê Văn Dat

Mỹ mở chiến dich “mii lao lửa "ném bom bắn phá thị xã Đồng Hới đảo Côn Co,

chính thức mở dau cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân, hai quân lằn thứ

nhất ở miền Bắc

Ngày 13/2/1965 Giỏn xơn quyết định mở rộng các hoạt động đánh pha

thành cuộc chiến tranh phá hoại miễn Bắc, vì “những hành động trả đũa trong thời

ky dưa trên cơ sở một trả một sẽ thiểu sức thuyết phục trong một sức ép liên tục”.

Tiến hành chiến tranh bằng không quân, hai quân phá hoại miền Bắc, cuộc chiến

tranh nay Mác Namana van coi như “biện pháp bo sung chứ không phải là biện

pháp thay thé cuộc chiến tranh trên bộ của Mỹ ở miền Nam", dé quéc Mỹ nhằm

gây sức ép đối với miễn Nam làm giảm sức tan công của lực lượng cách mạngmiễn Nam, hạn chế sự chi viện của miền Bắc đối với miễn Nam

Mỹ đã huy động không quân, hải quân với đủ các loại máy bay, tàu chiến

hiện đại , kể cả máy bay B52, F111 để đánh phá miễn Bắc Mục tiêu đánh phá của

chúng nhằm vào các cơ sở kinh tế, các căn cứ quân sự vả các đầu mối giao thông nhưng chúng còn danh pha da man và bệnh viện trường học với cuồng vọng

đưa miền Bắc Việt Nam trở vẻ thời ky đồ đá

Mỹ đã huy động trung bình mỗi ngày 300 lượt máy bay với hơn 1600 tắn bom đạn đẻ đánh phá ác liệt vào thị xã, thị tran, nha máy, hệ thong giao thông, đẻ

điều, đập nước gây nên thiệt hại to lớn về người và của cho nhân dân ta,Hanh

động dã nam của Mỹ đúng là “trời không dung, đất không tha, người người đều

cảm phẩn".

tay sai đã dùng nhiều thủ đoạn để đánh phá trên địa bản tỉnh Hà Tĩnh hỏng làm

suy yếu lực lượng của ta.

Tinh từ tháng 12/1962 đến tháng 6/1964, Mỹ-nguy đã tung biệt kích 9 lân,

từ đường biển đường không và đường biên giới Việt Lào Ngoài việc tung gián

điệp biệt kích để quốc Mỹ còn tăng cường hoạt động trinh sát bang máy bay Ngoài biển chúng còn tung tàu biệt kích chặn đánh thuyền ca Những tên phan

SVTT: Nguyễn Thị Trang 26

Khoa luận tot nghiệp GVHD; TS Lê Văn Đạt

động nội địa theo lệnh quan thay ra sức tung tin nhảm xuyên tac, gây tâm lýhoang mang cho những người yếu bong via

Bọn biệt kích còn chia mũi nhọn vảo những đêm mưa rét bơi từ ngoài biên

vào những nơi vắng vẻ ở phía Bắc Déo Ngang, ở những vùng biên giới chúng

cũng bí mật tung biệt kích bằng máy bay, nháy dù.

Không quân Mỹ lúc đầu cho đánh lén ở huyện Hương Son, huyện Kỳ Anh

đến ngày 26/03/1965, máy bay Mỹ 6 ạt kéo vào Hà Tĩnh Chúng đánh vào nhiều điểm trong đó có Rú Nai gan thị xã, bắc Đèo Ngang và Hương Khê Đến tháng

4/1965, giặc Mỹ đánh pha với qui mỏ lớn hơn đánh mạnh vào giao thông vận tải.

Sau đó, sang nam 1966, 1967 chúng mở rộng mục tiêu đánh phá toản miền Bắc,

tội ac của chúng ngày càng chong chat

Riêng với Nga Ba Đồng Lộc dé quốc Mỹ đã sử dụng không quân hải quan

đánh phá chủ yếu vào hệ thống giao thông vận tai Thời gian đầu của thời kỳ ném

bom hạn chế lần thứ nhất, máy bay địch tập trung ném bom ngăn chặn không chẻ

giao thông bằng cách đánh phá cầu, đường như đánh sập cầu Nghèn , cầu Gia trên

quốc lộ số 1, cầu Tung Cóc trên quốc lộ 15, sau đó khống chế khâu vượt sông,

đánh pha hai đầu bến pha Nghèn va Gia, trong quá trình ấy máy bay Mỹ đủ loại

cánh quạt (AD6) phan lực siêu am (F105,F4,A5,A6 ), Fll ( cánh cụp cánh xỏe)

va cả B52 đánh phá vào 100 % số xã của huyện Can Lộc với gần 10.000 lân

Ngoài ra chúng còn sử dụng pháo từ các hạm đội trên để bắn phá xã Thịnh Lộc

20mm, rocket, tên lửa, bom tấn, bom tạ nỗ ngay và nô chậm, bom từ trường, bom

bi, bom lade, thủy Idi

Sang năm 1968, trong thời ky “ném bom han chế", Hà Tinh cũng nhưQuảng Binh, Nghệ An nằm toan bộ trên tuyến đường vận chuyển từ Bắc vào Nam

Với vị trí quan trọng lại có địa bàn đặc biệt bề ngang hẹp phía trên là núi rừng Trường Sơn hiểm trở, phia đưới lả biển quân khu IV cũ nhất là Hà Tĩnh trở thành

điểm tranh chap ác liệt giữa ta va địch trên mặt trận giao thông vận tải May bay

địch chuyên trọng điểm đánh phá từ phía Nam ra phía Bắc tinh Hà Tĩnh tập trung

§VTT: Nguyễn Thị Trang 27

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

hủy điệt những điểm then chốt, trên cơ sở đó khống chế va cắt đứt toan tuyến.Chúng phát hiện tuyến giao thông phía Bắc Hà Tĩnh còn đơn tuyến, nhiều nơihiểm yếu khó khắc phục khi bị đánh phá cho nén chúng cho máy bay tập trung

đánh phá đánh vào giao thông vận tải một cách triệt để toản diện nhằm cắt đứttuyến giao thông vận tải chiến lược Bắc — Nam trên địa ban Hà Tĩnh Mỹ tập trung

danh phá các tuyển đường chủ yếu trên địa bàn các huyện như Ngã Ba Đồng Lộc (

trên đường 15) ,đoạn thượng Gia - Có Ngựa ( trên đường số 21), dọc bờ sông La ở

quang Đức Thọ dọc bờ sông Lam ở quãng Nghi Xuân.

Nhiéu nơi bom đạn xóa hin nền đường cả một quảng dai hang km (đoạn

Thượng Gia- Cô Ngựa ), vùng Đồng Lộc bị đánh nat suốt một quảng 5-6 km, haibên bờ sông La và sông Lam bị máy bay ném bom có tính chất hủy diệt, nhiều

lang bị cháy hàng trăm nóc nhà cay cối bị bom phat dé ngỗn ngang.

Hành động của Mỹ ở Can Lộc rất di man va tàn sát -Chúng chọn 6 điểm

trên đường bộ hình thành 3 cặp song song dé tập chung đánh đứt điểm, chốt chặn

là Linh Cảm — Bến Thủy, Dong Lộc Thượng Gia Cô Ngựa, Cau Ho Ngã ba

Thinh Thinh Trên đường thủy là 4 cửa biển: Cửa Hội, Cửa Sót, Cửa Nhượng, CửaKhẩu và các ngã ba sông ở Đức Quang- Linh Cảm- Cửa Rao ngã ba Ba Sơn

Chúng ding bom tử trường chốt chặn các điểm trên đây và các điểm xung yếu.

Trước hết chúng đánh vào khu vực Thượng Gia- Hạ Vàng -đây là đoạn

đường 1A chạy qua vùng chiêm trũng thuộc huyện Can Lộc, có vị trí xung yếunhất trên địa ban Hà Tĩnh Chúng đánh sang đoạn Thượng Gia - Cô Ngựa, điểm

chủng tập trung là phía Bắc va Nam cầu Nghén biến đoạn nảy thành ruộng lây,

tiếp đó chúng đánh dịch vào phía Nam cầu Cổ Ngựa và phía Bắc Hạ Vàng băm nát cầu số | với chiều dai khoảng Ikm làm cho giao thông đường 1A tắc ngén tại day.

Củng với các vị trí xung yếu ở Linh Cảm Bến Thủy đoạn Thượng Gia

-Hạ Vang bị khống chế cắt đứt không quân Mỹ tập trung bắn phá xuống Nga BaĐồng Lộc Khi đường 1A bị tắc đường L5A trở thành mach máu giao thông quan

trọng trong đỏ Ngã Ba Đồng Lộc giữ vị trí chiến lược trên tuyển đường đó ĐồngLộc là điểm hội tụ nói từ 1A qua xã Trung Lộc nỗi với đường 15A cùng với

SVTT: Nguyễn Thị Trang 28

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Van Đạt

tuyến đường 15A tạo thành hệ thống giao thông tỏa vào các hướng phía Nam Déđánh phá đoạn đường này Mỹ dùng bom tir trường chốt chặn các điểm trên đây va

các điểm xung yếu khác Chúng tập trung đánh vào điểm tắc đồng thời không chế toản tuyển đưa cường độ đánh pha của máy bay, tàu chiến lên đỉnh cao nhất trong

chiến tranh phá hoại Đánh tắc hai đầu đánh vào phương tiện hàng hóa còn dồn lại

ở giữa gây thiệt hại lớn cho ta.

Hành động tội ác của Mỹ trong chiến tranh phá hoại miễn Bắc nói chung vả

Can Lộc- Hà Tĩnh nói riêng quả là "trời không dung, dat không tha, người người

đầu cảm phẩn", Tuy nhiên, âm mưu và hanh động của chúng không thé ngăn canđược ý chí quyết tâm của quân và dân ta trong công cuộc chống chiến tranh phá

hoại miền Bắc, xây dựng miền Bắc XHCN và hoàn thành cách mạng dân tộc dan chu nhân dan ở miễn Nam.

1.2 Chủ trương của Đảng bộ và nhân dân Hà Tĩnh trong chống chiến tranh

phá hoại của Mỹ:

Cuộc chiến tranh không quân, hai quân Mỹ ở miễn Bắc đã làm cho “tinh

hình một nửa nước có chiến tranh, một nửa nước có hòa bình thánh tình hinh cảnước có chiến tranh với hình thức va mức độ khác nhau ở mỗi miễn "

Tinh hình đó đã đặt ra cho cách mạng miền Bắc nhiệm vụ chiến dau chồng chiên

tranh phá hoại của Mỹ đồng thời phổi hợp với cuộc chiến dau chéng “chién tranh

cục bộ" ở miền Nam, vừa ra sức chiến đấu vừa tiếp tục xây dựng CNXH trongđiều kiện đất nước có chiến tranh và làm nghĩa vụ hậu phương lớn

Cuộc chiến đấu chong chiến tranh phá hoại của dé quốc Mỹ đỏi hỏi chúng ta phải

có quyết tâm cao đồng thời phải có cách đánh sáng tạo của chiến tranh nhân dân

“đắt đối không đắt đối biến”.

Pang ta và nhân dan ta đã có nhiều cách dé đánh thăng Mỹ Dang thực hiện

nhiều chủ trương biện pháp nhằm phát huy sức mạnh của toàn dân sức mạnh tổng

hợp của chiến tranh nhân dân đồng thời phát huy tính ưu việt của chế độ XHCN,biết phân công vả sử dụng hợp lý các lực lượng, kết hợp chặt chẽ lực lượng đó đẻ

tạo nên hiệu quả lớn nhất trong chiến đầu vả phục vụ chiến đấu

SVTT: Nguyễn Thị Trang 29

Khóa luận tot nghiệp GVHD TS Lê Van Đạt

Chong lại những hành động pha hoại bang không quan, hai quan của MY lá

nhiệm vụ cua lực lượng phòng không, không quản hai quản ta với vũ khi va

phương tiện chiến tranh hiện đại và của cả lực lượng đản quan du kích, tự vệ chiến

đấu của toản dân, bat cứ giả trẻ, trai gái với vũ khi thong thường, hễ địch đến lả

đánh Ai không trực tiếp chiến dau thi phục vụ chiến dau, khi bình thường thì toàn

Để tiến hành cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại, miền Bắc đã

chuyển mọi hoạt động cho phủ hợp với hoản cảnh mới, thực hiện "quân sự hỏa”

toàn dan, đào đắp công sự chiến đấu ham hào phòng tránh tiền hành triệt đẻ sơ

tán, phân tan người va của khỏi những ving trọng điểm những nơi đông dan đẻ

tránh thiệt hai, đảm bảo đời sống ôn định cho nhân dan

Do nhận thức sâu sắc chân lý “Độc lập đản tộc, gắn liền với chủ nghĩa xã

hội”, cách mạng giải phóng miễn Nam va cách mạng XHCN miễn Bắc có quan hệ

gắn bó với nhau Đó là quan hệ giữa hậu phương với tiên tuyển đồng thời xuất phat tử kinh nghiệm thực tiển 10 năm (1954-1965) là không có hậu phương miền

Bắc tạo ra kết quả lớn trong quá trình lao động xây dựng CNXH thi không có

thắng lợi trong cách mạng dân tộc dân chú nhân din miền Nam.Hon nữa, ban thân

cuộc chiến đấu của nhân din miễn Bắc cũng cần một hậu phương tại chỗ được tạo

ra bằng lao động của chính mình mà Đảng vẫn giữ trước sau quyết tâm thực hiện

quyết định lịch sử đã dé ra 10 năm trước đỏ(8/1955) là “bat cứ trong tỉnh hinh như

thé nảo, miền Bắc cũng phải được củng cd, phải tiến lên CNXHTM'* "7"!

Cũng như trong chiến đấu, trong sản xuất đòi hỏi sự sang tạo rất lớn của

toàn Đảng toàn dan Một trong những chủ trương lớn của Dang Ia ting cường xây

đựng kinh tẻ địa phương Chủ trương này được Đáng dé ra trong kế hoạch 5 năm

lan thứ nhất (1961-1965) là phù hợp với tinh hình thực tiễn nước ta trong thời kỳ

quá độ lên CNXH Dén thời kỳ nảy việc tăng cường và phát triển kinh tế địa

phương lại cảng phù hợp với tinh hình chống chiên tranh pha hoại tỉnh hình sơ tan

và phan tan Boi vì với chủ trương đó trong hoản cảnh nen kinh tế nước ta con

dựa vao sản xuất nhỏ, chủ yéu là nông nghiệp lại chưa có nén đại công nghiệp cơ

SVIT: Nguyễn Thi Trang 30

Khỏa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

khí thi sự tan phá của chiến tranh sẽ không lớn, sự thiệt hại do chiến tranh gây ra

sẽ không nhiều

Cùng với việc chuyên hướng về kinh tế va tăng cường lực lượng quốcphòng là sự chuyển hướng vẻ mặt tư tưởng và tô chức cho phủ hợp với tinh hình

mới Dé từ đó nhân dân miễn Bắc thực hiện cùng một lúc hai nhiệm vụ chiến lược

là vừa chiến dau vừa sản xuất, bảo vệ công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc và

phối hợp với cuộc chiến dau của nhãn dan miễn Nam

Trong cuộc dau tranh chống dé quốc Mỹ va tay sai, Ha Tinh là một trong những tỉnh xung yếu nằm trên tuyến đầu miền Bắc XHCN Cũng như các tỉnh

Quảng Bình,Nghệ An; Hà Tĩnh là một trong những nơi phan ánh nhạy bẻn vả trực

tiếp môi quan hệ hữu cơ giữa hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Namsau 1954, Ở đây cuộc chiến tranh giữa ta và địch diễn ra khan trương quyết liệt va

vô cùng phức tạp trong suốt quá trình nhân dân ta vừa ra sức xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở miền Bắc vừa nỗ lực chi viện cho miễn Nam đánh thăng giặc Mỹ

Với vị trí chiến lược quan trọng ngay từ khi để quốc Mỹ và tay sai dùng

nhiều thủ đoạn đánh phá Hà Tinh hòng làm suy yếu lực lượng của ta Quân và

dân Hà Tĩnh hết sức binh tĩnh, cảnh giác, làm thất bại từng bước âm mưu của địch

góp phân cùng đông bảo cả nước chiến thắng giặc Mỹ xâm lược.

Cuối năm 1964, đầu năm 1965, trước nguy cơ thất bại hoàn toàn của chiến

lược "chiến tranh đặc biệt”, trong thế lung túng bị động, đế quốc Mỹ vội vã

chuyển sang chiến lược "chiến tranh cục bộ” ở miền Nam đồng thời ding lực

lượng không quản, hải quân mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc Trước tinhhình đó, từ tháng 5/1964, chấp hành chi thị của Trung ương Đảng chính phủ và

Bộ tư lệnh quân đội nhân dân Việt Nam, Đáng bộ chính quyển và cơ quan quân

sự các cấp trong tình đã khan trương xúc tiền chuan bị sẵn sàng chiến đâu Công tác phòng không nhân dan, tổ chức lực lượng đón máy bay đã xúc tiến gap rút.

Đồng thời việc bảo vệ trật tự trị an, tuần phỏng canh gác vùng biên giới và ven

biển được chủ trọng

SVTT: Nguyễn Thị Trang 3!

Khóa luận tot nghiệp GVHD; TS Lê Van Đạt

Bước vào những tháng đầu năm 1965, tinh hinh cảng trở nên nghiém trọng.

Máy bay Mỹ đã tiến hành đánh phá khu vực Quảng Binh Nghệ An, Vĩnh

Linh.Đây là giai đoạn đầu của chiến tranh phá hoại vỏ củng ác liệt do để quốc Mỹ

gây ra cho nhân dân ta.

Với tính than chủ động tan céng địch ngay từ đầu, quân và dân Ha Tinh đã nhanh

chóng đẻ ra những biện pháp tích cực Một số can bộ, chiến sỹ ra Nghệ An, vào

Quang Binh học tập kinh nghiệm đánh địch ở các đơn vị bạn, từ việc tỏ chức chiến

dau, bé trí trận địa đến các thao tác kỳ thuật đánh may bay Các trạm quan sat, thông tin bao động may bay được củng có từ thị xã đến nông thỏn, nhất là ở những

vùng trọng điểm.

Công tác phòng không nhân dân diễn ra khan trương nhân dân thị xa, thị

tran vả các vùng trọng điểm được lệnh sơ tán triệt đẻ Toàn dân tích cực đảo ham

cất giấu lương thực, 46 vật đẻ hạn chẻ thiệt hại khi địch đánh phá Những kho tảng Nhà nước, Hợp tác xã được phân tán Các đơn vị bộ đội va din quân tự vệ con tô

chức nghi binh đánh lira địch như lam trận địa giả trạm ra đa gia

Lực lượng đánh địch được tỏ chức thành từng cum hỏa lực, phối hợp giữa dân

quân tự vệ,công an nhân dan vũ trang và bộ đội địa phương Nhiều tỏ trục chiến

của dân quân tự vệ được thành lập phối hợp với các đơn vị bộ đội địa phương sẵn

sảng chờ đánh địch.

Vào tháng 4 năm 1965, giặc Mỹ mở rộng qui mô đánh phá va đánh mạnh

vào giao thông vận tải Quân dân ta đã kịp thời chuyển hướng tô chức đánh địch.

Lực lượng cao xạ của bộ đội địa phương và bộ đội chủ lực phôi hợp với bỏ trí trận

địa, vừa chết điểm vừa phục kích đánh địch Dân quân tự vệ ở các địa phương tổ

chức trực chiến, hợp đồng chặt chẽ với bộ đội tạo thành mạng lưới hóa lực phỏng

không ngày càng hoàn chỉnh.

Những năm sau (1966-1968), giặc Mỹ mở rộng mục tiêu đánh phá ra khắp

các địa bản trong tỉnh Tội ác của chúng chồng chất Quản va dân ta mài sắc chi

cắm thủ, quyết đánh thắng lũ xâm lược Lực lượng đánh địch cua ta được tang

cường tỏ chức chặt chẽ Các đơn vị pháo cao xạ của bộ đội chủ lực, bộ đội địa

SVTT: Nguyễn Thị Trang 32

Khỏa luận tắt nghiệp GVHD: TS Lẻ Văn Đạt

phương tích cực bé trí trận địa phục kích địch Nhiều đơn vị bộ binh,công binh

cũng tổ chức những cụm hỏa lực nhẹ Lực lượng đân quân tự vệ tổ chức theo 3

hinh thức, có đơn vị thường trực chiến đầu lam nòng cốt, đơn vị không thườngtrực hỗ trợ và sô con lại đám bao tay cay, tay súng sẵn sảng chiến dau Nhờ đó sứcmạnh cua hỏa lực tăng thém gấp bội Mạng lưới trận địa đánh địch được tỏ chức

cơ động khắp moi nơi

Đề quốc Mỹ gây ra chiến tranh phá hoại miễn Bắc ngoài việc đánh phá các

cơ sở kinh tế và quốc phỏng chúng còn tập trung đánh vào giao thông vận tải.chặnđường tiếp tế từ hậu phương ra tiền tuyến, đặc biệt trong năm 1968, trong thời ky

“ném bom hạn chế”, giặc Mỹ tập trung đánh phá một số tuyển đường chủ yếu trênđịa phận các huyện Đức Thọ, Can Lộc Nghi Xuân Những trọng điểm đánh phá

ác liệt như Ngã Ba Đồng Lộc (đường 15), đoạn Thượng Gia- Cổ Ngựa (đường số

1), đọc bờ sông La, sông Lam Nhiều nơi bom đạn xóa hẳn nền đường một quãng

dài hàng km như vùng Đồng Lộc bị đánh nát một quãng 5-6 km.

Nhận rõ âm mưu của địch trong chiến tranh phá hoại, Đảng bộ và nhân đân

Hà Tĩnh đã sớm xác định nhiệm vụ hàng đầu của địa phương là bẻn cạnh đánhđịch bằng cách tiêu điệt máy bay, tàu chiến còn phải đảm bảo giao thông vận tải

tốt.

Nghị quyết đặc biệt của Ban Chấp Hành Tinh ủy họp tháng 3/1966, ghi rõ:

“Bat ky tình huỗng nào xảy ra, dù phải trả bắt ky giá nào, kể cả hi sinh xương máu

Đảng bộ và nhân dan tỉnh phải dam bảo kế hoạch giao thông vận tải "7"

Cuối 1965, các ban bảo đảm giao thông vận tải tỉnh và huyện được thảnh lập Các lực lượng bảo đảm giao thông vận tai trong tinh gồm: Dân quan tự vệ lam nòng

cốt xung kích với sự hé trợ của toàn dan và các lực lượng vũ trang nhân dan khác.

Cũng trong năm 1965, thực hiện chú trương của Trung ương Đáng và Chính phủ,

tinh đã thành lập các đội thanh niên xung phong chong Mỹ cứu nước dé củng lực

lượng ngành giao thông bao đảm giao thông Hai đội TNXP 53 và 55 ra đời, tập

trung hàng ngàn thanh niên khỏe mạnh, rải ra trong nhiều miễn trong tinh dé mởđường mới sửa đường cũ khi bị địch đánh pha Ngoai lực lượng nòng cốt xung

SVTT: Nguyên Thị Trang 33

Khóa luận tốt nghiệp GVHD; TS Lê Van Dat

kích Dang bộ va chính quyền các cap con động viên toản dan nỗ lực vượt qua

khỏ khăn giữ vững mạch máu giao thông vận chuyền.

Tháng 6/1968, Thường vụ Tinh úy ra Nghị quyết chuyên đề về phá bom

TN, chống địch phong tỏa với quyết tâm : “O dau có bom địch ở đó có tỏ chức

pha Có phương tiện gi pha bằng phương tiện dé." "?*! Ban bảo dam giao

thong vận tai đã lập 240 tỏ quan sát bom, 308 đội ra pha bom với hon 3000 thanh

niên nam nữ dân quan tự vệ.

Mat khác, tinh còn tích cực phối hợp mở đường tránh, đường xẻ, mở thém

các tuyển đường liên tính, đi sang tinh bạn Do yêu cầu vé vận chuyền, tinh đã

chuyển công ty công tư hợp doanh 6 tô thành Quốc doanh vận tải 6 tô Hà Tĩnh

nhằm phục vụ tốt cho nhu cau kháng chien Trén khắp các địa bản trong tinh các lực lượng vận tải của mọi thứ phương tiện déu ké vai sát cánh, cùng với toan quân va toàn dân ding cám chiến đấu với kẻ thủ.

Trong chiến tranh phá hoại lần thứ nhất ma Mỹ đã tiến hành trẻn đất Ha

Tĩnh (1964-1968) thi địa ban huyện Can Lộc lả nơi bom đạn địch cay xới ác liệt

nhất Điều này do xuất phát từ vị trí xung yếu giao thông thủy- bộ cho nén huyệnCan Lộc trở thành trọng điểm không quân, hải quân đánh phá Đặc biệt là thời kỳ

Mỹ “ném bom hạn chế” (tháng 4-tháng 10/1968) huyện Can Lộc trong đó Ngã Ba

Đông Lộc trở thành noi đọ sức quyết liệt giữa ta với địch trên mặt trận giao thông

vận tải.

Tại Hội nghị Ban chấp Tỉnh ủy mở rộng (ngày 17 vả 18, tháng 5, năm

1965) bản về công tác bảo đảm GTVT đã ra nghị quyết với tinh thần:" Dam bảogiao thông vận tai là nhiệm vụ trung tâm số | của Đảng bộ quan và dan toàn tinh,

di có hí sinh, đồ máu cũng phải dam bảo được GTVT, tim mọi biện pháp dé

thông đường thông xe ©" 'TM! Thực hiện nhiệm vụ cấp bách.nặng nẻ ấy Tinh ủy,

Ủy ban Hành Chính tỉnh Hả Tĩnh đã tập trung cao độ sự lãnh đạo, chí đạo đề giải

tỏa điểm chót.

Được sự chí đạo kịp thời của Trung ương va tinh ủy Hà Tĩnh, Đảng bộ

huyện Can Lộc đã lãnh đạo nhân dan địa phương nhanh chóng chuyên sang chế độSVTT: Nguyễn Thị Trang }4

Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Văn Đạt

sinh hoạt thời chiến, phổi hợp với các đơn vị của Quân khu IV của Bộ quốc phòngtrén địa ban sẵn sảng đánh trả và đối phó với mọi âm mưu thâm độc của kẻ địch

Đảng bộ và nhân dân Can Lộc đã khang định: “Bảo dam giao thông van tai là

nhiệm vu số |, trung tâm, đột xuất vô cùng gay go, gian khô va ác liệt"

Thời gian đầu do thiểu kinh nghiệm tiém lực, việc dự trữ vật tư, phươngtiện con mỏng, nhận thức về âm mưu thứ đoạn của địch còn thiếu nhạy bén nên

nhiệm vụ bảo dam giao thông vận tải ở Can Lộc con gặp nhiều khé khăn, hing

túng, bị động trong thực hiện nhệm vụ, dẫn đến những tổn thất về người, phương tiện hang hóa lưu lượng thông xe qua địa bàn đạt thấp.

Từ đầu năm 1966, với sự chỉ đạo nhạy bén của Trung ương va Tinh ủy, sự

nô lực của toàn Đảng bộ và nhân dân Can Lộc phong trảo “toàn dan lam giao

thông vận tai” với nhiều hình thức, biện pháp phong phú vả đa dạng được thực hiện Huyện Can Lộc có nhiều cuộc họp, ra nhiều nghị quyết, chỉ thị trong đó xác

định nhiệm vụ bảo đảm giao thông vận tải thông suốt là nhiệm vụ hàng đầu, xâydựng ý chí thống nhất từ các cấp lãnh đạo đến từng chiến sỹ, từng người dan

Huyện chỉ đạo thành lập Ban bảo đảm giao thông vận tai ở huyện, ở xã do chủ tịch

huyện và chủ tịch xã làm trướng ban, cán bộ các cắp trưởng huyện đội, phòng giao

thông làm phó ban, các ngành công an, bưu điện, lương thực,thương nghiệp, y tế

làm ủy viên, huyện ủy đã chỉ đạo cơ quan huyện đội, xã đội, ban chỉ huy tự vệ cơ

quan tổ chức lực lượng dân quân tự vệ thành lập các tổ chuyên trách : Dân quân tự

vệ ra phá bom, lam đường tránh, đội chủ lực giao thông img cứu kịp thời ở các

trọng điểm thành lập các tô gác đêm tại các ngã ba, bén pha của dan quan tự vệPhả Nghè, Già, các xã Sơn Lộc, Mỹ Lộc, Minh Lộc, Đồng Lộc Ngoài ra, Đảng bộhuyện còn tỏ chức vận động nhân dân nhường làng xóm nhà ở dé thành lập cáctrạm đón tiếp, tập kết bình hỏa lực của các sư đoàn trên đường hành quân vào mặt

trận phía Nam, Trung- Hạ Lao

Dui sự chi đạo của Ban bao dam giao thông tinh, phòng giao thông huyện

tăng cường thẻm cán bộ, lực lượng chủ lực giao thông Cùng với lực lượng bộ đội

SVTT: Nguyễn Thị Trang 35

Khỏa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Van Đạt

chủ lực do Bộ điều động, quân dân Đồng Lộc đã xác định nhiệm vụ trong tâm làtập trung mọi hỏa lực, cơ động chiến đấu cao, bảo vệ các mục tiêu giao thông,

Tại Ngã Ba Đồng Lộc, quân va dân ta đã tập trung huy động về đây dé sẵn sàngđối chọi với bom đạn của kẻ thù,lực lượng phòng không được tăng cường Tắt cảmọi lực lượng vẻ đây với một quyết tâm đảm bảo giao thông thông suốt tại điểmquyết chiến chiến lược này

Với tinh than “không có gì quý hơn độc lập tự do”, “tat cả vi miễn Nam

ruột thịt" Đồng Lộc nói riêng và Hà Tĩnh nói chung đã anh dũng kiên cường giáng

trả lại sự phá hoại của địch, làm nén Ngã Ba Đồng Lộc anh hùng, đi vào lịch sử,

huyền thoại

2.3 Ngã Ba Đồng Lộc — Một chứng tích lịch sử trên mặt trận Giao thông vận

tải trong chiến tranh phá hoại của Mỹ.

Ngã Ba Đồng Lộc thuộc xã Đông Lộc, huyện Can Lộc, tinh Hà Tinh- vùng

đất bị bao quanh bởi núi Tro Voi & phía Đông Bắc, núi Mũi Mac ở phía TâyNam Với vị trí của Ngã Ba đồng Lộc thấp hon va như một “long chao” Nơi day lả

điểm giao nhau giữa tuyến đường 15 với đường tỉnh lộ 2 và lả cửa ngõ chiến lược

trên tuyến đường Hồ Chỉ Minh- Con đường quan trọng trong cuộc kháng chiến

chống Mỹ, cứu nước Năm 1964, Mỹ huy động một lực lượng không quân, hải

quân mở rộng chiến tranh phá hoại miễn Bắc nhằm ngăn chặn sự chỉ viện của miền Bắc cho miễn Nam Tử thời điểm này hệ thống giao thông đường sá, cầu

cống trên đường số | bị đánh phá ác liệt làm tắc nghẽn giao thông vận tải

Bắc-Nam và Ngã Ba Đồng Lộc trở thành đầu mỗi giao thông quan trọng Dé quốc Mỹ

đã dùng mọi phương tiện chiến tranh hiện đại nhằm chặt đứt huyết mạch giaothông, ngăn chặn sự chỉ viện của hậu phương miễn Bắc đối với chiến trường miềnNam va hơn thé nữa, chúng muốn biển Ngã Ba Đông Lộc thành “vùng đất chết”

Do vậy suốt thời gian từ 1964-1968 vùng trời Đông Lộc không khi nao ngớt tiếng

gam ri của máy bay, tiếng nỗ của bom đạn.

Đề quốc Mỹ sử dụng Không quan- hai quân đánh vào Can Lộc chủ yếu la

danh vào hệ thong GTVT Giai đoạn đầu chiến tranh pha hoại Mỹ chủ yếu là pháSVTT: Nguyễn Thị Trang 36