Thực hiện pháp luật về THAHC được thể hiện qua việc ý thức chấphành hoặc không chấp hành pháp luật của bên buộc phải thi hành án hànhchính cũng như quá trình xây dựng, hoàn thiện các quy
Lý do xây dựng đề án
Bản án và quyết định hành chính của Tòa án có hiệu lực pháp luật là kết quả của một quy trình tố tụng nghiêm ngặt, thể hiện sự tuân thủ các quy định của pháp luật hành chính.
Thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính (THAHC) là việc các cơ quan, tổ chức và cá nhân thi hành các quyết định, bản án hành chính của tòa án đã có hiệu lực pháp luật Tuy nhiên, việc thực hiện THAHC gặp nhiều khó khăn và thách thức, khác biệt rõ rệt so với thi hành án dân sự và thi hành án hình sự trong thời gian gần đây.
Việc thi hành án hành chính gặp nhiều khó khăn và bất cập, dẫn đến tình trạng tồn đọng án không đáp ứng được yêu cầu bảo vệ quyền lợi của người được thi hành án và các bên liên quan Ý thức tuân thủ pháp luật trong việc thực hiện các bản án và quyết định hành chính của nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân tại tỉnh Gia Lai còn hạn chế, yếu kém và chậm trễ.
Việc thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính (THAHC) phụ thuộc vào ý thức chấp hành của các bên liên quan và quá trình hoàn thiện các quy phạm pháp luật Cần xây dựng các quy định rõ ràng nhằm hạn chế tình trạng đình trệ và thiếu chủ động trong tổ chức THAHC của các cơ quan tư pháp Đồng thời, cần giảm sự phụ thuộc vào các văn bản quy phạm hiện có, tăng cường tính linh hoạt và chủ động, từ đó nâng cao hiệu quả công tác tổ chức, thực hiện THAHC và giải quyết các ách tắc trong quá trình thi hành án.
Tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về thi hành án hành chính hiện còn thiếu sự đa dạng về hình thức và nội dung Các chủ đề tuyên truyền chưa được xác định rõ ràng và thường mang tính chất hình thức, chưa kết nối chặt chẽ với việc giáo dục pháp luật chuyên sâu trong lĩnh vực hành chính.
Công tác nhân sự trong lĩnh vực thi hành án dân sự (THAHC) hiện nay phụ thuộc nhiều vào chỉ tiêu từ Tổng cục thi hành án dân sự, dẫn đến sự thiếu chủ động Năng lực của đội ngũ nhân sự trong công tác này còn hạn chế về trình độ chuyên môn và nghiệp vụ Để đảm bảo nguồn nhân lực ổn định và chất lượng cao cho công tác thi hành án, việc xây dựng các chính sách đặc thù nhằm thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng là một yêu cầu cấp thiết đối với UBND tỉnh.
Cần xây dựng mối quan hệ phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thi hành án, đặc biệt là vai trò của UBND và Chủ tịch UBND Điều này là yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả trong việc thi hành các bản án và quyết định hành chính của Tòa án, đồng thời đảm bảo công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm thi hành án hành chính được thực hiện nghiêm minh, đúng tiến độ và thời hạn theo quy định của pháp luật.
Trong khuôn khổ nghiên cứu của đề án, nhận thấy rằng số lượng công trình khoa học về TTHC còn hạn chế, đặc biệt là sau khi Luật TTHC năm 2015 có hiệu lực Sự thiếu hụt này càng rõ nét hơn tại khu vực Tây Nguyên.
Học viên đã chọn đề tài “Thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai” cho nghiên cứu tốt nghiệp thạc sỹ chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, nhằm ứng dụng kiến thức vào thực tiễn tại vùng cao nguyên này.
Tổng quan tình hình nghiên cứu
Qua rà soát, đề tài thực hiện pháp luật về thi hành án hình sự (THAHC) đã thu hút sự quan tâm từ các tác giả và nhà khoa học trong nước Nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về thi hành án đã được thực hiện bởi các chuyên gia trong lĩnh vực này.
Vũ Thị Hòa (2015) trong luận án Tiến sĩ của mình đã nghiên cứu về việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong quá trình xét xử các vụ án hành chính (VAHC) tại Việt Nam Nghiên cứu này không chỉ làm rõ các vấn đề pháp lý liên quan mà còn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan trong hệ thống tư pháp.
Luận án này nghiên cứu các quy định thực tiễn liên quan đến việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức trong quá trình xét xử các vụ án hành chính (VAHC) tại Việt Nam, với trọng tâm là thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.
Nguyễn Thị Hà (2017), Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính ở Việt Nam,
Luận án Tiến sĩ luật học tại Đại học Luật Hà Nội tập trung vào lý luận và thực tiễn xét xử sơ thẩm các vụ án hành chính theo Luật Tố tụng hành chính 2015 Tác giả phân tích sâu sắc các hoạt động tố tụng hành chính, từ quá trình thụ lý đến xét xử và thi hành án, nhằm đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả trong lĩnh vực này.
Dương Thị Tươi (2018) trong luận án Tiến sĩ Luật học tại Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội đã nghiên cứu sâu về Quyền công dân theo hiến pháp, liên hệ với quyền công dân trong hoạt động tố tụng Tác giả phân tích thực tiễn và đề xuất giải pháp nhằm đảm bảo quyền công dân trong thủ tục hành chính, theo quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2015.
Nguyễn Thị Phương Hà (2019) trong luận án Tiến sĩ Luật học tại Học viện Khoa học xã hội đã nghiên cứu lý luận về khái niệm thi hành bản án và quyết định trong vụ án hành chính ở Việt Nam Luận án làm rõ thực trạng thi hành và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả thi hành bản án hành chính hiện nay.
Lê Việt Sơn (2021) trong luận án Tiến sĩ Luật học tại Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh đã nghiên cứu sâu về lý luận chung về thi hành án hành chính (THAC) Bài luận cũng đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn trong công tác tổ chức thi hành án hành chính ở Việt Nam, góp phần làm rõ những vấn đề còn tồn tại và đề xuất giải pháp cải thiện.
Phạm Xuân Nam (2012) trong luận văn "Thi hành án hành chính ở Việt Nam: Thực trạng và phương hướng hoàn thiện" đã phân tích sâu sắc thực trạng hoạt động thi hành án hành chính (THAHC) tại Việt Nam Tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ chức THAHC, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện hiệu quả thi hành án ở cấp độ tổ chức.
Phan Trần Mai Phương (2016) trong luận văn Thạc sĩ tại Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh đã phân tích sâu sắc các nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng hành chính Tác giả làm rõ phạm vi quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia, từ đó góp phần nâng cao hiểu biết về hoạt động tố tụng hành chính.
Nguyễn Thị Phẩm (2020) trong luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật hành chính tại Trường Đại học Luật Hà Nội đã nghiên cứu thực tiễn thi hành án hành chính (THAHC) tại Thành phố Hồ Chí Minh Bài viết tập trung vào việc phân tích những thách thức và đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của THAHC trong khu vực này.
Huỳnh Thị Khánh Ngân (2013) trong khóa luận tốt nghiệp cử nhân tại Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh đã nghiên cứu về thực trạng thi hành án hành chính (THAHC) ở Việt Nam Mặc dù luận văn đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện THAHC, nhưng do hạn chế của một luận văn tốt nghiệp Đại học, nội dung nghiên cứu chưa thực sự sâu sắc.
Nguyễn Anh Thư (2017) trong khóa luận tốt nghiệp tại Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh đã nghiên cứu về xử lý trách nhiệm trong thực hành hành chính (THAHC) ở Việt Nam Bài luận trình bày các vấn đề chung liên quan đến trách nhiệm trong THAHC, phân tích thực trạng hiện tại và đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình này.
Nguyễn Phúc Đạt (2016) trong bài viết “Thi hành án hành chính những chuyển biến tích cực và giải pháp hoàn thiện” trên Tạp chí Dân chủ và pháp luật đã phân tích những kết quả đạt được cũng như những hạn chế trong hoạt động thi hành án hành chính sau khi áp dụng Luật Tố tụng hành chính 2015 Tác giả cũng đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động thi hành án hành chính trong thời gian tới.
Bài nghiên cứu của nhóm tác giả gồm ThS Vũ Thị Hằng, ThS Nguyễn Thị Ngân, CN Nguyễn Thị Chính, ThS Cao Xuân Phong, ThS Hà Tú Cầu, ThS Vũ Tiến Đức, ThS Lại Anh Thắng, TS Lê Lan Chi, ThS Đỗ Thị Thu Hằng, CN Trương Hồng Quang, ThS Bùi Tuấn Thành, và CN Nguyễn Ngọc Sơn (2016) mang tiêu đề “Kinh nghiệm thi hành án hành chính của một số nước trên thế giới và khả năng áp dụng tại Việt Nam” Đây là một đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do Viện Khoa học pháp lý thuộc Bộ Tư pháp thực hiện, nhằm tìm hiểu và đánh giá các kinh nghiệm quốc tế trong thi hành án hành chính để áp dụng hiệu quả tại Việt Nam.
Trong bài viết này, các tác giả đã phân tích lý luận và thực tiễn về tư pháp liên quan đến hoạt động THAHC ở nhiều quốc gia trên thế giới Họ cũng đã chỉ ra những kết quả đạt được từ việc áp dụng pháp luật của các nước vào hoạt động THAHC tại Việt Nam.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề án
Mục tiêu của đề án là phân tích thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về THAHC tại tỉnh Gia Lai, từ đó đánh giá kết quả, ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân tồn tại Đề án cũng đề xuất giải pháp và lộ trình thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới Để đạt được mục tiêu, đề án sẽ thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể.
Thứ nhất, nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận thực hiện pháp luật về THAHC.
Từ năm 2018 đến năm 2023, việc thực hiện pháp luật về THAHC tại tỉnh Gia Lai đã được phân tích và đánh giá, nhằm chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong công tác này Bài viết nêu rõ nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong việc thực thi pháp luật về THAHC trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
Thứ ba, giải pháp và lộ trình bảo đảm thực hiện pháp luật về THAHC trên địa bàn tỉnh Gia Lai theo lộ trình giai đoạn 2025 - 2030.
Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề án
Trong nghiên cứu này, tác giả áp dụng phương pháp luận khoa học dựa trên Chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, làm nền tảng cho toàn bộ nội dung Các chính sách, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước được cụ thể hóa, nhằm thực hiện hiệu quả trong quá trình nghiên cứu đề án.
Để đạt được các mục tiêu đề ra, Đề án đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phương pháp liệt kê, phân tích, tổng hợp và phương pháp chuyên gia.
Lợi ích của đề án ứng dụng trong thực tiễn
Việc bảo vệ thành công đề án này là cơ sở lý luận quan trọng cho việc thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính (THAHC) tại tỉnh Gia Lai Đề án cung cấp tài liệu tham khảo giá trị, phản ánh thực trạng THAHC, giúp các cơ quan như UBND tỉnh, UBND thành phố, huyện, thị xã, Cục thi hành án dân sự tỉnh, Chi cục thi hành án dân sự, và Tòa án nhân dân nhận diện những hạn chế và đề xuất giải pháp khắc phục Kết quả nghiên cứu thực tiễn này sẽ là nguồn tư liệu quan trọng cho các cơ quan thi hành pháp luật, đặc biệt là các cơ quan thi hành án và tòa án nhân dân trong việc nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật tại địa phương.
Kết cấu của đề án
Chương 1.Cơ sở lý luận thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính.
Chương 2 Thực trạng thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
Chương 3 Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính và lộ trình thực hiện.
CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN HÀNH CHÍNH
Khái niệm, đặc điểm thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính
1.1.1 Khái niệm thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính Khái niệm: Theo giáo trình lý luận về Nhà nước và pháp luật, 2017 của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia sự thật quy định khái niệm như sau: “Thực hiện pháp luật là quá trình các tổ chức, cá nhân và các chủ thể pháp luật khác khi gặp phải tình huống thực tế mà quy phạm pháp luật đã dự liệu, trên cơ sở nhận thức của mình chuyển hóa một cách sáng tạo quy tắc xử sự chung mà Nhà nước đã quy định vào tình huống cụ thể đó thông qua hành vi thực tế hợp pháp của mình, nói cách khác, những đòi hỏi, cấm đoán hay cho phép của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân đã được biểu hiện thành các hành vi thực tế thực hiện quyền, nghĩa vụ của các chủ thể pháp luật Dưới góc độ pháp lý thì thực hiện pháp luật là hành vi pháp luật (hành động hay không hành động) hợp pháp, nghĩa là nó được tiến hành phù hợp với những yêu cầu, đòi hỏi trong phạm vi các quy định của pháp luật”[4, Tr 455-456].
Theo giáo trình lý luận về Nhà nước và pháp luật năm 2017 của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia đã thể hiện những quan điểm quan trọng về vai trò và chức năng của Nhà nước trong hệ thống pháp luật.
Thực hiện pháp luật là hành động hợp pháp và có mục đích của các chủ thể pháp luật, nhằm cụ thể hóa các quy định pháp luật và đưa chúng vào thực tiễn cuộc sống.
Khái niệm thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính đề cập đến việc các chủ thể, bao gồm người được thi hành án và người phải thi hành án, thực hiện một cách mệnh lệnh và tự nguyện các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo quy định của luật tố tụng hành chính.
1.1.2 Đặc điểm thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính Thứ nhất, thực hiện pháp luật về THAHC là hành vi của các chủ thể phải THAHC thông qua việc thi hành hoặc không thi hành đối với các quyết định, bản án của tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
Thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính bao gồm các đối tượng như bản án, quyết định sơ thẩm, phúc thẩm, tái thẩm và giám đốc thẩm theo quy định của luật tố tụng hành chính.
Các cơ quan quản lý nhà nước, công chức, viên chức cùng với các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp liên quan đều có trách nhiệm thực hiện pháp luật về THAHC.
Thực hiện pháp luật về thi hành án hình sự (THAHC) diễn ra qua nhiều phương thức khác nhau, nhưng yếu tố then chốt là sự tuân thủ và chấp hành pháp luật của những người phải thi hành án.
Thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính (THAHC) mang tính tự nguyện, không có cơ quan chuyên trách để cưỡng chế Thời hạn tự nguyện là 30 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực Tuy nhiên, sau thời gian tự nguyện, việc cưỡng chế thi hành án thường gặp khó khăn do người phải thi hành án thường là các cơ quan nhạy cảm và phức tạp trong cùng một đơn vị hành chính cấp huyện hoặc tỉnh.
Không phải mọi phán quyết trong vụ án hành chính đều được điều chỉnh hoàn toàn bởi pháp luật tố tụng hành chính; những phán quyết liên quan đến tài sản sẽ được điều chỉnh bởi Luật THADS và thực hiện theo quy trình THADS Cụ thể, theo Điều 311 Luật Tố tụng hành chính năm 2015, thủ trưởng cơ quan THADS chỉ thụ lý và ra quyết định thi hành án đối với các nghĩa vụ tài sản như án phí, bồi thường thiệt hại, và trả lại tài sản được tuyên trong bản án.
Chủ thể thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính
1.2.1 Chủ thể thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính
Chủ thể thực hiện thi hành án hành chính được xác định dựa vào các phán quyết nội dung của bản án và quyết định đã có hiệu lực pháp luật.
Theo Luật tố tụng hành chính 2015 và Nghị định 71/2016/NĐ-CP, chủ thể thi hành án hành chính bao gồm người được thi hành án, người phải thi hành án và các chủ thể khác có liên quan đến quá trình thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính.
1.2.2 Đối tượng thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính. Đối tượng thi hành án nói chung là bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án và còn đối tượng của Thi hành án hành chính nói riêng là các bản án, quyết định của Tòa án về VAHC, cụ thể tại Điều 309 Luật tố tụng hành chính năm 2015 quy định về bản án, quyết định của Tòa án được thi hành gồm:
1 Bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm đã có hiệu lực pháp luật.
2 Bản án, quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm Nếu bản án sơ thẩm nói chung, bản án hành chính sơ thẩm nói riêng có hiệu lực sau 15 ngày nếu không có kháng cáo, kháng nghị thì bản án, quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm có hiệu lực ngay.
3 Quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm của Tòa án Khi thực hiện thủ tục tố tụng hành chính để xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án cấp dưới đã có hiệu lực bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm đều được đưa ra thi hành.
4 Quyết định theo thủ tục đặc biệt của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định tại Điều 296 của Luật này Quyết định theo thủ tục đặc biệt do hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành sau khi hội đồng thẩm phán TAND tối cao hủy quyết định của chính mình có vi phạm thủ tục tố tụng nghiêm trọng hoặc có tình tiết mới làm thay đổi toàn bộ bản chất vụ án và được thông qua 3/4 thành viên hội đồng TAND tối cao tán thành.
5 Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án mặc dù có khiếu nại, kiến nghị Khi áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, có những quyết định sau được ban hành như: Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; Quyết định thay đổi biện pháp khẩn cấp tạm thời; Quyết định hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời đều được đưa ra thi hành dù có khiếu nại hay khiến nghị.
Trong lĩnh vực tài sản, bồi thường thiệt hại được quy định bởi pháp luật về thi hành án dân sự (THADS) Cần lưu ý rằng có một số trường hợp không được nêu rõ trong điều luật nhưng vẫn không yêu cầu thi hành bản án hoặc quyết định, bao gồm: bản án phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, đình chỉ giải quyết vụ án; quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm; quyết định tạm đình chỉ xét xử phúc thẩm; và quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật để xét xử lại hoặc đình chỉ giải quyết vụ án.
Nội dung thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính
1.3.1 Quy trình thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính
Hiến pháp năm 2013 đã quy định tại Điều 106 rằng cá nhân, cơ quan, tổ chức phải tôn trọng và chấp hành phán quyết của Tòa án Cụ thể, "Bản án, quyết định của TAND có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành." Điều này thể hiện nguyên tắc nền tảng nhằm bảo đảm việc thực thi nghiêm minh các phán quyết của Tòa án, qua đó thúc đẩy công lý xã hội, bảo vệ nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa và quyền công dân, con người một cách công bằng và thượng tôn.
Thực hiện pháp luật là quá trình cụ thể hóa các thủ tục thi hành án hành chính, theo quy định của Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và Nghị định số 71/2016/NĐ-CP ngày 01/07/2016 Nội dung này bao gồm các bước thực hiện cụ thể để đảm bảo việc thi hành án hành chính được tiến hành đúng quy định.
Bước 1 Tự nguyện thi hành án
Theo quy định, các bên đương sự có thời hạn 30 ngày để tự nguyện thi hành án kể từ ngày nhận bản án, quyết định của Tòa án Sau thời gian này, trong vòng 03 ngày làm việc, cơ quan thi hành án phải thông báo kết quả cho TAND và VKSND cùng cấp Việc quy định thời gian cụ thể cho việc tự nguyện thi hành án nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người được thi hành án, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của họ cũng như các chủ thể liên quan trong cơ quan quản lý Nhà nước.
Sau khi kết thúc thời gian tự nguyện thi hành án hành chính, người phải thi hành án có trách nhiệm thông báo kết quả cho Tòa án đã xét xử sơ thẩm, Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan liên quan.
THADS cùng cấp và cơ quan cấp trên trực tiếp trường hợp người phải thi hành án là người bị kiện.
Bước 2 Yêu cầu ra quyết định buộc thi hành án hành chính
Người bị thi hành án có quyền nộp đơn yêu cầu tòa án ra quyết định buộc thi hành án Tòa án sẽ ra quyết định buộc thi hành án trong thời hạn 01 năm, bắt đầu từ ngày kết thúc thời hạn tự nguyện 30 ngày của người phải thi hành án.
Quyết định buộc thi hành án cần được gửi đến người phải thi hành án, người được thi hành án và Tòa án đã ra quyết định thi hành án.
Bước 3 trong quy trình thi hành án hành chính yêu cầu thực hiện ngay quyết định Buộc thi hành án hành chính của Tòa án theo Điều 12 Nghị định 71/2016/NĐ-CP Người phải thi hành án có trách nhiệm thực hiện ngay bản án, quyết định của Tòa án vì đây là văn bản có hiệu lực thi hành ngay Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ khi bản án được thi hành xong, cơ quan thi hành án phải thông báo kết quả cho Tòa án đã xét xử sơ thẩm, Viện kiểm sát và cơ quan THADS cùng cấp Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thi hành án có trách nhiệm tổ chức thi hành bản án, quyết định của Tòa án Đặc biệt, trong trường hợp có quyết định buộc thi hành án, không có thời hạn tự nguyện và việc thông báo kết quả thi hành án là bắt buộc, bất kể tình trạng thi hành như thế nào Chỉ khi nào bản án, quyết định của Tòa án đã được thi hành xong, cơ quan mới thực hiện thông báo kết quả.
Khi cơ quan Thi hành án dân sự (THADS) nhận bản án hoặc quyết định của Tòa án liên quan đến vụ án hành chính cần theo dõi việc thi hành án, họ phải ghi vào sổ tiếp nhận và phân công chấp hành viên để theo dõi tiến trình thi hành án.
Tòa án có quyền ra quyết định buộc THAHC, đánh dấu một điểm mới trong Luật TTHC năm 2015 so với các quy định trước đó Người được thi hành án có thể yêu cầu Tòa án đã xét xử sơ thẩm VAHC thực hiện quyết định này, nhằm cưỡng chế THAHC đối với những người không tự nguyện thi hành án Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người thi hành án mà còn đảm bảo sự kiểm soát của quyền tư pháp đối với quyền hành pháp, phù hợp với nguyên tắc cơ bản trong tổ chức bộ máy nhà nước theo Hiến pháp năm 2013.
1.3.2 Quyền lợi, nghĩa vụ của người được thi hành án và người phải thi hành án.
Trong lĩnh vực thi hành án, thi hành án hình sự và thi hành án dân sự có những chủ thể thực hiện hoàn toàn khác nhau Hai loại thi hành án này được thực hiện bởi các cơ quan thi hành án độc lập, tách biệt với thi hành án hành chính.
Theo Luật tố tụng hành chính 2015 và Nghị định 71/2016/NĐ-CP, trách nhiệm về quyền lợi và nghĩa vụ giữa người được thi hành án và người phải thi hành án được phân định rõ ràng.
Quyền lợi, nghĩa vụ của người được thi hành án.
Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 71/2016/NĐ-CP, người được thi hành án là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi từ bản án hoặc quyết định của Tòa án về việc thi hành án Người được thi hành án có quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 5 Nghị định này.
Người được thi hành án có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ theo bản án, quyết định của Tòa án và yêu cầu Tòa án giải thích, đính chính những điểm chưa rõ trong bản án Họ cũng có quyền được thông báo về tiến trình thi hành án, đề nghị Tòa án ra quyết định buộc thi hành án khi hết thời hạn tự nguyện, và yêu cầu cơ quan cấp trên kiểm tra, đôn đốc việc thi hành án Ngoài ra, người được thi hành án có quyền khiếu nại, tố cáo về thi hành án và ủy quyền cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định pháp luật.
Người được thi hành án hành chính có nghĩa vụ thi hành bản án và quyết định của Tòa án Họ cần thông báo cho người phải thi hành án, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan về bất kỳ thay đổi nào liên quan đến địa chỉ hoặc nơi cư trú Ngoài ra, họ cũng phải thông báo kết quả thi hành án cho Tòa án đã xét xử sơ thẩm, người đứng đầu cơ quan cấp trên trực tiếp và cơ quan thi hành án dân sự nơi Tòa án đã xét xử sơ thẩm, đặc biệt trong trường hợp người được thi hành án là một cơ quan.
Quyền lợi, nghĩa vụ của người phải thi hành án
Căn cứ theo khoản 4 Điều 3 Nghị định 71/2016/NĐ-CP quy định:
Người phải thi hành án là cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ theo bản án và quyết định của Tòa án liên quan đến vụ án hành chính.
Quyền và nghĩa vụ của người phải thi hành án được quy định theo Điều
6 Nghị định 71/2016/NĐ-CP như sau:
THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THI HÀNH ÁN HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH GIA LAI
Tổng quan thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai
2.1.1 Tình hình thực hiện pháp luật về án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
Gia Lai, một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Nguyên, đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính do địa hình khó khăn, mùa mưa kéo dài và tỷ lệ hộ nghèo cao Nhiều huyện có đông đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu làm nương rẫy với thu nhập không ổn định, dẫn đến nhận thức pháp luật hạn chế Điều này gây khó khăn trong việc tống đạt văn bản thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án và thu các khoản án phí, bồi thường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ và kết quả tổ chức thi hành án Tuy nhiên, trong những năm gần đây, kinh tế tỉnh Gia Lai đã có sự phát triển, mở ra cơ hội cải thiện tình hình.
Trình độ hiểu biết pháp luật của người dân tỉnh không ngừng nâng cao, dẫn đến việc quyền dân chủ và quyền công dân được mở rộng thông qua các chính sách, pháp luật của nhà nước Xu hướng hiện nay cho thấy người dân, cá nhân và tổ chức có quyền lựa chọn cơ chế khởi kiện các quyết định hành chính (QĐHC) và hành vi hành chính (HVHC) của cơ quan nhà nước tại Tòa án địa phương khi có căn cứ cho rằng các quyết định này vi phạm pháp luật hoặc không phù hợp với đạo đức công vụ, gây ra xung đột và kéo dài quá trình khởi kiện.
Trong những năm gần đây, án hành chính tại tỉnh Gia Lai có xu hướng gia tăng, dẫn đến việc giải quyết các thủ tục hành chính và ban hành Quyết định hành chính của cán bộ, công chức chưa được triệt để và không phù hợp với quy định pháp luật Điều này đã ảnh hưởng đến quyền lợi và nghĩa vụ của người dân, khiến họ không đồng tình và chấp nhận các quyết định từ cơ quan quản lý nhà nước.
Trong thời gian gần đây, Tòa án nhân dân hai cấp đã tiếp nhận nhiều vụ án hành chính liên quan đến các lĩnh vực như bồi thường giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai, thuế, hải quan, đấu giá và giao thông Tuy nhiên, chất lượng chuyên môn của đội ngũ thẩm phán và nhân viên xét xử vẫn còn hạn chế, dẫn đến việc ban hành các bản án và quyết định không chính xác, khó thực thi Điều này đã ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả giải quyết các vụ án hành chính.
Bảng 2.1 Tổng số án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2023.
Cấp Tòa án Năm Tổng số thụ lý
Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Tòa án nhân dân cấp TP/huyện 20 18 9%
Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Tòa án nhân dân cấp TP/huyện 22 16 72%
Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Tòa án nhân dân cấp TP/huyện 10 07 7%
Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Tòa án nhân dân cấp TP/huyện 17 16 94%
Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Tòa án nhân dân cấp TP/huyện 22 21 95%
Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Tòa án nhân dân cấp TP/huyện 12 10 83%
(Nguồn: Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai)
Từ bảng số liệu, có thể nhận thấy rằng án hành chính đã có sự biến động rõ rệt qua các năm, đặc biệt từ 2021 đến 2023, khi số lượng án hành chính tăng lên Nguyên nhân chủ yếu là do các ủy ban nhân dân ban hành kết quả giải quyết khiếu nại không phù hợp hoặc trái pháp luật, dẫn đến tình trạng khiếu nại về hành vi và quyết định hành chính Mặc dù trình độ và hiểu biết của người dân ngày càng cao, nhưng việc đổi mới và giải quyết vụ việc hành chính tại cấp cơ sở vẫn chưa kịp thời và thấu đáo, điều này đã tạo ra nhu cầu khởi kiện vụ án hành chính theo thủ tục tố tụng hành chính.
Số lượng vụ án hành chính tại Tòa án hai cấp đang gia tăng qua các năm, với tỷ lệ vụ án giữa Tòa án cấp huyện và cấp tỉnh tương đương Điều này cho thấy trách nhiệm của ủy ban nhân dân các cấp và các tổ chức, cá nhân liên quan chưa thực sự hiểu rõ nhu cầu của dân, cũng như chưa nắm bắt kịp thời các quy định pháp luật Hệ quả là tình hình xác minh và giải quyết các vụ án chưa thuyết phục, dẫn đến sự gia tăng khiếu nại và khởi kiện hành chính trong thời gian qua.
2.1.2 Tình hình thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai
Bảng 2.2 Tổng số vụ việc thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2023.
Tổng số bản án, quyết định tiếp 10 20 7 43 36 22 nhận
Tổng số bản án, quyết định thực hiện theo dõi
Vụ việc thi hành án cụ thể
Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện
Hủy một phần hoặc toàn bộ quyết định hành chính
Hủy quyết định kỷ luật buộc thôi việc
Sửa đổi, bổ sung danh sách cử tri
0 0 0 0 0 0 Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời
(Nguồn: Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai)
Theo báo cáo của Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai từ năm 2018 đến
Năm 2023, Tòa án đã ban hành 130 bản án và quyết định liên quan đến việc thi hành án, trong đó người phải thi hành chủ yếu là các cơ quan nhà nước và những người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước Đặc biệt, hơn 70% trong số đó liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai và hỗ trợ đền bù giải phóng mặt bằng, với UBND và Chủ tịch UBND các cấp chiếm tỷ lệ lớn.
Chủ thể có nghĩa vụ thi hành án trên địa bàn tỉnh bao gồm các cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước, những người mang quyền lực nhà nước trong mối quan hệ với bên được thi hành án, bao gồm tổ chức, cá nhân, công dân và doanh nghiệp Thực tế cho thấy, bên phải thi hành án thường gây khó khăn, thậm chí không chấp hành, điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của bên được thi hành án hành chính.
Từ số liệu nêu trên chúng ta, có thể thấy rằng tình hình THAHC trong
Trong giai đoạn 2018 - 2023, tỉnh Gia Lai đã trải qua những biến động không đều về số lượng tiếp nhận bản án và quyết định thi hành án Đặc biệt, năm 2021 ghi nhận sự gia tăng đáng kể do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, khi nhiều cơ quan phải chuyển sang làm việc trực tuyến, dẫn đến tình trạng án hành chính tồn đọng và gia tăng.
Số lượng bản án và quyết định theo dõi thi hành án hành chính ngày càng tăng qua các năm, điều này cho thấy xu hướng chấp hành án của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trên địa bàn tỉnh đang cải thiện và tuân thủ theo thời hạn luật định.
Trong năm 2021, quyết định hành chính về thi hành án (THAHC) đã tăng liên tục và ghi nhận sự biến động đặc biệt trong 10 tháng đầu năm Tuy nhiên, đối với các hành vi hành chính như danh sách cử tri, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, và hủy quyết định kỷ luật buộc thôi việc, không có án nào được ghi nhận theo số liệu khảo sát và thống kê từ Cục thi hành án dân sự tỉnh.
Trong năm 2023, quyết định không chấp nhận yêu cầu khởi kiện đã dẫn đến việc chuyển giao 10 vụ, cho thấy rằng các cơ quan quản lý nhà nước tại tỉnh Gia Lai đã xem xét kỹ lưỡng và áp dụng pháp luật một cách hợp lý Điều này nhằm hạn chế tình trạng khởi kiện và giảm thiểu khả năng tòa án bác bỏ yêu cầu khởi kiện từ nguyên đơn.
Trong 5 năm qua, tỷ lệ thi hành án xong tại tỉnh Gia Lai đạt cao, cho thấy sự nỗ lực và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tư pháp và người tiến hành tố tụng Tuy nhiên, theo báo cáo của Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai, số lượng án chưa thi hành xong có xu hướng tăng, từ 7 vụ việc năm 2022 lên 10 vụ việc năm 2023.
Kết quả nghiên cứu cho thấy phần lớn các vụ việc chưa thi hành liên quan đến UBND, Chủ tịch UBND cấp huyện, thị xã, phường và các sở ban ngành trong tỉnh Một ví dụ điển hình là Quyết định buộc thi hành án hành chính số 01/2022/QĐ-THA của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai, ban hành ngày 17 tháng 06 năm 2022, liên quan đến khiếu kiện yêu cầu hủy quyết định giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực quản lý đất đai của bà Đặng Thị Hòa Quyết định này yêu cầu Chủ tịch UBND phường Thắng Lợi, thành phố Pleiku, thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại của ông Nguyễn Đình Uyển và bà Đặng Thị Hòa theo đúng quy định của pháp luật.
Quyết định buộc thi hành án hành chính bản án số 06/2023/HC-PT ngày 17/07/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai liên quan đến khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai đã được đưa ra theo yêu cầu của bà Đinh Thị Ngàn và ông Hoàng Văn Nhụ Theo quyết định, UBND huyện Đak Đoa phải hủy quyết định số 2929/QĐ-UBND ngày 11/12/2020 về việc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Nhụ và bà Ngàn, đồng thời hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CU 002784 cấp cho ông Nhữ Văn Truy và bà Trần Thị Kiều UBND huyện Đak Đoa cũng được yêu cầu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Nhữ Văn Truy và bà Trần Thị Kiều theo đúng hiện trạng sử dụng đất.
Phân tích thực trạng thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai
2.2.1 Thực trạng thực hiện pháp luật đối với người được thi hành án hành chính.
Người được thi hành án hành chính thường gặp nhiều cản trở khi yêu cầu bên thi hành án thực hiện các quyết định của Tòa án Họ phải thực hiện nhiều thủ tục hành chính, đi lại nhiều lần và gửi đơn thư tới các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để thúc giục thi hành án Tuy nhiên, quá trình này thường kéo dài và không được giải quyết kịp thời, gây khó khăn cho người được thi hành án.
Người thi hành án hành chính thường là những cá nhân hoặc tổ chức có trình độ hiểu biết pháp luật hạn chế, đặc biệt là ở nhóm người dân tộc thiểu số và những người chưa thông thạo tiếng Việt Họ thường thuộc vào các nhóm yếu thế trong xã hội.
Nghị định 71/2016/NĐ-CP quy định rằng người được thi hành án hành chính có quyền yêu cầu Tòa án giải thích những điểm chưa rõ và đính chính sai sót trong bản án, quyết định trong thời hạn 15 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu Tòa án có trách nhiệm cung cấp văn bản giải thích nhằm hỗ trợ cho hoạt động thi hành án, khắc phục những thiếu sót có thể dẫn đến cách hiểu sai về nội dung quyết định Điều luật quy định bốn vấn đề chính: quyền yêu cầu giải thích, người có trách nhiệm giải thích, nguyên tắc chung của việc giải thích và thời hạn ra văn bản giải thích Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc giải thích của Tòa án tại một số tỉnh chưa tuân thủ đúng quy định, dẫn đến sự mâu thuẫn và thiếu rõ ràng, gây khó khăn cho người được thi hành án trong việc thực hiện quyền lợi hợp pháp của mình.
Người phải thi hành án, bao gồm tổ chức, cá nhân và công dân vi phạm nghĩa vụ thi hành án hành chính, thường phải chịu biện pháp cưỡng chế từ Nhà nước Tuy nhiên, vấn nạn tự thi hành án trong bộ máy quản lý nhà nước đã diễn ra lâu nay, với tình trạng bao che và chậm trễ từ người đứng đầu UBND và cấp trên Điều này dẫn đến việc không thi hành hoặc thi hành không đúng, không đầy đủ, xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người được thi hành án theo Luật tố tụng hành chính trên địa bàn tỉnh.
Trong thi hành án hành chính, người được thi hành án có sự hạn chế về nội dung yêu cầu, điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình thi hành án Khác với thi hành án dân sự, người được thi hành án hành chính có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án áp dụng các biện pháp ngăn chặn, khẩn cấp tạm thời hoặc phong tỏa tài sản nhằm bảo vệ quyền lợi của mình.
Theo quy định, người được thi hành án có quyền khiếu nại, tố cáo về thi hành án hành chính Tuy nhiên, thực tế cho thấy quá trình giải quyết khiếu nại thường gặp khó khăn do sự đối trọng với cơ quan nhà nước, dẫn đến việc khiếu nại không được trả lời hoặc chỉ nhận được phản hồi chung chung, thiếu rõ ràng Điều này làm giảm niềm tin của người được thi hành án vào pháp luật và các quyết định của Tòa án Hệ quả là quyền được pháp luật bảo vệ của họ bị xâm phạm, yêu cầu người đứng đầu cơ quan cấp trên của người phải thi hành án phải kiểm tra, đôn đốc, chỉ đạo và xem xét xử lý trách nhiệm đối với những trường hợp chậm thi hành án hoặc không chấp hành đúng nội dung bản án.
2.2.2 Thực trạng thực hiện pháp luật đối với người phải thi hành án hành chính. Điều luật quy định rất rõ về trách nhiệm của người phải thi hành án cụ thể người phải thi hành án có trách nhiệm phải chấp hành đúng, đầy đủ, kịp thời bản án, quyết định của Tòa án nhưng thực tế việc chấp hành án hành chính này chưa thực sự nghiêm minh cụ thể: Người phải thi hành án hành chính thường là UBND, Chủ tịch UBND thực sự chưa có trách nhiệm, mang tính chất coi thường pháp luật đặc biệt là Quyết định buộc thi hành án hành chính.
Thực trạng thi hành án hành chính hiện nay hoàn toàn khác so với thi hành án dân sự, bởi vì mỗi loại hình thi hành án đều có cơ quan chuyên trách riêng Tuy nhiên, trong lĩnh vực thi hành án hành chính, cơ chế "tự thi hành" đang gây ra nhiều khó khăn, dẫn đến tình trạng ùn tắc trong việc giải quyết và thi hành các bản án, quyết định của Tòa án liên quan đến vụ án hành chính sau khi đã có hiệu lực pháp luật.
Trong tỉnh, người thi hành án hành chính thường có mối quan hệ nội bộ và ngành dọc, điều này dẫn đến sự e dè và lo ngại về việc đối kháng lẫn nhau Đây chính là yếu tố then chốt gây khó khăn trong quá trình thực hiện và xử lý các vụ án hành chính.
Bên phải thi hành án chủ yếu là các cơ quan quản lý Nhà nước và cán bộ, công chức trong bộ máy quyền lực hành chính Việc thực hiện thi hành án hành chính đối với bộ phận này gặp nhiều khó khăn, vì Chủ tịch UBND hoặc các chủ thể quản lý thường né tránh trách nhiệm, kéo dài thời gian thi hành án hoặc không thực hiện theo quy định.
Hầu hết các VAHC phải thi hành án là Chủ tịch UBND các cấp và lãnh đạo các cơ quan chủ chốt, điều này gây khó khăn cho cơ quan THADS trong việc thông báo và lập biên bản theo quy định tại Nghị định 71/2016/NĐ-CP Các chấp hành viên thường e ngại khi lập biên bản với các chủ thể này Theo điểm d khoản 2 Điều 6 Nghị định 71/2016/NĐ-CP, việc cung cấp thông tin và tài liệu liên quan đến thi hành án là bắt buộc, nhưng thực tế việc báo cáo tiến trình thực hiện các quyết định dân sự như trả lại tài sản hay bồi thường thiệt hại diễn ra chậm trễ Các chứng từ và giải trình chưa đáp ứng đúng thời hạn yêu cầu của cơ quan thi hành án dân sự, dẫn đến việc cơ quan này ngại xử lý do vướng mắc trong cùng đơn vị Điển hình là vụ án hành chính của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai.
Vào ngày 28/06/2017, Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đã ra bản án số 83/2017/HC-PT, kháng cáo về quyết định thu hồi và hủy bỏ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Bản án yêu cầu Ủy ban nhân dân huyện Đak Pơ thực hiện thi hành án hành chính, cụ thể là hủy Quyết định số 07/QĐ-UBND ngày 10/01/2013 liên quan đến việc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Đồng thời, hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở, tài sản gắn liền với đất số BN 424060 ngày 16/07/2013 do Ủy ban nhân dân huyện Đak Pơ cấp.
Ủy ban nhân dân huyện Đak Pơ có trách nhiệm hủy bỏ quyết định hành chính cá biệt và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà Mai Thị Đào Tuy nhiên, việc thi hành án theo bản án của Tòa án nhân dân cấp cao hiện đang bị chậm trễ.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã yêu cầu ủy ban nhân dân huyện Đak Pơ kiểm tra và xử lý trách nhiệm liên quan đến việc thi hành bản án Ông cũng nhấn mạnh cần đăng tải thông tin về Quyết định thi hành án hành chính trên website của Cục thi hành án dân sự tỉnh, đồng thời chuyển giao cho Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai theo văn bản số 47 ngày 18/01/2018.
Quyết định thi hành án hành chính của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai liên quan đến bản án hành chính phúc thẩm số 70/2022/HC-PT ngày 10 tháng 03 năm 2022 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng, nhằm giải quyết khiếu kiện yêu cầu hủy quyết định hành chính theo yêu cầu của bà Trần Thị Hà Thu.
Nhận xét, đánh giá thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai
2.3.1 Về kết quả đạt được
Trong những năm qua, công tác ban hành văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn thực hiện thi hành án hành chính (THAHC) tại tỉnh Gia Lai đã được thực hiện kịp thời và đầy đủ Điều này giúp các cơ quan, đơn vị và cá nhân liên quan nắm bắt và triển khai nhanh chóng các bản án hoặc quyết định hành chính có hiệu lực pháp luật Dựa trên các quy định về luật tố tụng hành chính, Cục Thi hành án dân sự tỉnh đã ban hành nhiều văn bản theo kế hoạch kiểm tra công tác THADS và THAHC trong giai đoạn 2018 - 2023.
Quyết định số 1406/QĐ-CTHADS ngày 09/10/2018 của Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai;
Quyết định số 1323/QĐ-CTHADS ngày 17/10/2019 của Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai;
Quyết định số 1279/QĐ-CTHADS ngày 16/10/2020 của Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai;
Quyết định số 262/QĐ-CTHADS ngày 27/10/2021 của Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai;
Quyết định số 238/QĐ-CTHADS ngày 26/10/2022 của Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai;
Quyết định số 253/QĐ-CTHADS ngày 25/10/2023 của Cục trưởng Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai.
Công tác tuyên truyền và phổ biến giáo dục pháp luật về thi hành án hành chính (THAHC) đã được chú trọng và triển khai hiệu quả tại tỉnh, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ, công chức và các tổ chức, cá nhân liên quan Cục thi hành án dân sự tỉnh phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tư pháp nhằm lồng ghép tuyên truyền, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và tăng cường tính pháp chế xã hội chủ nghĩa, hỗ trợ công cuộc cải cách nền hành chính tư pháp.
Công tác nhân sự tại Cục thi hành án dân sự tỉnh THAHC được chú trọng và quan tâm kịp thời, với việc hàng năm cử cán bộ, công chức đi đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng nhu cầu công việc thực tế Nhân sự được phân bổ đồng đều từ Cục đến các Chi cục trong tỉnh, nhằm hạn chế tình trạng thừa thiếu, đảm bảo đủ số lượng cán bộ, công chức để giải quyết các vụ án hành chính một cách hiệu quả.
Trách nhiệm của chấp hành viên và cán bộ được nâng cao, yêu cầu thực hiện nghiệp vụ chuyên môn một cách tự giác và chịu trách nhiệm cá nhân Điều này nhằm hạn chế các hành vi vi phạm trong quá trình thực thi công vụ và thực hiện án hành chính, đồng thời tránh tình trạng đổ lỗi cho người khác.
Công tác phối hợp trong lĩnh vực thi hành án dân sự tại tỉnh đã được thực hiện một cách kịp thời, nhịp nhàng và hiệu quả, tập trung vào những vấn đề trọng điểm Cục thi hành án dân sự tỉnh đã hợp tác chặt chẽ với các sở, ban ngành liên quan, ủy ban nhân dân các cấp để xây dựng và triển khai các quy chế phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự và hành chính tại địa phương.
Bộ Công an, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, và Tòa án Nhân dân Tối cao đã thiết lập quy chế phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý và bảo vệ pháp luật.
VKSND tỉnh đã thực hiện việc kiểm sát trực tiếp công tác thi hành án hành chính tại Cục thi hành án dân sự tỉnh và các chi cục trên địa bàn huyện, thị xã, thành phố Đồng thời, cơ quan này đã phối hợp chặt chẽ trong việc chỉ đạo giải quyết các vụ án tồn đọng, phức tạp và những khó khăn trong công tác thi hành án hành chính tại tỉnh Gia Lai.
Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai đã chủ động xây dựng chương trình và kế hoạch, đồng thời thường xuyên đôn đốc và theo dõi công tác phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự và hành chính Đối với các vụ việc phức tạp, cơ quan thi hành án sẽ báo cáo Ban chỉ đạo và ủy ban nhân dân để nhận chỉ đạo trước khi thực hiện cưỡng chế, đảm bảo an ninh trật tự và hiệu quả trong công tác thi hành án, tránh tình trạng khiếu nại phát sinh.
Vào ngày thứ năm, các cơ quan ban ngành tỉnh đã thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra và xử lý trách nhiệm trong lĩnh vực THAHC một cách kịp thời và hiệu quả, nhận được sự tin tưởng từ người dân Ban nội chính tỉnh ủy và ủy ban nhân dân tỉnh đã liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo quyết liệt và cấp bách nhằm giải quyết tình trạng THAHC chậm trễ hoặc không chấp hành án, điều này đã gây ra sự bức xúc trong cộng đồng dân cư trên toàn tỉnh.
Cục thi hành án dân sự, thông qua công tác thanh tra và kiểm tra của ủy ban nhân dân tỉnh, tiến hành đánh giá và phân loại cán bộ công chức, viên chức tại các sở ban ngành Mục tiêu là nâng cao hiệu quả kỷ cương, kỷ luật, đồng thời hạn chế tình trạng "tự thi hành và chây ì" đã trở thành vấn nạn khó xử lý trong toàn tỉnh.
Mặc dù đã đạt được một số thành tựu trong việc tổ chức và thực hiện pháp luật về THAHC tại tỉnh Gia Lai, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế và nguyên nhân cần khắc phục.
Thứ nhất,công tác ban hành văn bản THAHC
Việc ban hành văn bản và chỉ đạo về thi hành án hành chính (THAHC) trong giai đoạn 2018 - 2023 chưa đáp ứng kịp thời với thực tiễn công tác THAHC tại tỉnh Nghiên cứu và ban hành quy chế cho các văn bản THAHC cần xác định rõ vai trò và trách nhiệm của chủ tịch, phó chủ tịch UBND các cấp, cũng như các cơ quan chuyên môn thuộc UBND trong việc tổ chức thi hành các bản án và quyết định của tòa án về vụ án hành chính đã có hiệu lực pháp luật Tuy nhiên, hiện nay, việc này vẫn còn hạn chế và bộc lộ nhiều yếu kém trong năng lực thực thi.
Công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật về THAHC hiện nay chưa được triển khai một cách sâu sắc, thiếu lộ trình thực hiện rõ ràng và thường mang tính hình thức, cục bộ.
Công tác tuyên truyền pháp luật giữa Cục thi hành án dân sự tỉnh và các chi cục hiện chưa thống nhất về chuyên đề trọng điểm trong thực thi án hành chính Việc tuyên truyền cho các cấp lãnh đạo tỉnh, chủ tịch UBND thành phố, các huyện, thị xã chưa được thực hiện thường xuyên và chưa tập trung vào các đối tượng này, mặc dù họ là những chủ thể thường xuyên tham gia tố tụng cũng như trong giai đoạn thi hành án bản án, quyết định của Tòa án.
Đội ngũ nhân sự trong công tác THAHC đang gặp nhiều hạn chế về nghiệp vụ và chuyên môn Quá trình tổ chức thi hành án thường gặp khó khăn do thiếu sự trau dồi nghiệp vụ thường xuyên và không cập nhật kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật mới, dẫn đến lúng túng trong việc xử lý quy trình và nghiệp vụ.
GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ
Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai
Đổi mới tư duy, hình thức phổ biến tuyên truyền pháp luật về thi hành án hành chính.
Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác tuyên truyền qua các nền tảng xã hội như Zalo và Facebook, nhằm đảm bảo mọi tầng lớp nhân dân trong tỉnh đều có thể tiếp cận thông tin một cách dễ dàng, ở bất kỳ thời điểm và hoàn cảnh nào.
Việc chuyển đổi từ nền tảng truyền thống sang hiện đại trong tổ chức xây dựng kịch bản và thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án là cần thiết để nâng cao hiệu lực pháp luật tại địa phương Điều này không chỉ nhằm tuyên truyền mà còn tác động tích cực đến mọi tầng lớp nhân dân và các cơ quan, tổ chức, đặc biệt là các cơ quan quản lý nhà nước, những đơn vị thường xuyên phải thi hành án.
Chuyển đổi từ hình thức tuyên truyền truyền thống bằng băng rôn và khẩu hiệu sang sử dụng băng rôn, khẩu hiệu điện tử tại các địa điểm trung tâm trong tỉnh giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin Hình thức mới này không chỉ hiện đại mà còn tiết kiệm chi phí ngân sách cho tỉnh so với phương pháp cũ lạc hậu trước đây.
Việc thi hành án hành chính tại tỉnh hiện đang gặp khó khăn, với 70% các trường hợp liên quan đến vi phạm đất đai trong quyết định hành chính Do đó, cần tăng cường tuyên truyền và phổ biến các quy định của Luật tố tụng hành chính năm 2015, Nghị định số 71/2016/NĐ-CP, và Chỉ thị số 26/CT-TTg Việc này nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính và hiểu biết của người dân về pháp luật đất đai Qua đó, UBND các cấp có thể cải thiện chất lượng ban hành quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính, và giảm thiểu sai sót, vi phạm, từ đó hạn chế việc khiếu kiện phát sinh.
Để thực hiện pháp luật THAHC hiệu quả, cần có định hướng sâu sắc, tầm nhìn rõ ràng và lộ trình dài hạn Việc này phải gắn liền với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thường xuyên và đa dạng, nhằm thu hút sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội Hơn nữa, thực hiện pháp luật không chỉ là trách nhiệm mà còn là một kế hoạch chiến lược trong công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật tới các cơ quan, tổ chức, và cá nhân liên quan đến THAHC.
Để nâng cao ý thức về quyền và nghĩa vụ của người phải thi hành án cũng như người được thi hành án, việc tuyên truyền và phổ biến thông tin là rất cần thiết Các cá nhân, doanh nghiệp, cơ quan và tổ chức cần nắm rõ các vấn đề liên quan đến thi hành án, đặc biệt là khâu tự nguyện thi hành án theo thời hạn luật định Hình thức tuyên truyền có thể được thực hiện qua các hội nghị và chuyên đề tại ủy ban nhân dân các cấp hoặc tại các chi cục thi hành án dân sự trong tỉnh.
Nội dung tuyên truyền và phổ biến pháp luật về THAHC cần phải liên kết chặt chẽ với lĩnh vực quản lý chuyên môn mà các chủ thể đang đảm nhiệm trong quá trình thực hiện công vụ.
Thực hiện pháp luật phải là tiết kiệm, hiệu quả, công khai và được áp dụng rộng rãi
Việc thực hiện pháp luật thi hành hành chính cần được định hướng một cách tiết kiệm nhằm bảo vệ ngân sách địa phương, đồng thời phải phù hợp với điều kiện kinh tế của từng huyện và khu vực khác nhau trong tỉnh.
Việc thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính cần phải hiệu quả và được áp dụng rộng rãi, đóng vai trò như án lệ và bản án mẫu trong quá trình thi hành pháp luật.
Việc thực hiện pháp luật cần được kết hợp với các phương tiện thông tin đại chúng và công nghệ hiện đại để đạt được hiệu quả cao Sự phổ biến rộng rãi này sẽ thu hút và tạo ra tác động tích cực mạnh mẽ đối với các đối tượng phải thi hành án hành chính tại tỉnh Gia Lai.
Thực hiện pháp luật phải phù hợp với quy định, chính sách pháp luật về thi hành án hành chính
Việc định hướng thực hiện pháp luật trước tiên phải phù hợp với Luật
Tố tụng hành chính 2015 và Nghị định 71/2016/NĐ-CP ngày 01/07/2016 cùng các văn bản liên quan là cơ sở pháp lý quan trọng Việc không tuân thủ các quy định này có thể dẫn đến việc thực thi pháp luật hành chính không hiệu quả, gây ra các hành vi trái pháp luật và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng thực hiện hành chính trên địa bàn tỉnh, đặc biệt trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng.
Các cơ quan có trách nhiệm chính trong công tác tuyên truyền THAHC cần phối hợp hiệu quả để xử lý kịp thời các trường hợp không tuân thủ bản án và quyết định của tòa án, trong thời gian tự nguyện hoặc theo quy định của pháp luật.
Việc thực thi pháp luật về THAHC cần phải xử lý nghiêm các sai phạm của cán bộ công chức và các cơ quan nhà nước trong việc không tuân thủ quy định này Mức độ xử lý phải phù hợp với tính chất của từng vi phạm, đảm bảo đúng quy định của pháp luật.
Việc thực hiện pháp luật cần tuân thủ nguyên tắc thượng tôn pháp luật và Hiến pháp, cùng với các văn bản pháp lý chuyên ngành liên quan đến công tác thi hành án hành chính (THAHC) Hành động này phải đảm bảo tính hợp pháp cả về hình thức lẫn nội dung để tránh tình trạng luật quy định một đằng nhưng thực tế lại thực hiện một nẻo, điều này có thể dẫn đến những sai phạm nghiêm trọng trong quá trình THAHC, đặc biệt là tại tỉnh Gia Lai trong thời gian gần đây.
Hoàn thiện các quy định văn bản pháp luật mang tính áp dụng hiệu quả THAHC trên địa bàn tỉnh.
Tòa án nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh, Cục thi hành án dân sự tỉnh và Sở tư pháp tỉnh cần phối hợp chặt chẽ để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật nhằm đảm bảo tính nhất quán và thống nhất Việc này rất quan trọng để áp dụng các quy định chung, phù hợp với chính sách và điều kiện đặc thù của Vùng Tây Nguyên, đặc biệt là tỉnh Gia Lai, nơi còn thiếu hụt về số lượng văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thi hành án.
Lộ trình thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai
Xây dựng dự thảo chi tiết kế hoạch về Đề án thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn 2025 - 2030.
Dự thảo Đề án sẽ được xây dựng dựa trên các nghiên cứu khoa học cấp Bộ về THAHC, cùng với các chuyên đề và kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia, nhà khoa học và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực THAHC trong thời gian qua.
Việc xây dựng dự thảo Đề án thực hiện pháp luật giai đoạn đầu gồm
Dự thảo về thực tiễn ban hành văn bản pháp luật và công tác phối hợp THAHC sẽ tập trung vào tổ chức nhân sự, tuyên truyền giáo dục pháp luật, cùng với công tác kiểm tra, thanh tra và xử lý trong lĩnh vực THAHC Đây là khung pháp lý quan trọng cho các hoạt động chi tiết của đề án, dựa trên nghiên cứu thực tiễn và đặc thù của Vùng Tây Nguyên, đặc biệt là tỉnh Gia Lai, nơi chưa từng được khảo sát trước đây Việc xây dựng dự thảo này dự kiến sẽ được thực hiện trong vòng 12 tháng, từ tháng 1/2025 đến tháng 12/2025.
Dự thảo đề án liên quan việc ban hành các văn bản pháp luật liên quan đến THAHC: Từ tháng 01 đến tháng 02/2025;
Dự thảo đề án về công tác phối hợp THAHC: Từ tháng 03/2025 đến tháng 04/2025;
Dự thảo đề án về công tác tổ chức nhân sự THAHC: Từ tháng 05/2025 đến tháng 06/2025;
Dự thảo đề án về công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật về THAHC: Từ tháng 07/2025 đến tháng 09/2025;
Dự thảo đề án liên quan đến công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý trách nhiệm trong việc THAHC: Từ tháng 10/2025 đến tháng 12/2025.
Tham gia khảo sát và lấy ý kiến về dự thảo Đề án thực hiện pháp luật thi hành án hành chính tại tỉnh Gia Lai trong giai đoạn 2025 - 2030.
Sau một năm xây dựng dự thảo Đề án, học viên sẽ tiến hành khảo sát và đánh giá ý kiến thông qua các hình thức truyền thống như phát phiếu khảo sát, hoặc sử dụng phần mềm docs.google.com và các nền tảng khảo sát hiện đại khác Điều này cho phép các đơn vị, tổ chức và cá nhân trên địa bàn tỉnh Gia Lai dễ dàng tiếp cận và tham gia vào quá trình đánh giá một cách khách quan và trung thực.
Học viên sẽ thu thập ý kiến từ lãnh đạo và cấp quản lý của Cục thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai, Tòa án nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh, cùng với các lãnh đạo chi cục thi hành án dân sự, Tòa án và Ủy ban nhân dân cấp huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh Gia Lai Việc này nhằm đánh giá, phân loại và xác định mức độ bất cập, cũng như nội dung cần cải thiện để hoàn thiện dự thảo đề án.
Việc lấy phiếu khảo sát đánh giá, sẽ được học viên thực hiện trong thời gian 06 tháng kể từ tháng 01/2026 đến tháng 06/2026.
Hoàn thiện và triển khai đề án các hạng mục thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn 2025 - 2030.
Dựa trên kết quả khảo sát, học viên sẽ thực hiện các công việc cần thiết để hoàn thành đề án từ tháng 07/2026 đến tháng 12/2027 theo lộ trình đã đề ra Đề án sẽ được ứng dụng thực tiễn tại các cơ quan thi hành án dân sự, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, ủy ban nhân dân và các đơn vị liên quan đến thi hành án hành chính tại tỉnh Gia Lai.
Để đánh giá mức độ hiệu quả và sự hài lòng của đề án áp dụng vào công tác thi hành pháp luật về THAHC, học viên cần thu thập ý kiến từ các cơ quan chức năng có thẩm quyền thông qua văn bản chính thức Việc này phải được thực hiện với sự đồng ý và quyết định từ các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền như Tổng cục Thi hành án dân sự và Cục Thi hành án dân sự tỉnh Chỉ khi có sự chấp thuận này, đề án mới có thể được áp dụng thử nghiệm lâm sàng trong hoạt động THAHC.
Đề án này sẽ được triển khai từ tháng 01/2028 đến tháng 12/2029, kéo dài trong 2 năm, nhằm tạo cơ sở đánh giá hiệu quả ứng dụng cho học viên.
Tổng kết, rút kinh nghiệm và điều chỉnh Đề án nhằm hoàn thiện công tác, thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính.
Cuối quá trình thực hiện đề án, học viên sẽ tổng hợp ý kiến và hiệu quả từ các đơn vị, cơ quan tư pháp trong tỉnh Gia Lai Điều này giúp rút ra kinh nghiệm cá nhân và điều chỉnh đề án cho phù hợp với tình hình thực tiễn sau thời gian áp dụng, nhằm hoàn thiện pháp luật về thi hành án hình sự tại địa phương.
Chương 3 chính là các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính nhằm khắc phục đối với các nội dung tại chương 2 và lộ trình thực hiện cần thiết để góp phần nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thực hiện pháp luật THAHC trên địa bàn tỉnh Gia Lai trong thời gian tới.
Các biện pháp này không chỉ mang tính cấp bách mà còn rất cần thiết, phù hợp với tình hình kinh tế, văn hóa và xã hội hiện tại của tỉnh Gia Lai.
Kết quả thành công của đề án sẽ tạo ra tài liệu quan trọng, góp phần hữu ích cho công tác THAHC tại tỉnh Gia Lai trong thời gian tới.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Bài viết với chủ đề “Thực hiện pháp luật về thi hành án hành chính trên địa bàn tỉnh Gia Lai” đã tổng hợp các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến thi hành pháp luật về THAHC Tác giả phân tích quá trình áp dụng pháp luật THAHC tại Gia Lai và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án hành chính trong khu vực.
Trong quá trình thực hiện đề án về thực tiễn Tố tụng hành chính (THAHC) tại tỉnh Gia Lai, tác giả nhận định rằng việc ban hành Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và Nghị định số 71/2016/NĐ-CP ngày 01/07/2016 đã cung cấp những quy định cụ thể và chi tiết Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và hạn chế, dẫn đến việc thiếu tính khả thi trong thực tiễn áp dụng.
Quá trình thi hành các bản án và quyết định hành chính tại tỉnh vẫn gặp nhiều rào cản, gây khó khăn trong việc thực hiện hiệu quả và đúng thời hạn Nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân chưa thực hiện nghiêm túc, dẫn đến việc thi hành chưa dứt điểm.
