Lịch sử Đảng cộng sản việt nam Đảng cộng sản việt nam ra Đời và cương lĩnh chính trị Đầu tiên của Đảng (tháng 2:1930)

Sự thống trị tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc làm cho đời sống nhân dân lao động các nước trở nên cùng cực, mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa với chủ nghĩa thực dân ngày càng gay gắt, ph

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ-KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

-

-Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và Cương lĩnh chính

trị đầu tiên của Đảng (tháng 2/1930)

Giảng viên hướng dẫn : ThS Nguyễn Thị Minh Sinh viên thực hiện : Nhóm 1

Hà Nội, ngày tháng 1 năm 2024

1

Mục Lục

Đ ng C ng s n Vi t Nam ra đ i và C ả ộ ả ệ ờ ươ ng lĩnh chính tr đ u tiên ị ầ

c a Đ ng (tháng 2/1930) ủ ả

1 Hoàn cảnh lịch sử ra đời Đảng cộng sản Việt Nam 4

1.1 Hoàn cảnh quốc tế cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX 4

1.1.1 Sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản và hậu quả của nó 4

1.1.2 Ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác – Lênin 4

1.1.3 Tác động của cách mạng tháng Mười Nga và quốc tế cộng sản 5

1.2 Hoàn cảnh trong nước 5

1.2.1 Xã hội Việt Nam dưới sự thống trị của thực dân Pháp 5

1.2.2 Các phong trào yêu nước của nhân dân Việt Nam trước khi có Đảng 7

2 Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện để thành lập Đảng 9

2.1 Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường cách mạng vô sản 9

2.2 Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng 10

3 Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng 11

3.1 Các tổ chức cộng sản ra đời 11

3.2 Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam 11

3.3 Nội dung bản Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng 12

4 Ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam 14

Tài liệu tham khảo 16

2

Bảng phân công công việc

Nhóm 1

Làm PowerPoint

3 Nguyễn Tuấn Anh Tìm hiểu nội dung + các câu hỏi

liên quan

4 Nguyễn Phan Anh

5 Nguyễn Như Tuấn

Anh Trả lời câu hỏi + tìm video liên

quan

6 Phạm Ngọc Chiến

7 Lại Thị Hoài Anh

Làm word

Thuyết trình

Châu

3

CHƯƠNG 1: ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI VÀ LÃNH ĐẠO ĐẤU TRANH GIÀNH

CHÍNH QUYỀN (1930-1945)

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (tháng 2/1930)

1 Hoàn cảnh lịch sử ra đời Đảng cộng sản Việt Nam

1.1 Hoàn cảnh quốc tế cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX

1.1.1 Sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản và hậu quả của nó

Từ cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản đã chuyển từ tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền (chủ nghĩa đế quốc) Các nước tư bản đế quốc, bên trong thì tăng cường bóc lột nhân dân lao động, bên ngoài thì xâm lược và áp bức nhân dân các dân tộc thuộc địa

Đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa đế quốc đã hoàn thành việc phân chia thị trường thế giới, 70% dân số thế giới hoặc chịu ảnh hưởng hoặc nằm dưới ách thống trị của chủ nghĩa thực dân Sự thống trị tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc làm cho đời sống nhân dân lao động các nước trở nên cùng cực, mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa với chủ nghĩa thực dân ngày càng gay gắt, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc diễn ra mạnh mẽ ở các nước thuộc địa Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ Cuộc chiến tranh đã gây ra nhiều đau thương cho nhân dân các nước, đồng thời cũng đã làm cho chủ nghĩa tư bản suy yếu và mâu thuẫn giữa các nước tư bản đế quốc ngày càng tăng

1.1.2 Ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác – Lênin

Vào giữa thế kỷ XIX, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân phát triển mạnh, đặt ra yêu cầu bức thiết phải có hệ thống lý luận khoa học với tư cách là vũ khí tư tưởng của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản => chủ nghĩa Mác – Lênin ra đời

Chủ nghĩa Mác – Lênin chỉ rõ, muốn giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân phải lập ra Đảng cộng sản Sự ra đời Đảng cộng sản là yêu cầu khách quan đáp ứng cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống áp bức, bóc lột

Chủ nghĩa Mác – Lênin được truyền bá vào Việt Nam, phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam phát triển mạnh mẽ theo khuynh hướng

4

cách mạng vô sản Chủ nghĩa Mác – Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng cộng sản Việt Nam

1.1.3 Tác động của cách mạng tháng Mười Nga và quốc tế cộng sản

Cách mạng tháng Mười Nga 1917:

- Năm 1917, cách mạng tháng Mười Nga giành được thắng lợi, chủ nghĩa Mác – Lênin từ lý luận đã trở thành hiện thực, đồng thời mở đầu một thời đại mới “thời đại cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc”

- Đối với các dân tộc thuộc địa, cách mạng tháng Mười đã nêu tấm gương sáng trong việc giải phóng các dân tộc bị áp bức

Quốc tế cộng sản 1919:

- Tháng 3/1919, Quốc tế cộng sản thành lập Sự ra đời của Quốc tế cộng sản

có ý nghĩa thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ phong trào cộng sản và công nhân quốc tế

- Đối với Việt Nam, Quốc tế cộng sản đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin và thành lập Đảng cộng sản Việt Nam

1 2 Hoàn cảnh trong nước

1.2.1 Xã hội Việt Nam dưới sự thống trị của thực dân Pháp

- Chính sách cai trị của thực dân Pháp:

Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng, tấn công xâm lược Việt Nam Sau khi tạm thời dập tắt được các phong trào đấu tranh của nhân dân ta, thực dân Pháp từng bước thiết lập bộ máy thống trị ở Việt Nam

+ Về chính trị: Thực dân Pháp thực hiện chính sách “chia để trị” nhằm phá vỡ khối đoàn kết cộng đồng quốc gia dân tộc, tước bỏ mọi quyền đối nội và đối ngoại của chính quyền phong kiến nhà Nguyễn, chia Việt Nam ra thành 3 xứ: Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ và thực hiện ở mỗi kỳ một chế độ cai trị riêng Đồng thời với chính sách nham hiểm này, thực dân Pháp cấu kết với giai cấp địa chủ trong việc bóc lột kinh tế và áp bức đối với nhân dân Việt Nam

+ Về kinh tế: Thực dân Pháp thực hiện chính sách bóc lột về kinh tế: tiến hành cướp ruộng đất để lập đồn điền, đầu tư khai thác tài nguyên, xây dựng một

số cơ sở công nghiệp, xây dựng hệ thống đường giao thông, bến cảng phục vụ cho chính sách khai thác thuộc địa Việc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp

đã tạo nên sự chuyển biến của nền kinh tế Việt Nam nhưng cũng dẫn đến hậu quả là nền kinh tế Việt Nam bị lệ thuộc vào tư bản Pháp, bị kìm hãm trong vòng lạc hậu

5

+ Về văn hóa xã hội: thực dân Pháp thực hiện chính sách “ngu dân” để dễ cai trị, lập nhà tù nhiều hơn trường học, du nhập những giá trị phản văn hoá, duy trì

tệ nạn xã hội

=> Thực dân Pháp thực thi chính sách cai trị ở Đông Dương với chế độ áp bức chính trị hà khắc, khai thác, bóc lột kinh tế và nô dịch văn hóa nặng nề Từ đó,

đã làm biến đổi tình hình chính trị, kinh tế, xã hội Việt Nam Dẫn đến sự phân hoá giai cấp trong xã hội Các giai cấp cũ phân hóa, giai cấp, tầng lớp mới xuất hiện với địa vị kinh tế khác nhau và do đó cũng có thái độ chính trị khác nhau đối với vận mệnh của dân tộc

- Tình hình giai cấp và mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam:

+ Dưới tác động của chính sách cai trị thực dân, xã hội Việt Nam diễn ra quá trình phân hóa sâu sắc

 Giai cấp địa chủ phong kiến: Mặc dù vẫn duy trì mối quan hệ bóc lột đối với nông dân, nhưng trong chính giai cấp này, có sự chia rẽ Giai cấp địa chủ vẫn giữ lập trường phong kiến, và mâu thuẫn với giai cấp nông dân vẫn tồn tại Một phần của địa chủ câu kết và làm tay sai cho thực dân Pháp Một phần khác nổi lên với tinh thần dân tộc, tham gia các phong trào chống Pháp, bảo vệ chế độ phong kiến(phong trào Cần Vương) Cũng

có phần chuyển hướng sang lãnh đạo các phong trào nông dân chống Pháp

và phản động phong kiến Một phần nhỏ chọn lựa kinh doanh theo hướng

tư bản

 Giai cấp nông nhân:là lực lượng hùng hậu, sẵn sàng hưởng ứng các phong trào đấu tranh yêu nước và đặc biệt càng về sau cùng với giai cấp công nhân trở thành lực lượng cách mạng chủ yếu trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc theo hệ tư tưởng vô sản

 Giai cấp công nhân Việt Nam: Xuất hiện sau cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp, gắn với việc Pháp xây dựng nhà máy, xí nghiệp, công xưởng, và đồn điền….Trong ba thập niên đầu thế kỷ XX, số lượng công nhân tăng lên khoảng hơn 250,000 người Ngoài những đặc điểm của giai cấp công nhân quốc tế, giai cấp công nhân Việt Nam có những đặc điểm riêng vì ra đời trong hoàn cảnh một nước thuộc địa nửa phong kiến, chủ yếu xuất thân từ nông dân, cơ cấu chủ yếu là công nhân khai thác mỏ, đồn điền, lực lượng còn nhỏ bé Giai cấp công nhân Việt Nam đã sớm tiếp nhận tư tưởng tiên tiến của thời đại là chủ nghĩa Mác-Lênin, nhanh chóng

6

phát triển từ tự phát đến tự giác, là giai cấp có năng lực lãnh đạo cách mạng

 Giai cấp tư sản Việt Nam: Nam sinh ra sau giai cấp công nhân, xuất hiện trong thời gian chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918), số lượng của giai cấp tư sản dân tộc Việt Nam ngày càng nhiều Giai cấp tư sản có sự phân hóa: Một bộ phận gắn liền lợi ích với tư bản Pháp, trở thành tầng lớp

tư sản mại bản Một bộ phận là giai cấp tư sản dân tộc mâu thuẫn với tư bản Pháp và triều đình phong kiến, nhưng thế lực kinh tế yếu ớt, phụ thuộc Về cơ bản, giai cấp tư sản dân tộc có tinh thần yêu nước chống đế quốc và phong kiến, nhưng họ không có khả năng tập hợp các giai tầng để tiến hành cách mạng

 Tầng lớp tiểu tư sản Việt Nam hình thành, chủ yếu là học sinh, trí thức, công chức, viên chức của chế độ thuộc địa và những người thợ thủ công, những người tiểu thương Tầng lớp này có tinh thần dân tộc, yêu nước, rất nhạy cảm về chính trị và thời cuộc Tuy nhiên, do địa vị kinh tế bấp bênh, thái độ hay dao động, thiếu kiên định, họ không thể lãnh đạo cách mạng Một số hưởng ứng các phong trào giải phóng dân tộc theo hệ tư tưởng tư sản và một số hưởng ứng các phong trào cứu nước theo hệ tư tưởng vô sản

=> Như vậy là, cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, Việt Nam đã có sự biến đổi rất quan trọng cả về chính trị, kinh tế, xã hội Chính sách cai trị và khai thác bóc lột của thực dân Pháp đã làm phân hóa những giai cấp vốn là của chế độ phong kiến (địa chủ, nông dân) đồng thời tạo nên những giai cấp, tầng lớp mới (công nhân, tư sản dân tộc, tiểu tư sản) với thái độ chính trị khác nhau

+ Mâu thuẫn xã hội: thứ nhất là Nông dân với giai cấp địa chủ phong kiến thứ hai là toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược, trở thành mâu thuẫn chủ yếu nhất và ngày càng gay gắt

1.2.2 Các phong trào yêu nước của nhân dân Việt Nam trước khi có Đảng

Trước sự xâm lược của thực dân Pháp, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc theo khuynh hướng phong kiến và tư sản diễn ra mạnh mẽ Tiêu biểu:

- Phong trào Cần Vương (1885 - 1896) do vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết khởi xướng Tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa Ba Đình (Thanh Hoá), Bãi Sậy (Hưng Yên), Hương Khê (Hà Tĩnh) diễn ra sôi nổi, rộng khắp ba kỳ và thể hiện tinh thần quật cường chống ngoại xâm của các tầng lớp nhân dân

7

- Khởi nghĩa Yên Thế (Bắc Giang, 1884 - 1913) dưới sự lãnh đạo của vị thủ lĩnh nông dân Hoàng Hoa Thám, nghĩa quân đã xây dựng lực lượng chiến đấu, lập căn cứ và đấu tranh kiên cường chống thực dân Pháp

- Phong trào Đông Du (1906 - 1908), Phan Bội Châu: Với chủ trương tập hợp lực lượng với phương pháp bạo động chống Pháp, xây dựng chế độ chính trị như

ở Nhật Bản, phong trào theo xu hướng này tổ chức đưa thanh niên yêu nước Việt Nam sang Nhật Bản học tập (gọi là phong trào “Đông Du”) Đến năm 1908, Chính phủ Nhật Bản câu kết với thực dân Pháp trục xuất lưu học sinh Việt Nam

và những người đứng đầu Sau đó, với sự ảnh hưởng của Cách mạng Tân Hợi (1911) Trung Quốc, năm 1912 Phan Bội Châu lập tổ chức Việt Nam Quang phục hội nhưng chương trình, kế hoạch hoạt động của Hội lại thiếu rõ ràng Cuối năm

1913, Phan Bội Châu bị thực dân Pháp bắt giam tại Trung Quốc cho tới đầu năm

1917 và sau này bị quản chế tại Huế cho đến khi ông mất (1940) Ảnh hưởng xu hướng bạo động của tổ chức Việt Nam Quang phục hội đối với phong trào yêu nước Việt Nam đến đây chấm dứt

- Phong trào Duy Tân (1906 - 1908), Phan Chu Trinh Thời kỳ này ở Việt Nam còn có nhiều phong trào đấu tranh khác như: Phong trào Đông kinh nghĩa thục (1907) Phong trào tẩy chay khách trú (1919) Phong trào chống độc quyền xuất nhập khẩu ở cảng Sài Gòn (1923)… //đọc cái

Từ trong các phong trào đấu tranh, các tổ chức đảng phái ra đời: Đảng Lập Hiến (1923), Đảng Thanh Niên (3/1926), Đảng Thanh Niên cao vọng (1926), …

=> góp phần thúc đẩy phong trào yêu nước chống Pháp

* Nhận xét

- Trước yêu cầu lịch sử của xã hội Việt Nam, các phong trào đấu tranh chống Pháp diễn ra sôi nổi, mục tiêu của các phong trào là giành độc lập dân tộc

- Các phong trào đấu tranh diễn ra với những phương thức và biện pháp khác nhau: bạo động hoặc cải cách, với quan điểm tập hợp lực lượng bên ngoài khác nhau => bị thất bại

- Một số tổ chức chính trị theo lập trường quốc gia tư sản ra đời và đã thể hiện được vai trò của mình trong đấu tranh giành độc lập dân tộc và dân chủ, nhưng

có những hạn chế nhất định => không thành công

- Sự thất bại của các phong trào yêu nước theo lập trường quốc gia tư sản ở Việt Nam đầu thế kỷ XX đã phản ánh địa vị kinh tế, chính trị và khả năng yếu kém của giai cấp tư sản Việt Nam trong tiến trình cách mạng Việt Nam, phản ánh sự bất lực của họ trước những nhiệm vụ do lịch sử dân tộc Việt Nam đặt ra

8

- Sự tiếp nối truyền thống yêu nước và đấu tranh kiên cường bất khuất vì độc lập

tự do của dân tộc Việt Nam là cơ sở xã hội thuận lợi cho việc tiếp nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, quan điểm cách mạng của Hồ Chí Minh

2 Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện để thành lập Đảng

2.1 Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường cách mạng vô s n ả

- Năm 1911, Nguyễn Tất Thành quyết định ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc Qua trải nghiệm thực tế lịch sử từ nhiều nước trên thế giới với nhiều nghề lao động khác nhau, giác ngộ đầu tiên của Người là: ở đâu bọn đế quốc thực dân cũng tàn bạo độcác, ở đâu người lao động cũng bị bóc lột dã man

- Năm 1917, thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga đã tác động mạnh mẽ tới nhận thức của Nguyễn Ái Quốc - đây là cuộc “cách mạng đến nơi”

- Đầu năm 1919, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đảng Xã hội Pháp, một chính đảng tiến bộ nhất lúc đó ở Pháp

- Tháng 6/1919, tại Hội nghị của các nước thắng trận trong Chiến tranh thế giới thứ nhất họp ở Vécxây (Versailles), Nguyễn Ái Quốc đã gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam (gồm tám điểm đòi quyền tự do cho nhân dân Việt Nam) Những yêu sách đó không được Hội nghị đáp ứng, nhưng sự kiện này đã tạo nên tiếng vang lớn trong dư luận quốc tế

- Tháng 7/1920, Người đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V I Lênin Những luận điểm của V I Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa đã giải đáp những vấn đề cơ bản và chỉ dẫn hướng phát triển của sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc

- Nguyễn Ái Quốc gia nhập Quốc tế Cộng sản tại Đại hội lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp (12/1920) tại thành phố Tua (Tour) Tại Đại hội này, Nguyễn

Ái Quốc đã bỏphiếu tán thành Quốc tế III (Quốc tế Cộng sản do V.I.Lênin thành lập) và thành lập Đảng Cộng sản Pháp

=> Nguyễn Ái Quốc là một trong những sáng lập viên của Đảng Cộng sản Pháp

và là người cộng sản đầu tiên của Việt Nam, đánh dấu bước chuyển biến quyết định trong tư tưởng và lập trường chính trị của Nguyễn Ái Quốc

=> Sau khi xác định được con đường cách mạng đúng đắn, Nguyễn Ái Quốc tiếp tục khảo sát, tìm hiểu để hoàn thiện nhận thức về đường lối cách mạng vô sản, đồng thời tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin về Việt Nam

9

2.2 Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng

Về tư tưởng: Hồ Chí Minh đã vạch trần bản chất của chủ nghĩa đế quốc, tập hợp lựclượng và tuyên truyền con đường cách mạng vô sản

- Tại Pháp, giữa năm 1921, Hồ Chí Minh cùng một số nhà cách mạng của các nước thuộc địa khác thành lập Hội liên hiệp thuộc địa, sáng lập tờ báo Le Paria (Người cùng khổ)

- Năm 1922, Ban Nghiên cứu thuộc địa của Đảng Cộng sản Pháp được thành lập, Nguyễn Ái Quốc được cử làm Trưởng Tiểu ban Nghiên cứu về Đông Dương

- Hồ Chí Minh tích cực tố cáo, lên án bản chất áp bức, bóc lột, nô dịch của chủ nghĩa thực dân đối với nhân dân các nước thuộc địa và kêu gọi, thức tỉnh nhân dân bị áp bức đấu tranh giải phóng

Về chính trị: đưa ra những luận điểm quan trọng về cách mạng giải phóng dân tộc:

- Con đường cách mạng của các dân tộc bị áp bức là giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc; cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản

- Cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới, cách mạng giải phóng dân tộc ở nước thuộc địa không phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở “chính quốc” mà có thể thành công trước cách mạng vô sản ở “chính quốc”

- Phải thu phục và lôi cuốn được nông dân, phải xây dựng khối liên minh công nông làm động lực cách mạng Người xác định rằng, cách mạng “là việc chung của cả dân chúng chứ không phải là việc của một hai người”

- Về vấn đề Đảng Cộng sản: “Đảng có vững cách mệnh mới thành công”, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt” “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin"1

=> Những quan điểm đó được truyền bá qua Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, từng bước được chuyển tải về trong nước làm cho phong trào công nhân và các phong trào

Về tổ chức: Nguyễn Ái Quốc thực hiện “lộ trình” “đi vào quần chúng, thức tỉnh

họ, tổ chức họ, đoàn kết họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do độc lập”

10