Tốc độ chu chuyển của tư bản...7 III.Vận dụng lý luận về tuần hoàn và chu chuyển của tư bản để nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp nhà nước nước ta hiện nay...7 3.1.. Vận dụng lý lu
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 2
LỜI CẢM ƠN 3
PHẦN NỘI DUNG 4
I TUẦN HOÀN TƯ BẢN 4
1.1 Khái niệm tuần hoàn của tư bản 4
1.2 Sự vận động của tư bản 4
II CHU CHUYỂN CỦA TƯ BẢN 5
2.1 Chu chuyển của tư bản 5
2.2 Thời gian chu chuyển của tư bản 5
2.3 Tốc độ chu chuyển của tư bản 7
III.Vận dụng lý luận về tuần hoàn và chu chuyển của tư bản để nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp nhà nước nước ta hiện nay 7
3.1 Thực trạng hoạt động doanh nghiệp nhà nước nước ta hiện nay 8
3.2 Vận dụng lý luận về tuần hoàn và chu chuyển của tư bản để nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước hiện nay 9
PHẦN KẾT LUẬN 11
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo ra việc làm và nâng cao đời sống của người dân Tuy nhiên, để hoạt động hiệu quả và cạnh tranh được trong môi trường kinh doanh ngày càng khốc liệt, doanh nghiệp cần áp dụng những công cụ và phương pháp quản lý tiên tiến Một trong những
công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động là lý
luận chu chuyển tư bản và tuần hoàn tư bản.
Lý luận chu chuyển tư bản và tuần hoàn tư bản là những khái niệm
cơ bản trong kinh tế học Mac, giải thích quá trình vận động của tư bản trong sản xuất kinh doanh Hiểu rõ và áp dụng hiệu quả những nguyên tắc của lý luận này sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, tăng năng suất lao động, và gia tăng lợi nhuận
Bài tiểu luận phân tích lý luận chu chuyển tư bản và tuần hoàn tư bản, đồng thời đề xuất các biện pháp cụ thể để áp dụng những nguyên tắc này vào thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp Mục tiêu của bài tiểu luận là giúp doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp nhà nước nói riêng nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Kính gửi: PGS.TS NGUT Tô Đức Hạnh
Lời đầu tiên, em xin trân trọng cảm ơn thầy đã dành thời gian quý báu
để xem xét, đánh giá bài tiểu luận của em
Bài tiểu luận này được thực hiện với mục đích nghiên cứu và phân tích
lý luận chu chuyển tư bản và tuần hoàn tư bản, đồng thời đề xuất các biện pháp áp dụng những nguyên tắc này vào thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp Qua quá trình nghiên cứu, em đã thu thập được nhiều thông tin bổ ích và có thêm hiểu biết sâu sắc hơn về vấn đề này
Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của thầy trong suốt quá trình học tập môn Kinh tế chính trị Mác – Lênin (LLNL 1106) – lớp học phần 40 Nhờ sự chỉ dẫn của thầy, em đã có thể hoàn thành bài tiểu luận một cách suôn sẻ và đạt được kết quả tốt nhất
Em mong rằng bài tiểu luận này sẽ cung cấp cho doanh nghiệp những kiến thức và thông tin hữu ích để áp dụng hiệu quả lý luận chu chuyển tư bản và tuần hoàn tư bản vào hoạt động sản xuất kinh doanh, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng khả năng cạnh tranh
Bài tiểu luận của em chắc chắn sẽ có những thiếu sót, kính mong nhận được sự phê bình, góp ý của thầy để em rút kinh nghiệm cho những bài tiểu luận
Em xin trân thành cảm ơn !
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
Tuần hoàn của tư bản là sự vận động của tư bản lần lượt trải qua ba giai đoạn ( mua, sản xuất, bán ) dưới ba hình thái kế tiếp nhau ( tư bản tiền tệ,
tư bản sản xuất, tư bản hàng hóa ) gắn với thực hiện các chức năng tương ứng ( chuẩn bị điều kiện cần thiết để sản xuất giá trị thặng dư, sản xuất giá trị thặng dư, thực hiện sản xuất giá trị thặng dư ) và quay trở về hình thái ban đầu
Mô hình: T – H – T’
trong đó: T’ > T
1.2 Sự vận động của tư bản
Giai đoạn 1: Mua: T - H
Đây là giai đoạn dùng tiền để mua hàng hóa trên thị trường gồm tư liệu sản xuất và sức lao động Biểu hiện dưới hình thái tư bản tiền tệ Đây là đặc trưng cơ bản nhất của sản xuất tư bản chủ nghĩa khi sức lao động trở thành hàng hóa đặc biệt có thể đem ra trao đổi trên thị trường vì vậy quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa không sinh ra từ tiền mà chính quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa làm cho tiền có thể trở thành tư bản Kết quả tư bản tiền tệ trở thành tư bản sản xuất
Giai đoạn 2: Sản xuất: H SX H’
Tư bản tồn tại dưới hình thái hai yếu tố gồm tư liệu sản xuất và sức lao động Biểu hiện dưới hình thái tư bản sản xuất Đây là giai đoạn sử dụng các yếu tố đã mua để tổ chức quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa mà trong
Trang 5quá trình này công nhân tạo ra giá trị và giá trị thặng dư do quá trình sản xuất tạo ra Kết quả tư bản sản xuất trở thành tư bản hàng hóa
Giai đoạn 3: Bán ( Lưu thông ): H’ - T’
Biểu hiện dưới hình thái tư bản hàng hóa Hàng hóa so với quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa tạo ra là tư bản hàng hóa trong đó không phải chỉ có giá trị tư bản ứng trước mà còn có giá trị thặng dư do quá trình sản xuất tạo
ra Nhưng nó chỉ thực hiện được chức năng của hàng hóa khi được bán đi tức là chuyển hóa được thành tiền với T’ > t Kết quả tư bản hàng hóa trở thành tư bản tiền tệ nhưng số tiền nhà tư bản có đã lớn hơn số lượng
nguyên có trước kia
II.1 Chu chuyển của tư bản
Khái niệm chu chuyển của tư bản
Chu chuyển của tư bản là tuần hoàn của tư bản được xét với tư cách là quá trình định kỳ, thường xuyên lặp đi lặp lại với đổi mới theo thời gian Nghiên cứu tuần hoàn tư bản là nghiên cứu mặt chất của vận động tư bản Nghiên cứu chu chuyển tư bản là nghiên cứu mặt lượng của vận động tư bản
Chu chuyển tư bản được đo bằng thời gian chu chuyển của tư bản hoặc tốc độ chu chuyển của tư bản
Mô hình: T – H – T’ – H’ – T’’
II.2 Thời gian chu chuyển của tư bản
Thời gian chu chuyển tư bản là thời gian khi nhà tư bản ứng ra dưới một hình thái nhất định cho đến khi thu về vẫn hình thái ban đầu có kèm theo giá trị thặng dư
Trang 6Thời gian chu chuyển tư bản gồm tổng thời gian sản xuất và thời gian lưu thông
Thời gian sản xuất
Thời gian sản xuất gồm tổng thời gian chuẩn bị sản xuất, thời gian sản xuất và thời gian gián đoạn lao động
Thời gian chuẩn bị sản xuất là thời gian các yếu tố sản xuất đã được mua về và sẵn sàng thời gian sản xuất, nhưng chưa thực sự đưa vào quá trình sản xuất vẫn còn ở dạng dự trữ Đây là điều kiện để quá trình sản xuất được liên tục
Thời gian sản xuất là thời gian người lao động tác động tác động vào đối tượng lao động để tạo ra sản phẩm Đây là thời gian có ích vì nó tạo ra giá trị cho sản phẩm
Thời gian gián đoạn lao động là thời gian đối tượng lao động dưới dạng bán thành phẩm nằm trong lĩnh vực sản xuất nhưng không có sự tác động của lao động tự nhiên Thời gian gián đoạn lao động có thể xen kẽ hoặc tách ra thời kì riêng biệt với thời gian lao động và có thể rút ngắn, dài khác nhau
Thời gian lưu thông
Thời gian lưu thông gồm tổng thời gian mua nguyên vật liệu và thời gian bán hàng hóa và kể cả thời gian vận chuyển
Thời gian lưu thông phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: tình hình thị
trường, quan hệ cung cầu, giá cả thị trường, khoảng cách thị trường, trình
độ phát triển giao thông vận tải, Trong thời gian lưu thông, tư bản không làm chức năng sản xuất, không tạo ra giá trị cho sản phẩm và giá trị thặng
dư cho tư bản Tuy nhiên, không thể thiếu sự tồn tại của nó, vì đó là đầu vào và đầu ra của sản xuất, rút ngắn thời gian lưu thông sẽ làm rút ngắn
Trang 7thời gian chu chuyển, làm quá trình sản xuất được lặp lại nhanh hơn, làm tăng hiệu quả của tuần hoàn tư bản
II.3 Tốc độ chu chuyển của tư bản
Tốc độ chu chuyển của tư bản là khái niệm chỉ sự vận động nhanh hay chậm của tư bản ứng trước
Tốc độ chu chuyển của tư bản được đo bằng số vòng chu chuyển tư bản trong 1 khoảng thời gian nhất định, thường là 1 năm ( Là quan hệ tỉ lệ giữa thời gian của năm và thời gian chu chuyển tư bản )
Công thức :
n = CH / ch trong đó : n: số vòng chu chuyển của tư bản
CH: thời gian của một năm
ch: thời gian một vòng chu chuyển của tư bản
Để tăng thêm thặng dư, nhà tư bản sẽ tìm cách đẩy nhanh tốc độ chu chuyển của tư bản, rút ngắn thời gian một vòng chu chuyển tư bản Tốc độ chu chuyển càng cao, hiệu quả sử dụng vốn càng lớn, lợi nhuận thu được càng nhiều
nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp nhà nước nước ta hiện nay
III.1 Thực trạng hoạt động doanh nghiệp nhà nước nước ta hiện
nay
Khái niệm doanh nghiệp nhà nước
Trang 8Theo khoản 11 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp nhà nước bao gồm các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, tổng số cổ phần có quyền biểu quyết theo quy định tại Điều 88 Luật Doanh nghiệp 2020
Vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế Việt Nam hiện
nay
Vai trò kinh tế:
Đóng góp vào tăng trưởng kinh tế; tạo động lực cho phát triển khoa học,
xã hội; húc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng và bảo đảm an ninh quốc phòng
Vai trò xã hội:
Góp phần giải quyết vấn đề việc làm; đóng góp vào ngân sách nhà nước
và thực hiện các chương trình an sinh xã hội
Vai trò chính trị:
Thể hiện sự tham gia của Nhà nước vào nền kinh tế, đảm bảo an ninh kinh tế; thúc đẩy hội nhập quốc tế: DNNN tham gia các hoạt động hội nhập quốc tế góp phần nâng cao vị thể của Việt Nam trên trường quốc tế
Thực trạng hoạt động của doanh nghiệp nhà nước nước ta hiện nay
Doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam tuy nhiên hoạt động của doanh nghiệp nhà nước vẫn còn nhiều hạn chế như hiệu quả hoạt động chưa cao, quy mô tài sản còn nhỏ, cơ cấu tổ chức chưa hợp lý, sự tham gia của Nhà nước còn lớn, năng lực quản trị doanh nghiệp còn yếu, năng lực cạnh tranh thấp,…
Ta thấy được hiện trạng hoạt động của doanh nghiệp hiện nay để từ đó tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong hoạt động của doanh nghiệp kết hợp áp dụng lý luận tuần hoàn và chu chuyển tư bản để nêu lên những biện pháp giúp nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp
Trang 9III.2 Vận dụng lý luận về tuần hoàn và chu chuyển của tư bản để
nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước hiện nay
Lý luận chu chuyển và tuần hoàn của tư bản là những công cụ hữu ích
giúp doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp nhà nước nói riêng nâng cao hiệu quả hoạt động Doanh nghiệp nhà nước cần tối ưu hóa thời gian chu chuyển của tư bản: Giảm thiểu thời gian sản xuất và rút ngắn thời gian luu thông, rút ngắn thời gian tuần hoàn để tạo ra giá trị thặng dư
Trong hoạt động sản xuất:
Tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật: Việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, dây chuyền sản xuất hiện đại vào quy trình sản xuất sẽ làm cho doanh nghiệp nhà nước nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian sản xuất từ đó làm tăng tốc độ chu chuyển của
tư bản
Cải tiến quy trình sản xuất: Tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiến hành loại
bỏ những khâu trung gian không cần thiết từ đó rút ngắn thời gian sản xuất Quản lý chất lượng sản phẩm: Việc quản lí chất lượng sản phẩm sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ sản phẩm lỗi, phế phẩm, từ đó có nhận ra những lỗi thường gặp trong khâu sản xuất để đưa ra những biện pháp kịp thời để nâng cao hiệu quả việc sử dụng vốn
Tăng cường công tác quản lý: Kết hợp sự quản lý chặt chẽ giữa các phòng ban, bộ phận trong doanh nghiệp đồng thời thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên để kịp thời phát hiện những lỗi sai trong quá trình sản xuất từ đó khắc phục các lỗi để nâng cao hiệu quả sản xuất
Nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ khách hàng để giữ chân khách: Dù mục đích của biện pháp là rút ngắn thời gian chu chuyển của tư
Trang 10bản nhưng để phát triển bền vững cần chú ý nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ
Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường: Áp dụng các biện pháp bảo hộ lao động, đảm bảo an toàn cho người lao động, sử dụng công nghệ than thiện với môi trường, nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường của cán bộ, công nhân trong doanh nghiệp
Trong hoạt động lưu thông:
Mở rộng thị trường: Việc mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp nhà nước tăng lượng sản phẩm bán được, từ đó lượng hang hóa tiêu thụ nhanh hơn sẽ giúp tăng tốc độ chu chuyển tư bản
Quản lý hàng tồn kho hiệu quả: Hàng tồn kho khi được quản lý hiệu quả
sẽ giúp đảm bảo lượng hàng hóa được tiêu thụ nhanh chóng, tránh tình trạng tồn hang, ứ đọng vốn
Tăng cường hoạt động marketing: Quá trình quảng bá sản phẩm hiệu quả sẽ giúp thu hút lượng lớn khách hàng, tăng lượng tiêu thụ sản phẩm, từ
đó tăng tốc độ chu chuyển tư bản
Tăng cường quản lý tài chính: Sử dụng các phương pháp quản lý tài chính tiên tiến, hiệu quả để tối ưu hóa việc sử dụng vốn, đầu tư hiệu quả
Trang 11PHẦN KẾT LUẬN
Lý luận tuần hoàn và chu chuyển của tư bản là một phần quan trọng trong học thuyết kinh tế của Karl Marx Lý luận mô tả cách thức vận động của tư bản trải qua 3 giai đoạn: Tư bản tiền tệ ( T ), tư bản sản xuất ( TS )
và tư bản hàng hóa ( TH ) Mỗi giai đoạn tư bản tồn tại dưới một hình thái khác nhau, thực hiện những chức năng khác nhau Quá trình tuần hoàn và chu chuyển của tư bản diễn ra liên tục, lặp đi lặp lại và tạo ra giá trị thặng
dư cho nhà tư bản
Lý luận tuần hoàn và chu chuyển của tư bản có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng, giúp ta hiểu được bản chất của tư bản, hiểu được các nhân
tố ảnh hưởng tới tốc độ chu chuyển của tư bản từ đó có ý nghĩa thực tiễn trong việc áp dụng các quy tắc để nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế nói chung và doanh nghiệp nhà nước nói riêng Doanh nghiệp có thể áp dụng lý luận này để tăng tốc độ chu chuyển của tư bản, giảm chi phí sản xuất, rút ngắn thời gian sản xuất, mở rộng thị trường, đầu tư hợp lý Tuy nhiên, trong nền kinh tế hiện đại có nhiều vấn đề phức tạp hơn, khi
áp dụng lý luận này cân xét trong nhiều trường hợp để đưa ra phương án tối
ưu nhất Lý luận tuần hoàn và chu chuyển của tư bản vẫn là một công cụ hữu ích để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động
Trang 12TÀI LIỆU THAM KHẢO
Giáo trình KTCT Mác - Lê nin
(Dành cho bậc đại học hệ không chuyên lý luận chính trị),
Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội – 2021.( Chương 2 )
Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của CN Mác - Lê nin
(Dành cho sinh viên đại học, cao đẳng khối không chuyên ngành Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí minh)
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội – 2009 (Các chương: IV, V )