Quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5 6 tuổi thông qua hoạt Động trải nghiệm tại trường mầm non lại thượng huyện thạch thất, thành phố hà nội

LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài luận văn “Quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng huyện Thạch Thất

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HƯƠNG

QUẢN TRỊ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC

CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI TRƯỜNG MẦM NON LẠI THƯỢNG HUYỆN THẠCH THẤT,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ TRƯỜNG HỌC

HÀ NỘI - 2024

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HƯƠNG

QUẢN TRỊ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC

CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI TRƯỜNG MẦM NON LẠI THƯỢNG HUYỆN THẠCH THẤT,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ TRƯỜNG HỌC

Chuyên ngành: Quản trị trường học

Mã số: 8140115.01

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN

HÀ NỘI - 2024

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đề tài luận văn “Quản trị giáo dục phát triển nhận

thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng

tác giả, không sao chép, không trùng lặp với bất cứ công trình nào đã được công bố, nếu sai tác giả xin chịu trách nhiệm trước Hội đồng khoa học các cấp

Hà Nội, ngày tháng năm 2024

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hương

LỜI CẢM ƠN

Đề tài: “Quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội” là luận văn mà tác giả thực hiện để hoàn thành chương trình đào tạo thạc sĩ quản trị giáo dục tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội

Để hoàn thành đề tài, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:

Trước hết TS Nguyễn Thị Thanh Huyền, người trực tiếp hướng dẫn đề tài đã giành rất nhiều thời gian, trí tuệ, công sức để hướng dẫn, chỉ bảo và đóng góp ý kiến

để tác giả chỉnh sửa, hoàn thiện nội dung

Trân trọng cảm ơn sự chỉ bảo giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo đã truyền thụ kiến thức và kinh nghiệm để tôi có được tri thức nghiên cứu đề tài Cảm ơn sự động viên, giúp đỡ về mặt vật chất và tinh thần của gia đình, bạn bè trong lớp trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn

Xin gửi lời cảm ơn đến trường mầm non Lại Thượng, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội đã cho phép và tạo điều kiện để tôi thu thập được số liệu liên quan đến đề tài

Hà Nội, ngày tháng năm 2024

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hương

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ đầy đủ

CBQL Cán bộ quản lý

GV Giáo viên GVMN Giáo viên mầm non

HĐ Hoạt động HĐTN Hoạt động trải nghiệm

MN Mầm non

NV Nhân viên

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt iii

Danh mục các bảng viii

Danh mục biểu đồ, hình ix

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM 6

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 6

1.1.1 Các nghiên nghiên cứu nước ngoài 6

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 11

1.2 Một số khái niệm liên quan 16

1.2.1 Khái niệm quản trị nhà trường 16

1.2.2 Khái niệm hoạt động trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 26

1.2.3 Khái niệm hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo 27

1.2.4 Quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo 27

1.3 Hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non 28

1.3.1 Mục tiêu của hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 28

1.3.2 Nội dung giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 29

1.3.3 Lực lượng tổ chức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 30

1.3.4 Phương pháp, hình thức hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 31

1.3.5 Đánh giá kết quả hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 32

1.4 Quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 32

1.4.1 Lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non 32 1.4.2 Tổ chức triển khai kế hoạch hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non 33 1.4.3 Chỉ đạo việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non 34 1.4.4 Kiểm tra đánh giá các hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non 35

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 36

1.5.1 Nhận thức của các lực lượng về hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 36 1.5.2 Trình độ, năng lực quản lý của cán bộ quản lý trường mầm non 37 1.5.3 Kinh nghiệm chuyên môn, năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo của đội ngũ giáo viên trường mầm non 38 1.5.4 Sự phối hợp của các lực lượng trong hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 39 1.5.5 Điều kiện cơ sở vật chất tổ chức giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 39

Kết luận Chương 1 41 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI TRƯỜNG MẦM NON LẠI THƯỢNG

- THẠCH THẤT, TP HÀ NỘI 42

2.1 Khái quát về trường mầm non Lại Thượng của huyện Thạch

Thất, thành phố Hà Nội 42

2.1.1 Một vài nét giới thiệu về nhà trường 42

2.1.2 Về cơ cấu tổ chức 43

2.1.3 Số cán bộ và số trẻ mầm non 44

2.2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu 47

2.2.1 Tổ chức nghiên cứu 47

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu 48

2.2.3 Xử lý kết quả khảo sát 49

2.3 Kết quả nghiên cứu 49

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về giáo dục nhận thức và quản trị hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm 49

2.3.2 Thực trạng việc thực hiện hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lai Thượng 51

2.3.3 Thực trạng quản trị hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lai Thượng 59

2.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng - Thạch Thất, thành phố Hà Nội 76

2.4.1 Các yếu tố khách quan 76

2.4.2 Các yếu tố khách quan 78

Kết luận Chương 2 81

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN TRỊ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TẠI TRƯỜNG MẦM NON LẠI THƯỢNG - THẠCH THẤT, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 82

3.1 Một số nguyên tắc xây dựng biện pháp 82

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 82

3.1.2 Đảm bảo tính mục tiêu 82

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 83

3.1.4 Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 83

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi, hiệu quả 83

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính trọng tâm trọng điểm 84

3.2 Một số biện pháp quản trị hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Lại Thượng huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội theo hướng trải nghiệm 84

3.2.1 Xây dựng mục tiêu, đổi mới nội dung hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi của nhà trường đảm bảo cam kết chuẩn đầu ra về phát triển nhận thức của trẻ 5-6 tuổi 84

3.2.2 Tổ chức thực hiện đa dạng, hiệu quả các hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng trải nghiệm 87

3.2.3 Bồi dưỡng thường xuyên đối với giáo viên hiệu quả, tăng cường bồi dưỡng chuyên đề theo mục tiêu, yêu cầu của nhà trường về phát triển nhận thức thông qua hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi 92

3.2.4 Chủ động, tích cực phối hợp với cha mẹ của trẻ tổ chức hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng trải nghiệm 96

3.2.5 Tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi theo hướng trải nghiệm 99

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 103

3.4 Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 105

3.4.1 Mục đích, nội dung, phương pháp khảo sát 105

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm 105

Kết luận Chương 3 110

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 111

TÀI LIỆU THAM KHẢO 114 PHỤ LỤC

triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 76 Bảng 2.13 Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến quản trị giáo dục phát triển

nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non 78 Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 106 Bảng 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 107

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của CBQL, GV, NV về tầm quan trọng của hoạt động

giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm 50

Biểu đồ 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 107

Biểu đồ 3.2 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 108

Hình 1.1 Các thành tố chất lượng giáo dục của một nhà trường 18

Hình 1.2 Các thành tố chất lượng giáo dục của trường mầm non 19

Hình 1.3 Các cấp độ quản trị chất lượng giáo dục trường mầm non 24

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, chịu trách nhiệm chăm sóc - giáo dục trẻ từ 0 - 6 tuổi Đây là giai đoạn đặt nền móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người; nếu không làm tốt việc chăm sóc - giáo dục trẻ trong những năm này thì việc giáo dục lại hết sức khó khăn, phức tạp Theo Quyết định 1677/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển Giáo dục mầm non giai đoạn 2018 - 2025 cũng đã chỉ rõ việc cấp thiết phải củng cố, phát triển mạng lưới trường, lớp mầm non phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương, đáp ứng nhu cầu đến trường của trẻ em, theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế Thật vậy, đứng trước tình hình đổi mới của đất nước, cùng với sự phát triển không ngừng của nền giáo dục nước nhà cũng như thời kỳ hội nhập kinh tế, đất nước đang trên đường mở cửa

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Khóa XI, và XIII - Nghị quyết về đổi

mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu rõ mục tiêu: “Đối với giáo dục

mầm non, giúp trẻ phát triển thể chất, tình cảm, hiểu biết, thẩm mỹ, hình thành các yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào lớp 1”; “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực

và phẩm chất người học; từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng”… Quán triệt quan điểm Nghị quyết tiếp tục khẳng định “đổi mới mạnh mẽ

và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục đào tạo theo hướng coi trọng phẩm chất, năng lực của người học” Thông tư 28 cũng nhấn mạnh: “Đối với giáo dục mẫu giáo, phương pháp giáo dục phải tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ theo phương châm “Chơi mà học, học mà chơi”

Phát triển nhận thức cho trẻ ở giai đoạn lứa tuổi mầm non là một trong 5 lĩnh vực có vai trò quan trọng, đặc biệt đối với trẻ ở lứa tuổi 5- 6 tuổi Giai đoạn này chính là thời điểm bước ngoặt, là sự kiện quan trọng khiến các nhà giáo dục cần quan tâm, một mặt là để giúp trẻ hoàn thiện những thành tựu phát triển tâm lý trong suốt thời kỳ mẫu giáo, mặt khác là sự chuẩn bị tích cực cho trẻ đủ điều kiện để làm

quen dần với hoạt động học tập và cuộc sống ở trường phổ thông, để trẻ bước vào lớp 1 với sự tự tin, thích nghi nhanh chóng với môi trường giáo dục mới thì việc chuẩn bị sẵn sàng về mặt tâm lý đến học tập ở trường mầm non là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của giai đoạn giáo dục mẫu giáo nói chung và trẻ ở lứa tuổi 5 - 6 tuổi nói riêng Trẻ bước vào trường học ngoài mặt tâm lý, vốn tri thức nhất định về thế giới xung quanh thì phải có các chuẩn mực hành vi đạo đức, kỹ năng cần thiết giúp trẻ nhanh chóng gia nhập vào tập thể lớp, tìm được vị trí của mình trong tập thể đó,

có ý thức trách nhiệm trong các hoạt động Do đó, công tác quản trị trường học nói chung và việc chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục nhà trường trong đó có hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ trong các trường mầm non nói chung có tầm quan trọng đối với các cơ sở giáo dục các cấp cũng như nhà quản lý trường mầm non, quản lý giáo dục mầm non ở nước ta

Thực tế công tác quản trị hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non trong nhà trường luôn mang tính thời sự bởi mâu thuẫn giữa sự gia tăng dân số cơ học, nhu cầu đưa trẻ đến trường cao, yêu cầu chất lượng ngày càng tăng và đa dạng với khả năng đáp ứng của ngành giáo dục và các địa phương còn hạn chế, đặc biệt

là ở các thành phố lớn, thậm chí là các huyện ngoại thành như huyện Thạch Thất như trong những năm qua; Công tác quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong các trường mầm non tại đây nói chung và các trường mầm non tư thục nói riêng cũng còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ và chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Các hoạt động quản trị giáo dục nhận thức chưa thực hiện theo quy chuẩn quản trị chất lượng từ yếu tố đầu vào (bao gồm kiến thức, kỹ năng đã có từ trước; năng lực của giáo viên; các yếu tố về chương trình theo độ tuổi cũng như các điều kiện thực hiện chương trình này) [8], đến tiến trình quản trị (gồm việc biến đổi các nguồn lực đầu vào thành sản phẩm đầu ra, thông qua quá trình thực hiện các hoạt động cơ bản trong nhà trường như hoạt động quản lý; hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh; hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập; xây dựng môi trường giáo dục, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục) rồi cả

vấn đề đầu ra bao gồm: Sự phát triển nhận thức của học sinh; Sự phát triển của giáo

viên (phẩm chất nhà giáo; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ;…) và Lợi ích kinh tế -

xã hội (sự thỏa mãn của cha mẹ học sinh, cộng đồng; phát triển của cộng đồng;

Trong những năm qua, hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non có nhiều thay đổi cụ thể việc tang cường trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo tại các trường mầm non đã được quan tâm tổ chức thực hiện nhằm giúp trẻ phát triển nhân cách toàn diện và tăng cường các hành vi mang tính xã hội tích cực Huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội có 26 trường mầm non công lập trên địa bàn nói chung, và trường mầm non Lại Thượng nói riêng và hiện nay đang được tích cực chỉ đạo triển khai cũng đã đạt được nhiều kết quả Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, công tác quản trị hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại các trường mầm non của Huyện và thực tế tại trường MN Lại Thượng vẫn còn tồn tại những khó khăn, hạn chế, bất cập ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả, chất lượng của công tác này Bởi lẽ đây là vấn đề còn khá mới, chưa nhận được nhiều sự quan tâm nghiên cứu

từ các tác giả, nhà khoa học, các công trình nghiên cứu về vấn đề này Có thể nói là chưa có công trình nghiên cứu nào về quản trị giáo dục phát triển phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non huyện Thạch Thất- Hà Nội nói chung thông qua hoạt động trải nghiệm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản trị giáo dục

phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng Thạch Thất, thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu luận

văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng quản trị hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng Thạch Thất, Thành Phố Hà Nội Từ đó, đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản trị hoạt động giáo dục tại cơ sở này

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản trị hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non thông qua hoạt động trải nghiệm

3.2 Khách thể nghiên cứu

Giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

- Giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi hiện nay tại trường mầm non Lại Thượng, Thạch Thất đang đặt ra những vấn đề gì cho giáo viên, nhà quản lý?

- Để nâng cao chất lượng giáo dục nhà trường nói chung và hoạt động quản trị giáo dục nhận thức nói riêng, Trường mầm non Lại Thượng, Thạch Thất cần phải thực hiện những biện pháp quản lý nào để khắc phục, giải quyết những hạn chế, bất cập trong giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay?

4.2 Giả thuyết khoa học

Giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng- Thạch Thất, thành phố Hà Nội bước đầu

đã đạt hiệu quả tuy nhiên còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế Nếu quản trị hoạt động này hướng tới việc biến đổi các nguồn lực “đầu vào” thành sản phẩm “đầu ra”, thông qua quá trình thực hiện quản lý hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh; hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập; xây dựng môi trường giáo dục thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu Quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo thông qua hoạt động trải nghiệm tại Trường mầm non Lại Thượng Thạch Thất- thành phố Hà Nội trong 02 năm học 2021-2022 và 2022-2023

Đối tượng khảo sát: Các kế hoạch giáo dục của nhà trường; việc tổ chức thực hiện hoạt động phát triển nhận thức và công tác quản trị chất lượng hoạt động này thông qua việc thu thập thông tin từ cán bộ quản lý (3 người); Giáo viên (40 người)

và Phụ huynh 150 người

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận về quản trị giáo dục phát triển phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng - Thạch Thất, thành phố Hà Nội

- Đề xuất các biện pháp quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng - Thạch Thất, thành phố Hà Nội

7 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn chủ yếu sử dụng phối hợp các nhóm phương pháp sau:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu văn bản:

Thu thập, đọc, tổng hợp xây dựng cơ sở lý luận về quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Đây là phương pháp chủ yếu của đề tài nhằm tìm hiểu quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng- Thạch Thất, thành phố Hà Nội: Điều tra bằng bảng hỏi đối với cán

bộ quản lý và giáo viên trong nhà trường

- Phương pháp phỏng vấn sâu

Tiến hành trao đổi với cán bộ quản lý và giáo viên của trường mầm non Lại Thượng của huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội để tiến hành nghiên cứu nhằm tìm hiểu sâu thêm những thông tin mà trong bảng hỏi chưa thể khai thác được

- Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Khi xử lý số liệu, đề tài sử dụng phần mềm SPSS 16.0 với mục đích tìm hiểu một số thông tin như: Tỉ lệ phần trăm, điểm trung bình, hệ số tương quan giữa quản trị giáo dục phát triển nhận thức với các yếu tố ảnh hưởng…

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có bố cục gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ

5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non

Chương 2: Thực trạng quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

thông qua hoạt động trải nghiệm

Chương 3: Biện pháp quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

thông qua hoạt động trải nghiệm

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

1.1.1 Các nghiên nghiên cứu nước ngoài

Các nhà tâm lý học hàng đầu trên thế giới luôn quan tâm nghiên cứu tâm lý trẻ em lứa tuổi mầm non và đặc biệt là sự phát triển nhận thức của trẻ Điển hình nhà tâm lý học Jean Piaget sinh ngày 9-8-1896 ở Thụy Sĩ, mất ngày 16-09- 1980 Ông là một chuyên gia về tâm lý trẻ em nổi tiếng chưa từng nhận một bằng đại học Tâm lý nào Sự quan tâm chính của ông trong lĩnh vực Tâm lý đó là nghiên cứu về những yếu tố sinh học ảnh hưởng đến quá trình hiểu biết của chúng ta Một trong những đóng góp quan trọng, đánh dấu tầm ảnh hưởng của ông trong lĩnh vực Tâm lý học Phát triển nói riêng và Tâm lý học nói chung, là thuyết Phát sinh Nhận thức (Piaget’s Theory of Cognitive Development) Luận thuyết của ông cung cấp cho chúng ta thấy một cái khung để nhìn thấy sự phong phú và phức tạp của phát triển nhận thức

Cùng quan điểm với các nhà tâm lý E Claparét, V Stécnơ, K Buler, J Piaget khẳng định trẻ em là một thực thể phi xã hội, chỉ “suy nghĩ về mình và theo quan điểm của mình” nên tư duy của trẻ là mơ hồ, không có logic Tư duy của trẻ

sẽ chuyển sang trình độ của những thao tác logic trong quá trình sống và tiếp xúc với người lớn

Vì thuyết của Piaget một mặt cố kết hợp sự trưởng thành và kinh nghiệm và mặt khác là sự phát triển nhận thức và xã hội, đã truyền cảm hứng cho các nhà theo thuyết Phát triển với nhiều loại quan tâm đa dạng Một trong những người có ảnh hưởng nhất trong số này là Lawrence Kohlberg, người xây dựng thuyết Lập luận đạo đức của mình trên nền tảng thuyết Phát triển nhận thức chung của Piaget

Patricia H Miler (1983) đã khẳng định trong những nhà tâm lý hậu Piaget có đại diện ở đây là Robbie Case (1985) nhà lý luận và nghiên cứu chính Công trình của Robbie Case nặng về xây dựng khả năng trí nhớ hoặc như ông nói, “không gian

diễn tiến của thực hiện”: “Số tối đa về các sơ cấu độc lập mà một trẻ có thể hoạt hóa bất kỳ thời gian nào” [47]

Bên cạnh đó, không thể không kể đến nhà tâm lý học Liên Xô L X Vưgôtxki (1834 -1896) đã để lại công trình nghiên cứu thuyết của VyGotsky: Trí tuệ và văn hóa Công trình của ông biểu thị đặc điểm phát triển nhận thức không phải là sự tiến hành đơn độc mà là sự cộng tác giữa chuyên gia và người mới học Công trình của ông nhắc chúng ta tầm quan trọng của ngôn ngữ

Bộ ba nhà nghiên cứu hàng đầu Flavell, J.H., Miller, P H., & Miller, S A (1993) đã biên soạn quyển sách mô tả sự phát triển nhận thức trong tuổi ẵm ngửa và những năm trước tuổi đến trường Trình bày thuyết của Piaget và Vygotsky, như quan điểm xử lý thông tin [53]

Bartsch, K, & Wellman, H, M (1995) đã sử dụng các mẫu trò chuyện của trẻ trong thực tế để chứng minh sự phát triển hiểu biết trí tuệ của trẻ Wellman là một trong những nhà điều tra thuyết trí tuệ trong khi Batsch là học trò của ông [46]

Siegler, R, S (1998) là người ủng hộ hàng đầu tiếp cận xử lý thông tin trong phát triển nhận thức, và trong sách này ông đã phản ánh định hướng ấy Ông thảo luận thuyết và ngôn ngữ của Piaget nhưng đề cập nhiều về các chủ đề xử lý thông tin như là trí nhớ, giải quyết vấn đề và kỹ năng học thuyết [46]

Theo lý thuyết về "các giai đoạn hình thành thao tác trí tuệ" của P.Ia Ganpêrin, chúng ta có thể hình thành những tiền khái niệm khoa học cho trẻ ở tuổi mẫu giáo lớn mà không cần dựa trực tiếp vào các biểu tượng như trước và có thể xem đây là một mặt quan trọng của sự phát triển trí tuệ (đứng về mặt lý thuyết là như vậy)

M Xêtsênốp đã chỉ ra nguồn gốc của tư duy là quan sát - nhận thức cảm tính

về thế giới xung quanh Tuy nhiên đứa trẻ không quan sát một cách thụ động mà tác động tích cực vào đối tượng khi tri giác chúng Chính trong quá trình hành động với

đồ vật trẻ học được cách đối chiếu, so sánh, phân tích các sự vật Như vậy, theo ông thì cơ sở để hình thành tư duy logic cao cấp chính là các hành động thực tiễn của trẻ Đây là quan niệm căn bản cho những nghiên cứu sau này của các nhà tâm lý về quá trình phát triển tư duy của trẻ em [31]

Robert V.Kail và John C Cavanaugh (1996), hai ông đều là người Mỹ Trong cuốn sách hai ông đã trình bày sự hình thành, phát triển tâm - sinh lý con ngời (cá nhân) từ khi là thai nhi cho đến khi mất đi mà con người phải thử nghiệm, cùng với những thực tế gì sẽ tạo ra và thúc đẩy sự hình thành tâm lý đó, đồng thời nêu ra những phúc lơị xã hội nên và cần có để đảm bảo cho tâm sinh lý con người phát triển thành những nhân cách có lợi cho xã hội, cho nhân loại Trong cuốn sách này hai tác giả cũng đã nêu quan điểm của mình về sự nhận thức qua phân tích thuyết của 2 nhà tâm lý học vĩ đại Jean Piaget và VyGotsky [27]

Một số xu hướng giáo dục mầm non trên thế giới hiện nay như: giáo dục ở

các nước phương Tây (Anh, Pháp, Thụy Điển, Mỹ ): “Đề cao việc cho trẻ trải

nghiệm, được thực hành chia sẻ, được khám phá trong thế giới muôn hình muôn vẻ xung quanh chúng” Xu hướng của giáo dục mầm non các nước khu vực châu Á -

Thái Bình Dương (Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Niu Dilân, Xingapo ) giáo dục theo

hướng tích hợp theo chủ đề, nguyên tắc giáo dục phải “hướng vào đứa trẻ” Xu hướng giáo dục ở Nhật Bản “đặt trẻ trong một môi trường sống và qua đó để giáo

dục môi trường cho trẻ”

Giáo dục qua trải nghiệm đã trở thành một khuynh hướng giáo dục trên thế giới được thừa nhận và ngày càng được thực tiễn khẳng định tính ưu việt của nó trong giáo dục thể hiện trong các công trình nghiên cứu của J Deway [50] Nghiên cứu của tác giả L.S Vygotxki [27] về những chỉ dẫn xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động và cách tổ chức hoạt động cho trẻ Có thể thấy các nghiên cứu này đã nhấn mạnh ảnh hưởng của môi trường văn hóa xã hội đến sự phát triển trẻ em Đồng thời các tác giả trên đều cho rằng quá trình giáo dục và quá trình sống luôn thống nhất, không tách rời nhau Do đó, cách giáo dục tốt nhất là học tập từ cuộc sống Hoạt động trải nghiệm của trẻ là một quá trình học tập lâu dài nên rất cẩn vai trò định hướng, dẫn dắt của giáo viên

Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu được thực hiện trên đối tượng học sinh và ở các nước có nên văn hóa khác biệt so với nước ta nên không thể sử dụng trực tiếp trong các trường MN nước ta với điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội không tương đồng

J Piaget, J Dewey, DavidKolb đã phát triển lí thuyết học qua TN Với quan niệm học tập là quá trình mà trong đó kiến thức được tạo ra thông qua việc chuyển đổi kinh nghiệm, ông đã xây dựng mô hình giáo dục qua TN với bốn giai đoạn có tính tuần hoàn liên tục nối tiếp nhau là: 1) TN thực tế: Học tập thông qua các hoạt động, hành động cụ thể, trực tiếp; 2) Quan sát suy ngẫm: Học thông qua quan sát các hoạt động của người khác hay chiêm nghiệm lại bản thân, sau đó suy ngẫm và đúc kết kinh nghiệm; 3) Khái niệm hóa: Học tập qua việc xây dựng các khái niệm, tổng hợp, biện giải và phân tích; 4) Thử nghiệm tích cực: Học tập qua những thử nghiệm, để xuất các phương án giải quyết vấn để và đưa ra quyết định

Marija Risteska và cộng sự (2010) trong tác phẩm “Good Governance in Education” cho thấy có 06 nguyên tắc chính để giúp quản trị nhà trường nói chung

và trường mầm non nói riêng đạt hiệu quả: Chính thức phải có tiếng nói/sự tham gia của các thành viên trong trường; có định hướng và tầm nhìn chiến lược; đảm bảo tính hiệu quả; có trách nhiệm giải trình cho mọi công việc; đảm bảo sự tường minh; đảm bảo sự công bằng và quy định của pháp luật [51]

Tác giả Pam Murphy cho rằng các hoạt động thu hút trẻ em vào giải quyết vấn đề, sắp xếp, phân loại, hiểu và sử dụng thông tin thúc đẩy sự phát triển nhận thức Câu đố phù hợp với lứa tuổi, trò chơi phù hợp, trò chơi phân loại và chơi theo khối có sức thu hút trẻ mẫu giáo tham gia vào hoạt động đòi hỏi chúng phải hoạt động trí óc để vượt qua [52]

M Xêtsênốp đã chỉ ra nguồn gốc của tư duy là quan sát - nhận thức cảm tính

về thế giới xung quanh Tuy nhiên đứa trẻ không quan sát một cách thụ động mà tác động tích cực vào đối tượng khi tri giác chúng Chính trong quá trình hành động với

đồ vật trẻ học được cách đối chiếu, so sánh, phân tích các sự vật Như vậy, theo ông thì cơ sở để hình thành tư duy logic cao cấp chính là các hành động thực tiễn của trẻ Đây là quan niệm căn bản cho những nghiên cứu sau này của các nhà tâm lý về quá trình phát triển tư duy của trẻ em [31]

Friedrich Froebel (1898) cho rằng, Trường mầm non này được thiết kế như một môi trường giáo dục mà ở đó trẻ em có thể phát triển theo một định hướng đúng đắn thông qua việc tự hoạt động, sử dụng các trò chơi, bài hát, những câu chuyện và các hoạt động khác Theo ông, Trường mầm non là một môi trường giáo dục đặc, trong đó những giáo cụ, hoạt động xã hội và văn hóa ở Trường mầm non, đặc biệt là các hoạt động vui chơi, sẽ thúc đẩy quá trình phát triển ở trẻ, trẻ sẽ tuân theo các luật lệ được thiết lập một cách tuyệt vời về sự phát triển toàn diện Danh tiếng của Froebel với tư cách một nhà giáo dục MN ngày càng tăng lên và các Trường mầm non ngày càng phổ biến trên khắp các bang của Đức Cho tới đầu thế

kỷ thứ 21, các GVMN vẫn đang tiếp tục đề cao quan điểm của Froebel Mục tiêu đầu ra quan trọng đối với trẻ MN là tinh thần sẵn sàng học hỏi tri thức – thứ sẽ đến sau đó trong sự nghiệp giáo dục của đứa trẻ Đồng thời, qua hoạt động trải nghiệm thực tiễn, trẻ giao tiếp và bắt chước các hoạt động của người lớn, từ đó trẻ sẽ được dẫn dắt từ từ vào một thế giới rộng lớn hơn Trường mầm non cung cấp môi trường khuyến khích trẻ tương tác với những đứa trẻ khác dưới sự hướng dẫn nhiệt tình và đầy tình thươngcủa một GV (Friedrich, 1898)

Theo Kurt Lewin (1938) cho rằng, giáo dục kỹ năng cho trẻ tốt nhất là thông qua tổ chức thực hiện các hoạt động trải nghiệm Bởi trong hoạt động trải nghiệm đáp ứng được mục tiêu kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn Tác giả cũng chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến những hoạt động giáo dục kỹ năng trẻ qua trải nghiệm, trong đó gia đình và nhà trường là những yếu tố ảnh hưởng đến kết của hoạt động giáo dục kỹ năng trẻ qua trải nghiệm Bên cạnh đó, tác giả cũng đã xây dựng các giai đoạn thực hiện trong mô hình hoạt động trải nghiệm, như: suy nghĩ về tình huống, lập kế hoạch giải quyết tình huống, thực hiện kế hoạch và quan sát kết quả (Kurt Lewin, 1938)

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Các nhà khoa học trong nước cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động nhận thức và nhất là sự quan tâm đến hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non như tác giả Nguyễn Công Khanh, Đinh Thị Kim Thoa, Nguyễn Ánh Tuyết, Nguyễn Thị Như Mai… Tư tưởng chính của các tác giả là trình bày bộ môn Tâm lý học trẻ em tuổi mầm non như một khoa học mà đối tượng là sự phát triển tâm lý chứ không phải chỉ là bản thân những đặc điểm tâm lý này Khi trình bày mỗi giai đoạn lứa tuổi, mỗi mặt của sự phát triển tâm lý, các tác giả dành vị trí trung tâm cho những vấn đề có sự liên quan đến quá trình phát triển, các tiền đề xuất phát của sự phát triển, các cấu tạo tâm lý mới nảy sinh trong quá trình phát triển, các điều kiện cơ bản của sự phát triển và các kết quả cuối cùng của từng giai đoạn phát triển Những tài liệu mang tính chất mô tả liên quan đến đặc điểm lứa tuổi trẻ em chỉ được sử dụng ở chừng mực cần thiết để giúp cho người đọc hiểu rõ thêm quá trình phát triển

Phạm Minh Hạc, Nguyễn Quang Uẩn, Trần Trọng Thủy đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề tri giác và tư duy và đã kết luận tri giác không những chịu ảnh hưởng của các tác nhân kích thích mà còn bị chi phối bởi các nhân tố bên trong chủ thể như thái độ, nhu cầu, hứng thú, động cơ

Phạm Hoàng Gia (1978), Nguyễn Công Khanh (2009) thì cho rằng cốt lõi của tư duy là trí thông minh, quá trình lĩnh hội các khái niệm cũng chính là quá trình phát triển tư duy và là cơ sở để tạo nên trí thông minh Với trẻ mẫu giáo sự thể hiện trong các thao tác với đồ vật và trong chính các hoạt động của trẻ là biểu hiện

sự thông minh của chúng

Trương Thị Thùy Anh (2017) lại có một hướng nghiên cứu độc đáo, tập trung vào vai trò của đồng dao trong sự phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo Đồng dao không chỉ mở rộng nhận thức về thế giới xung quanh mà còn đóng vai trò trong việc giúp trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng phát triển ngôn ngữ, thể chất, thẩm mĩ, tình cảm xã hội

Hoàng Nam Hải (2019) cho rằng sự phát triển tâm lý của con người phải trải qua nhiều giai đoạn Những giai đoạn này được liên kết chặt chẽ với sự phát triển của

các hoạt động của con người Khi trẻ chuyển từ tuổi này sang tuổi khác, luôn có những cấu trúc tâm lý mới chưa bao giờ xuất hiện trong giai đoạn trước Những cấu trúc mới này làm thay đổi nhận thức của trẻ trong quá trình phát triển, gây ra những khó khăn trong các hoạt động nhận thức, đặc biệt là trong việc học toán Bài báo cung cấp một số biện pháp hỗ trợ nhận thức cho học sinh khi bắt đầu cấp mầm non dạy toán

Một số tác giả nghiên cứu những vấn đề về hứng thú nhận thức, tính tích cực nhận thức của trẻ điển hình như tác giả Hoàng Thị Phương (2012), Nguyễn Thị Bảy, Nguyễn Thị Linh (2014), Lường Thị Định (2019) Tác giả Lường Thị Định đã trình bày kết quả khảo sát về tình trạng phát triển sự quan tâm nhận thức trong hoạt động học tập cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi của giáo viên mầm non tại huyện Thuận Châu, Sơn Tỉnh La, giúp giáo viên mầm non khám phá những hạn chế và lợi thế của việc tổ chức các hoạt động học tập để phát triển và duy trì sự quan tâm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp hiệu quả để cải thiện lợi ích nhận thức đang phát triển cho trẻ 5-6 tuổi trẻ mẫu giáo trong huyện

Nhiều giáo viên mầm non đã có những sáng kiến kinh nghiệm tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ ở lứa tuổi mầm non Tiểu biểu Vũ Huyền Trinh (2014) đưa ra cách tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non thông qua việc hình thành biểu tượng ban đầu về toán Hồ Lam Hồng & Nguyễn Ngọc Linh (2019) trình bày một số cơ sở để xây dựng một hệ thống đồ chơi cho sự phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo

Trong nghiên cứu của Nguyễn Hồng Yến Phương (2014), tác giả cho rằng:

“Hoạt động giáo dục trải nghiệm là một trong những hoạt động có vai trò quan trọng trong công tác giáo dục trẻ mẫu giáo Thông qua quá trình tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm với đa dạng về hình thức và phương pháp và thiết kế môi trường giáo dục với đa dạng về trang thiết bị, giáo viên mẫu giáo sẽ giúp trẻ lĩnh hội những kiến thức, kĩ năng phù hợp với độ tuổi nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ” Qua đó, để trẻ được phát triển nhận thức thông qua hoạt động trải, nhà trường cần phải quan tâm đến việc quản lý về nội dung, hình thức, phương pháp trải nghiệm nhằm nâng cao năng lực nhận thức, ứng xử của trẻ về thế giới xung quanh

Theo Cao Thị Hồng Nhung (2017) chỉ ra rằng, để quản lý hiệu quả hoạt động

trải nghiệm ở Trường mầm non đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, nhà trường cần hiểu rõ bản chất của phát triển chương trình GVMN trong nhà trường, linh hoạt trong công tác chỉ đạo thực hiện và đánh giá hiệu quả hoạt động giáo dục trong Trường mầm non, tạo cơ hội và khuyến khích GVMN tăng cường các hoạt động trải nghiệm cho trẻ và thể hiện sự sáng tạo khi tổ chức các hoạt động trải nghiệm Qua nghiên cứu của tác giả cho thấy, tác giả đã đề cập tới việc quản lý hiệu quả của hoạt động trải nghiệm ở các trường mầm non, trong khi đó việc quản trị giáo dục phát triển nhận thức của cho trẻ mầm non từ 5 – 6 tuổi lại là quá trình cụ thể hóa các quy trình, các bước nhằm làm cho quá trình nhận thức của trẻ trở nên dễ dàng hơn và có khả năng đánh giá được quá trình nhận thức Đây cũng là những điểm mới mà tác giả Luận văn hướng đến so với nghiên cứu trên

Bài báo khoa học của tác giả Hoàng Thị Phương (2017),“Xây dựng mô hình

tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non” [34] Nghiên cứu này tác giả đã

tiếp cận nghiên cứu hoạt động giáo dục trẻ mầm non theo hướng tăng cường trải nghiệm sẽ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non theo hướng phát triển năng lực, phát huy vai trò chủ thể của trẻ Tác giả đã chi ra có 4 nguyên tắc khi xây dựng

mô hình tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non Từ những nguyên tắc đó, tác giả đã xây dựng mô hình tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non một cách hoàn chỉnh bao gồm các thành phần: chương trình hoạt động trải nghiệm của trẻ, các tiêu chuẩn về môi trường vật chất và tâm lí, hướng dẫn tổ chức các hoạt động trải nghiệm của trẻ, đánh giá hiệu quả hoạt động trải nghiệm Mô hình lí thuyết này là tài liệu hướng dẫn các trường mầm non tổ chức hoạt động giáo dục có hiệu quả, khai thác tiềm năng của nhà trường về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, đảm bảo việc kết nối hoạt động giáo dục ở trường mầm non với kinh nghiệm của trẻ

ở gia đình và cộng đồng, mở ra cơ hội thực hiện xã hội hoá giáo dục mầm non

Bài báo "Tổ chức một số hoạt động trải nghiệm cho trẻ ở trường mầm

non” [39] của tác giả Nguyễn Thị Minh Trang đã nêu lên vai trò của học tập

tập trải nghiệm đối với trẻ mầm non Phân tích những ưu điểm của phương pháp học tập trải nghiệm trong việc kích thích tiềm năng, trí tuệ của trẻ, là quá trình sáng tạo ra cái mới, kiến thức trên cơ sở kinh nghiệm thực tế, dựa trên việc đánh giá và phân tích

kinh nghiệm hiện có và kiến thức Thông qua phương pháp học tập này, trẻ sẽ tiếp thu được kiến thức, kỹ năng thực hành, hình thành năng lực và phẩm chất Trong nghiên cứu này tác giả đã đưa ra quy trình giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ mầm non trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu về giáo dục qua TN của J Piaget, J Dewey, DavidKolb đã phát triển lí thuyết học qua trải nghiệm với bốn giai đoạn có tính tuần hoàn liên tục nối tiếp Dựa trên mô hình học tập trải nghiệm của David Kolb và căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi, tác giả đã xác định quy trình học tập theo hướng trải nghiệm của trẻ mẩm non gồm bốn giai đoạn, được tiến hành theo trình tự: trải nghiệm thực tế; chia

sẻ kinh nghiệm; rút ra kinh nghiệm cho bản thân; vận dụng kinh nghiệm vào cuộc sống Từ đó tác giả đưa ra quá trình tổ chức một số hoạt động theo hướng trải nghiệm cho trẻ ờ trường mâm non gồm: Tổ chức hoạt động học theo hướng trải nghiệm cho trẻ mâm non; tổ chức hoạt động chơi theo hướng trải nghiệm và tổ chức hoạt động tham quan theo hướng trải nghiệm cho trẻ mâm non

Bài báo của tác giả Nguyễn Thị Hương "Thực trạng quản lý hoạt động trải

nghiệm cho trẻ 5 – 6 tuổi các trường mầm non thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo hướng phát triển kỹ năng” [23] Trong nghiên cứu này tác giả đã chỉ ra vai trò

và tầm quan trọng của giáo dục mầm non, do đó việc quản lý hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non theo hướng phát triển kỹ năng sống, làm cơ sở cho việc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm cho trẻ ở trường mầm non là yếu tố cấp thiết Nghiên cứu đã thực hiện khảo sát 25 cán bộ quản lý, 85 giáo viên ở các trường mầm non và 150 phụ huynh nhằm đánh giá thực trạng hoạt động trải nghiệm cho trẻ và quản lý hoạt động trải nghiệm cho trẻ 5-6 tuổi Kết quả nghiên cứu cho thấy cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh học sinh đa số có nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm cho trẻ từ năm đến sáu tuổi ở các trường mầm non Thành phố Bắc Ninh tỉnh Bắc Ninh Nội dung chương trình trải nghiệm ở các trường mầm non đã cơ bản đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn phát triển của giáo dục hiện nay Nghiên cứu đã chỉ ra thực trạng quản lý thể hiện ở các khía cạnh như nhận thức của cán bộ quản lý giáo viên, phụ huynh, thực trạng về

tổ chức thực hiện các mục tiêu hoạt động trải nghiệm; thực trạng quản lý các nội dung trải nghiệm, thực trạng phương thức hoạt động trải nghiệm, công tác kiểm tra

đánh giá và xác định các yêu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải nghiệm Đồng thời nghiên cứu đã chỉ ra những ưu điểm và những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động trải nghiệm cho trẻ ở trường mầm non

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Hương Lan "Quy trình tổ chức hoạt động

trải nghiệm cho trẻ mầm non" [28] Trong nghiên cứu này tác giả đã đề cập tới quy

trình tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non, qua đó định hướng giáo viên mầm non vận dụng một cách có hiệu quả nhằm thực hiện yêu cầu và mục tiêu chương trình giáo dục mầm non Mặt khác trong nghiên cứu này tác giả cũng đã chỉ ra quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non, kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm gắn với trường hợp cụ thể Thông qua hoạt động trải nghiệm, trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các đối tượng hoạt động, được tương tác với bạn và mọi người xung quanh, được tự do lựa chọn và giải quyết các vấn đề có liên quan đến cuộc sống sinh hoạt hàng ngày Đây là môi trường chứa đầy cảm xúc và là cơ hội lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng nhận thức, kĩ năng xã hội Hoạt động trải nghiệm thực sự đặt trẻ vào vị trí là chủ thể của quá trình giáo dục, trẻ chủ động chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, thái độ nhằm hình thành kinh nghiệm riêng của bản thân Do đó, việc giáo viên mầm non vận dụng quy trình tổ chúc hoạt động trải nghiệm trong các hoạt động giáo dục ở trường mầm non có ý nghĩa quan trọng, định hướng cho trẻ tham gia hoạt động trải nghiệm phù hợp với độ tuổi và khả năng của từng trẻ

Bài báo của tác giả Phạm Đào Tiên "Quản trị trường mầm non trong bối

cảnh đổi mới giáo dục” [37] Trong nghiên cứu này tác giả đã làm rõ sự khác nhau

giữa quản trị nhà trường và quản lý nhà trường, trình bày được các nguyên tắc và nội dung trong quản trị trường mầm non bao gồm: Quản trị chiến lược cua nhà trường mầm non; quản trị hoạt động giao dục, chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ trong nhà trường mầm non; quản trị cơ câu tổ chức, nhân sự; quản trị tài chính, cơ sở vật chất,

đồ dùng đồ chơi và công nghệ dạy học; quản trị các điều kiện hỗ trợ hoạt động giáo dục, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ

Tóm lại: Qua nghiên cứu tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

cho thấy Các nghiên cứu trên đã có hướng tiếp cận khác nhau về hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non Trong đó các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào quy trình

tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ mầm non; nộ dung các hoạt động trải nghiệm Tuy nhiên nếu tiếp cận nghiên cứu về quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non thì hiện nay chưa có nghiên cứu nào tiếp cận theo hướng nghiên cứu này Do đó với đề tài trên tác giả Luận văn tiếp cận nghiên cứu đề tài nhằm làm rõ các hoạt động quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mầm non 5- 6 tuổi, qua đó làm rõ được thực trạng quản

lý thông qua các nội dung về mục tiêu, nhận thức, quản lý nội dung, phương thức, công tác kiểm tra đánh giá về quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ Từ đó

đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non Lại Thượng Thạch Thất, thành phố Hà Nội

1.2 Một số khái niệm liên quan

1.2.1 Khái niệm quản trị nhà trường

Khái niệm quản trị nhà trường và quản lý nhà trường đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước đề cập Tới nay vẫn chưa có cách hiểu thống nhất Tại Việt Nam, khi nhắc tới hoạt động quản lý, lãnh đạo, chịu trách nhiệm trước cộng đồng, người học, nhà nước, nhà trường, thuật ngữ “Quản trị trường học/Quản trị nhà trường” chưa thực sự được sử dụng phổ biến, mà thường được sử dụng thuật ngữ

“Quản lý nhà trường” Trong xu hướng cải cách thể chế, đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo theo tinh thần giao quyền tự chủ, trách nhiệm giải trình cao hơn cho đội ngũ lãnh đạo nhà trường thì cụm từ “Quản trị nhà trường/Quản trị trường học” mới được sử dụng rộng rãi hơn hoặc với tên thống nhất “Quản trị cơ sở giáo dục” Tất cả những khái niệm của các tác giả hiện cũng đang gây ra nhiều bối rối hơn là làm rõ ràng vấn đề Không có một định nghĩa nào hoàn toàn bao quát được bản chất đa dạng, nhiều mặt của quản trị nhà trường, bởi chúng có xu hướng

phân tích quản trị nhà trường theo các cấp độ, góc độ khác nhau

Hiện nay vẫn chưa có một định nghĩa mang tính tổng thể, nhất quán cho khái niệm quản trị nhà trường Trên cơ sở khái quát các quan điểm, tác giả tiếp cận khái niệm quản trị nhà trường theo quan điểm của tác giả Phạm Đào Tiên như sau:

"Quản trị nhà trường là quá trình thiết lập các mối quan hệ, ủy nhiệm chính sách,

lập kế hoạch và ra quyết định; Chịu trách nhiệm về sự tin cậy, tính thích ứng và hiệu quả chi phí quản lý để đạt được kết quả mong đợi, thông qua việc phân chia trách nhiệm, nguồn lực, kiểm soát tính hiệu lực và hiệu quả của nhà trường Đây là căn cứ để chúng ta xác định chủ thể quản trị, đối tượng và nội dung quản trị, từ đó

đề xuất hệ thống các biện pháp quản trị nhà trường hiệu quả [37]

* Quản trị chất lượng giáo dục

Từ điển Oxford Pocket Dictionary định nghĩa: Chất lượng là mức độ hoàn thiện, đặc trưng so sánh hay đặc trưng tuyệt đối, dấu hiệu đặc thù, các dữ kiện, thông số cơ bản Quan niệm trên đề cập đến các dấu hiệu bản chất và các thông số

cơ bản của sự vật, hiện tượng có tác dụng phản ánh bản chất [54]

Dưới góc độ khoa học quản lý, Harvey và Greenđã khái quát quan niệm về chất lượng theo 5 xu hướng khác nhau: (1) chất lượng là sự xuất sắc, (2) chất lượng

là sự hoàn hảo, (3) chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu, (4) chất lượng là sự đáng giá đồng tiền, và (5) chất lượng là giá trị chuyển đổi [48]

Như vậy, chất lượng là một khái niệm có nhiều cách tiếp cận khác nhau Trong tài liệu này, chất lượng được hiểu là “sự phù hợp với mục tiêu” [12]

Chất lượng giáo dục

Theo Từ điển Giáo dục học, chất lượng giáo dục là “tổng hòa những phẩm chất và năng lực được tạo nên trong quá trình giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cho người học so với thang chuẩn giá trị của nhà nước hoặc xã hội Chất lượng giáo dục

có tính lịch sử cụ thể và luôn luôn tùy thuộc vào các điều kiện xã hội đương thời, trong đó có các thiết chế, chính sách và lực lượng tham gia giáo dục…” [20]

Trong lĩnh vực giáo dục, chất lượng được hiểu theo nghĩa đa dạng hơn Chất lượng giáo dục liên quan đến thành tích học tập, sự đáp ứng các chuẩn mực và giá trị,

sự phát triển của cá nhân người học, lợi ích của những đầu tư và sự phù hợp với mục tiêu giáo dục và mục tiêu giáo dục của các cấp học được quy định trong Luật Giáo dục Như vậy, sự phù hợp với mục tiêu của giáo dục là khía cạnh quan trọng của chất lượng giáo dục, quyết định đầu vào, quá trình và đầu ra của hệ thống giáo dục

Chất lượng giáo dục trường mầm non

Chất lượng giáo dục trường mầm non là “sự đáp ứng mục tiêu của trường mầm non, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu giáo dục của Luật giáo dục, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước” [8]

Mục tiêu giáo dục mầm non là “nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, năng lực của học sinh; chuẩn bị cho học sinh vào lớp 1” [35]

Từ đó, chất lượng giáo dục trường mầm non gắn liền với việc đáp ứng các yêu cầu của mục tiêu giáo dục Cụ thể là:

- Phải hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ, năng lực của học sinh;

- Phải chuẩn bị cho học sinh sẵn sàng vào lớp 1

Một trường mầm non có chất lượng khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của mục tiêu giáo dục mầm non

b Các thành tố của chất lượng giáo dục trường mầm non

Với quan điểm chất lượng giáo dục là một quá trình, UNESCO (2000) đã đưa ra mô hình CIPO về các thành tố cơ bản tạo nên chất lượng giáo dục của một nhà trường

Hình 1.1 Các thành tố chất lượng giáo dục của một nhà trường [12]

Dựa trên mô hình này, có thể xác định các thành tố của chất lượng giáo dục trường mầm non nói chung và thành tố chất lượng giáo dục nhận thức nói riêng

Hình 1.2: Các thành tố chất lượng giáo dục của trường mầm non

- Đầu vào bao gồm: 1/Học sinh: kiến thức, kỹ năng đã có từ trước; tỉ lệ đi

học và sự sẵn sàng nhập học…; 2/ Nhà giáo: đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục mầm non; 3/ Chương trình giáo dục [7]:

Mục tiêu chương trình giáo dục mầm non

Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một Hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng cho tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết cho phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời

Chương trình đảm bảo phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kỹ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại, thay vì chỉ chú trọng trang bị kiến thức như các chương trình giáo dục trước đây

+Nội dung chương trình giáo dục mầm non

Chương trình giáo dục mầm non là căn cứ cho việc quản lý, chỉ đạo và tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ ở tất cả các sơ sở giáo dục mầm non trên phạm vi cả nước Theo

đó, chương trình giáo dục mầm non bảo đảm kết nối chặt chẽ giữa các độ tuổi nhà trẻ

Đầu vào (Input)

- Học sinh, giáo viên

Đầu ra (Output)

- Sự phát triển của học sinh, giáo viên

- Lợi ích kinh tế -xã hội

Tác động của bối cảnh (Context)

Bối cảnh kinh tế, xã hội; sự tiến bộ của khoa học và công nghệ; hội nhập quốc tế đặt ra yêu cầu cao đối với chất lượng giáo dục

và mẫu giáo với nhau, liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông Chương trình thể hiện quan điểm giáo dục toàn diện, tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm với phương châm giáo dục “chơi mà học, học bằng chơi” Tương ứng với các cơ sở giáo dục mầm non thì có chương trình giáo dục mầm non và được chia ra làm hai chương trình gồm chương trình giáo dục nhà trẻ và chương trình giáo dục mẫu giáo

- Chương trình giáo dục nhà trẻ nhằm giúp trẻ từ 3 tháng tuổi đến 3 tuổi phát triển hài hòa về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm mỹ

- Chương trình giáo dục mẫu giáo nhằm giúp trẻ em từ 3 đến 6 tuổi phát triển hài hòa về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm

mỹ, chuẩn bị cho trẻ vào học ở mầm non

+ Kế hoạch giáo dục nhà trường

Chương trình giáo dục mầm non được triển khai cụ thể vào các kế hoạch trong nhà trường: Kế hoạch năm học; Kế hoạch thực hiện chủ đề hàng tháng, hàng tuần cũng như cho mỗi độ tuổi

Chương trình và kế hoạch giáo dục nhận thức được tích hợp trong các kế hoạch này

+ Phương pháp giáo dục ở trường mầm non

Giáo dục nhà trẻ phương pháp giáo dục phải chú trọng tới giao tiếp thường xuyên thể hiện sự yêu thương và sự gắn bó của người lớn đối với trẻ chú ý đặc điểm

cá nhân trẻ để thể hiện phương pháp giáo dục phù hợp tạo cho trẻ cảm giác an toàn

về thể chất tinh thần tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ được tích cực hoạt động giao lưu cảm xúc hoạt động với đồ vật, vui chơi kích thích sự phát triển các giác quan và chức năng tâm sinh lý tạo môi trường gần gũi khung cảnh gia đình giúp trẻ thích nghi với nhà trẻ

Đối với giáo dục mẫu giáo phương pháp phải tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm tìm tòi khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng đáp ứng nhu cầu hứng thú của trẻ theo phương châm chơi mà học học mà chơi chú trọng đổi mới tổ chức môi trường giáo dục nhằm kích thích và tạo cơ hội cho trẻ được tích cực khám phá thử nghiệm và sáng tạo ở các khu vực hoạt động một cách vui

vẻ, hài hòa giữa giáo dục trẻ trong nhóm bạn với giáo dục cá nhân chú ý đặc điểm của từng trẻ để có phương pháp giáo dục phù hợp Tổ một cách hợp lý chức các hoạt động theo cá nhân nhóm và cả lớp phù hợp với độ tuổi của nhóm lớp và khả năng của trẻ cũng như nhu cầu và hứng thứ của trẻ với điều kiện thực tế

+ Đánh giá kết quả giáo dục

Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời,

có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình và sự tiến bộ của học sinh để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy học, quản lí và phát triển chương trình, đảm bảo sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục

Căn cứ đánh giá là các yêu cầu cần đạt được quy định trong chương trình tổng thể và các chương trình và cụ thể từng hoạt động giáo dục

Phạm vi đánh giá bao gồm các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, môn học và chuyên đề học tập lựa chọn và môn học tự chọn

Đối tượng đánh giá là sản phẩm và quá trình học tập, rèn luyện của học sinh Hình thức đánh giá: dùng cả định tính và định lượng thông qua đánh giá thường xuyên, định kì ở cơ sở giáo dục Việc đánh giá thường xuyên do giáo viên phụ trách, kết hợp đánh giá của cha mẹ trẻ, của bản thân trẻ

Kết quả đánh giá làm công cụ kiểm soát chất lượng đánh giá ở trường mầm non

+ Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học

Đáp ứng quy định về địa điểm, diện tích, quy mô nhà trường; khối phòng học tập; khối phòng hỗ trợ học tập; khối phòng hành chính quản trị; khu sân chơi, thể dục thể thao; khối phụ trợ; khối phục vụ sinh hoạt; hạ tầng kỹ thuật và thiết bị dạy học,… theo hướng phân hóa, tích hợp, trải nghiệm gắn với thực tiễn, ứng dụng công nghệ mới trong dạy học, giáo dục và giáo dục STEM…; tổ chức bán trú, đảm bảo theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo [10]

+ Tài chính

Đảm bảo nguồn lực tài chính để duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục; phát huy tính năng động, sáng tạo và các tiềm năng của nhà trường; tăng nguồn thu; nâng cao thu nhập cho đội ngũ giáo viên;

- Quá trình là sự biến đổi các nguồn lực đầu vào thành sản phẩm đầu ra,

thông qua quá trình thực hiện các hoạt động cơ bản trong nhà trường mầm non: hoạt động quản lý; hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh; hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập; xây dựng môi trường giáo dục, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục

+ Hoạt động quản trị nhà trường

Tổ chức xây dựng kế hoạch phát triển nhà trường: lập kế hoạch, hướng dẫn

thực hiện và giám sát, đánh giá việc thực hiện kế hoạch phát triển nhà trường; chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên, nhân viên xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ theo quy định;

Quản trị hoạt động dạy học, giáo dục trẻ: chỉ đạo xây dựng kế hoạch dạy

học và giáo dục của nhà trường, tổ chức thực hiện dạy học và giáo dục học sinh; đổi mới phương pháp dạy học, giáo dục trẻ; đánh giá kết quả giáo dục của trẻ theo yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực của chương trình giáo dục mầm non

Quản trị nhân sự trong nhà trường: chỉ đạo xây dựng đề án vị trí việc làm; chủ

động đề xuất tuyển dụng nhân sự theo quy định; sử dụng giáo viên, nhân viên đúng chuyên môn, nghiệp vụ; chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên để phát triển năng lực nghề nghiệp cho giáo viên, nhân viên;

Quản trị tổ chức, hành chính nhà trường: chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực

hiện các quy định cụ thể về tổ chức, hành chính trong nhà trường; thực hiện phân công, phối hợp giữa các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các bộ phận khác thực hiện nhiệm vụ theo quy định;

Quản trị tài chính trong nhà trường: chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện

quy chế chi tiêu nội bộ, lập dự toán, thực hiện thu chi, báo cáo tài chính, kiểm tra tài chính, công khai tài chính của nhà trường theo quy định;

Quản trị cơ sở vật chất, thiết bị và công nghệ trong dạy học, giáo dục học sinh của nhà trường: chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện quy định của nhà

trường về quản trị cơ sở vật chất, thiết bị và công nghệ trong dạy học, giáo dục cho trẻ ở các độ tuổi của nhà trường; tổ chức lập và thực hiện kế hoạch mua sắm, kiểm

kê, bảo quản, sửa chữa cơ sở vật chất, thiết bị dạy học theo quy định;

+ Hoạt động dạy học:

Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất,

năng lực học sinh: chủ động điều chỉnh kế hoạch dạy học và giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và địa phương;

Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất,

năng lực học sinh: chủ động cập nhật, vận dụng linh hoạt và hiệu quả các phương pháp dạy học và giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới, phù hợp với điều kiện thực tế;

+ Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục:

Kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển; chủ động cập nhật, vận dụng sáng tạo các hình thức, phương pháp, công cụ kiểm tra đánh giá theo chuẩn độ tuổi theo quy định;

+ Xây dựng môi trường giáo dục:

Xây dựng văn hóa nhà trường: chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện nội

quy, quy tắc văn hóa ứng xử của nhà trường theo quy định;

Thực hiện dân chủ cơ sở trong nhà trường: chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực

hiện quy chế dân chủ cơ sở ở trường học theo quy định;

Xây dựng trường học an toàn, phòng chống bạo hành trẻ: chỉ đạo xây dựng

và tổ chức thực hiện quy định của nhà trường về trường học an toàn, phòng chống bạo hành trẻ

- Đầu ra bao gồm: 1/Sự phát triển của trẻ; 2/ Sự phát triển của giáo viên:

phẩm chất nhà giáo; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ;…; 3/ Lợi ích kinh tế - xã hội:

sự thỏa mãn của cha mẹ học sinh, cộng đồng; phát triển của cộng đồng;

+ Chất lượng giáo dục trường mầm non phải hướng đến mục tiêu phát triển bền vững giáo dục và đào tạo;

+ Xu hướng tăng cường phân cấp, tăng cường tự chủ và trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục; trong đó có phân cấp, tự chủ và trách nhiệm giải trình về chất lượng giáo dục;

+ Đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục theo Thông

tư số 19/2018/TT-BGDĐT ngày 22/8/2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường mầm non

Các cấp độ trong quản trị chất lượng giáo dục trường mầm non nói chung

và quản lý hoạt động nhận thức nói riêng

Theo Sallis (2002) và Rajesh (2009), quản trị chất lượng giáo dục nói chung, quản trị chất lượng giáo dục trường mầm non nói riêng có ba cấp độ: kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và quản lý chất lượng tổng thể

Hình 1.3 Các cấp độ quản trị chất lượng giáo dục trường mầm non

- Kiểm soát chất lượng giáo dục

Kiểm soát chất lượng là hoạt động nhằm phát hiện những trẻ chưa theo yêu cầu cần đạt của lớp học Những trẻ này được giáo viên hướng dẫn, giúp đỡ; đánh giá bổ sung để xét hoàn thành chương trình lớp học Sau khi được hướng dẫn, giúp đỡ; đánh giá bổ sung mà trẻ vẫn chưa đủ điều kiện hoàn thành chương trình chuẩn 5 tuổi thì chưa được xác nhận

Như vậy, kiểm soát chất lượng giáo dục “không nhằm vào gốc của vấn đề là nâng cao chất lượng giáo dục mà chỉ giải quyết vấn đề chất lượng giáo dục sau khi chúng bị phát hiện” (Russo, 1995) Hiện nay, kiểm soát chất lượng giáo dục trong các nhà trường đang được điều chỉnh theo hướng tăng cường kiểm soát đầu vào, kiểm soát quá trình để cải tiến liên tục chất lượng giáo dục của nhà trường

- Đảm bảo chất lượng giáo dục

Đảm bảo chất lượng giáo dục là hoạt động diễn ra trước và trong quá trình giáo dục nhằm phòng ngừa hiện tượng không đạt chuẩn chất lượng giáo dục; từ đầu vào (học sinh, nhà giáo, chương trình giáo dục, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tài chính) đến quá trình (hoạt động quản trị nhà trường; hoạt động dạy học; hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập; hoạt động xây dựng môi trường giáo dục…)

Bản chất của đảm bảo chất lượng giáo dục là “nguyên tắc không lỗi”, “làm đúng ngay từ đầu và làm đúng mọi thời điểm” Mối quan tâm của đảm bảo chất lượng giáo dục là phòng ngừa những hạn chế, thiếu sót có thể xảy ra, làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục

Trong đảm bảo chất lượng giáo dục, chất lượng của sản phẩm giáo dục được thiết kế ngay từ khâu đầu tiên (xác định mục tiêu) đến khâu cuối cùng (đánh giá kết quả) của quá trình giáo dục Đảm bảo chất lượng giáo dục trong trường mầm non là

“trách nhiệm của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên của nhà trường chứ không phải là của các thanh tra viên, mặc dù thanh tra cũng có thể có vai trò nhất định trong đảm bảo chất lượng giáo dục” [19]

Đảm bảo chất lượng giáo dục là hoạt động được tiến hành trong hệ thống chất lượng và được chứng minh là đủ mức cần thiết để thỏa mãn các yêu cầu về chất lượng của người học và các bên liên quan (cha mẹ học sinh, cộng đồng, xã hội…) Chất lượng giáo dục được đảm bảo thông qua một hệ thống gọi là “hệ thống đảm bảo chất lượng” Hệ thống này chính là Quy định về kiểm định chất lượng giáo dục trường mầm non được ban hành theo Thông tư 19/2018/TT-BGDĐT [9]

- Quản lí chất lượng giáo dục tổng thể

Quản lí chất lượng tổng thể (Total Quality Management - TQM) kết hợp đảm bảo chất lượng, phát triển và mở rộng chất lượng Triết lý của TQM “coi cải tiến chất lượng liên tục và thay đổi văn hóa tổ chức là trọng tâm”; “tất cả mọi người ở bất kỳ cương vị nào, vào bất kỳ thời điểm nào cũng đều là người quản lý chất lượng của phần việc mình được giao và hoàn thành nó một cách tốt nhất, với mục đích tối cao là thỏa mãn nhu cầu của khách hàng [22]

Vận dụng TQM vào quản trị chất lượng giáo dục, đòi hỏi các trường mầm non:

(1) Phải xây dựng kế hoạch chiến lược và tầm nhìn chất lượng cho nhà trường của mình;

(2) Thực hiện quản trị chất lượng nhà trường một cách “tổng thể”, bao gồm quản trị hoạt động dạy học, giáo dục học sinh: quản trị nhân sự trong nhà trường: quản trị tổ chức, hành chính nhà trường; quản trị tài chính trong nhà trường; quản trị

cơ sở vật chất, thiết bị và công nghệ trong dạy học, giáo dục học sinh…

(3) Tập trung quản trị chất lượng trung tâm của nhà trường, đó là chất lượng học sinh;

(4) Huy động sự tham gia của tất cả các thành viên trong nhà trường vào quản trị chất lượng giáo dục;

(5) Liên tục cải tiến các hoạt động của nhà trường để không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục;

(6) Xây dựng văn hóa chất lượng trong trường mầm non mà nội dung chủ yếu là tất cả mọi người đều quan tâm đến chất lượng giáo dục; đồng thời hình thành được dự luận lành mạnh về chất lượng giáo dục của nhà trường

Các cấp độ quản trị chất lượng giáo dục được trình bày có mối quan hệ mật thiết với nhau; trong đó cấp độ quản trị chất lượng giáo dục sau cao hơn cấp độ quản trị chất lượng giáo dục trước và bao hàm cấp độ cấp độ quản trị chất lượng giáo dục trước Vì thế, trong quản trị chất lượng giáo dục trường mầm non cần thực hiện đồng bộ các cấp độ quản trị chất lượng này Tuy nhiên, các trường mầm non phải hướng tới cấp độ quản lí chất lượng giáo dục tổng thể mà cốt lõi là sự cải tiến liên tục vì sự phát triển bền vững của nhà trường, nhất là khi thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.2.2 Khái niệm hoạt động trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo

Hoạt động trải nghiệm là một cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có Những hoạt động giáo dục được thiết kế có mục đích, có chọn lọc, xuất phát từ nhu cầu, hứng thú và kinh nghiệm của trẻ nhằm hướng tới hình thành những phẩm chất và năng lực cho trẻ đảm bảo hai yếu tố hoạt động - trải nghiệm thì đó mới là hoạt động trải

nghiệm Cần hiểu rõ rằng, hoạt động trải nghiệm không phải là một phép cộng đơn thuần giữa "hoạt động" và "trải nghiệm" mà bản thân trong hoạt động luôn chứa đựng yếu tố trải nghiệm

Từ những quan niệm trên, đề tài tiếp cận khái niệm hoạt động trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo đó là quá trình tác động có hệ thống của nhà giáo dục đến người được giáo dục thông qua các hoạt động thực tiễn để người được giáo dục bằng vốn kinh nghiệm cá nhân tự lực chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng, thái độ tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân Giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ mầm non là phương thức sử dụng các hoạt động giáo dục, trong đó giáo viên là người thiết kế,

tổ chức, hướng dẫn các hoạt động để trẻ được tham dự hay tiếp xúc, tương tác trực tiếp, được chiêm nghiệm, tự tích lũy kiến thức, kĩ năng, thái độ tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân trẻ

1.2.3 Khái niệm hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo

Hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo là quá trình tập trung vào việc dạy cho trẻ mẫu giáo cách xử lý thông tin, hình thành các khái niệm, tập

có quan điểm riêng và tăng cường khả năng ngôn ngữ Mục tiêu chính của sự phát triển nhận thức là tăng cường khả năng phát triển của não, qua đó giúp trẻ hiểu và ứng xử được trong thế giới xung quanh

Phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo là tập trung giáo dục trẻ mẫu giáo qua

3 lĩnh vực chủ đạo, bao gồm: Khám phá khoa học, Làm quen với một số khái niệm

sơ đẳng về Toán và Khám phá xã hội Phát triển nhận thức cho trẻ nên được thực hiện theo từng lộ trình cụ thể

Đây là một hoạt động cực kỳ quan trọng và cấp thiết, bởi việc theo sát từng giai đoạn phát triển nhận thức cho trẻ ngay từ cấp học mầm non sẽ là nền tảng để hỗ trợ tốt nhất cho quá trình phát triển nhận thức của trẻ mai sau Bên cạnh tăng cường thể chất và định hướng cảm xúc tích cực cho các bé, việc hình thành và phát triển khả năng nhận thức cũng là cách để trẻ hoàn thiện bản thân, trang bị những kĩ năng cần thiết để phát hiện và giải quyết vấn đề

1.2.4 Quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo

Hiện nay ở Việt Nam chưa có những khái niệm hay quan điểm thống nhất về

quản trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo Phần lớn các tác giả nghiên cứu về quản trị nhà trường, mà chủ yếu là các nghiên cứu về quản trị đại học và một

số ít về quản trị trường phổ thông, nhưng lại chưa có các nghiên cứu về quản trị trường mầm non Vì vậy, cơ sơ lý luận về quản trị trường mầm non, năng lực quản trị trường mầm non còn rất mỏng, chưa co tính thống nhất

Tuy nhiên từ cách tiếp cận nội dung nghiên cứu của đề tài, có thể hiểu quản

trị giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo như sau: là quá trình biến đổi các nguồn lực “đầu vào” thành sản phẩm “đầu ra”, thông qua quá trình thực hiện các hoạt động cơ bản trong nhà trường mầm non như hoạt động quản lý; hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh; hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập; xây dựng môi trường giáo dục… ở lĩnh vực nhận thức này nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục

1.3 Hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non

1.3.1 Mục tiêu của hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non

Căn cứ vào Chương trình giáo dục mầm non 2018, mục tiêu của giáo dục của hoạt động giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm đó là:

- Giúp trẻ hình thành và phát triển các kỹ năng của bản thân như kỹ năng quan sát, kỹ năng nhận diện so sánh và phân loại thông qua việc sử dụng tổng hợp các giác quan nghe, nhìn, chạm, ngửi

- Hình thành ở trẻ sự hiểu biết ban đầu về những vấn đề, sự vật, sự việc trong môi trường tự nhiên và xã hội một cách đơn giản theo những phương pháp khác nhau

- Tạo cho trẻ sự hứng thú, ham học hỏi, thích khám phá và tìm tòi thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, từ đó phát triển được năng lực cá nhân và tăng cường sự tự tin của trẻ

Trong trường mầm non các hoạt động trải nghiệm thực tế luôn là hoạt động thu hút được sự thích thú của trẻ và hiệu quả của nó không chỉ dừng lại ở việc cho trẻ chơi mà nó có tác động tích cực đến tư duy nhận thức, phát triển toàn diện và thông qua đó còn hình thành nhân cách tốt cho trẻ

1.3.2 Nội dung giáo dục nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm tại trường mầm non

Giáo dục nhận thức cho trẻ từ 5-6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm là yếu tố rất quan trọng trong việc hình thành nhận thức, hiểu biết ban đầu của trẻ về thế giới xung quanh Hơn nữa thông qua hoạt động trải nghiệm trẻ được thay đổi phương pháp và môi trường học tập, qua đó giúp trẻ có sự hào hứng, tích cực trong việc tham gia các hoạt động trải nghiệm Mặt khác kích thích sự tò mò, phát triển kỹ năng xã hội, tăng cường khả năng tư duy và phát triển cả về mặt vận động Chính vì vậy giáo dục nhận thức cho trẻ từ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm gồm những nội dung sau:

- Các hoạt động trải nghiệm trong các tiết học, thông qua các tiết học cụ thể

mà trẻ được trải nghiệm phù hợp, đồng thời khai thác và sử dụng triệt để môi trường sẵn có nhằm tổ chức hoạt động trải nghiệm cho trẻ một cách hiệu quả nhất Sử dụng các tranh, hình ảnh và công nghệ giúp trẻ có thể sử dụng tốt các giác quan, như chỉ vào hình ảnh, gọi tên các bộ phận trên cơ thể, kể chuyện Tư đó kiểm tra nhận thức của trẻ về các nội dung trải nghiệm

- Trẻ tham gia trải nghiệm các hoạt động nghệ thuật như: vẽ và tô màu trên các bản đã in sẵn, hoặc tô màu theo các tranh mẫu hoặc cung cấp giấy, bút, màu để trẻ tự do sáng tạo Đối với làm đồ thủ công, giáo viên có thể sử dụng vật liệu như giấy, que và các vật dụng đơn giản để các em có tạo ra các sản phẩm nghệ thuật Tuy nhiên, giáo viên nên hướng dẫn, làm mẫu cho trẻ

- Các trò chơi sáng tạo như sử dụng các hình khối để ghép hình, tạo khả năng phát triển tư duy không gian của trẻ Đồng thời sử dụng trò chơi như đếm, phân loại

và so sánh để giúp trẻ phát triển kỹ năng toán học cơ bản và ngôn ngữ

- Tổ chức các hoạt động trải nghiệm qua hoạt động ngoài trời, dạo chơi, tham quan Đối với hoạt động vui chơi ngoài trời, dạo chơi tham quan thì có thể tạo cho trẻ hoạt động trải nghiệm với thiên nhiên, với thế giới xung quanh trẻ Khi tổ chức các hoạt động trải nghiệm này cũng phải phù hợp với thời tiết khí hậu trong ngày để

dạy trẻ một cách tự nhiên và tạo sự tích cực hứng thú ở trẻ Trẻ tham hoạt động

ngoại khóa được tìm hiểu, khám phá về địa danh nơi trẻ đến tham quan, sau buổi tham quan ngoại khóa tôi cho trẻ chia sẻ cảm nhận của mình với buổi tham quan đó