Đề tài Ảnh hưởng của nho giáo Đến vai trò, vị thế của phụ nữ việt nam xưa và nay

Ảnh hưởng tiêu cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã hội Việt Nam...11... ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA NHO GIÁO ĐỐI VỚI VAI TRÒ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG XÃ H

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN ĐẠI CƯƠNG VĂN HOÁ VIỆT NAM

Đề tài:

ẢNH HƯỞNG CỦA NHO GIÁO ĐẾN VAI TRÒ,

VỊ THẾ CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM XƯA VÀ NAY

KHOA: KHOA HỌC CƠ BẢN

GIẢNG VIÊN: T.S Ngô Thị Minh Hằng

Lớp: Luật Quốc Tế K48.1

Nhóm: 14.2

Tp Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 12 năm 2024

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

2.1 Mục đích chung 2

2.2 Mục đích cụ thể 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Phạm vi nghiên cứu 2

I LÝ LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 3

1.1 Vai trò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam thời xưa 3

1.1.1 Phụ nữ trong chiến tranh 4

1.1.2 Phụ nữ trong lịch sử dân tộc 4

1.2 Vai trò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam ngày nay 5

1.2.1 Vai trò của phụ nữ đối với gia đình 6

1.2.2 Vai trò của phụ nữ đối với xã hội 6

II ẢNH HƯỞNG CỦA NHO GIÁO ĐỐI VỚI VAI TRÒ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG VIỆT NAM XƯA VÀ NAY 7

2.1 Tác động tích cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã hội Việt Nam 8

2.1.1 Tác động tích cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã hội Việt Nam thời xưa 8

2.1.2 Tác động tích cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã hội Việt Nam ngày nay 9

2.2 Ảnh hưởng tiêu cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã hội Việt Nam 11

xã hội Việt Nam thời xưa 11

2.2.2 Ảnh hưởng tiêu cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã hội Việt Nam ngày nay 13

2.2.2.1 Tư tưởng trọng nam khinh nữ 13

2.2.2.2 Bất bình đẳng giới trong các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội 14

2.2.2.3 Nho giáo cản trở chính sách hôn nhân tự do 15

2.2.2.4 Cản trở sự phát triển của phụ nữ 15

III ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA NHO GIÁO ĐỐI VỚI VAI TRÒ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY

16

3.1 Đẩy mạnh phát triển xã hội 16

3.2 Chú trọng lĩnh vực giáo dục 17

3.2.1 Đối với xã hội 17

3.2.2 Đối với bản thân người phụ nữ 17

3.3 Vai trò của các tổ chức xã hội 18

3.4 Hoàn thiện hệ thống pháp luật 19

IV KẾT LUẬN 21

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

BẢNG PHÂN CÔNG VÀ ĐÁNH GIÁ NHIỆM VỤ THÀNH VIÊN 25

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phụ nữ vẫn luôn giữ vai trò nhất định trong xã hội dù ở bất kỳ lĩnh vực hay thờikhông nào, vai trò của người phụ nữ không chỉ được thể hiện ở riêng một quốc gia màtrên thực tế, phụ nữ còn tạo nên những sự ảnh hưởng lớn đến toàn thế giới trong nhữngkhoảng không gian và thời gian khác nhau Từ thời chiến đến khi thời bình, từ chăm logia xuyến đến ổn định quốc gia, không nơi nào là không có sự đóng góp của người phụ

nữ

Từ khi xuất hiện, Nho giáo vẫn luôn tồn tại là một học thuyết chính trị, là một hệthống tư tưởng – giáo lý đạo đức Nguồn gốc từ Trung Hoa, nơi được xem là một trongcác trung tâm văn hoá lớn của nhân loại từ thời cổ trung đại, cùng với nhiều lý do khác

mà từ đó, Nho giáo đã có những ảnh hưởng lan rộng đến các nước lân cận, đặc biệt làViệt Nam

Thế nhưng qua 2500 năm lịch sử, từ lúc tồn tại đến khi suy tàn, Nho giáo cũng cónhững ảnh hưởng nhất định trong suốt hành trình du nhập vào phương Đông nói chung

và Việt Nam nói riêng Theo đó, Nho giáo đã tác động đến đời sống xã hội của ngườidân Việt Nam ta từ xưa đến nay Trong đó, phải kể đến sự ảnh hưởng mạnh mẽ đến vịthế và vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến thông qua thuyếtTam tòng, Tứ đức và cả Chính danh Từ đó, cùng với sự phát triển của thời đại mà đếnhiện nay, Việt Nam ta vẫn còn tồn tại trong đời sống xã hội một số vấn đề tác động bởitàn dư của Nho giáo trong 1900 năm qua

Ban đầu, đề tài mà nhóm chọn là nghiên cứu “sự ảnh hưởng của Nho giáo đến đờisống văn hoá của người dân Việt Nam” Sau một quá trình tìm kiếm và nghiên cứu,nhóm nhận thấy đây là một đề tài rộng hơn mục đích ban đầu nhóm hướng đến Do đó,đúc kết sau quá trình tham khảo từ giảng viên, nhóm đã thay đổi đề tài thành nghiêncứu “ảnh hưởng của Nho giáo đến vị thế và vai trò của người phụ nữ trong xã hội ViệtNam xưa và nay”

Từ những lý do nêu trên, nhóm xin được vạch ra nội dung được khai thác trong đềtài nghiên cứu như sau:

Chương 1: Lý luận chung về vai trò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam

Chương 2: Ảnh hưởng của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã hội ViệtNam xưa và nay

Chương 3: Đề xuất kiến nghị đối với ảnh hưởng của Nho giáo đối với vai trò ngườiphụ nữ trong xã hội Việt Nam

Thứ nhất, phân tích vai trò, vị thế của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam từ xưa

đến nay và ảnh hưởng của Nho giáo đến vai trò, vị thế của người phụ nữ trong xã hộiViệt Nam thời xưa và thời nay

Thứ hai, đề xuất các giải pháp khả thi nhằm khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của Nho

giáo đến vai trò, vị thế của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam thời nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Tập trung nghiên cứu những tác động, ảnh hưởng từ Nho giáo lên vai trò, vị thế củangười phụ nữ trong xã hội Việt Nam thời xưa và nay Từ đó kiến nghị các giải phápkhắc phục cụ thể và khả thi đối với các ảnh hưởng từ Nho giáo

Phạm vi thời gian: Xuyên suốt 1900 năm Nho giáo tồn tại và phát triển ở Việt Namđến khi lụi tàn, từ khi du nhập đến lúc suy vong, từ thời phong kiến đến hiện đại, từthời Bắc Thuộc đến nhà khi Nguyễn mất nước vào tay Pháp

Ở VIỆT NAM

Từ lúc tồn tại đến khi suy tàn, Nho giáo đã phát triển ở Việt Nam suốt 1900 năm.Trải qua nhiều thời kỳ khác nhau mà xã hội cũng đã có những biến đổi sâu sắc, khôngchỉ trong thời cực thịnh mà xuyên suốt hành trình du nhập vào Việt Nam, Nho giáo đã

có những ảnh hưởng nhất định cả mặt tiêu cực đi đôi với tích cực đối với văn hoá đờisống xã hội Việt Nam nói chung và đối với vai trò, vị thế người phụ nữ nói riêng Do

đó, tại phần đầu của đề tài nghiên cứu, nhóm muốn đưa ra những lý luận chung về vaitrò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam xưa và nay để có thể trở thành cơ sở chungcho việc tác động của Nho giáo mang đến

I.1 Vai trò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam thời xưa

Trong xã hội Việt Nam thời xưa, vai trò của người phụ nữ chủ yếu được định hìnhbởi các chuẩn mực văn hóa, gia đình và tôn giáo, trong đó ảnh hưởng của Nho giáođóng vai trò nổi bật, đặc biệt trong các triều đại phong kiến Những yếu tố này đã tạonên những quy chuẩn và hạn chế rõ rệt đối với vị trí của phụ nữ trong xã hội Dưới đây

là một số đặc điểm tiêu biểu về vai trò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam xưa

Người dân Việt Nam ta từ xa xưa đã luôn tự hào vì được sinh ra trong

“bọc trăm trứng” của mẹ Âu Cơ Công lao to lớn vĩ đại của người mẹ luônđược truyền từ đời này sang đời khác ở nước ta Điều này chứng tỏ rằng mẹchính là người “mang nặng đẻ đau” và cũng là người khai sáng cho nền vănhóa dân tộc Còn trong xã hội phong kiến, nền văn hóa Việt Nam tiếp thu vàgiao lưu với nền văn hóa Trung Hoa và Đông Nam Á cổ nên vai trò của người phụ nữ cũng ít nhiều bị ảnh hưởng Tuy nhiên, chúng ta vẫn giữ đượcnhững bản sắc, đặc trưng riêng biệt của nền văn minh lúa nước.1

1 Thu Hoài, “Vai trò của người phụ nữ trong xã hội xưa và nay”, Giáo dục Thủ đô,

https://giaoducthudo.giaoducthoidai.vn/vai-tro-cua-nguoi-phu-nu-trong-xa-hoi-xua-va-nay-2732.html , (đăng tải ngày 20/10/2021)

Người phụ nữ ở thời sơ khai đã được coi trọng và giữ vị trí đặc biệt trong xã hội,thậm chí có địa vị cao hơn hẳn so với nam giới, đặc biệt là trong thời kỳ công xã thị tộcmẫu hệ Trong xã hội này, quyền lực của phụ nữ được thể hiện rõ nét qua việc họ đảmnhận quyền phân công lao động trong gia đình và quản lý các công việc chung của thịtộc Nhờ vào vai trò này, phụ nữ không chỉ được tôn trọng và bình đẳng, mà còn có thểtrở thành tộc trưởng hay tù trưởng Vậy tại sao người phụ nữ lại được tôn vinh đếnvậy? Điều này xuất phát từ những yếu tố căn bản trong xã hội thời kỳ đó: người phụ nữ

là người sinh con, duy trì nòi giống, và bảo vệ sự tồn vong của cộng đồng; họ cũng lànhững người chủ yếu đảm nhận các công việc như hái lượm, trồng trọt và chăn nuôi.Chính nhờ vào những công việc quan trọng này, phụ nữ nắm quyền chi phối các hoạtđộng kinh tế, điều hành công việc và duy trì sự ổn định trong mối quan hệ giữa cácthành viên trong cộng đồng Từ đó, họ không chỉ đóng vai trò quan trọng trong giađình mà còn có ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt của xã hội

I.1.1 Phụ nữ trong chiến tranh

Dù trong thời bình hay thời chiến, phụ nữ vẫn có những đóng góp lớn hình ảnh nổibật về người phụ nữ Việt Nam cổ truyền là người nữ sĩ đấu tranh chống giặc ngoạixâm, cùng với cả dân tộc những người phụ nữ Việt Nam đã kiên quyết đứng lên chốngbọn thống trị phương Bắc để giành lấy quyền tự do: “Trên đất nước nghìn năm chảymáu, nghìn năm người con gái cầm gươm”

I.1.2 Phụ nữ trong lịch sử dân tộc

Giữa dòng chảy của cuộc chiến chống ngoại xâm, những người phụ nữ,

dù yếu đuối về thể chất, vẫn có thể vươn lên mạnh mẽ, trở thành nữ tướngkiên cường, với quyết tâm đền nợ nước, trả thù nhà Hình ảnh Hai Bà Trưngkhông chỉ là biểu tượng của tinh thần độc lập, tự cường của dân tộc trước kẻthù xâm lược, mà còn là niềm tự hào về lòng quả cảm, trí tuệ và sức mạnhcủa người phụ nữ Việt Nam Sau đó, truyền thống đó tiếp tục được nối dàiqua hình ảnh nữ tướng Triệu Thị Trinh, người cưỡi voi đánh giặc, khiếnquân thù phải khiếp sợ Câu nói đầy khí phách của bà: “Tôi chỉ muốn cưỡicơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở Biển Đông, giành lại

giang sơn, cởi ách nô lệ, chứ tôi không chịu khom lưng làm tì thiếp người”

đã trở thành một biểu tượng cho tinh thần bất khuất, khát vọng tự do vàkhẳng định quyền tự chủ của dân tộc, đặc biệt là của người phụ nữ Việt Namtrong cuộc đấu tranh bảo vệ đất nước Nhờ cuộc khởi nghĩa đó mà đã tạodựng nên truyền thống phụ nữ anh hùng bất khuất Và lịch sử chưa dừng lại

ở đấy, hình tượng liệt nữ Võ Thị Sáu là một biểu tượng kiên cường, anhdũng, khi bà hy sinh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, thể hiệntinh thần bất khuất và lòng yêu nước vô cùng sâu sắc của người phụ nữ ViệtNam Sự hy sinh của bà cũng như nhiều nữ anh hùng khác, đã góp phần làmnên nền độc lập dân tộc, khẳng định rằng dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào,phụ nữ Việt Nam luôn sẵn sàng đứng lên chiến đấu vì Tổ quốc Trải quahàng nghìn năm lịch sử, trong những lần đất nước bị xâm lăng, hình ảnhngười phụ nữ mạnh mẽ, kiên cường luôn hiện diện, kề vai sát cánh cùngnam giới, thể hiện quyết tâm "giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh." Họ khôngchỉ là những người giữ gìn mái ấm gia đình mà còn là những chiến sĩ dũngcảm, những người anh hùng thầm lặng, sẵn sàng hy sinh máu xương vì lýtưởng tự do, độc lập.2

Những người phụ nữ như Võ Thị Sáu, Bà Trưng, Bà Triệu, hay những nữ chiến

sĩ vô danh khác đã góp phần tạo nên lịch sử hào hùng của dân tộc, chứng minh rằnganh hùng có thể là bất kỳ ai, không phân biệt giới tính, nhưng tất cả đều có chung một

lý tưởng, đó là bảo vệ Tổ quốc, gìn 

giữ độc lập và tự do

I.2 Vai trò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam ngày nay

Ngày nay, vai trò của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam đã có những bước tiếnvượt bậc so với thời kỳ trước đây, nhờ vào những cải cách, tiến bộ vô cùng mạnh mẽ

2 Lê Châu Mỹ Hoa, “Vai trò của phụ nữ Việt Nam xưa và nay”, Trường Chính trị Tôn Đức Thắng tỉnh An Giang,

https://truongchinhtri.angiang.gov.vn/wps/portal/Home/trang-chu/trang-tin-chi-tiet/!ut/p/z0/

fYxNC4IwAIb_ihePY3P5MY-Bl6ygpEB3iW1OXcmWtUX 0bUoUuXF56HhxdSWEOq2UP1zCqj2ei5oekpz4sVWsfRhlRFhJZVecwOuz0m2wiWkP4P_IM6TxNdQiqMtvJp YT0qHtibM7oPxKD04EGF6M7Ax77l143z6Jj-UdbNUvvUL-

gVM60TIcqkYFyyFnDMOxBzjADBJAFdInkWt0SkeAGvF9q8AAXuzHI!/#gsc.tab=0 , (đăng tải ngày

25/4/2019)

trong giáo dục, sự tham gia ngày càng sâu rộng của phụ nữ trong các lĩnh vực kinh tế,

xã hội và chính trị Phụ nữ không chỉ khẳng định vị thế của mình trong các ngànhnghề, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đất nước

I.2.1 Vai trò của phụ nữ đối với gia đình

Nếu gia đình được coi là tế bào của xã hội thì người phụ nữ được coi là hạt nhâncủa tế bào này Bên cạnh đó, người phụ nữ của thời hiện đại càng không thể tách rờivới thực tế gia đình và xã hội Bởi chính vì tại hai môi trường này, người phụ nữ mớithể hiện, thực hiện được những chức năng đặc biệt của mình Do vậy, gia đình và xãhội phải tạo những điều kiện thuận lợi nhất cho phụ nữ phát huy được khả năng củamình

Người phụ nữ là “hạt nhân” tạo nên hạnh phúc gia đình, với vai trò làm vợ có ảnhhưởng và tác động sâu rộng đến sự êm ấm và ổn định trong mái ấm gia đình Một giađình hạnh phúc, tràn ngập yêu thương và sự hòa thuận, là gia đình mà người vợ luônthấu hiểu, chia sẻ và đồng cảm với chồng, không chỉ trong những khoảnh khắc vui vẻ

mà cả trong những khó khăn, thử thách gian khổ của một khoảng thời gian khủnghoảng nào đó Phụ nữ luôn tin tưởng và sẵn sàng động viên chồng vượt qua mọi khókhăn, đồng thời tạo ra một không gian yên bình, giúp chồng tập trung vào công việc và

sự nghiệp Người vợ không chỉ là bạn đời, người đồng hành trên con đường đời củachồng, mà còn là hậu phương vững chắc, góp phần quan trọng vào thành công và sựthành đạt của người chồng Với sự chăm sóc, tinh tế và khéo léo, người phụ nữ đã tạo

ra một nền tảng vững vàng, giúp gia đình phát triển mạnh mẽ và trọn vẹn

Với vai trò làm mẹ, người phụ nữ có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiệnchức năng sinh đẻ duy trì nòi giống và nuôi dạy con cái thành người, không chỉ từ lúcđứa con cất tiếng khóc chào đời  mà ngay cả khi con còn trong bụng mẹ và khi con đãtrưởng thành lớn khôn

I.2.2 Vai trò của phụ nữ đối với xã hội

Bên cạnh vai trò vừa làm vợ vừa làm mẹ thì người phụ nữ còn khẳngđịnh mạnh mẽ tích cực về vai trò của mình trong việc thúc đẩy sự phát triểncủa xã hội Họ không chỉ đảm nhận trách nhiệm gia đình mà còn tích cực

tham gia vào các hoạt động xã hội, đóng góp sức lực và trí tuệ vào mọi lĩnhvực của đời sống Bằng sự nỗ lực không ngừng nghỉ trong học hỏi và rènluyện, nhiều phụ nữ đã đạt được những thành tựu xuất sắc, vươn tới những

vị trí cao trong các ngành nghề, từ khoa học, giáo dục, kinh doanh đến chínhtrị Họ đang chứng minh rằng phụ nữ không chỉ là người giữ gìn tổ ấm màcòn là những lực lượng, thành phần quan trọng, góp phần xây dựng và pháttriển đất nước Trong lĩnh vực kinh tế, tính đến năm 2020, Việt Nam là mộttrong 20 thị trường doanh nhân nữ phát triển thuận lợi, mạng lưới doanhnghiệp nữ hoạt động hiệu quả nhất ASEAN Theo số liệu của Hội Liên hiệpphụ nữ Việt Nam, cứ 04 doanh nghiệp tư nhân thì có 01 doanh nghiệp có nữgiới tham gia quản lý doanh nghiệp, họ đã đóng góp 40% của cải cho nềnkinh tế.3  

Ngoài vai trò thiết yếu trong gia đình, phụ nữ Việt Nam ngày càng khẳng định

vị trí quan trọng trong xã hội, tích cực tham gia vào các lĩnh vực chính trị, khoa học, vàquản lý

Nhiều phụ nữ đã vươn lên thành chính trị gia, nhà khoa học nổi tiếng, vànhững nhà quản lý năng động, đóng góp đáng kể vào sự phát triển của đấtnước Quyền kinh tế của phụ nữ cũng được nâng cao, đặc biệt là qua cácquy định pháp luật cho phép phụ nữ cùng đứng tên với nam giới trong giấychứng nhận quyền sở hữu đất đai, nhà ở và tài sản Việt Nam là một trongnhững quốc gia tiên phong trong việc thực hiện Công ước về xóa bỏ mọihình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW), với báo cáo đầy đủ vềtình hình thực hiện cam kết này Hệ thống các ban Vì sự tiến bộ của phụ nữ

đã được thành lập rộng khắp ở các bộ, ngành, tỉnh thành và địa phương,giúp thúc đẩy công tác bình đẳng giới Mạng lưới cán bộ tư vấn về giới hoạtđộng hiệu quả, trong khi hệ thống pháp luật bảo vệ quyền bình đẳng của phụ

nữ ngày càng được củng cố Đặc biệt, với việc Luật Bình đẳng giới chính

3 Trần Thị Thu Lượng, “Vai trò của phụ nữ trong thời đại ngày nay”, Sở nội vụ tỉnh Bình Định,

https://snv.binhdinh.gov.vn/vi/news/cong-tac-dang-doan-the/vai-tro-cua-phu-nu-trong-thoi-dai-ngay-nay-900.html , (đăng tải ngày 15/10/2023)

thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2007, quyền lợi và cơ hội của phụ nữ đã đượcbảo vệ và thúc đẩy mạnh mẽ, tạo điều kiện cho phụ nữ đóng góp vào mọilĩnh vực của xã hội.4 

TRONG VIỆT NAM XƯA VÀ NAY

Như đã phân tích thì tư tưởng Nho giáo được biểu hiện trong hệ thống giáo lý Tamcương, Ngũ thường và thuyết Chính danh Trong đó, Nho giáo coi Tam cương, Ngũthường là các nguyên lý đạo đức cơ bản làm chuẩn mực cho việc xây dựng nhân cáchcon người và quan hệ ứng xử giữa người với người trong gia đình và ngoài xã hội, coi

đó là nền tảng để xây dựng xã hội thái bình, trật tự và ổn định Từ đó, Nho giáo cũngđược xác lập các tiêu chí để xây dựng mô hình nhân cách của con người lý tưởng:Hình mẫu của đấng nam nhi: người quân tử Con đường phấn đấu để trở thànhngười quân tử: tu thân - tề gia - trị quốc - bình thiên hạ. 

Hình mẫu của phụ nữ: tam tòng (tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử.Nghĩa là: Người con gái khi còn ở nhà phải nghe theo cha, lúc lấy chồng phải nghetheo chồng, nếu chồng qua đời phải theo con trai), và tứ đức (công - dung - ngôn -hạnh)

II.1 Tác động tích cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã

hội Việt Nam 

II.1.1 Tác động tích cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã

hội Việt Nam thời xưa

Trước hết, “thuyết Tam tòng, Tứ đức có ảnh hưởng lớn đến việc giáo dục ý thức tôntrọng kỷ cương, nề nếp gia đình để ổn định trật tự xã hội”.5

Thuyết Tam tòng, Tứ đức giúp cho giá trị của người phụ nữ được nâng cao Nókhông phân biệt đẳng cấp, địa vị, giàu nghèo, độ tuổi, vùng miền, học vấn Nhữngngười phụ nữ nông thôn, miền núi, không có nhiều điều kiện học tập vẫn có khả năng

4 Hà Anh, “Phát huy vai trò người phụ nữ trong xã hội hiện nay”, Trang thông tin điện tử huyện Ngọc Hồi tỉnh

Kon Tum, http://ngochoi.kontum.gov.vn/NewsDetail.aspx?id=1331 , (đăng tải ngày 17/12/2024)

5 TS Bùi Thị Kim Hoan (2015), “Ảnh hưởng của tư tưởng “Tam tòng, Tứ đức” trong Nho giáo với việc xây dựng

đạo đức của người phụ nữ Bắc Ninh hiện nay”, Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Khoa học xã hội và

Nhân văn, Luận văn, Mục 1.1.2 tr.15.

rèn luyện thành người đảm đang, giỏi giang, hết lòng vì chồng con Nêu cao tinh thần

và phương pháp tự học, tự tu dưỡng rèn luyện phẩm chất đạo đức như cơm ăn nướcuống hàng ngày

Thứ hai, thuyết Tam tòng, Tứ đức góp phần giáo dục người phụ nữ hoàn thiện vẻ đẹphình thức và nội dung đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội Thuyết Tam tòng, Tứ đứcgóp phần giáo dục người phụ nữ toàn diện theo các đức Công - Dung - Ngôn - Hạnh.Chữ “Công”, theo quan niệm của Nho giáo “nữ nội, nam ngoại” nền trong thời phongkiến, môi trường làm việc của người phụ nữ là ở trong gia đình, giỏi nấu ăn, thêu thùa,may vá để phục vụ chồng con còn việc xã hội là của nam giới Người con gái ở nhàđược cha mẹ dạy đức công nhằm mục đích đi lấy chồng để biết làm lụng phục vụ giađình nhà chồng Chữ “Dung” theo quan niệm của Nho giáo được hiểu là vẻ đẹp hìnhthức, thể hiện qua dáng vẻ tự nhiên kết hợp với trang phục, trang điểm tạo nên sự đoantrang nói chung Vẻ đẹp hình thức luôn gắn với vẻ đẹp tâm hồn, tính cách, ứng xử Nhogiáo luôn chú trọng việc xây dựng một vẻ đẹp hoàn thiện đối với người phụ nữ

“Ngôn” được chú trọng về ngôn từ nhã nhặn, kín đáo, lời nói nhỏ nhẹ, dễ nghe Lờihay ý đẹp còn phải gắn liền với cử chỉ dịu dàng, hiền thục sao cho phù hợp Nói năngnhẹ nhàng, cử chỉ đúng phép tắc, thể hiện sự đoan trang, lúc nào, ở đâu, người phụ nữcũng khép nép, thưa, bẩm “Hạnh” là tiêu chuẩn hàng đầu để đánh giá phẩm chất củacon người là đạo đức Đạo đức trở thành chuẩn mực để đánh giá con người trên mọilĩnh vực Chính vì lẽ đó, khi giai cấp phong kiến Việt Nam sử dụng tứ đức của Nhogiáo làm công cụ giáo hóa đối với người phụ nữ đã đặt đức hạnh vào vị trí quan trọngbậc nhất trong bốn đức Hạnh là nội dung bên trong và được biểu hiện ra hình thức bênngoài là công, ngôn, dung Giá trị của người phụ nữ cao hay thấp là do đức hạnh quyếtđịnh chủ yếu. 

II.1.2 Tác động tích cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã

hội Việt Nam ngày nay

Thuyết Tam tòng, Tứ đức từ lâu đã được xem là nền tảng quan trọng trong việc địnhhình phẩm chất đạo đức của người phụ nữ Việt Nam Mặc dù có nguồn gốc từ Nhogiáo, những giá trị này vẫn để lại dấu ấn sâu đậm và được tiếp thu một cách chọn lọc

trong xã hội hiện đại, góp phần giáo dục các phẩm chất truyền thống cao quý đúng với

8 chữ vàng mà Hồ Chủ tịch đã ưu ái đề tặng: “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảmđang”

Không chỉ thế, nội dung của đức công không bị thu hẹp trong phạm vi gia đình màđược mở rộng trong mọi lĩnh vực xã hội (bao hàm trong nước và quốc tế) Trong thờinay, quan điểm về vai trò và nhiệm vụ của phụ nữ thường được đánh giá qua hai khíacạnh chính đó là : khả năng quản lý, chăm sóc gia đình một cách chu đáo và sự khéoléo trong việc sắp xếp đời sống vật chất và tinh thần của các thành viên một cách hàihòa, hiệu quả Họ được tự do, không gian không còn bó hẹp trong khuôn bếp mà đãđược mở rộng hơn Bằng khả năng và năng lực của mình, phụ nữ thời nay tham gia vàocác hoạt động xã hội không chỉ kiếm thêm thu nhập mà còn trau dồi kiến thức và đónggóp ít nhiều vào sự phát triển của xã hội. 

Thời đại hiện nay, phụ nữ không chỉ chú trọng việc chăm sóc và làm đẹp cho bảnthân mà còn dành nhiều tâm huyết để tạo dựng một không gian sống hài hòa, thẩm mỹ,góp phần vào sự phát triển của văn hóa gia đình Vai trò của họ trong việc sắp xếp, bàitrí vật dụng gia đình đã trở thành một khía cạnh mới mẻ của đức dung hiện đại, bắtnguồn từ các giá trị văn hóa truyền thống nhưng được mở rộng để phù hợp hơn với đờisống ngày nay

Cùng với sự phát triển của đất nước, tăng trưởng kinh tế gắn liền với dân chủ, tiến

bộ, công bằng xã hội Tính chất công việc mà nữ giới đảm nhận trong thời kỳ này rấtphức tạp, vì thế không thể lúc nào, ở đâu, họ cũng khép nép, thưa, bẩm như người phụ

nữ xưa Để đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội, ngôn từ trong giao tiếpđang dần được trí tuệ hóa, khoa học hóa Các phương tiện truyền tải thông tin cũng đadạng hơn, bao gồm email, mạng xã hội, và các kênh thông tin đại chúng Đây là mộtyêu cầu nhưng đồng thời cũng là ưu thế của thời đại công nghiệp Mặt khác, nó cũngchính là thách thức đối với việc gìn giữ giá trị của tứ đức đối với người phụ nữ ViệtNam hiện nay

So vời thời phong kiến, nội dung phẩm hạnh của người phụ nữ hiện đại còn đượckhẳng định ở trách nhiệm với các quan hệ khác trong xã hội như trong quan hệ với làng

xóm, cơ quan lòng nhân ái, độ lượng, vị tha, thuỷ chung, biết chia sẻ vui buồn vớimọi người, sẵn sàng giúp đỡ và cảm thông với những người có hoàn cảnh khó khăn

Cùng với tinh thần tương thân tương ái “lá lành đùm lá rách”, “Chị ngã

em nâng”; đồng cam, cộng khổ, những hoạt động có tính chất từ thiện,những hoạt động Uống nước nhớ nguồn, những hoạt động giúp đỡ, cứutrợ đang làm ngời sáng một nét văn hóa có tính truyền thống mà nó đã,đang và sẽ tỏa sáng mọi thời đại Hơn ai hết, lòng trắc ẩn “vốn là bản tínhgần như bẩm sinh” của phụ nữ Việt Nam đã giúp tạo nên những phẩm chấtcao đẹp của lòng nhân hậu, vị tha, nhân ái.6

Qua đó cho thấy, những con người trong xã hội hiện đại đã và đang phát huy nétđẹp trong tứ đức của Nho giáo Trước những đòi hỏi của nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, bất kỳ lĩnh vực nào, vai trò và hìnhảnh của người phụ nữ cũng không thể vắng bóng Tứ đức luôn là một trong nhữngthước đo giá trị của người phụ nữ Tuy nhiên, nội dung của nó, nếu biết kết hợp và vậndụng linh hoạt trong cuộc sống hiện đại, tứ đức xưa sẽ mãi là những lời dạy bảo có giátrị đối với phụ nữ Việt Nam trong thời hiện đại đầy cơ hội và thử thách

Cùng đất nước đổi mới và phát triển, phụ nữ Việt Nam càng khẳng định vị trí vaitrò của mình trong đời sống xã hội Bên cạnh người phụ nữ gia đình là người phụ nữ xãhội không thể tách rời Tuy vậy, chưa thể nói phụ nữ Việt Nam đã đạt đến sự bình đẳnghoàn toàn Nhiều “thói quen” của xã hội cũ (trọng nam khinh nữ, gia trưởng, bạo hànhgia đình ) vẫn hằn sâu trong nếp nghĩ của nhiều “đấng trượng phu” hiện đại Phụ nữViệt Nam vẫn còn cần tiến hành tiếp cuộc cách mạng bình đẳng giới của mình và chomình.  

II.2 Ảnh hưởng tiêu cực của Nho giáo đối với vai trò người phụ nữ trong xã

hội Việt Nam 

6 TS Bùi Thị Kim Hoan (2015), “Ảnh hưởng của tư tưởng “Tam tòng, Tứ đức” trong Nho giáo với việc xây dựng

đạo đức của người phụ nữ Bắc Ninh hiện nay”, Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Khoa học xã hội và

Nhân văn, Luận văn, Mục 1.3 tr.28.