Pháp luật về khai thác thủy sản Để bảo vệ nguồn lợi và môi trường sinh thái biển ở việt nam Đáp ứng nhu cầu phát triển bền vững

Bên cạnh những vấn đẻ về tình trạng khai thác không đúng mức nguồn lợi thủy sản, VN còn phải đối mặt với nhiều vấn đề khác như: Với lực lượng kiểm ngư mỏng khiến tình trạng khai thác bất

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TE KHOA LUAT KINH TE

DE TAL PHAP LUAT VE KHAI THAC THUY SAN DE BAO

VE NGUON LOI VA MOI TRUONG SINH THAI

BIEN O VIET NAM DAP UNG NHU CAU PHAT

TRIEN BEN VUNG

Ho va tén: Nguyén Thao Thanh GVHD: Lê Đình Quang Phúc

MSSV: 201120913256

Lớp: 46K13.2

Mã lớp học phần: LAW3095

I DAT VAN DE

Il NGHIEN CUU PHAP LUAT VIET NAM VE QUY DINH KHAI THÁC THUY SAN VA GIOI HAN TRONG DANH BAT

1 Quy định pháp luật về khai thác hải sản giúp giảm thiểu các hành vi đánh bắt thủy hải sản quá mức gây ảnh hưởng nguồn lợi và môi trường biển

1.1 Khải niệm

1.2 Quy định pháp luật về các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác thủy sản

2 Thực trạng pháp luật trong khai thác thủy sản và bảo vệ nguồn lợi thủy sản

2.1 Bất cập trong khai thác thủy sản

2.2 Bất cập trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản

II KINH NGHIỆM CỦA NƯỚC NGOÀI VE BAO TON NGUON THUY SAN

IV MỘT SỐ KIÊN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUÁ THỰC THỊ PHÁP LUẬT TRONG GIOI HAN KHAI THAC HAI SAN DE BAO VE NGUON LOT VA MOI TRUONG SINH THAI BIEN O VIET NAM

DANH MUC THAM KHAO

LOI MO DAU

Nguồn lợi hải sản là có giới hạn Chỉ sau một thời gian ngắn ngủi so với lịch sử lâu dai của các sinh vật biên cả, con người ngày càng nghiên cứu phát triển các phương tiện khai thác hiện đại thì hải sản dù ở bất cứ nơi đâu hầu như đều đã và đang bị con người săn bắt ráo riết, các ngư trường được mở rộng ra khap đại dương, mọi loài đã và đang được biết đều được khai thác một cách triệt đề, sản lượng khai thác không những không tăng mà ngược lại

có xu hướng giảm sút Nhiều loài bi ton thương nghiêm trọng Khai thác thủy sản đang đứng trước nhiễu nguy cơ Tuy vậy, dân số thế giới vẫn tiếp tục tăng, nhu câu vẻ thuỷ sản ngày một cao hơn lại càng là sức ép đè nặng lên nguồn lợi thuỷ sản vốn đang bị cạn kiệt nhanh chóng Nên đê phát triển bền vững cần đặt ra những giới hạn trong đánh bắt hải sản

I DAT VAN DE

Lực lượng lao động trong ngành thủy sản ở Việt Nam là hơn 4 triệu người Thủy sản được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của quốc gia: chiém 4-5% GDP; 9-10% tong kim ngạch XK quốc gia Đứng thứ 5 vé gia tri XK (sau: dién tir, may mac, dau thd, giay dép).! Trong chiến lược phát triển kinh tế của VN, ngành thuỷ sản được chú trọng đầu tư và phát triển khá toàn diện, giả trị sản lượng liên tục tăng Dữ liệu về sản lượng thủy sản VN theo Hiệp hội chế biến và xuất khâu thủy sản cho thấy sản lượng thuỷ sản nước ta đã tăng gấp hơn

6 lan trong giai đoạn 1995 — 2020, tir 1,3 triệu tấn trong năm 1995 lên 8.4 triệu tắn trong năm

2020 Trong năm 2021, bất chấp các khó khăn do đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp gây

ra, sản lượng thuỷ sản cả nước vẫn tăng trưởng gần 4% so với năm 2020 lên 8,73 triệu tan Xét về cơ cầu, sản lượng khai thác thuỷ sản chiếm 44,5% và sản lượng nuôi trồng thuỷ sản chiếm 55,5% tổng sản lượng thuỷ sản.” Vào năm 2022, theo Trung tâm tin học và Thống kê (Bộ Nông nghiệp và PTNT), tông sản lượng thủy sản ước đạt 9 triệu tấn, tăng 2,7% so với năm 2021.`

Đối với hoạt động khai thác hải sản, Biển Đông là môi trường sinh sống của khoảng 2.000 loài cá, trong đó có tới 130 loài có giá trị kinh tế cao như cá thu, cá ngừ, cá ba sa Vùng biên ven bờ và vùng biển ngoài khơi nước ta đều có trữ lượng thuỷ hải sản rất lớn Những yếu tố nảy tạo điều kiện thuận lợi cho ngành khai thác thuỷ sản nước ta trở thành một

trong những lĩnh vực mũi nhọn của quá trình phát triển kinh tế bién.4 Nghề đánh bắt khai thác

1 Tổng quan ngành thủy sản Việt Nam <https://vase com.vn/gioi-thieu/#ong-quan-nganh>

2 Minh Anh (2022), Thực trạng hoạt động khai thác, nuôi trông và xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Tạp

3 Thanh Thủy (2023), Tông sản lượng thủy sản năm 2022 ước đạt trên 9 triệu tân, Trang thông tin điện tử Cục Thủy Sản

4 Minh Anh (2022), Thực trạng hoạt động khai thác, nuôi trồng và xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Tạp chí Công Thương

hải sản là sinh kế truyền thống, lâu đời gắn với một bộ phận lớn dân cư nước ta tại các vùng ven biên, đảo Thị trường khai thác hải sản của VN diễn ra khá sôi nổi vả năng động nhưng cũng tiềm ân nhiều rủi ro trong những hoạt động khai thác quá mức nguồn lợi và môi trường sinh thái biển Nguồn lợi hải sản ngày cảng suy giảm và cạn kiệt Môi trường sống của các loài thủy san dang bị hủy hoại nhanh chóng, cường độ khai thác cao, hỉnh thức khai thác thủy sản không theo đúng quy định, ý thức bảo vệ môi trường biên của người dân chưa mạnh Bên cạnh những vấn đẻ về tình trạng khai thác không đúng mức nguồn lợi thủy sản, VN còn phải đối mặt với nhiều vấn đề khác như: Với lực lượng kiểm ngư mỏng khiến tình trạng khai thác bất hợp pháp vẫn luôn diễn ra, việc kiểm soát các nghề khai thác bất hợp pháp hay các khu vực cam khai thác còn chưa đáp ứng đúng yêu cầu, ngư dân không báo cáo đúng số lượng đánh bắt và không theo quy định; một số ngư dân không tự giác tuân thủ quy định của pháp luật về khai thác thủy sản do nhận thức hoặc vì lợi ích kinh tế Tại 28 tỉnh, thành phố ven biển VN, tình trạng đánh bắt các loài sinh vật biên kiêu "hủy diệt" vẫn đang tôn tại, một bộ phận ngư dân sử dụng những hình thức khai thác hủy diệt như dùng chất nỗ, chất độc, xung điện, lưới mắt nhỏ hoặc các nghè có hại như te đây, lưới đăng, đáy càng làm cho nguồn lợi trở nên cạn kiệt và khó phục hồi hơn Nhiều loài trước đây rất phố biến nhưng hiện nay đã trở nên khan hiểm như cá đé (Ilisha elongata) hay cá sủ (Otolithes biauritus) Nếu không kịp thời ngăn chặn và đưa ra những biện pháp nguồn lợi biên trong tương lai sẽ cạn kiệt, "chang con

cá tôm đê đánh bắt" như nhận xét của PGS.TS Chu Hồi - chuyên gia hàng đầu về tài nguyên, môi trường biên Việt Nam Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến nguồn lợi hải sản suy giảm Trong đó xuất khâu thủy sản và nhu cầu tiêu thụ nội địa ngày càng cao khiến áp lực khai thác tăng cao (bao gồm cả số lượng tàu thuyền, công suất máy, năng lực khai thác, máy móc thiết bị) Thứ hai là vấn đề ngư cụ khai thác có mức độ tận diệt, xâm hại nguồn lợi cao như lưới kéo đáy, lờ bát quái, lưới điện Thứ ba là tỉnh trạng khai thác vào khu vực bãi đẻ, bãi ương, vào mùa sinh sản Thêm nữa, các hệ sinh thải quan trọng như rạn san hô, rừng ngập mặn, bãi

cỏ biển nơi thường là bai dé va bai sinh trưởng của cá biên bị suy giảm độ phủ và điện tích so với trước đây do quá trình phát triển, đô thi hoá, xây dựng các công trình ven biển và các đầm nuôi trồng thuý hải sản góp phân làm ô nhiễm, hủy hoại môi trường sống của các loài hải sản Bên cạnh đó còn lả vấn đề ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu làm tăng nguy cơ trong việc bảo tồn và phát trién số lượng các loài thủy sản Những vướng mắc, thách thức đó đã vô hình khắc chế việc phát triển bền vững trong khai thác thủy sản Trong tình trạng nguồn lợi

và nghề khai thác đều có những bất cập như trên, việc quản ly khai thác lại chưa chặt chẽ, đặc biệt là thiếu chiến lược quản ly và phát triển nghề cá bền vững Hiện tại, việc thiếu các chính sách quản lý phù hợp và kịp thời vẫn còn là vấn đề cần được quan tâm Đã có nhiều văn bản

về quản lý nguồn lợi được ban hành nhưng một số còn trùng lặp và không rõ ràng Hơn nữa cũng chưa có những hướng dẫn cụ thẻ, phù hợp cho những văn bản luật nói trên Công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện những văn bản luật còn yếu cả ở trung ương và địa phương

H NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT VIỆT NAM VẺ QUY ĐỊNH KHAI THÁC THỦY SAN VA GIOI HAN TRONG ĐÁNH BẮT

1 Quy định pháp luật về khai thác hải sản giúp giảm thiểu các hành vi đánh bắt thủy hải sản quá mức gây ảnh hưởng nguằn lợi và môi trường biến

1.1 Khái niệm

Khai thác thủy sản bất hợp pháp là hoạt động khai thác thủy sản được thực hiện bởi tàu cá của Việt Nam, nước ngoài trong vùng biển thuộc quyên tải phán của một quốc gia mà không được phép, hoạt động trái với luật pháp, quy định của quốc gia đó hoặc tàu cá treo cờ của quốc gia đã ký thỏa ước với một tố chức quản lý nghề cá khu vực nhưng hoạt động trái với các biện pháp bảo tồn và quản lý của tổ chức có tính chất ràng buộc đối với quốc gia tàu treo cờ, hoạt động trái với các điều khoản trong luật quốc tế được áp dụng hoặc tàu cá vi phạm luật quốc gia hay các nghĩa vụ quốc tế, bao gồm cả luật và nghĩa vụ quốc tế của các quốc gia hợp tác với một tổ chức quản lý nghề cá khu vực liên quan

Khai thác thủy sản không báo cáo là hoạt động khai thác thủy sản không bảo cáo hoặc báo cáo không đây đủ cho cơ quan thâm quyên của Việt Nam, trái với luật pháp và quy định của Việt Nam; được thực hiện trong khu vực thuộc thâm quyền của một tô chức quản lý nghè cá khu vực liên quan, không báo cáo hoặc báo cáo không đầy đủ, trái với quy trình thủ tục báo cáo của tô chức đó

Khai thác thủy sản không theo quy định là hoạt động khai thác thủy sản được thực hiện trong khu vực hoạt động của một tô chức quản lý nghè cá khu vực liên quan bởi các tàu cá không quốc tịch, tàu cá treo cờ của quốc gia không thuộc tô chức, hay bởi bất kỳ một thực thê khai thác thủy sản nào khác theo cách thức không nhất quán hay trái với các biện pháp bảo tồn và quản lý của tô chức đó hoặc được thực hiện bởi các tàu cá trong khu vực hay khai thác loài thủy sản không phải là đối tượng áp dụng của các biện pháp bảo tồn hay quản lý liên quan theo cách thức không nhất quán với trách nhiệm của quốc gia về bảo tôn nguồn sinh vật biên trong luật pháp quốc tế

1.2 Quy định pháp luật về các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác thủy sản

13 hành vi bị nghiêm cắm trong hoạt động thủy sản:

Tại Điều 7 Luật Thủy sản quy định 13 hành vị bị nghiệm cắm trong hoạt động thủy sản như sau: Hủy hoại nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái thủy sinh, khu vực tập trung sinh sản, khu vực

thủy sản còn non tập trung sinh sống, nơi cư trú của các loài thủy sản Cản trở trái phép đường di cư tự nhiên của loài thủy sản Lắn, chiếm, gây hại khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khu bảo tồn biên Khai thác, nuôi trồng thủy sản, xây dựng công trình và hoạt động khác ảnh hưởng đến môi trường sống, nguồn lợi thủy sản trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phân khu phục hôi sinh thái của khu bảo tồn biên Tàu cá, tàu biên và phương tiện thủy khác hoạt động trái phép trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn biển, trừ trường hợp bất khả kháng Khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (sau đây gọi là khai thác thủy sản bất hợp pháp); mua, bán, vận chuyên, tàng trữ, sơ chế, chế biến thủy sản từ khai thác thủy sản bất hợp pháp, thủy sản có tạp chất nhằm mục đích gian lận thương mại Sử dụng chất, hóa chất cấm, chất độc, chất nô, xung điện, dòng điện, phương pháp, phương tiện, ngư cụ khai thác có tính hủy diệt, tận diệt để khai thác nguồn lợi thủy sản Sử dụng ngư cụ làm cản trở hoặc gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân đang khai thác; thả neo, đậu tàu tại nơi có ngư cụ của tổ chức, cá nhân đang khai thác hoặc nơi tàu cá khác đang khai thác, trừ trường hợp bất khả kháng Vứt bỏ ngư cụ xuống vùng nước tự nhiên, trừ trường hợp bất khả kháng Đưa tạp chất vào thủy sản nhằm mục đích gian lận thương mại Sử dụng kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cắm sử dụng trong nuôi trồng thủy sản; hóa chất, chế phẩm sinh hoc, vi sinh vật cắm sử dụng trong sản xuất thức ăn thủy sản, sản phâm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản; sử dụng giống thủy sản nằm ngoài Danh mục loải thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam đề nuôi trồng thủy sản Phá hủy, tháo dỡ gây hư hại, lắn chiếm phạm vi công trình của cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá; xả chất thải không đúng nơi quy định trong khu vực cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Lợi dụng việc điều tra, đánh giá nguôn lợi thủy sản làm ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tô chức, cá nhân khác; cung cấp, khai thác thông tin, sử dụng thông tin dữ liệu về nguồn lợi thủy sản trái quy định của pháp luật

14 hành vi được coi là khai thác thiy sản bất hợp pháp:

Theo Điều 60 Luật Thủy sản, 14 hành vi được coi là khai thác thủy sản bất hợp pháp bao gồm: Khai thác thủy sản không có giấy phép; Khai thác thủy sản trong vùng cắm khai thác, trong thời gian cấm khai thác; khai thác, vận chuyên thủy sản cắm khai thác; khai thác loài thủy sản có kích thước nhỏ hơn quy định; sử dụng nghề, ngư cụ khai thác bị cắm; Khai thác trái phép loài thủy sản thuộc Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm; Khai thác thủy sản trái phép trong vùng biên thuộc quyền quản lý của tô chức quản lý nghề cá khu vực, quốc gia

và vùng lãnh thô khác; Khai thác thủy sản vượt sản lượng theo loài, khai thác sai vùng, quá hạn ghi trong giấy phép; Che giấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm quy định liên quan đến khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản; Ngăn cản, chông đôi người có thâm quyên thực

hiện kiểm tra, giám sát sự tuân thủ các quy định về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản; Chuyên tải hoặc hỗ trợ cho tàu đã được xác định có hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp, trừ trường hợp bát khả kháng: Không trang bị hoặc trang bị không đây đủ hoặc không vận hành thiết bị thông tin liên lạc và thiết bị giám sát hành trình theo quy định; Không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phâm theo quy định; Tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, chuyên khâu, quá cảnh qua lãnh thô Việt Nam thủy sản, sản phẩm thủy sản có nguồn gốc từ khai thác thủy sản bất hợp pháp; Không ghi, ghi không đầy đủ, không đúng, không nộp nhật ký khai thác thủy sản, không báo cáo theo quy định; Sử dụng tàu ca không quốc tịch hoặc mang quốc tịch của quốc gia không phải là thành viên đề khai thác thủy sản trai phép trong vùng biên quốc tế thuộc thâm quyên quản lý của tố chức quản lý nghẻ cá khu vực; Sử dụng tàu cá đề khai thác thủy sản không theo quy định về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong vùng biển quốc tế không thuộc thắm quyền quản lý của tô chức quản lý nghề cá khu vực Tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định nêu trên thì tùy theo mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật

Xử phạt vì phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản: Ngày 16/5/2019, Chính phủ ban hành Nghị định 42/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản Tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định về hảnh vi khai thác thủy sản bất hợp pháp thì tùy theo mức độ v1 phạm mà bị xử lý vị phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình

sự theo quy định của pháp luật

Quy định về hành vi vi phạm nghiêm trọng trong khai thác thủy sản vi phạm quy định

về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản đối với chủ tàu cá có hành vi vi phạm như: Không

trang bị thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 mét đến dưới 24 mét theo quy định trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần; Không duy trì hoạt động hoặc vô hiệu hóa thiết bị giám sát hành trình trong quá trình hoạt động trên biên đối với tàu cá có chiều dải lớn nhất từ 24 mét trở lên trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần, trừ trường hợp bất khả kháng: Không ghi nhật ký khai thác thủy sản, nhật ký thu mua chuyên tải thủy sản đối với tàu có chiều dải lớn nhất từ 24 mét trở lên trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần; Che giấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản; Không ghi nhật ký khai thác thủy sản hoặc ghi không chính xác so với yêu cầu của Tổ chức nghề cá khu vực hoặc báo cáo sai một cách nghiêm trọng đối với quy định của Tổ chức nghề cá khu vực khi hoạt động khai thác thủy sản trong vùng biên thuộc quyền quản lý của Tổ chức nghè cá khu vực; Khai thác thủy sản quá hạn mức do Tổ chức nghẻ cá khu vực cấp phép Khai thác thủy sản quá hạn mức do Tổ chức nghề

cá khu vực cấp phép trong trường hợp tái phạm Việc ban hành Luật cũng như các Quy định,

Nghị định liên quan đến hoạt động khai thác và đánh bắt thủy hải sản nhằm bảo vệ nguồn tài

nguyên biên, giúp giảm thiểu các hành vi đánh bắt quá mức nhằm duy trì và phát triển bền

vững môi trường biến

2 Thực trạng pháp luật trong khai thác thủy sản và bảo vệ nguồn lợi thủy sản

2.1 Bất cập trong khai thác thủy sản

Việc thực hiện các quy định về báo cáo khai thác và ghi nhật ký khai thác trên thực tế

còn mang tính hình thức và đối phó, chưa mang lại hiệu quả thiết thực Các số liệu thống kê

được qua việc ghi nhật ký khai thác và bảo cáo khai thác chưa thể làm căn cứ tin cậy cho việc

thống kê sản lượng khai thác thủy sản, xác định ngư trường khai thác và đánh giá hiện trạng

của nguồn lợi thủy sản Việc cấp Giấy phép khai thác thủy sản cho ngư dân đã được các tỉnh

thực hiện nhưng chưa thực sự mang lại lợi ích quản lý như mong đợi, chưa kiểm soát được

hạn mức cấp phép khai thác cho từng vùng biên, từng đội tàu, dẫn đến có khả năng dư thừa

năng lực khai thác thủy sản, đặc biệt là khai thác ở vùng biển ven bờ Số lượng giấy phép

khai thác thủy sản được cấp hiện nay chưa xuất phát từ thực trạng nguồn lợi thủy sản và quy

hoạch phát triển đội tàu mà mới chỉ đáp ứng yêu cầu của người dân Mặt khác, do tố chức và

năng lực hoạt động của thanh tra chuyên ngành thủy sản bị hạn chế nên chưa quản lý được

tàu cá có hoạt động đúng như nội dung ghi trong Giấy phép khai thác hay không dẫn tới việc

quản lý nghề và vùng khai thác cũng bị hạn ché theo Việc cấp văn bản chấp thuận đóng mới,

cải hoán tàu cả theo quy định của Luật Thủy sản chưa đạt hiệu quả như mong đợi, hầu hết các

địa phương vẫn triển khai thực hiện mang tính hình thức bởi còn thiếu các căn cứ để thực

hiện thủ tục này Khai thác thủy sản xa bờ đã được quan tâm phát triên từ rất lâu Tuy nhiên,

đầu tư phát triển nghè khai thác xa bờ không những đòi hỏi có kinh phí lớn đề trang bị các

thiết bị khai thác hiện đại, đảm bảo an toàn cho người vả tàu cá mả còn đòi hỏi ngư dân phải

am hiểu ngư trường, kỹ thuật khai thác và khả năng áp dụng khoa học công nghệ Trong khi

đó hoạt động khuyến ngư trong khai thác thủy sản chưa được quan tâm đúng mức, Nhà nước

đã có một số chính sách hỗ trợ dầu cho ngư dân đi khai thác xa bờ nhưng hiệu quả khai thác

xa bờ còn nhiều hạn chế Khai thác thủy sản gần bờ đã vượt quá giới hạn cho phép, nguồn lợi

thủy sản ven bờ đang giảm xuống và có nguy cơ cạn kiệt Tuy nhiên, khai thác nguồn lợi ven

bờ vẫn là hoạt động của rất nhiều ngư dân, hộ ngư dân đê kiếm sống, mưu sinh hàng ngày

Bên cạnh đó, lực lượng tuần tra, kiểm soát còn mỏng, kinh phí cấp cho lực lượng này còn hạn

nên công tác tuần tra, kiểm soát không được tiến hành thường xuyên liên tục dẫn đến tình

trạng vi phạm chưa được ngăn chặn kịp thời Công tác quản lý vùng khai thác còn hạn chế và

là việc khó thực hiện, có 18/28 tỉnh ven biên đã phân chia được ranh giới trên biên với các

8

và vẫn còn một số tỉnh chưa thực hiện phân chia ranh giới với các địa phương lân cận, đặc

biệt là vùng biển ven bờ như: Quảng Ninh, Thừa Thiên Huế Bên cạnh đó, ý thức của người

dân về khai thác theo vùng, tuyến chưa cao Nhiều tàu khai thác xa bờ vẫn đánh bắt tại vùng

biển ven bờ và vùng lộng

Nguyên nhân của những hạn chế nói trên là do các quy định quản lý về khai thác thủy

sản chưa thực sự phù hợp với hiện trạng nghề cá quy mô nhỏ của Việt Nam Về lý thuyết,

việc đưa ra các chuân khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu của cơ quan quản lý, song với việc

đưa ra nhiều chuân như nói trên khó có thê tạo ra mối liên kết giữa các lĩnh vực quản lý với

nhau nhất là trong thời điểm hiện nay, hoạt động thủy sản luôn gắn với hoạt động bảo vệ chủ

quyền quốc gia, đồng thời gây ra những phức tạp trong công tác quản lý thống kê Các chuân

này còn không đồng nhất với các thống kê nghề cá của Tô chức Lương thực và Nông nghiệp

Liên hiệp quốc vả các nước trong khu vực Đây là vấn đẻ cần xem xét vì khó có thê hội nhập

với nghề cá các nước

2.2 Bất cập trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Cho đến nay việc đánh giá tông thê nguồn lợi thủy sản, định kỳ điều tra trữ lượng

nguồn lợi thủy sản, xây dựng bản đồ nguồn lợi thủy sản chưa được cơ quan có trách nhiệm

triên khai thực hiện thường xuyên, bải bản Việc điều tra, đánh giá nguồn lợi thủy sản mới chỉ

được quan tâm và tiến hành ở trên biển mà chưa được thực hiện tại các vùng nước nội địa

Do vậy, chưa có số liệu đủ tin cậy về trữ lượng nguồn lợi thủy sản đề cấp giấy phép khai

thác, cũng như hoạch định các chính sách phát triển khai thác thủy sản Biện pháp bảo tồn,

bảo vệ, tái tạo nguôn lợi thủy sản (cấm khai thác, phương thức khai thác) chưa được áp dụng

đồng bộ, có hiệu qua tại các địa phương Tình trạng ngư dân khai thác các loài cắm, loài thủy

sinh quý hiếm có nguy cơ tuyệt chúng như san hô, cá heo, rùa biển vẫn xảy ra Hầu hết các

địa phương chưa bồ trí kinh phí thỏa đáng cho công tác tái tạo nguồn lợi thủy sản Công tác

tái tạo nguồn lợi thủy sản tại nhiều địa phương chưa được quan tâm đúng mức, chưa được

thực hiện định kỳ và thường xuyên Việc bảo vệ, kiểm soát sau khi thả giống chưa được thực

hiện ảnh hưởng đến hiệu quả của việc tái tạo nguồn lợi thủy sản

Nguyên nhân của những hạn chế nói trên là do nguồn kinh phí và năng lực điều tra,

đánh gia nguồn lợi thủy sản còn hạn chế Nhận thức về công tác bảo vệ, bảo tồn nguồn lợi

thủy sản của ngư dân còn thấp; đời sống ngư dân còn nghèo; lực lượng kiểm tra, kiêm soát

còn mỏng: việc bố trí kinh phí và đầu tư cho hoạt động thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực

thủy sản còn hạn ché; chế tài xử lý chưa đầy đủ; công tác kiêm tra, kiêm soát, xử lý vi phạm

chưa được thực hiện triệt đề

Ill KINH NGHIỆM CUA NƯỚC NGOÀI VE BAO TON NGUON THUY SAN

Na Uy là quốc gia thuộc vùng Bắc Âu, được bao quanh bởi vùng biển giàu tài nguyên

và có truyền thống lâu đời vẻ khai thác tài nguyên biên Nghề cá đóng vai trò quan trọng như

là một nguôn thu nhập chính trong các cộng đồng ven biên của Na Uy Mỗi năm, Na Uy khai thác khoảng 80 loài thủy sản khác nhau, trong đó có 28 loài cỏ giá trị kinh tế Mô hình quản

lý khai thác hải sản ở Na Uy có những quy định chặt chẽ với hạn ngạch và các yêu câu về giấy phép

Australia được bao quanh bởi cả Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, có nghề cá khá phát triên và đóng vai trò quan trọng Nghề cá thương mại Australia với khoảng 200 loài đánh bắt, với tông số 19.000 người làm việc trong ngành thủy sản, khoảng 14 250 người tham gia hoạt động khai thác cá biên (75%) với hơn 7.000 tàu thuyền Phần lớn các văn bản pháp lý về quản lý nghè cá hiện nay của Australia đều dựa trên các nguyên tắc phát triên bền vững hệ sinh thái và do đó không chỉ quản lý các loài mục tiêu mả còn cả các vấn đề quản lý

hệ sinh thái rộng lớn hơn, bao gồm hoạt động đánh bắt, tác động đối với các loài quý hiếm hoặc đe dọa môi trường biên Quản lý nghè cá thương mại của Australia được thế giới đánh giá là khá hiệu quả Cơ quan Quản lý nghè cá của Australia chủ trì xây dựng cơ chế phối hợp quản lý nghề cá bền vững về mặt sinh thái “Chính sách biên Australia” được ban hành năm

1998 đã cung cấp khung quản lý, quy hoạch tông hợp và dựa trên hệ sinh thái cho các vùng biển thuộc quyền tải phản quốc gia của Australia Quốc gia này đang nỗ lực sử dụng các biện pháp nhằm loại bỏ việc đánh bắt quá mức để không vượt quá ngưỡng bền vững về phương diện hệ sinh thái Việc áp dụng cơ chế tự huy động vốn cho phát triển thủy sản được thực hiện thông qua các khuyến khích về mặt kinh tế, như: Thực hiện chương trình phát triên ở quy mô thương mại cho nghề khai thác thủy sản ở phía nam vào năm 1999 nhằm làm cho nghề khai thác có hiệu quả về mặt kinh tế nhưng vẫn đảm bảo được môi trường và nguồn lợi bên vững: Thành lập một nhóm thương thảo giữa chính quyên và các doanh nghiệp liên quan

đê tìm ra một chương trình phát triển kinh doanh cho ngư trường không lưới phía bắc; Chương trình Đánh giá lại chính sách cạnh tranh đã thực hiện đánh giả toàn diện các quy định

và pháp luật nghè cả đến tháng 7 năm 1999, đề các thủ tục gọn nhẹ hơn và giảm tối đa các chỉ phí liên quan đến hoạt động kinh doanh nhỏ; và tiếp tục chi phí cho chính sách phục hồi nghề

cá và không đánh thuế các hoạt động sử dụng tải nguyên bền vững Các thủ tục quản ly va quy hoạch vùng tổng hợp sẽ bao gồm các cơ chế đề giải quyết các vấn đề phân bố nguồn tài nguyên trong lĩnh vực đánh bắt thủy sản, đây được xem như một nội dung quan trọng của phương pháp tiếp cận dựa trên hệ sinh thái Ngoài ra, Chính phủ Australia đã đầu tư hỗ trợ thành lập mạng lưới cán bộ thủy sản góp phân đây mạnh hoạt động đánh bắt cá thân thiện với

10