Đề tài nghiên cứu các yếu tố tác Động Đến nhận thức, thái Độ, hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia Đình

Mục tiêu chung: Đánh giá được mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên trường Đại học Quốc Gia Hà Nội trong mối quan hệ gia đình.. 10 Chươ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU:

Tên đề tài: NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ, HÀNH VI CỦA SINH VIÊN TRONG MỐI QUAN HỆ GIA ĐÌNH

Tên sinh viên: Bùi Công Tiến Anh

Mã sinh viên: 23050693 Ngày sinh: 02/03/2005 Khoa: Kinh tế & Kinh doanh quốc tế

Khóa: QH 2023-E

Hà Nội, 2024

Nhận xét của giáo viên bộ môn:

Điểm:

Contents

PHẦN MỞ ĐẦU 4

1 Tính cấp thiết của đề tài 4

1.1 Thực trạng xã hội và vai trò gia đình: 4

1.2 Thái độ và hành vi của sinh viên 4

1.3 Ảnh hường đến hiệu quả học tập và phát triển nghề nghiệp: 5

1.4 Giải pháp can thiệp và hỗ trợ tâm lý: 5

1.5 Tính cấp thiết trong bối cảnh hiện nay: 5

2 Mục tiêu nghiên cứu: 5

2.1 Mục tiêu chung: Đánh giá được mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên trường Đại học Quốc Gia Hà Nội trong mối quan hệ gia đình Từ đó đưa ra được các giải pháp cho sinh viên để cải thiện và giải quyết các vấn đề đã được nêu ra 5

2.2 Mục tiêu cụ thể: 5

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5

3.1 Đối tượng nghiên cứu 5

3.2 Phạm vi nghiên cứu 6

4 Câu hỏi nghiên cứu 6

5 Giả thuyết nghiên cứu 6

6 Tổng quan nghiên cứu 6

6.1 Các nghiên cứu nước ngoài 6

6.2 Các nghiên cứu trong nước 7

7 Phương pháp nghiên cứu 8

8 Dự kiến đóng góp của đề tài 8

9 Cấu trúc báo cáo dự kiến 8

PHẦN NỘI DUNG 9

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn 9

1 Cơ sở lý luận 9

2 Cơ sở thực tiễn 10

Chương 2: Các yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình 10

1 Yếu tố gia đình 10

2 Yếu tố văn hóa-xã hội 10

3 Yếu tố cá nhân 11

4 Yếu tố giáo dục và cộng đồng 11

5 Biến động xã hội 11

Chương 3: Đề xuất các giải pháp giúp sinh viên cải thiện mối quan hệ trong gia đình, giảm thiểu xung đột nội bộ 12

1 Nâng cao kỹ năng giao tiếp 12

2 Tăng cường hỗ trợ tâm lý 12

3 Xây dựng mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng 13

4 Tạo cơ hội để xây dựng mối quan hệ gia đình 13

5 Tăng cường sự độc lập và tự chủ 13

PHẦN TIỂU KẾT 14

DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

1.1 Thực trạng xã hội và vai trò gia đình: Gia đình là một tế bào cơ bản và

tự nhiên cấu thành nên từng cộng đồng, xã hội Gia đình giữ vai trò trung tâm trong đời sống của mỗi con người, là nơi bảo đảm đời sống vật chất

và tinh thần của mỗi cá nhân, là một trong những giá trị xã hội quan trọng bậc nhất của người Á Đông, trong đó có Việt Nam Gia đình là yếu tố quan trọng trong sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân, đặc biệt đối với sinh viên Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi các giá trị gia đình có sự thay đổi và ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài (như mạng

xã hội, sự phát triển công nghệ, tác động của xã hội toàn cầu hóa v.v.), việc “ nghiên cứu các yếu tố tác động đến nhận thức, hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình” trở nên cần thiết để hiểu rõ hơn về sự

thay đổi và sự thích ứng của sinh viên trong môi trường gia đình

1.2 Thái độ và hành vi của sinh viên: Sinh viên là nhóm đối tượng đang

trong quá trình hoàn thiện nhân cách và xây dựng các mối quan hệ xã hội Các yếu tố gia đình, từ giáo dục, quan hệ tình cảm đến các vấn đề xã hội trong gia đình có thể ảnh hưởng sâu sắc đến nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên Đặc biệt, những thay đổi trong mối quan hệ gia đình, như

sự thay đổi trong cấu trúc gia đình, ly hôn, hoặc các vấn đề căng thẳng gia đình có thể gây ra những tác động tiêu cực đến tâm lý và hành vi của

sinh viên

1.3 Ảnh hường đến hiệu quả học tập và phát triển nghề nghiệp: Mối quan

hệ gia đình ảnh hưởng không chỉ đến cảm xúc mà còn đến khả năng tập trung và hiệu quả học tập của sinh viên Việc hiểu rõ các yếu tố tác động này giúp xác định các biện pháp hỗ trợ sinh viên vượt qua những khó khăn trong gia đình, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và phát triển nghệ nghiệp

của sinh viên

1.4 Giải pháp can thiệp và hỗ trợ tâm lý: Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa

gia đình và nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên sẽ cung cấp cơ sở để thiết kế các chương trình tư vấn và hỗ trợ sinh viên hiệu quả Các chương trình này không chỉ giúp sinh viên giải quyết các vấn đề gia đình mà còn giúp họ cải thiện mối quan hệ gia đình, từ đó nâng cao chất lượng cuộc

sống cá nhân và học tập

1.5 Tính cấp thiết trong bối cảnh hiện nay: Trong bối cảnh xã hội hiện đại,

các vấn đề gia đình ngày càng trở nên phức tạp, với sự gia tăng của các yếu tố tiêu cực ảnh hưởng đến quan hệ gia đình (ví dụ như bạo lực gia đình, sự thiếu hụt sự quan tâm từ các thành viên trong gia đình) Các nghiên cứu về tác động của gia đình đến sinh viên có thể giúp xây dựng

các chiến lược và chính sách phù hợp để cải thiện tình hình này

Vì những lý do nêu trên, em quyết định chọn “Nghiên cứu các yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình”

làm đề tài nghiên cứu

2 Mục tiêu nghiên cứu:

2.1 Mục tiêu chung: Đánh giá được mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác

động đến nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên trường Đại học Quốc Gia Hà Nội trong mối quan hệ gia đình Từ đó đưa ra được các giải pháp

cho sinh viên để cải thiện và giải quyết các vấn đề đã được nêu ra

2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Xác định các yếu tố gia đình ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên về mối

quan hệ gia đình

- Phân tích sự tác động của các yếu tố xã hội, văn hóa đến thái độ của sinh viên

đối với gia đình

- Đánh giá tác động của các yếu tố cá nhân (như tuổi tác, giới tính, mức độ độc lập) đối với hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình

- Đánh giá tác động của các sự kiện và biến cố trong gia đình đối với hành vi

và thái độ của sinh viên

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức và cải thiện hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Sinh viên trường Đại học Quốc gia Hà Nội: mọi độ tuổi từ năm nhất đến

năm cuối

- Những chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý học và chăm sóc gia đình

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Các trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội trên địa bàn Hà Nội

- Thời gian nghiên cứu: tháng 12 năm 2024

4 Câu hỏi nghiên cứu

- Yếu tố nào trong môi trường gia đình có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến nhận thức và thái độ của sinh viên?

- Mối quan hệ giữa sự gắn bó gia đình và hành vi xã hội của sinh viên là gì?

- Nhận thức của sinh viên về vai trò của gia đình ảnh hưởng như thế nào đến quyết định nghề nghiệp và học vấn của họ?

- Thái độ của sinh viên đối với các vấn đề gia đình (như hôn nhân, con cái, chăm sóc người già) có sự thay đổi theo thời gian và ảnh hưởng của gia đình?

- Các yếu tố xã hội (chẳng hạn như môi trường học tập, bạn bè, truyền thông)

có ảnh hưởng gì đến nhận thức và hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình?

- Sự khác biệt về văn hóa và xã hội có ảnh hưởng đến nhận thức và thái độ của sinh viên đối với các vấn đề trong gia đình như thế nào?

- Có sự khác biệt về tác động của gia đình đối với nhận thức và thái độ của sinh viên giữa các nhóm sinh viên (nam/nữ, năm học, gia đình có hoàn cảnh đặc biệt)?

5 Giả thuyết nghiên cứu

- Theo quan điểm của em, mối quan hệ gia đình tích cực sẽ giúp sinh viên có nhận thức rõ ràng và thái độ tích cực về các vấn đề xã hội và nghề nghiệp, trong khi gia đình không ổn định sẽ dẫn đến nhận thức và thái độ tiêu cực Thái độ của cha mẹ đối với giáo dục và các vấn đề xã hội sẽ tác động trực tiếp đến thái độ và hành vi của sinh viên Sinh viên được gia đình hỗ trợ tài chính và tình cảm sẽ có hành vi học tập và xã hội tích cực hơn Ngoài ra, các yếu tố xã hội bên ngoài như bạn bè và môi trường học tập cũng ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của sinh viên về gia đình

6 Tổng quan nghiên cứu

6.1 Các nghiên cứu nước ngoài

- Nghiên cứu của Baumrind (1991) chỉ ra rằng phong cách giáo dục dân chủ giúp cải thiện kỹ năng xã hội và học tập của trẻ

- Một nghiên cứu của Hair và cộng sự (2005) cho thấy sự gắn bó chặt chẽ với cha mẹ giúp sinh viên phát triển cảm xúc ổn định và hành vi tích cực hơn

- Các nghiên cứu tại các quốc gia châu Á, chẳng hạn như Trung Quốc và Hàn Quốc, nhấn mạnh tầm quan trọng của giá trị gia đình, như lòng hiếu thảo và

vai trò của sinh viên trong việc duy trì các chuẩn mực truyền thống (Chao, 1994)

- Theo nghiên cứu của Fuligni (1998), áp lực từ gia đình trong việc đạt thành tích cao có thể dẫn đến stress nhưng cũng thúc đẩy hành vi hướng tới mục tiêu ở sinh viên

- Nghiên cứu của Amato và Booth (1997) chỉ ra rằng xung đột gia đình, như cha mẹ ly hôn hoặc bất đồng thường xuyên, có thể làm tăng nguy cơ các hành vi tiêu cực, như trầm cảm hoặc lạm dụng chất kích thích ở sinh viên

- Một nghiên cứu của Conger và cộng sự (2000) nhấn mạnh rằng sự hỗ trợ tinh thần từ gia đình có thể giúp giảm các tác động tiêu cực từ áp lực xã hội

và học tập

- Theo nghiên cứu của Madell và Muncer (2007), sinh viên thường sử dụng mạng xã hội để giải tỏa căng thẳng trong mối quan hệ gia đình Tuy nhiên, điều này cũng có thể gây ra sự giảm gắn kết gia đình nếu không kiểm soát

- Nghiên cứu của Elder (1998) cho thấy hoàn cảnh kinh tế khó khăn có thể gây ra căng thẳng và xung đột trong gia đình, dẫn đến ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức và hành vi của sinh viên

- Một gia đình sống trong môi trường an toàn, hỗ trợ sẽ giúp sinh viên có nhận thức tích cực hơn về bản thân và xã hội (Bronfenbrenner, 1979)

6.2 Các nghiên cứu trong nước

- Nhiều nghiên cứu tập trung vào cách các phương pháp giáo dục gia đình ảnh hưởng đến hành vi và nhận thức của sinh viên Ví dụ, Nguyễn Công Khanh (2008) chỉ ra rằng sự khuyến khích và hỗ trợ từ cha mẹ giúp sinh viên phát triển tư duy tích cực, trong khi các phong cách giáo dục áp lực có thể gây ra lo âu và stress

- Nguyễn Văn Lê (2016) cho rằng mối quan hệ gần gũi và giao tiếp cởi mở giữa các thành viên trong gia đình giúp sinh viên xây dựng lòng tự tin và khả năng xử lý các mâu thuẫn xã hội

- Nghiên cứu của Lê Thị Quỳnh Trang (2015) nhấn mạnh rằng xung đột giữa cha mẹ và sinh viên, đặc biệt là trong các vấn đề như định hướng nghề nghiệp và lối sống, có thể làm giảm sự gắn kết gia đình và gây ra các hành

vi tiêu cực

- Nghiên cứu của Phạm Thị Thanh Hương (2017) cho thấy sinh viên từ các gia đình đơn thân thường đối mặt với khó khăn về cảm xúc, dễ bị ảnh

hưởng bởi các hành vi tiêu cực như trốn học hoặc thiếu động lực học tập

- Theo Trần Ngọc Thêm (2000), các giá trị truyền thống như lòng hiếu thảo, trách nhiệm với gia đình và sự tôn trọng cha mẹ vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nhận thức và hành vi của sinh viên

- Lê Ngọc Hồng (2014) chỉ ra rằng áp lực từ gia đình trong việc đạt thành tích học tập có thể thúc đẩy sinh viên nỗ lực nhưng cũng gây ra căng thẳng

và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm lý

- Nghiên cứu của Nguyễn Thị Lan Hương (2018) cho thấy các gia đình có điều kiện kinh tế tốt hơn thường tạo ra môi trường học tập và phát triển lành mạnh hơn cho sinh viên, trong khi khó khăn tài chính có thể dẫn đến mâu thuẫn và giảm sự hỗ trợ về mặt tinh thần

- Phạm Thị Minh Hằng (2016) nhận định rằng sự thay đổi trong cấu trúc gia đình hiện đại, chẳng hạn như cha mẹ bận rộn, có thể làm giảm sự tương tác giữa các thành viên trong gia đình, ảnh hưởng đến hành vi xã hội của sinh viên

- Nguyễn Thị Mỹ Dung (2019) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dạy kỹ năng sống cho sinh viên từ gia đình, giúp họ tự tin hơn trong việc giải quyết các vấn đề cá nhân và xã hội

- Các nghiên cứu gần đây, chẳng hạn của Trần Minh Hoàng (2020), tập trung vào tác động của mạng xã hội đến mối quan hệ gia đình Việc sử dụng mạng

xã hội quá mức có thể làm giảm tương tác thực tế giữa sinh viên và cha mẹ

- Lê Thị Hồng Nhung (2015) cho thấy rằng sự quan tâm và hỗ trợ cảm xúc từ gia đình giúp giảm thiểu các vấn đề như trầm cảm và lo âu ở sinh viên

- Nghiên cứu của Đỗ Thị Hồng Nhung (2013) chỉ ra rằng sự khác biệt về quan điểm sống và giá trị giữa các thế hệ trong gia đình có thể gây ra các xung đột tâm lý và ảnh hưởng đến hành vi của sinh viên

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp định tính: hỏi trực tiếp sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội để lấy thông tin cũng như nhân thức của sinh viên về vấn đề này Đồng thời tham khảo ý kiến và lời khuyên của các chuyên gia trong lĩnh vực để đưa ra

các giải pháp hữu hiệu cho vấn đề trên

- Phương pháp định lượng: tạo lập bảng hỏi trên Google Form để lấy thông

tin từ sinh viên

8 Dự kiến đóng góp của đề tài

- Bản thân em mong muốn đề tài nghiên cứu này sẽ giúp ích cho sinh viên nói riêng và các gia đình nói chung, góp phần cải thiện chất lượng mối quan

hệ gia đình và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của sinh viên Đồng thời em mong muốn nghiên cứu này là cơ sở cho các chương trình giáo dục và đào tạo kỹ năng sống nhằm giúp sinh viên và gia đình cải thiện mối quan hệ và

xử lý xung đột hiệu quả

9 Cấu trúc báo cáo dự kiến

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

- Chương 2: Các yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình

- Chương 3: Đề xuất các giải pháp giúp sinh viên cải thiện mối quan hệ trong gia đình, giảm thiểu xung đột nội bộ

PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

1 Cơ sở lý luận

 Các khái niệm

- Nhận thức: là quá trình tâm lý giúp cá nhân hiểu biết về bản thân, người khác, và môi trường xung quanh thông qua việc cảm nhận, phân tích, suy

nghĩ và đánh giá thông tin (Piaget, 1972)

- Hành vi: là những phản ứng bên ngoài của một cá nhân trước các tác nhân kích thích từ môi trường, bao gồm cả hành động, thái độ, và cách ứng xử

(Skinner, 1953)

- Các yếu tố tác động: Là các nhân tố từ bên trong và bên ngoài có khả năng ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia

đình

- Mối quan hệ gia đình: là hệ thống tương tác giữa các thành viên trong một gia đình, bao gồm các mối quan hệ như cha mẹ - con cái, anh chị em, và

ông bà - cháu (Bowen, 1978)

- Giá trị gia đình: là các chuẩn mực, niềm tin và nguyên tắc được các thành

viên gia đình chia sẻ, chi phối hành vi và quyết định của họ

- Xung đột gia đình: là những bất đồng hoặc mâu thuẫn xảy ra giữa các thành viên trong gia đình, thường liên quan đến quan điểm sống, kỳ vọng, hoặc

vai trò trong gia đình

- Giao tiếp gia đình: Là quá trình trao đổi thông tin, cảm xúc và suy nghĩ giữa

các thành viên trong gia đình

- Hỗ trợ tâm lý gia đình: Là sự giúp đỡ và chia sẻ từ gia đình để đáp ứng nhu

cầu cảm xúc, tâm lý của các thành viên

- Văn hóa và xã hội: văn hóa là hệ thống các giá trị, niềm tin, và tập quán được chia sẻ trong một cộng đồng; xã hội là môi trường rộng lớn hơn bao gồm các mối quan hệ ngoài gia đình

2 Cơ sở thực tiễn

- Thực trạng mối quan hệ gia đình tại Việt Nam đang thay đổi mạnh mẽ do quá trình hiện đại hóa, với sự chuyển đổi từ gia đình truyền thống sang gia đình hạt nhân và gia tăng xung đột gia đình bởi áp lực học tập và kỳ vọng từ cha mẹ Nhận thức và hành vi của sinh viên trong gia đình chịu ảnh hưởng bởi môi trường sống, giáo dục, cũng như khoảng cách địa lý và tác động của công nghệ, làm giảm mức độ giao tiếp trực tiếp Bên cạnh đó, văn hóa hiện đại và mạng xã hội đã làm thay đổi cách sinh viên tiếp cận các giá trị gia đình truyền thống, đôi khi gia tăng khoảng cách giao tiếp thực tế Tuy nhiên, các chương trình giáo dục kỹ năng sống và hỗ trợ tâm lý tại trường học đã giúp sinh viên cải thiện khả năng nhận thức và xử lý mâu thuẫn gia đình Nghiên cứu thực tế cũng chỉ ra rằng xung đột gia đình là nguyên nhân lớn dẫn đến hành vi tiêu cực, đặc biệt ở nhóm sinh viên sống xa nhà, chiếm khoảng 30% Những thực tế này cho thấy tầm quan trọng của gia đình đối với sự phát triển nhận thức và hành vi của sinh viên trong bối cảnh xã hội hiện đại

Chương 2: Các yếu tố tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình

1 Yếu tố gia đình

- Mối quan hệ gia đình: Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, đặc biệt là

cách giáo dục, kỳ vọng và sự tương tác trong gia đình, có ảnh hưởng sâu sắc đến nhận thức và hành vi của sinh viên Những gia đình có mối quan hệ hòa thuận, đầy tình yêu thương và sự hỗ trợ sẽ giúp sinh viên phát triển những thái độ tích cực và hành vi xây dựng mối quan hệ tốt với gia đình Ngược lại, các gia đình có nhiều xung đột, hoặc thiếu sự quan tâm sẽ dẫn đến những hành vi thiếu kiểm soát hoặc hành động chống đối ở sinh viên

- Phong cách nuôi dạy con cái: Các phong cách nuôi dạy như phong cách

độc đoán, dung hòa hay tự do sẽ tác động đến sự phát triển cảm xúc và hành

vi của sinh viên trong mối quan hệ gia đình Các nghiên cứu chỉ ra rằng sinh viên có xu hướng thể hiện các hành vi ứng xử dựa trên những gì họ học được từ gia đình, đặc biệt là từ cách cha mẹ xử lý các tình huống xung đột hoặc áp lực trong gia đình

2 Yếu tố văn hóa-xã hội