TỰ LUẬN TÀI CHÍNH CÔNG - BF32.001 EHOU - 3 TÍN CHỈ - THI TRẮC NGHIỆM Anh/Chị chọn 1 trong các đề sau: Đề 1: Câu 1 (5 điểm) Chính phủ có vai trò gì trong nền kinh tế thị trường? So sánh quan điểm của các nhà kinh tế học cổ điển và các nhà kinh tế học hiện đại về vai trò của chính phủ trong nền kinh tế. Câu 2 (5 điểm) Tài chính công có ảnh hưởng như thế nào đến việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế trong xã hội? Phân tích vai trò của tài chính công trong việc phân phối lại nguồn lực từ các nhóm có thu nhập cao sang các nhóm có thu nhập thấp. Đề 2: Câu 1 (5 điểm) Chi ngân sách nhà nước ảnh hưởng như thế nào đến việc phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia? Hãy nêu một ví dụ về một dự án đầu tư công lớn, giải thích tác động của nó đến nền kinh tế Câu 2 (5 điểm) Giải thích mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong quá trình thu thuế, đầu tư hỗ trợ và điều chỉnh chính sách kinh tế. Chỉ ra những lợi ích và thách thức đối với cả Nhà nước và doanh nghiệp Đề 3: Câu 1 (5 điểm) Tài chính công có vai trò như thế nào trong việc thực hiện công bằng xã hội và tái phân bổ nguồn lực? Đưa ra ví dụ minh họa về tác động của tài chính công trong việc điều chỉnh thu nhập và hỗ trợ các đối tượng yếu thế. Câu 2 (5 điểm) Quá trình thu ngân sách nhà nước có những đặc điểm gì? Tại sao tính cưỡng chế lại là yếu tố quan trọng trong việc thu thuế, và những vấn đề pháp lý, xã hội nào có thể phát sinh từ việc này? Bài làm: Đề 1: Câu 1 (5 điểm) Chính phủ có vai trò gì trong nền kinh tế thị trường? So sánh quan điểm của các nhà kinh tế học cổ điển và các nhà kinh tế học hiện đại về vai trò của chính phủ trong nền kinh tế. 1. Vai trò của Chính phủ trong nền kinh tế thị trường
Trang 1TỰ LUẬN TÀI CHÍNH CÔNG - BF32.001 EHOU - 3 TÍN CHỈ - THI TRẮC NGHIỆM
Anh/Chị chọn 1 trong các đề sau:
Đề 1:
Câu 1 (5 điểm)
Chính phủ có vai trò gì trong nền kinh tế thị trường? So sánh quan điểm của các nhà kinh tế học cổ điển và các nhà kinh tế học hiện đại về vai trò của chính phủ trong nền kinh tế
Câu 2 (5 điểm)
Tài chính công có ảnh hưởng như thế nào đến việc điều chỉnh các quan hệ kinh
tế trong xã hội? Phân tích vai trò của tài chính công trong việc phân phối lại nguồn lực từ các nhóm có thu nhập cao sang các nhóm có thu nhập thấp
Đề 2:
Câu 1 (5 điểm)
Chi ngân sách nhà nước ảnh hưởng như thế nào đến việc phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia?
Hãy nêu một ví dụ về một dự án đầu tư công lớn, giải thích tác động của nó đến nền kinh tế
Câu 2 (5 điểm)
Giải thích mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong quá trình thu thuế, đầu tư hỗ trợ và điều chỉnh chính sách kinh tế Chỉ ra những lợi ích và thách thức đối với cả Nhà nước và doanh nghiệp
Đề 3:
Câu 1 (5 điểm)
Tài chính công có vai trò như thế nào trong việc thực hiện công bằng xã hội và tái phân bổ nguồn lực? Đưa ra ví dụ minh họa về tác động của tài chính công trong việc điều chỉnh thu nhập và hỗ trợ các đối tượng yếu thế
Câu 2 (5 điểm)
Trang 2Quá trình thu ngân sách nhà nước có những đặc điểm gì? Tại sao tính cưỡng chế lại là yếu tố quan trọng trong việc thu thuế, và những vấn đề pháp lý, xã hội nào
có thể phát sinh từ việc này?
Bài làm:
Đề 1:
Câu 1 (5 điểm)
Chính phủ có vai trò gì trong nền kinh tế thị trường? So sánh quan điểm của các nhà kinh tế học cổ điển và các nhà kinh tế học hiện đại về vai trò của chính phủ trong nền kinh tế
1 Vai trò của Chính phủ trong nền kinh tế thị trường
Trong nền kinh tế thị trường, chính phủ đóng vai trò quan trọng nhằm điều chỉnh những bất cập của thị trường tự do và đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững Vai trò của chính phủ bao gồm:
Ổn định kinh tế vĩ mô:
Chính phủ sử dụng các công cụ chính sách tài khóa (thuế và chi tiêu công) và chính sách tiền tệ (lãi suất, cung tiền) để kiểm soát lạm phát, ổn định giá cả, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giảm tỷ lệ thất nghiệp
Phân phối lại thu nhập:
Chính phủ thực hiện thu thuế và các chương trình phúc lợi để giảm khoảng cách giàu nghèo, hỗ trợ các nhóm yếu thế trong xã hội và thúc đẩy công bằng xã hội Cung cấp hàng hóa công cộng:
Một số loại hàng hóa và dịch vụ không thể được cung cấp hiệu quả bởi khu vực
tư nhân, như quốc phòng, giáo dục, và cơ sở hạ tầng, được chính phủ đảm nhận Giải quyết thất bại thị trường:
Khi thị trường không tự điều chỉnh được, như trong trường hợp độc quyền, ngoại tác tiêu cực (ô nhiễm môi trường) hoặc thiếu thông tin, chính phủ cần can thiệp để đảm bảo hiệu quả kinh tế và lợi ích xã hội
Xây dựng và thực thi khung pháp lý:
Chính phủ tạo ra các quy định và luật pháp để đảm bảo cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền sở hữu tài sản, quyền lợi của người tiêu dùng và doanh nghiệp
Trang 3Thúc đẩy phát triển bền vững:
Chính phủ định hướng các chính sách dài hạn nhằm bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, đảm bảo sự phát triển kinh tế bền vững
2 So sánh quan điểm của các nhà kinh tế học cổ điển và hiện đại về vai trò của chính phủ trong nền kinh tế
Tiêu chí Kinh tế học cổ điển Kinh tế học hiện đại
Ricardo, Jean-Baptiste Say
John Maynard Keynes, Paul Samuelson
Quan điểm về thị trường Tin tưởng vào "bàn tay
vô hình" của thị trường, cho rằng thị trường tự điều chỉnh và đạt hiệu quả tối ưu
Thừa nhận thị trường có thể thất bại, cần sự can thiệp của chính phủ để đảm bảo ổn định kinh tế
và xã hội
Vai trò của chính phủ Vai trò rất hạn chế: chỉ
bảo vệ quyền sở hữu, thực thi pháp luật và đảm bảo quốc phòng
Vai trò quan trọng: điều tiết nền kinh tế, kích cầu, cung cấp dịch vụ công và giải quyết thất bại thị trường
Chính sách tài khóa Không nhấn mạnh việc
sử dụng chính sách tài khóa để điều chỉnh kinh tế
Sử dụng chính sách tài khóa để kích cầu trong giai đoạn suy thoái hoặc giảm nhiệt nền kinh tế khi quá nóng
Quan điểm về bất bình
đẳng
Xem bất bình đẳng là kết quả tự nhiên của thị trường, không cần can thiệp
Cho rằng chính phủ cần can thiệp để giảm bất bình đẳng thông qua thuế lũy tiến và phúc lợi
xã hội
3 Phân tích sâu một số quan điểm tiêu biểu
Các nhà kinh tế học cổ điển (Adam Smith):
Trang 4Adam Smith với lý thuyết "bàn tay vô hình" tin rằng thị trường có khả năng tự điều chỉnh thông qua cung và cầu mà không cần sự can thiệp của chính phủ Vai trò của chính phủ chỉ nên giới hạn ở việc đảm bảo an ninh, bảo vệ quyền sở hữu, thực thi hợp đồng, và cung cấp một số dịch vụ công tối thiểu
Các nhà kinh tế học hiện đại (John Maynard Keynes):
Keynes nhấn mạnh rằng trong những giai đoạn suy thoái kinh tế, thị trường không thể tự điều chỉnh Chính phủ cần can thiệp bằng cách tăng chi tiêu công hoặc giảm thuế để kích cầu
Keynes cũng chỉ ra rằng chính phủ có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo việc làm, ổn định giá cả và duy trì tăng trưởng kinh tế dài hạn
4 Kết luận
Vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường đã được nhìn nhận khác nhau theo thời gian, từ cách tiếp cận hạn chế của các nhà kinh tế học cổ điển đến sự can thiệp sâu rộng hơn của các nhà kinh tế học hiện đại Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế hiện nay, sự phối hợp hài hòa giữa thị trường và chính phủ là cần thiết để đảm bảo phát triển bền vững và công bằng xã hội
Câu 2 (5 điểm)
Tài chính công có ảnh hưởng như thế nào đến việc điều chỉnh các quan hệ kinh
tế trong xã hội? Phân tích vai trò của tài chính công trong việc phân phối lại nguồn lực từ các nhóm có thu nhập cao sang các nhóm có thu nhập thấp
1 Ảnh hưởng của tài chính công đến việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế trong
xã hội
Tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế
xã hội Những ảnh hưởng chính bao gồm:
Giảm bất bình đẳng thu nhập:
Thông qua việc áp dụng các chính sách thuế lũy tiến và các chương trình trợ cấp, tài chính công góp phần phân phối lại thu nhập giữa các tầng lớp xã hội, từ
đó thu hẹp khoảng cách giàu nghèo
Ổn định kinh tế vĩ mô:
Tài chính công giúp kiểm soát các yếu tố gây mất ổn định kinh tế như lạm phát, thất nghiệp và suy thoái kinh tế thông qua các chính sách chi tiêu công và thuế
Trang 5Thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững:
Chính phủ sử dụng nguồn tài chính công để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục,
và y tế, từ đó tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế dài hạn
Khắc phục thất bại của thị trường:
Tài chính công hỗ trợ giải quyết các vấn đề mà thị trường không thể tự điều chỉnh, chẳng hạn như ô nhiễm môi trường, cung cấp hàng hóa công, và bảo đảm công bằng xã hội
Đảm bảo công bằng xã hội:
Thông qua việc phân phối nguồn lực và hỗ trợ các nhóm yếu thế, tài chính công đóng vai trò trong việc tạo ra một xã hội công bằng hơn
2 Vai trò của tài chính công trong việc phân phối lại nguồn lực từ các nhóm có thu nhập cao sang các nhóm có thu nhập thấp
Tài chính công là công cụ hữu hiệu để chính phủ phân phối lại nguồn lực giữa các tầng lớp dân cư nhằm đạt được sự cân bằng trong xã hội Cụ thể:
Hệ thống thuế lũy tiến:
Thuế thu nhập cá nhân và thuế tài sản được thiết kế dựa trên nguyên tắc người
có thu nhập cao sẽ đóng thuế với tỷ lệ cao hơn
Điều này không chỉ giúp tăng thu ngân sách nhà nước mà còn giảm sự bất bình đẳng trong thu nhập
Ví dụ: Ở Việt Nam, thuế thu nhập cá nhân áp dụng mức thuế từ 5% đến 35%, tùy thuộc vào mức thu nhập Người có thu nhập trên 80 triệu đồng/tháng sẽ đóng thuế 35%, trong khi người có thu nhập dưới 11 triệu đồng/tháng được miễn thuế Chương trình phúc lợi xã hội:
Ngân sách nhà nước được sử dụng để chi trả các chương trình trợ cấp cho người nghèo, hỗ trợ y tế, giáo dục miễn phí, và các khoản trợ cấp thất nghiệp
Điều này giúp cải thiện đời sống của các nhóm yếu thế và đảm bảo quyền tiếp cận các dịch vụ cơ bản cho tất cả mọi người
Ví dụ: Chính phủ Việt Nam triển khai chương trình "Xây dựng nông thôn mới" với các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng và hỗ trợ người dân ở vùng sâu, vùng xa Đầu tư vào giáo dục và y tế:
Trang 6Tài chính công được sử dụng để cung cấp giáo dục miễn phí, học bổng, và các dịch vụ y tế giá rẻ hoặc miễn phí cho các nhóm thu nhập thấp
Đây là cách hiệu quả để nâng cao chất lượng cuộc sống và cơ hội phát triển cho những người có hoàn cảnh khó khăn
Ví dụ: Quỹ Bảo hiểm Y tế của Việt Nam hỗ trợ các hộ gia đình nghèo được tiếp cận với dịch vụ y tế miễn phí hoặc với chi phí thấp
Phát triển cơ sở hạ tầng và tạo việc làm:
Chính phủ sử dụng tài chính công để đầu tư vào các dự án công như cầu đường, điện nước, qua đó tạo việc làm và nâng cao mức sống cho các khu vực thu nhập thấp
Điều này giúp kích thích kinh tế và giảm bớt khoảng cách phát triển giữa các vùng miền
Hỗ trợ tài chính trực tiếp:
Các khoản trợ cấp bằng tiền mặt hoặc các chương trình hỗ trợ sinh kế giúp người nghèo có thêm cơ hội để thoát khỏi đói nghèo
3 Kết luận
Tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các quan hệ kinh tế
và đảm bảo công bằng xã hội Thông qua các chính sách thuế, chi tiêu công, và các chương trình hỗ trợ xã hội, chính phủ có thể phân phối lại nguồn lực một cách hiệu quả từ các nhóm thu nhập cao sang các nhóm thu nhập thấp, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững và công bằng hơn Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách tài chính công cần được quản lý minh bạch và hiệu quả để tránh lãng phí và đạt được mục tiêu xã hội mong muốn
Đề 2:
Câu 1 (5 điểm)
Chi ngân sách nhà nước ảnh hưởng như thế nào đến việc phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia?
Hãy nêu một ví dụ về một dự án đầu tư công lớn, giải thích tác động của nó đến nền kinh tế
1 Ảnh hưởng của chi ngân sách nhà nước đến phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia
Trang 7Chi ngân sách nhà nước đóng vai trò trung tâm trong việc phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia Đây là một trong những nhiệm vụ trọng yếu của chính phủ nhằm xây dựng nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững Tác động của chi ngân sách nhà nước đến cơ sở hạ tầng có thể được phân tích qua các khía cạnh sau:
Phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật:
Ngân sách nhà nước được sử dụng để xây dựng và nâng cấp các công trình hạ tầng như giao thông (đường bộ, đường sắt, cảng biển, sân bay), năng lượng (nhà máy điện, mạng lưới điện), và viễn thông Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa
Tăng cường kết nối vùng miền:
Việc phát triển hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến đường cao tốc và cầu, giúp kết nối các khu vực kinh tế trọng điểm, thúc đẩy giao thương giữa các vùng miền, đồng thời giảm chi phí vận chuyển và thời gian đi lại
Thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng kinh tế:
Cơ sở hạ tầng hiện đại là yếu tố quan trọng thu hút đầu tư trong và ngoài nước Các khu công nghiệp, cảng biển, sân bay được phát triển nhờ ngân sách công sẽ tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, từ đó kích thích tăng trưởng kinh tế Tăng việc làm và cải thiện đời sống người dân:
Chi tiêu công cho các dự án hạ tầng lớn tạo ra nhiều việc làm trực tiếp (lao động trong xây dựng) và gián tiếp (dịch vụ liên quan), từ đó nâng cao thu nhập và đời sống của người dân
Hỗ trợ phát triển bền vững:
Các khoản chi ngân sách dành cho hạ tầng xanh (giao thông công cộng, năng lượng tái tạo, hệ thống xử lý nước thải) góp phần bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
2 Ví dụ về một dự án đầu tư công lớn và tác động của nó đến nền kinh tế
Ví dụ: Dự án Đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông tại Việt Nam
Giới thiệu dự án:
Trang 8Dự án Đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông là một trong những dự án hạ tầng lớn nhất tại Việt Nam, với tổng chiều dài hơn 2.000 km, nối từ Lạng Sơn đến Cà Mau
Tổng vốn đầu tư khoảng 350.000 tỷ đồng, được triển khai bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước và vốn xã hội hóa
Mục tiêu: Giảm tải cho Quốc lộ 1A, kết nối các trung tâm kinh tế lớn và các khu vực trọng điểm, đồng thời thúc đẩy phát triển vùng sâu, vùng xa
Tác động kinh tế:
Thúc đẩy giao thông và lưu thông hàng hóa:
Tuyến cao tốc giúp giảm thời gian vận chuyển hàng hóa và hành khách, từ đó giảm chi phí logistics và tăng năng suất kinh tế
Các khu công nghiệp và cảng biển dọc theo tuyến đường được hưởng lợi từ hệ thống giao thông hiện đại, thúc đẩy xuất khẩu và đầu tư
Tạo việc làm và thu nhập:
Quá trình xây dựng tuyến cao tốc tạo ra hàng trăm nghìn việc làm cho lao động trong lĩnh vực xây dựng và các ngành liên quan
Thu nhập của người dân được cải thiện, từ đó kích thích tiêu dùng và tăng
trưởng kinh tế
Thúc đẩy phát triển vùng và giảm chênh lệch kinh tế:
Tuyến cao tốc kết nối các vùng kém phát triển với các trung tâm kinh tế, tạo điều kiện phát triển các khu vực nông thôn, miền núi
Giảm khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, góp phần thực hiện công bằng
xã hội
Thu hút đầu tư trong và ngoài nước:
Cơ sở hạ tầng giao thông hiện đại là một trong những yếu tố quan trọng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là trong các lĩnh vực sản xuất và logistics Việc hoàn thiện tuyến cao tốc giúp Việt Nam tăng khả năng cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới
Đóng góp vào phát triển bền vững:
Trang 9Tuyến đường được thiết kế nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, với các biện pháp bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
3 Kết luận
Chi ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia, là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối các vùng miền và cải thiện đời sống xã hội Ví dụ về Dự án Đường cao tốc Bắc - Nam cho thấy rõ tác động tích cực của đầu tư công đến nền kinh tế và xã hội, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tối đa, cần quản lý nguồn ngân sách một cách minh bạch và sử dụng hiệu quả nguồn lực công
Câu 2 (5 điểm)
Giải thích mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong quá trình thu thuế, đầu tư hỗ trợ và điều chỉnh chính sách kinh tế Chỉ ra những lợi ích và thách thức đối với cả Nhà nước và doanh nghiệp
1 Mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và doanh nghiệp
Mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và doanh nghiệp là mối quan hệ hai chiều, trong đó hai bên hỗ trợ lẫn nhau nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội Quan hệ này được thể hiện rõ nét qua các khía cạnh:
Quá trình thu thuế:
Nhà nước thu thuế từ doanh nghiệp dưới các hình thức như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế xuất nhập khẩu, thuế tài nguyên, v.v Thuế là nguồn thu chính để Nhà nước thực hiện các chức năng công cộng như đầu tư cơ sở hạ tầng, cung cấp dịch vụ công, và bảo đảm an sinh xã hội
Doanh nghiệp đóng thuế là tuân thủ pháp luật, đồng thời thể hiện trách nhiệm xã hội trong việc góp phần xây dựng đất nước
Đầu tư hỗ trợ doanh nghiệp:
Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chính sách ưu đãi như giảm thuế, miễn thuế, trợ cấp tài chính, cung cấp vốn vay ưu đãi, và hỗ trợ phát triển công nghệ
Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và cung cấp môi trường kinh doanh thuận lợi giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh
Trang 10Điều chỉnh chính sách kinh tế:
Nhà nước ban hành các chính sách kinh tế nhằm tạo môi trường kinh doanh ổn định và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp
Chính sách có thể bao gồm: các quy định về thuế, thương mại quốc tế, bảo hộ doanh nghiệp trong nước, và phát triển nguồn nhân lực
Đồng thời, Nhà nước kiểm soát và điều chỉnh hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để đảm bảo tuân thủ pháp luật, hạn chế tác động tiêu cực đến xã hội và môi trường
2 Lợi ích và thách thức đối với Nhà nước và doanh nghiệp
Lợi ích:
Đối với Nhà nước:
Nguồn thu ngân sách: Các khoản thuế và phí từ doanh nghiệp là nguồn thu quan trọng để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ công
Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế: Hoạt động của doanh nghiệp góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia Đổi mới công nghệ và phát triển kinh tế bền vững: Các doanh nghiệp sáng tạo
và đổi mới công nghệ giúp nâng cao năng suất lao động và phát triển kinh tế bền vững
Đối với doanh nghiệp:
Hỗ trợ từ Nhà nước: Doanh nghiệp được hưởng lợi từ các chính sách ưu đãi về thuế, hỗ trợ vốn và đào tạo nguồn nhân lực
Môi trường kinh doanh thuận lợi: Các chính sách của Nhà nước về ổn định kinh
tế vĩ mô, phát triển cơ sở hạ tầng và mở cửa thị trường giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn
Tham gia các chuỗi giá trị quốc gia và quốc tế: Nhà nước đóng vai trò là cầu nối đưa doanh nghiệp hội nhập vào thị trường quốc tế
Thách thức:
Đối với Nhà nước:
Trốn thuế và gian lận thuế: Một số doanh nghiệp cố tình trốn thuế hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, gây thất thu ngân sách