Logistics thu hồi ngành bán lẻ & mô hình phát triển cho chuỗi siêu thị bách hoá xanh

tạo ra sp tốt VD: Cty phế thải không xử lí ảnh hưởng môi trường, xã hội -> bị tẩy chay -> khôngbán được hàng -> logistics ngưng trệ ● Tiết kiệm chi phí qua việc bảo dưỡng, tái chế và tái

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

KHOA THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

LOGISTICS THU HỒI

GV: Phạm Đức trình

LOGISTICS THU HỒI NGÀNH BÁN LẺ &

MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN CHO CHUỖI SIÊU THỊ

BÁCH HOÁ XANH

Nhóm thực hiện:

Lê Xuân Hậu Nguyễn Thị Thảo My

PHÂN TÍCH DÒNG LOGISTICS THU HỒI NGÀNH BÁN LẺ

I Tổng quan về logistics thu hồi 4

1 Khái niệm 4

2 Vai trò 4

II Quy trình logistics thu hồi của Ngành bán lẻ 6

1 Xác định nguyên nhân thu hồi 6

a Thu hồi từ khâu sản xuất 6

b Thu hồi từ khâu phân phối 7

c Thu hồi từ khâu tiêu dùng 8

2 Mô hình tiếp nhận và tập hợp 8

3 Phân loại sp thu hồi 9

a Sp có thể tái sản xuất hoặc tái sử dụng 9

b Sp có thể thu hồi phế liệu và tái chế (vỏ, bao bì…) 9

c Sp thải hồi (không thể tái sử dụng và thu hồi phế liệu) 9

4 Hình thức xử lý sp thu hồi 9

a Trả lại nhà cung cấp 9

b Bán lại 10

c Tái sử dụng/ tái chế 11

d Tiêu huỷ 11

5 Logistics xanh 11

6 Đánh giá 12

7 Cải tiến 12

III Quản lý dòng logistics thu hồi 12

1 Sản phẩm thu hồi 12

2 Dòng logistics thu hồi 12

3 Áp dụng công nghệ thông tin 13

a Lợi ích 13

b Ứng dụng công nghệ, thành 3 nhóm: 13

c Khó khăn 14

4 Chi phí 14

5 Kết hợp giữa logistics ngược và xuôi 15

6 Nhân tố tác động 15

IV Phát triển hệ thống logistics thu hồi Chuỗi siêu thị Bách Hóa Xanh 17

1 Thành tựu chung 17

2 Giai đoạn sản phẩm thu hồi trực tiếp ở khâu bán lẻ BHX 17

3 Khó khăn 18

4 Giải pháp 18

V Đánh giá lợi ích chung 19

1 Môi trường 19

2 Kinh tế 19

3 NTD 19

4 Nhà bán lẻ 20

I Tổng quan về logistics thu hồi

1 Khái niệm

Là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả dòng chảy của nguyênliệu, bán thành phẩm và thông tin có liên quan từ các điểm tiêu thụ đến điểm xuất xứ vớimục đích thu hồi lại giá trị hoặc xử lý một cách thích hợp

2 Vai trò

Số liệu thống kê phản ánh phần nào tầm quan trọng của Logistics thu hồi:

● chi phí chiếm 0,5% - 1% GDP Mỹ

● Tỉ lệ thu hồi hàng hóa trong ngành bán lẻ là 4-15%

● Doanh thu bán hàng online Mỹ năm 2008 là 147,6 tỷ đô, dự kiến 165,9 tỷ đô năm

2009

● Tỉ lệ thu hồi hàng online là 6,3%

● 95% người mua thích trả hàng tại địa điểm cụ thể;

● 54% người ngại mua hàng online do khó trả lại

● Chi phí thu hồi hàng cao gấp 2-3 lần so với xuất khẩu

* Tại sao phải cần logistics thu hồi? Logistics thu hồi đóng vai trò rất lớn:

● Là đòn bẩy thông suốt dòng Logistics Xuôi, thu hồi đúng thời điểm, kịp thời phânphối, hoàn trả thị trường nhanh chóng, hiệu quả Uy tín thương hiệu -> logisticsxuôi phát triển bền vững Thực hiện sàng lọc nhiều công đoạn như mua Nguyên vậtliệu, sản xuất tạo ra sp tốt

VD: Cty phế thải không xử lí ảnh hưởng môi trường, xã hội -> bị tẩy chay -> khôngbán được hàng -> logistics ngưng trệ

● Tiết kiệm chi phí qua việc bảo dưỡng, tái chế và tái sử dụng sản phẩm, tăng doanhthu

VD: tận dụng NVL thừa tái sử dụng, tái chế bao bì, tháo linh kiện tái sản xuất hoặcbán lại (hàng tồn, giảm giá) -> giảm Chi phí, tăng lợi nhuận thay vì đem tiêu huỷ gâytốn chi phí hơn

● Xây dựng hình ảnh tốt nhờ dịch vụ khách hàng tốt, góp phần tạo lợi thế cạnh tranh.Dịch vụ khách hàng tốt -> nâng cao chất lượng sản phẩm -> uy tín

VD: Samsung bị lỗi pin gây cháy nổ -> tiến hành thu hồi hoàn tiền + xử lý truyềnthông => cty trách nhiệm, dám nhận sai và sửa sai kịp thời + coi trọng an toàn của

KH trên cả lợi nhuận Nếu không thì sẽ bị tẩy chay thương hiệu + bị phạt

● Tạo hình ảnh "XANH" bằng cách giảm tác động tiêu cực tới môi trường qua việc thuhồi nguyên vật liệu, sản phẩm và bao bì

● Logistics thu hồi là hạt nhân không thể tách rời trong hệ thống quản lý chuỗi cungứng

II Quy trình logistics thu hồi của Ngành bán lẻ

1 Xác định nguyên nhân thu hồi

a Thu hồi từ khâu sản xuất

- Sp sai quy cách, lỗi kỹ thuật, lỗi sản xuất

Sản phẩm bị lỗi kỹ thuật, hư hỏng hoặc không đạt chất lượng sẽ phải được thu hồi để đổimới hoặc bảo hành cho khách hàng

VD: Bộ dụng cụ nấu ăn có nguy cơ gây cháy nổ được phát hiện tại Lotte Mart hoặc Big C cónguy cơ gây cháy nổ do lỗi kỹ thuật Các bộ dụng cụ này đã được bán trong khoảng thờigian một tháng và có thể ảnh in hưởng đến hàng nghìn khách hàng

b Thu hồi từ khâu phân phối

- Sp hư hỏng trong đóng gói, giao hàng

Những sai sót trong quá trình đóng gói, vận chuyển có thể làm hỏng hoặc làm giảm chấtlượng của sản phẩm, do đó cần phải thu hồi và xử lý lại

VD: chuỗi cửa hàng Điện máy Xanh và Nguyễn Kim gặp lượng lớn sản phẩm hỏng sau khinhận từ nhà cung cấp, bao gồm:

● Tivi, máy giặt, tủ lạnh bị va đập: Sản phẩm vỡ, nứt hoặc hỏng bên trong do vậnchuyển không cẩn thận

● Thiết bị gia dụng không hoạt động: Lò vi sóng, máy xay, máy làm bánh hỏng do vậnchuyển, không thể sử dụng khi giao tới cửa hàng

● Đồ điện tử như điện thoại, máy tính bảng hỏng: Màn hình hỏng, pin không hoạtđộng sau va đập trong vận chuyển

- Sp hỏng do lưu giữ kho không đúng

VD: Walmart thu hồi hàng trăm nghìn sản phẩm Kids II năm 2016 do nguy cơ vỡ, nguyhiểm cho trẻ em việc lưu giữ sản phẩm không đúng, gây ra vấn đề an toàn, pháp lý và cầnthu hồi sản phẩm để giảm rủi ro, bảo vệ thương hiệu

- Sp hết hạn sử dụng

Các sản phẩm như thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc lá, và các hàng hóa có hạn sử dụng đềuphải được thu hồi khi hết hạn để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

VD: công ty Kinh Đô cho thu hồi bánh trung thu, bánh kẹo hết HSD ở các siêu thị để tiêuhuỷ

c Thu hồi từ khâu tiêu dùng

- KH trả về theo Cam kết bồi hoàn và chính sách bảo hành

Khi nhận được phản hồi từ khách hàng về sự không hài lòng với sản phẩm hoặc dịch vụ,siêu thị có thể quyết định thu hồi để giải quyết vấn đề và duy trì mối quan hệ tốt với kháchhàng

VD: chuỗi siêu thị như VinMart, Co.opMart, Big C, Lotte Mart, Aeon Mall và các siêu thị địaphương.thường có cam kết bồi hoàn cho sản phẩm có vấn đề, qua hoàn tiền hoặc đổi sảnphẩm mới

- Thu hồi sp hết vòng đời sử dụng

SP hết vòng đời thường bị vứt bỏ, việc thu hồi giúp tạo giá trị, bảo vệ sản phẩm khỏi đốithủ và bảo vệ môi trường

VD: Điện máy Xanh, Nguyễn Kim thường có các chương trình thu hồi máy tính cũ từ kháchhàng Những máy tính này đã qua sử dụng và không còn đáp ứng được nhu cầu sử dụnghoặc lỗi thời, yêu cầu công nghệ mới

2 Mô hình tiếp nhận và tập hợp

- Closed-loop: NSX tự thực hiện thu hồi tại trung tâm => Hình thức tiếp nhận tậptrung: Nhất quán, tiết kiệm lao động, CP vận chuyển, DVKH được cải thiện, thời

gian xử lý ngắn Trực tiếp tiếp nhận thông tin chính xác + xử lý kịp thời -> CSKH tốthơn

- Open-loop: NSX thuê Nhà bán lẻ/ đơn vị 3PL chuyên thu hồi về 1 nhóm sp cụ thể vàvận chuyển về NSX => Hình thức tiếp nhận phi tập trung: tiện cho KH nhưng chí phítăng, nguy cơ nhận sp không rõ xuất xứ

- Vận hành độc lập: đơn vị ngoài chuỗi cung ứng (nhà buôn chất thải, đồng nát) =>Hình thức tiếp nhận phi tập trung

VD: thu hồi sp Samsung Note 7 bị lỗi pin gây nổ có 3 hình thức:

+ (1) KH có thể mang tới TT CSKH Samsung để trả và hoàn tiền 100% -> MHclosed-loop

+ (2) KH mang theo hoá đơn mua hàng tới CH bán lẻ đã mua trước đó, để hoàntrả hoặc mua sp mới -> MH open-loop

+ (3) mua online thì có thể trả bằng đường bưu điện -> MH vận hành độc lập

Cần xác định nguồn gốc sp (hoá đơn, mã vạch sp ) và tập hợp tại nhiều trung gian, nhà khotrung tâm hay các cửa hàng bán lẻ và chuyển tới điểm thu hồi tập trung (điểm phục hồi) ->kiểm tra và phân loại

3 Phân loại sp thu hồi

Tại điểm phục hồi, sản phẩm được kiểm tra chất lượng, chọn lọc và phân loại dựatrên nhãn hiệu, mẫu mã, và yêu cầu của khách hàng Bằng thủ công hoặc qua hệthống bán tự động Phân loại thành 3 luồng:

a Sp có thể tái sản xuất hoặc tái sử dụng

- Hàng tồn, không bán được

- Sp bị hư hỏng, có thể sửa chữa, nâng cấp

- Sp nguyên vẹn, chưa qua sử dụng

b Sp có thể thu hồi phế liệu và tái chế (vỏ, bao bì…)

c Sp thải hồi (không thể tái sử dụng và thu hồi phế liệu)

4 Hình thức xử lý sp thu hồi

a Trả lại nhà cung cấp

- Trả lại hàng trưng bày

VD: Thế giới di động, FPT Đều có trưng bày các thiết bị điện tử cho khách hàng xem vàcân nhắc trước khi mua Khi hết thời gian quảng cáo, cửa hàng sẽ trả về nhà sản xuất để tái

sử dụng những lĩnh kiện còn dùng được (một số ít thì bán rẻ lại cho khách hàng)

- Trả lại hàng lỗi, lỗi thời hoặc tồn kho quá nhiều

Ví dụ: Nhà bán sỉ/lẻ nhập về số lượng lớn áo len và áo phao để phục vụ khách hàng trướcmùa đông Khi mùa hè tới, nhu cầu sử dụng các loại áo ấm không còn phù hợp dẫn đến tồnkho Nhà bán lẻ trả về nhà cung cấp để làm mới, tái chế hoặc làm thiện nguyện

- Trả lại hàng không tiêu thụ hết

Ví dụ: Đt Xiaomi đưa vào Thế giới di động bán không chạy hoặc còn dư không thể bán tiếp,

có nhu cầu nhập đơn hàng khác, TGDĐ sẽ trả lại về nhà cung cấp Xiaomi Điện thoại sau khitrả về còn nguyên bao bì, nhãn mác có thể đưa qua bán như một sản phẩm mới hoặc tái sửdụng những lĩnh kiện để tạo ra sản phẩm mới có tính năng cao hơn

- Nhà sản xuất thu hồi sản phẩm để đảm bảo uy tín thương hiệu

Ví dụ: Mỹ phẩm do ảnh hưởng khách quan từ thời tiết khiến một số thành phần bị biếnchất Nhà sản xuất thu hồi đảm bảo uy tín cho thương hiệu

Không xử lý được thành phần trong sản phẩm gây tổn thất lớn cho nhà sản xuất Nhưthương hiệu C2, rồng đỏ có lượng chì không đồng nhất nên đã bị bộ Y tế buộc phải thu hồi.Nhãn hiệu đã xin lỗi người dân và thu hồi lại với giá cao hơn

- Bán qua của hàng tồn kho (Outlet store / Factory Outlet)

● Outlet Store/Factory Outlet là cửa hàng outlet bán hàng tồn kho, hàng giảm giá,hàng từ nhà sản xuất với giá thấp hơn 30%-70%

● Outlet bán hàng tồn kho từ mùa trước hoặc lỗi, không đạt chất lượng hoặc có lỗinhỏ Các sp bán ra chỉ từ 1 thương hiệu và giá đã giảm

● Để giảm bớt hàng tồn kho và thu hồi vốn, cửa hàng áp dụng chính sách giảm giá sốc50-70% hoặc khuyến mãi mua 1 tặng 1, hàng đồng giá

● VD: Outlet là điểm đến cho người mua sắm trong chuyến du lịch tới Mỹ, châu Âu,Hong Kong, nơi bán hàng hiệu giảm giá tới ⅓ giá gốc

● Bán tại chợ trời: Ví dụ, các linh kiện điện tử lỗi được mua về và bán lại tại chợ NhậtTảo

● Xuất khẩu sang các quốc gia chậm phát triển: như quần áo lỗi thời rất hữu ích, giátrị cho các quốc gia như Zambia

● Thương mại điện tử: như Biti's thu hồi sản phẩm lỗi thời, chất lượng giảm và bán lạivới giá giảm mạnh trên các sàn Tiki, Shopee…

c Tái sử dụng/ tái chế

- Đóng góp cho tổ chức thiện nguyên

Thu hồi và sử dụng sản phẩm tồn kho cho công tác từ thiện, với điều kiện chất lượng sảnphẩm vẫn tốt Lợi ích

● Tiêu thụ nhanh sản phẩm trước khi hết hạn

● Tiết kiệm chi phí lưu kho

● Tạo hình ảnh tốt cho doanh nghiệp

● Gần gũi hơn với khách hàng

Ví dụ: Công ty Việt Tiến đã thu hồi áo sơ mi học sinh tồn kho và tặng cho học sinh nghèovượt khó tại vùng sâu vùng xa thay vì cải tiến mẫu mã để bán lại

- Tái chế :

SP thu hồi không thể bán lại cũng không thể làm từ thiện hoặc tái sản xuất → thu hồi vậtliệu có thể sử dụng và tháo bỏ phế thải.

VD chương trình tái chế H&M: thu hồi và tái chế quần áo đã sử dụng từ khách hàng và KHnhận được phiếu giảm giá, ưu đãi khi mua sp mới SP thu hồi được chuyển đến đơn vị xử lýtái chế để tái sử dụng làm nguyên liệu cho sản xuất sp mới, hoặc làm thành túi vải, quaixách ly, vớ, khăn để làm quà tặng => giảm lượng rác thải ra môi trường + tạo giá trị từ sảnphẩm không còn sử dụng

d Tiêu huỷ

Các chuỗi siêu thị bán lẻ thường thu hồi sản phẩm hết HSD: thực phẩm, đồ uống, thuốcmen Sau đó chuyển đến điểm thu gom hoặc trung tâm xử lý tiêu hủy theo quy định vàtiêu chuẩn về vệ sinh môi trường => sản phẩm hết hạn không được phân phối lại hoặc ảnhhưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng và môi trường

5 Logistics xanh

- Hoạt động logistics hướng đến môi trường với biện pháp bảo vệ môi trường, giảmtác động tiêu cực đến môi trường

- Lợi ích:

+ Tiết kiệm nhiên liệu, nước sử dụng

+ Hạn chế xả thải trực tiếp ra môi trường

+ Tuân thủ chặt chẽ quy trình vận chuyển các chất gây hại môi trường (hoá chất, dầu

mỡ nhờn…)

+ Sử dụng nguyên liệu có thể tái sử dụng, tái chế làm kệ, pallet, bao bì đóng gói

=> Là nhân tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của cty, xã hội

III Quản lý dòng logistics thu hồi

● Phân loại và xử lý sản phẩm: Tái sử dụng, tái chế, sửa chữa hoặc tiêu hủy

● Quy trình xử lý và vận chuyển: An toàn và bảo vệ môi trường

● Tuân thủ quy định pháp luật: Về an toàn sản phẩm, quản lý chất thải và bảo vệ môitrường

● Đào tạo nhân viên: Về quy trình và quy định quản lý sản phẩm thu hồi

● Giao tiếp và thông báo: Đầy đủ và trung thực với khách hàng về sản phẩm thu hồi

● Đánh giá và cải tiến: Để nâng cao hiệu quả và giảm rủi ro

2 Dòng logistics thu hồi

Hoạt động trả về đang trở nên quan trọng trong chuỗi cung ứng bán lẻ Nhà bán lẻ

cố gắng thu hồi giá trị từ hàng hóa trả lại -> lợi nhuận và xử lý sao cho thân thiện vớimôi trường và xã hội

● Nhà bán lẻ là đối tượng đầu tiên chú trọng và phát triển hoạt động thu hồi

● Sử dụng các chính sách hoàn trả như một cạnh tranh, ngành bán lẻ đã phát triểnhoạt động logistics thu hồi Biên lợi nhuận nhỏ làm cho hoạt động này trở nên càngquan trọng, dẫn đến việc thành lập các trung tâm thu hồi

● xu thế hiện nay Các nhà bán lẻ sáp nhập, kinh doanh theo chuỗi quy mô lớn => cónhiều quyền lực hơn trong chuỗi cung ứng + có tiếng nói với NSX

Quản lý tốt dòng logistics thu hồi không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động màcòn đóng góp tích cực vào việc bảo vệ môi trường và nâng cao sự hài lòng của khách hàng.Điều này là rất quan trọng trong bối cảnh ngày nay khi ngành bán lẻ đang chuyển đổi với

sự tăng cường nhận thức về bền vững và trách nhiệm xã hội

3 Áp dụng công nghệ thông tin

Nhà bán lẻ đang tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ để cải thiện logistics thu hồi,trong khi NSX chưa đầu tư đúng mức

● Thương mại điện tử dần trở thành 1 công cụ hữu ích trong thị trườnglogistics ngược và giúp tái đưa ra sp đã phục hồi ra thị trường thuận lợi

b Ứng dụng công nghệ, thành 3 nhóm:

(1) ƯD về dữ liệu sp thu hồi

a Barcode scanning (quét mã vạch): quét và xác định thông tin sp có đúng với

sp thực tế đã xuất ra hay không

b EDI: Chuyển giao thông tin giữa các máy tính bằng phương tiện điện tử.Trong thu hồi giúp lưu trữ thông tin, hồ sơ sp thu về

c RFID: hệ thống nhận dạng tần số vô tuyến Chống mất trộm, mất mát hànghoá hay thất lạc trong thu hồi

d Điện thoại, máy tính + mạng nội bộ: để lưu trữ, liên lạc và tiếp nhận trongquá trình trao đổi thông tin thu hồi

(2) ƯD về xử lý sp thu hồi:

a ERP: lập nguồn lực chia sẻ với nhau

b WMS: Hệ thống quản lý kho: điều phối hoạt động kho, bao gồm sản phẩmthu hồi và đã xử lý

c CRM: quản lý quan hệ KH

d SCM: quản lý chuỗi cung ứng

(3) ƯD về phân phối lại sp thu hồi - kênh TMĐT

c Khó khăn

(1) Quản lý dữ liệu phức tạp: lịch sử sản phẩm, vị trí kho, thông tin khách hàng, vàcác dữ liệu về quy trình tái chế Việc tích hợp và quản lý dữ liệu này đòi hỏi hệ thống quản

lý phải hoạt động hiệu quả và tương thích với nhau

(2) Độ phức tạp của chuỗi cung ứng với nhiều bên liên quan như nhà sản xuất, nhàbán lẻ, đơn vị xử lý tái chế, và các đối tác vận chuyển Việc đồng bộ hóa các quy trình, đảmbảo thông tin và sản phẩm được chuyển giao một cách chính xác và an toàn là một tháchthức lớn

(3) Phân tích và dự đoán: Việc đưa ra các quyết định chiến lược dựa trên dữ liệuphân tích có thể gặp khó khăn nếu dữ liệu không chính xác hoặc không đầy đủ

(4) Hệ thống và giao diện người dùng: chưa được tối ưu hóa hoặc không dễ sử dụngcho nhân viên -> sự cố quản lý kho, xử lý đơn hàng, và liên lạc với các bên liên quan

(5) Chi phí và đầu tư ban đầu lớn -> thách thức doanh nghiệp nhỏ và vừa trongngành bán lẻ trong quy trình và đào tạo nhân viên

4 Chi phí

Doanh Nghiệp tăng CP cho Logistics thu hồi -> uy tín tăng -> háng bán nhiều, logistics xuôiphát triển -> Doanh số tăng

Doanh Nghiệp không quan tâm -> không tồn tại lâu được

Một số yếu tố chính ảnh hưởng đến chi phí logistics thu hồi như sau:

1 Quy mô và số lượng sản phẩm: sản phẩm thu hồi số lượng lớn và phân bố rộng

-> chi phí vận chuyển và xử lý sẽ cao hơn

2 Khoảng cách vận chuyển: Chi phí logistics sẽ tăng nếu các sản phẩm phải vận

chuyển từ các cửa hàng đến điểm thu hồi hoặc điểm xử lý xa

3 Công nghệ và giải pháp logistics được áp dụng: quản lý kho thông minh, mã vạch,

RFID, IoT, và các phần mềm quản lý chuỗi cung ứng hiện đại sẽ có chi phí cao hơn sovới các giải pháp truyền thống