Tiểu luận lịch sử mĩ thuật thế giới và việt nam tranh lụa nguyễn thụ

Tranh lụa của Nguyễn Thụ khác biệt với các nghệ sĩ khác bởi vẻ đẹp thơ mộng; các hình tượng nghệ thuật được khái quát, cô đọng; các yếu tố hình thể, đường nét, màu sắc giàu riêng trong l

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TW

KHOA SƯ PHẠM MỸ THUẬT

BÀI TIỂU LUẬN LỊCH SỬ MỸ THUẬT THẾ GIỚI & VIỆT NAM

Đề bài: Đặc điểm phong cách hội họa tranh lụa của họa sĩ Nguyễn Thụ

Tháng 6/2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn vấn đề nghiên cứu 2

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu: 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 4

1.1 Khái lược về tiểu sử và sự nghiệp của họa sĩ Nguyễn Thụ 4

1.2 Quan điểm sáng tác của họa sĩ Nguyễn Thụ 5

1.3 Tiểu kết chương 6

CHƯƠNG II: CHẤT LIỆU SÁNG TÁC VÀ ĐẶC ĐIỂM PHONG CÁCH TẠO HÌNH CỦA HỌA SĨ NGUYỄN THỤ 7

2.1 Chất liệu lụa là gì? 7

2.2 Đề tài sáng tác 9

2.3 Một số tác phẩm nghệ thuật sơn dầu tiêu biểu 11

2.4 Đặc trưng phong cách tạo hình 14

2.4.1 Tranh lụa của Nguyễn Thụ giàu tính trang trí 14

2.4.2 Tranh lụa của Nguyễn Thụ là sự khái quát các hình tượng nghệ thuật 17

2.4.3 Tranh lụa của họa sĩ Nguyễn Thụ mang dậm chất thơ 17

2.5 Giá trị nghệ thuật của tranh lụa Nguyễn Thụ 18

2.6 Tiểu kết chương 2 22

KẾT LUẬN 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn vấn đề nghiên cứu

Việt Nam Lụa là chất liệu có đặc tính mềm, mỏng, trong nên đòi hỏi sự cầu

kỳ, trau chuốt của nghệ sỹ trong quá trình làm việc Cũng chính vì điều đó mà

nó trở thành một chất liệu thực sự kén người và không dễ dàng để có được thành công Chính vì điều đó nên số hoạ sĩ chuyên sâu và dành cả cuộc đời để

vẽ tranh lụa là rất ít Chúng ta có thể kể tới một số tên tuổi như: Nguyễn Phan Chánh, Lê Thị Lựu, Trần Đông Lương, Mộng Bích, Minh Tâm, Kim Bạch…

Và đặc biệt chúng ta không thể không nhắc tới Nguyễn Thụ

Tranh của ông cô đọng về ý, tinh lược về hình, lúc nhấn, lúc thả, đẹp dịu dàng, nên thơ, trong trẻo…như một cuộc dạo chơi lãng đãng giữa núi rừng, giữa đất trời, không thể lẫn vào ai khác Tranh lụa của Nguyễn Thụ khác biệt với các nghệ sĩ khác bởi vẻ đẹp thơ mộng; các hình tượng nghệ thuật được khái quát, cô đọng; các yếu tố hình thể, đường nét, màu sắc giàu

riêng trong làng tranh lụa của ông

Trong tranh của Nguyễn Thụ, nghệ thuật sử dụng yếu tố tạo hình là một phần vô cùng quan trọng quyết định đến thành công của tác phẩm, chỉ ra

Là một sinh viên khoa Mỹ thuật, em luôn mong muốn tìm hiểu, khám phá, học tập những thành công trong việc sử dụng các yếu tố tạo hình mà họa sĩ Nguyễn Thụ đã dùng để trau dồi thêm thật nhiều những kiến thức bổ ích phục

vụ cho công tác giảng dạy của bản thân Chính vì vậy, em đi sâu nghiên cứu đề

tài “Đặc điểm phong cách hội họa tranh lụa của họa sĩ Nguyễn Thụ”

2 Mục đích nghiên cứu

- Xác định, đánh giá phong cách nghệ thuật riêng biệt, độc đáo của họa

sĩ Nguyễn Thụ

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu:

Đề tài tiểu luận tập trung nghiên cứu những đặc điểm trong phong cách hội họa tranh lụa của họa sĩ Nguyễn Thụ Vì vậy sẽ tập trung chủ yếu nghiên cứu các tác phẩm tranh lụa của họa sĩ Nguyễn Thụ

4 Phương pháp nghiên cứu

Thống kê các bài nghiên cứu trước có vấn đề liên quan đến đề tài qua sách báo, luận án, luận văn, tạp chí, các bài báo trên mạng internet…

NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Khái lược về tiểu sử và sự nghiệp của họa sĩ Nguyễn Thụ

Họa sĩ Nguyễn Thụ sinh ngày 12 tháng 12 năm 1930, quê quán Hoài Đức, Hà Tây (nay là Hà Nội)

Năm 1946 ông tham gia Đội viên Đội tuyên truyền Thiếu sinh quân liên khu 10 Ngay từ những ngày đầu tham gia kháng chiến, ông đã bắt đầu bộc lộ tài năng thiên bẩm của mình trên các tờ báo viết tay của Đội Thiếu sinh quân Ông làm nhiệm vụ vẽ tranh tuyên truyền tại khu 10 của sư đoàn 312

Sau ngày hòa bình lập lại, ông trở về Thủ đô Hà Nội Năm 1955, ông bắt đầu tham gia khóa học Trung cấp mỹ thuật mang tên Tô Ngọc Vân (1955-1957) Sau khi tốt nghiệp khóa học Tô Ngọc Vân, ông bắt đầu học trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam (sau này là trường Đai học Mỹ thuật Việt Nam)

Năm 1962, sau khi tốt nghiệp, ông được giữ lại làm giảng viên khoa Hội họa Năm 1977, họa sĩ được bổ nhiệm làm Phó Hiệu trưởng Năm 1984 ông được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng trường Đại học mỹ thuật Hà Nội Năm

1978 ông được bầu bổ sung vào Ban chấp hành Hội mỹ thuật Việt Nam khóa

I (1957-1983)

Trong quá trình học tập cũng như công tác giảng dạy và quản lý ở nhà trường, ông luôn tích cực sáng tác, tham gia nhiều triển lãm từ cá nhân đến trong nước, quốc tế và đạt được nhiều giải thưởng danh giá: giải B triển lãm

mỹ thuật toàn quốc năm 1976, giải A tại triển lãm mỹ thuật toàn quốc 1980, huy chương Bạc tại triển lãm Mỹ thuật toàn quốc 1990, giải Nhất tranh cổ động của Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh… và ông còn đạt giải thưởng chính thức trong triển lãm quốc tế Sofia- Bungari 1979…

Ông được phong hàm Phó Giáo sư- Nhà giáo Nhân dân; Huân chương Lao động hạng Nhì, Huân chương Chiến thắng hạng Ba, Huân chương chống

Mỹ hạng Hai, Các huy chương: Vì Sự nghiệp Văn học nghệ thuật VIệt Nam,

Vì Sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam, Vì sự nghiệp Giáo dục, Vì thế hệ trẻ, Chiến

sỹ Văn hóa, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng

Năm 2001, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã trao tặng họa sĩ Nguyễn Thụ Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật cho các tác phẩm: Dân quân, Đấu vật, Bác vẫn cùng chúng cháu hành quân, Bác Hồ

1.2 Quan điểm sáng tác của họa sĩ Nguyễn Thụ

Sự nghiệp của một văn nhân nghệ sĩ có thể là rất ngắn nhưng vẻ vang, lại có thể là rất dài nhưng mãi chưa đánh giá được Có người mang tính cách nhập cuộc ngay từ đầu, mỗi tác phẩm là một vấn đề xã hội suy nghĩ và tìm cách lý giải Có người suốt cả đời đứng ngoài cuộc, chiến tranh, đói kém, bất

ổn về chính trị xã hội đối với họ cũng như nhau, bức tranh với họ là vẻ đẹp không thay đổi, và thời buổi nào cũng cần nó Có người xu thời chạy theo các

ý tưởng xã hội nhất thời, hoặc chạy theo các phong cách thời thượng Có người luôn phản kháng, phủ nhận, mỗi tác phẩm đều là gươm đao, một cuộc tranh đấu… Và cũng có có nhiều cách lý giải về thái độ xã hội của nghệ sĩ và nghệ thuật hơn nữa Nhưng theo một nhận thức rộng rãi thì các thái độ nghệ thuật là cách thức lý giải, ngôn ngữ nghệ thuật mà người nghệ sĩ đem đến cuộc sống

Có thể nói sự nghiệp hội họa của Nguyễn Thụ nếu xét theo những góc

độ trên thì ông có vẻ là người đứng ngoài cuộc Đối với ông, vẻ đẹp, đời sống thơ mộng mới là giá trị Nếu cuộc sống không được như vậy thì người họa sĩ nên vẽ ra những bức tranh đẹp đẽ chứ không cần gay cấn gì cả Và cứ thế, ông giữ thái độ sáng tác của mình từ suốt những năm 1955 khi bước chân vào trường Mỹ thuật cho đến nay Thực ra, nếu chỉ xem ít tranh lụa của ông người

ta dễ dàng nhận xét như vậy Nhưng nếu xem sáng tác và nghiên cứu của ông nhiều hơn nữa thì ý kiến có thể thay đổi Họa sĩ không quá đơn giản, ông từng trải qua rất nhiều năm tháng trong chiến tranh, trong thời bao cấp đói kém, trong sự suy nghĩ cái gì hơn thiệt để đi đến một quan niệm sáng tác của mình

Nguyễn Thụ đã tìm được con đường đi của mình sau năm 1957, và cứ thế phát triển Ông nhận thấy lối tạo hình phương Đông phù hợp với mình, nhất là thể hiện tranh bằng chất liệu lụa và in khắc gỗ Nhưng thế nào là lối tạo hình phương Đông mà Nguyễn Thụ đã vận dụng?

Khác với phương pháp tạo hình phương Tây, người phương Đông hầu như không có quan niệm về hiện thực, khi vẽ cũng không đặt mẫu, không tả chất, khối và ánh sáng trong tranh Không gian ba chiều Phục hưng không có nhiều ý nghĩa đối với hội họa phương Đông, thay vì là lối không gian thấu thị tẩu mã (nhìn sự vật dàn trải như cưỡi ngựa xem phong cảnh trải dài phía sau)

và thấu thị phi điểu (nhìn sự vật như mắt con chim từ trên trời cao nhìn xuống) Nguyễn Thụ cảm nhận được những điều này, có lẽ bằng thực tế hơn bằng lý luận

1.3 Tiểu kết chương

Như vậy, nội dung chương 1 đã nêu một cách khái lược về thân thế và

sự nghiệp của họa sĩ Nguyễn Thụ, nhìn lại những chất liệu và các chủ đề nội dung tiêu biểu mà ông thường sáng tác đặc biệt là chất liệu lụa và đề tài con người, cảnh sắc vùng núi phía Bắc

Đó là những nội dung mang tính lí luận cũng nhưng kiến thức nền cho

của họa sĩ Nguyễn Thụ

CHƯƠNG II: CHẤT LIỆU SÁNG TÁC VÀ ĐẶC ĐIỂM PHONG CÁCH

TẠO HÌNH CỦA HỌA SĨ NGUYỄN THỤ

2.1 Chất liệu lụa là gì?

Trong lịch sử phát triển của nghệ thuật tạo hình, tranh lụa thường được nhắc đến ở một số nước ở phương Đông có nghề trồng dâu nuôi tằm như Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam Với đặc tính thoáng, nhiều ô trống, sợi dai nhưng mềm và mịn, lụa có độ thấm hút tốt, khó phai và chấp nhận được màu bôi lên nó mà vẫn đem lại cảm giác mềm mại, trong và sâu

Tranh lụa là loại tranh vẽ trên lụa Từ thời xa xưa, người phương Đông

đã biết dùng lụa để vẽ tranh, nhưng dùng như một nền đỡ đơn thuần để phủ lên các lớp màu, không khác gì giấy, gỗ, vải, vách tường Có thể thấy điều này qua số tranh hiếm hoi còn sót lại đến nay ở Việt Nam: chân dung Nguyễn Trãi Sự sáng tạo của hoạ sĩ Việt Nam đưa nền đỡ lụa thành một thể loại riêng

"hội hoạ trên lụa" làm cho các sợi tơ óng ả trực tiếp tham gia vào việc diễn tả nghệ thuật về cả hai phương diện tạo hình và biểu cảm Các hoạ sĩ không dùng chất màu phủ lấp các thớ lụa mà làm cho các thớ lụa như được nhuộm từng sợi để dệt nên bức tranh Người mở đầu cho hội hoạ trên lụa là hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh Nhiều hoạ sĩ tiếp nối làm giàu hơn khả năng hội hoạ trên lụa: Mai Trung Thứ, Lê Thị Lựu, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Tường Lân, Nguyễn Tiến Chung, Giáng Hương, Kim Bạch, Đỗ Phấn nhưng người chuyên sâu nhất là Nguyễn Thụ

Lụa dùng để vẽ ở Việt Nam thường sử dụng lụa tơ tằm, có loại sợi mướt, nhỏ mịn, có loại thô mộc tạo nên những thớ khỏe khoắn, sù sì Mỗi loại lụa sẽ mang lại một hiệu quả khác nhau khi vẽ do độ ken dày mỏng của thớ lụa Trước kia, nhiều vùng nông thôn dệt vải thủ công để phục vụ sinh hoạt, trong đó có một loại gọi là vải sồi, dệt bằng tơ tằm thô, khổ hẹp dùng để may

áo, làm bao ruột tượng Sồi cũng được một số họa sĩ thử nghiệm vẽ, có một số nét mới lạ

Hiện nay, loại lụa mà các họa sĩ thường dùng để vẽ là lụa của làng Quan Phố, được dệt hoàn toàn bằng tơ tằm nên độ bền chắc và thấm màu rất tốt Màu vẽ để vẽ lụa thường là màu nước, phẩm hoặc mực nho Theo dân gian, màu vẽ trên lụa được chế từ những sản phẩm thiên nhiên, có sẵn và dễ kiếm, như màu đen từ tro than lá tre, màu xanh từ lá chàm, màu vàng từ nướchoa hòe (giã nhỏ hoa và lọc lấy nước cốt) hoặc từ cây gỗ vang, trắng từ điệp tán nhỏ Những màu từ thiên nhiên này rất bền, sắc độ đằm chín tự nhiên nhưng kém phần tươi tắn so với màu nước hiện đại Ngày nay, nhiều họa sĩcòn dùng những họa phẩm đục, dày hơn như tempera, màu bột, phấn màu,

để thử sức với lụa

Nghệ thuật đặt màu lên lụa cũng hết sức tinh tế và chủ động vì khi lụa

đã ngấm màu thì không thể nào làm cho chúng sáng lại được nữa, khác hẳn với sơn dầu hay bột màu, có thể dùng màu nọ chồng lấp lên màu kia Nhưng

ưu thế lớn nhất của tranh lụa chính là sự mềm mại, nhuần nhị, êm ả và sâu lắng Để tạo được hiệu quả như vậy, các họa sĩ thường phải vẽ nhiều lần cho một mảng màu để màu thấm vào từng thớ lụa Nếu như trong kỹ thuật sơn mài có phần việc mài sơn cũng được coi là vẽ thì trong kỹ thuật tranh lụa, việc rửa lụa cũng cần phải tính toán kỹ

Lụa là một chất liệu nhẹ, mỏng manh nên các họa sĩ hầu như không dùng khối nổi của không gian tự nhiên, ít sử dụng đến ánh sáng và bóng tối

Họ sáng tạo ra một không gian của mình, có khi không nhờ đến một phối cảnh nào

Nét nổi bật của nghệ thuật tranh lụa Việt Nam là đã tìm được một bảng màu riêng cho lụa, thật kiệm màu mà vẫn tạo nên sự phong phú của sắc, các sợi tơ óng mịn được nhuộm màu nhuần nhị như có hương, có sắc, ngân lên tiếng ca sâu thẳm của tâm hồn người Việt

Yếu tố trang trí là đặc điểm được thể hiện trên hầu hết các thể loại Đó

là sự sáng tạo nghệ thuật bắt nguồn từ quan niệm, cách nghĩ và cách nhìn sâu sắc đối với hiện thực Yếu tố trang trí là những yếu tố có sẵn trong tự

nhiên,được người nghệ sĩ phát hiện và sáng tạo thành hình tượng nghệ thuật Hình tượng nghệ thuật trong tranh biểu tượng cho ý tưởng, tuyên ngôn nghệ thuật, cá tính của họa sĩ Nhiều họa sĩ trong khi sáng tác còn suy nghĩ chưa đầy đủ, cho rằng cứ đưa một hình thể có nghiên cứu nghiêm túc về hình và dáng vào tranh thì đó là hình tượng nghệ thuật Điều này làm cho nhiều tranh chưa đủ tính sâu sắc về ý tưởng nghệ thuật mà mới chỉ là phát hiện ra vẻ đẹp hình thể Khi có ý niệm cộng với sự cách điệu hình thể, thế dáng, màu sắc sẽ trở thành hình tượng nghệ thuật Trong tranh lụa thì tính trang trí được thể hiện phần nào ở nền lụa

Cũng như sơn mài, lụa hạn chế trong việc diễn tả ánh sáng, tả chất, vờn khối, không gian và thậm chí cả màu sắc Tranh lụa thường sử dụng mảng và nét để thể hiện thế giới khách quan Sự thay đổi phong phú đa dạng các mảng hình trong tranh lụa chỉ đơn thuần là các mảng phẳng thì sẽ rất đơn điệu, vì vậy các họa sĩ đã tìm tòi đưa các chi tiết, họa tiết vào trong các mảng hình ấy

để tạo sự sinh động, hấp dẫn và cuốn hút người xem Việc sử dụng mảng và nét như vậy đã mang đậm tính trang trí của tranh lụa Ở góc độ hội họa, tính trang trí được hiểu là dùng để chỉ đặc điểm hay phẩm chất của tranh,khiến người xem liên tưởng đến nghệ thuật trang trí Nó được thể hiện dưới nhiều hình thức: khai thác họa tiết, cách điệu hình thể, giản lược màu sắc Bất cứ chất liệu nghệ thuật nào cũng có thể biểu hiện tính trang trí và sự hấp dẫn của tác phẩm phụ thuộc vào chính hình thức của nó Do vậy, nếu chỉ dừng lại ở việc mô tả, tái hiện, diễn đạt, biểu cảm thì chưa đủ mà phải quan tâm đến việc biểu hiện cái đẹp Một bức tranh đẹp, hấp dẫn sẽ thu hút con mắt nhìn và có thể qua đó đi vào lòng người Sáng tạo không dừng lại ở việc chọn đề tài thể hiện mà còn phụ thuộc vào việc chọn thủ pháp hữu hiệu nhất để mang tới khả

năng biểu đạt có hiệu quả nhất

2.2 Đề tài sáng tác tranh Nguyễn Thụ

Trong suốt cuộc đời sáng tác của mình, Nguyễn Thụ đã thử nghiệm với nhiều chất liệu, và mỗi chất liệu đều mang đến những thành công, tạo nên dấu

ấn riêng Tuy nhiên, mảng tranh tạo nên tên tuổi, ghi danh sự nghiệp của họa

sĩ Nguyễn Thụ chính là mảng tranh lụa Có thể nói, sau Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Thụ là một trong số ít họa sĩ chuyên vẽ về lụa và tạo được dấu ấn riêng suốt cuộc đời phát triển sự nghiệp của mình Ông sáng tác về nhiều đề tài, chủ đề khác nhau Mỗi đề tài đều để lại những tác phẩm có chất lượng nghệ thuật cao

*Một số chủ đề nội dung tiêu biểu trong tranh lụa của Nguyễn Thụ gồm có:

- Chủ đề về Bác Hồ

Một số tác phẩm tranh lụa chủ đề này: Bác Hồ đi công tác, Bác Hồ , Bác Hồ trên biên giới, Bác Hồ với đồng bào dân tộc, Bác hồ ở Pác Bó- Cao Bằng, Bác Hồ làm thơ… Trong đó, để lại nhiều ấn tượng sâu sắc nhất chính là hai bức Bác Hồ đi công tác và Bác Hồ

Vẽ về lãnh tụ nhưng Nguyễn Thụ có cách cảm nhận riêng Ông thường khắc họa hình ảnh người cha già ở nhiều hoàn cảnh khác nhau, như trên đường đi công tác, dừng chân bên biên giới, chan hòa với đồng bào hay khoảnh khắc thả hồn với những vần thơ nhưng thường không khắc họa quá

rõ, chi tiết chân dung nhân vật mà tập trung khái quát điển hình hình ảnh nhân vật…

Ông khắc họa hình ảnh người những lính, dân quân, những giây phút hành quân… có thể kể đến Ghé qua bản, Làng ven núi, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Dân quân áo chàm, … tuy số lượng tranh không nhiều nhưng với những

gì ông thể hiện đã mang đến cho người xem hình dung được chân dung những con người bình dị, hết lòng vì nước, vì dân…

Nguyễn Thụ say mê với phong cảnh miền núi Việt Bắc Tranh lụa của Nguyễn Thụ toát lên những nét dịu dàng sâu lắng và nên thơ… khung cảnh núi rừng, những mái nhà sàn đầm ấm, những con nghé, con bê bé nhỏ và

những cành hoa mai, hoa đào làm cho bức tranh thêm sinh động nét xuân của bản làng Ông sáng tác với một số lượng lớn tranh lụa với chủ đề này Có thể

kể đến những tác phẩm tiêu biểu: Mùa xuân Tây Bắc Làng ven núi, Miền Tây, Phong cảnh Thuận Châu, Mùa xuân lại đến, Một ngày bình thường, Trên nhà sàn, Bắc Sơn, Thung lũng vào xuân…

Chia làm hai mảng: Tranh chân dung và tranh sinh hoạt Có thể nói Nguyễn Thụ thuộc nằm lòng con người và cuộc sống của người dân miền núi Ông có thời gian dài phục vụ quân đội trên vùng cao, và đặc biệt ông yêu và cưới vợ là cô gái Tày Trong suốt thời gian tham gia công tác giảng dạy và sáng tác tại trường Đại học Mỹ thuật, ông cũng dành rất nhiều thời gian để thực hiện những chuyến thực tế về miền núi Với ông dường như vẽ về con người và cuộc sống nơi đây là một lẽ tự nhiên, như muốn sống thì phải thở

Về mảng tranh chân dung, Nguyễn Thụ vẽ rất nhiều các bà, các mẹ, các

cô gái Thái, cô gái Tày…trong những khung cảnh thân thuộc, bình dị, với những khoảnh khắc đời thường, mặc sức bộ lộ vẻ đẹp tự nhiên mà duyên dáng nhất như: Dệt vải, Kéo tơ, Cô gái Thuận Châu, Cô gái Thái, Cô gái Tày trên đồi cỏ, Hai mẹ con, Thiếu nữ, Cô gái se sợi …

Nguyễn Thụ cũng vẽ rất nhiều những cảnh sinh hoạt của người dân miền núi Qua con mắt thẩm mỹ của ông, cuộc sống người dân hiện lên tuy còn nghèo nhưng chan chứa yêu thương, thắm đượm nghĩa tình; người dân an nhiên với cuốc sống bình dị Có thể kể đến một số tác phẩm như: Người mẹ hai con, Tâm sự, Nhặt thóc, Mẹ con, Sàng sẩy, Bên bếp lửa, Giã gạo, Đôi bạn, Hai chị em và con nghé, Đập lúa, Mùa đông, Người mẹ Thái…

2.3 Một số tác phẩm nghệ thuật sơn dầu tiêu biểu

2.3.1 T ranh “Mẹ con”

Họa sĩ Nguyễn Thụ luôn dành một tình cảm đặc biệt dành cho đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc Bức tranh lụa tựa đề Mẹ Con thể hiện

phong cách độc đáo, nét vẽ chân phương nhưng đầy cảm xúc về hai mẹ con đồng bào dân tộc trong không gian mùa xuân

Tranh lụa Mẹ Con (1997) – Họa sĩ Nguyễn Thụ

Tác phẩm khắc họa hình ảnh người mẹ trong dáng điệu cong cong vừa

hình của những người phụ nữ dân tộc miền núi Hình ảnh hai mẹ con hiện lên trong tiết trời se lạnh xa xa những tín hiệu vui tươi báo hiệu ngày đang xuân, cuộc sống căng tràn nhựa sống (bản thân hình ảnh cho thóc vào bồ cũng đã giúp chúng ta liên tưởng đến cuộc sống no đầy) Khung cảnh hai mẹ con được

bố trí chính là sàn phía sau nhà, Đây là thường là nơi các bà các mẹ làm các công việc hàng ngày như sàng sẩy, may vá, xe sợi, làm bông… nơi những đứa trẻ thơ nô đùa bên mẹ Theo quan điểm của người Tày, Thái đó là nơi dành cho phụ nữ và trẻ em Nguyễn Thụ dùng lối bố cục thấu thị phương Tây Điều

đó được thể hiện qua việc tác giả để cho người xem thấy mặt sàn, mấy cột nhà, đặc biệt là phần mái phía trên thế nhưng, dấu hiệu của thấu thị phương Tây chỉ dừng lại ở cách đưa vào những hình ảnh này Ngoài ra tác giả tiếp tục

sử dụng những thụ cảm phương Đông qua việc ông để mấy gốc mai xuất hiện bên ngoài không gian rồi dùng màu để gợi lên cảnh sắc, gợi không gian bên ngoài, gợi cảm giác ngày xuân chứ không phải bang việc phủ đầy các yếu vật

chất như thường thấy trên thực tế Rõ ràng chì cẩn xuất hiện sàn nhà sau hồi

và một vài gốc mai là chúng ta có thể hiểu được khung cảnh của hình tượng chính đang ở đâu và vào thời điểm nào

2.3.2 Tranh “Cô gái Thuận Châu”

Cô gái Thuận Châu là một bức tranh chân dung một cô gái dân tộc

mặc sức bộc lộ vẻ đẹp tự nhiên mà duyên dáng Bức tranh được xem là một tác phẩm có rất nhiều chi tiết trang trí Tác giả chọn gam màu ghi, vẽ rất thoải mái, với những nét mềm khi diễn tả hình ảnh chính ở trung tâm bức tranh là

cô gái trẻ đang ngồi tĩnh lặng, xoay người, mặt hướng về phía người xem, chân phải vắt lên đầu gối trái, hai bàn tay đan trùm lên đầu gối phải, phía bên tay trái cô đặt một chiếc giỏ mây đựng đồ thêu may Cô khoác áo có vài chi tiết trang trí ở cổ và tay Chiếc giỏ được vẽ theo lối tượng trưng, diễn tả rất kĩ bằng nét các nong đan một phần phía dưới của giỏ, còn phần trên bỏ trống và đặt vào đấy là 3 cuộn chỉ màu đỏ, vàng, lam… Hình ảnh rất khái quát, cô đọng và hấp dẫn Mảng nền nửa dưới bức tranh là một màu đen, phẳng Điểm nhấn lớn của toàn toàn tác phẩm có lẽ chính là phần hoa văn phía sau cô gái, nửa trên của nền

Cô gái Thuận Châu , (1991), lụa , 55 x 75cm

Tác giả không nói rõ đó là tấm khăn, một phần tấm chăn hay là mảng hình trang trí vách nhà hoặc là đồ vật nào đó Các hoa văn này là các hình kỉ

hà, gồm màu lam, đen, đỏ, trắng, vàng… được bố cục theo lối xen kẽ nhắc lại như đường diềm Đây chính là một trong những dạng thức bố cục của hoa văn trang trí các khăn, chăn, áo, chân váy…của các dân tộc miền núi thường dùng Nhìn tổng thể bức tranh có thể thấy, đậm đặc các chi tiết trang trí được thể hiện ở phần nền sau đó nhắc lại ở cổ và cánh tay áo khoác rồi cuối cùng là kết thúc ở cái giỏ đựng đồ may vá Cách bố trí ở giữa là hình ảnh cô gái vẽ theo lối gợi, sắc ghi, ít chi tiết, nửa trên của nền đậm đặc họa tiết trang trí, nửa dưới là mảng màu đen phẳng có điểm nhấn là chiếc giỏ mây đựng đồ thêu may tạo nên sự cân đối về mảng, nhịp của hình và màu tạo ấn tượng thị giác cho người xem, tăng hiệu quả của ý đồ sử dụng các chi tiết, họa tiết trang trí Các chi tiết này giúp bức tranh gợi cảm, hài hòa, chặt chẽ lên rất nhiều

2.4 Đặc trưng phong cách tạo hình

2.4.1 Tranh lụa của Nguyễn Thụ giàu tính trang trí

Trong các sáng tác tranh lụa của mình, họa sĩ Nguyễn Thụ đã sử dụng nhiều ưu thế của yếu tố trang trí nhằm tạo ra hiệu quả cao nhất về tạo hình Điều đó được thể hiện qua các nội dung sau: Bố cục mang tính trang trí; hình thể, họa tiết trang trí và màu sắc mang tính trang trí

Bố cục mang tính trang trí

Xét về cơ bản, bố cục đóng vai trò cốt lõi của một tác phẩm, từ đó nghệ

sĩ tiếp tục triển khai các vấn đề tạo hình còn lại Họa sĩ Nguyễn Thụ cũng giống như nhiều họa sĩ vẽ tranh lụa khác, ông chọn lối bố cục ước lệ Bố cục ước lệ sử dụng sử dụng phép tam viễn phương Đông, các hình tượng có xu hướng dàn đều lên mặt tranh; tận dụng triệt để ưu thế của nét và mảng…

thỏa mãn tiêu chí đẹp về duy mỹ giống như trong nghệ thuật trang trí Nhiều tranh của Nguyễn Thụ chỉ có hình và nền để trống Trên nền ấy, các hình mảng