KHẢO SÁT TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI Ở TRẺ EM TẠI KHOA NHI BỆNH VIỆN BẠCH MAI NĂM 2006 Nguyễn Thị Vân Anh*, Nguyễn Văn Bàng* TÓM TẮT Mục tiêu.. Khảo sát tình
Trang 1KHẢO SÁT TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI Ở TRẺ EM TẠI KHOA NHI BỆNH VIỆN BẠCH MAI NĂM 2006
Nguyễn Thị Vân Anh*, Nguyễn Văn Bàng*
TÓM TẮT
Mục tiêu Khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh (KS) ở bệnh nhi viêm phổi trước và trong quá trình
điều trị tại khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai trong năm 2006
Đối tượng, phương pháp Nghiên cứu hồi cứu hồ sơ 303 trẻ từ 2 tháng tới 5 tuổi
Kết quả Qua nghiên cứu, các tác giả nhận thấy: (1) 63%) (191/303) bệnh nhi đã dùng KS trước khi
vào viện, trong đó 29,3% không có đơn thầy thuốc (2) Cephalosporin là thuốc được sử dụng phổ biến nhất (55,1%); có 4,7% trường hợp đã phối hợp với aminosid (3) Tất cả 303 trẻ viêm phổi vào viện đều được điều trị KS từ 2 tới 32 ngày, trung bình là 8,7 ± 4,2 ngày dù chỉ có 54 trẻ (17,8%) có nhiều khả năng nhiễm vi khuẩn, trong đó phần lớn (68,7%) được điều trị bằng 1 loại KS; 30,3% được điều trị bằng từ 2 loại KS trở lên (4) KS điều trị ban đầu phổ biến nhất là Cephalosporin thế hệ 1 (48,5%), KS thay thế chủ yếu là Cephalosporin thế hệ 3 (31,0%) Không có sự khác biệt về thời gian cũng như số nhóm thuốc được chỉ định điều trị cho hai nhóm ít và nhiều khả năng nhiễm vi khuẩn (5) Có 15,2 % trẻ được phối hợp KS ngay khi nhập viện, giữa Cephalosporin với aminosid Thời gian sử dụng aminosid trung bình là 6,0 ± 2,4 ngày, trong đó 55,8% được sử dụng kéo dài trên 5 ngày
Kết luận Việc sử dụng KS trong điều trị viêm phổi trẻ em rất khác nhau tuỳ thuộc từng trường hợp
bệnh, theo kinh nghiệm của từng thầy thuốc vì khó xác định nguyên nhân gây bệnh và cần được chuẩn hoá qua các nghiên cứu tiến cứu quy mô lớn
Từ khoá: Sử dụng kháng sinh, trẻ em, viêm phổi
ABSTRACT
ANTIBIOTHERAPY IN CHILDREN WITH PNEUMONIA ADMITED INTO PEDIATRIC
DIPARTMENT OF BACHMAI HOSPITAL IN 2006
Nguyen Thi Van Anh, Nguyen Van Bang
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 11 – Supplement of No 4 - 2007: 94 – 99
Objective To examine frequency and modality of antibiotherapy in children suffering from pneumonia
before and during hospitalization
Patients and methods This retrospective study was carried out on a population of 303 children aged
from 2 months to 5 years old with pneumonia cared in pediatric department of Bachmai hospital
Results The authors found that: (1) Before admission, 63% of patients (191/303) consumed one to
sevaral antibiotics, of them 29.3% without prescription; among antibiotics consumed, cephalosporin was the most frequently used (55.1%) and aminosid in 4.7% (2) All of 303 hospitalized patients were under antibiotherapy with a duration from 2 to 32 days (mean: 8,7 ± 4,2 days), with a monotherapy in a majority
of cases (68.7%), pluritherapy in 30.3% (3) The first generation of cephalosporin was the drug of first choice (48.5%), while agents of the third generation was the most common substituttion (31.0%) No significant difference was found in term of duration as well as agents used in 131 patients without and in other 54 with some signs of bacterial infection (5) Bitherapy was initiated on admission in 15.2 % of cases,
Trang 2using cephalosporin combined with aminosid in a mean duration of 6,0 ± 2,4 days (>5 days in 55.8%)
Conclusion Antibiotherapy in children with pneumonia was still probabilist and needs to be
standardized
Key-words: Antibiotherapy, children, pneumonia
ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính l| nhóm
bệnh rất phổ biến ở trẻ em, đặc biệt l| ở trẻ
dưới 5 tuổi Đ}y l| nhóm bệnh có tỉ lệ mắc cao,
tần suất mắc nhiều lần trong năm và là
nguyên nhân hàng đầu g}y tử vong cho trẻ
trong độ tuổi n|y Theo tổ chức y tế thế giới,
hàng năm trên thế giới có khoảng 12,9 triệu trẻ
em tử vong Trong đó có 4,3 triệu trẻ chết vì
NKHHCT m| 95% l| ở c{c nước đang phát
triển KS (KS) đã giúp điều trị bệnh v| góp
phần hạ thấp tỷ lệ tử vong Tuy hiên, trong
điều trị viêm phổi có xu hướng sử dụng qu{
rộng rãi v| phối hợp KS qu{ thường xuyên
một c{ch không cần thiết(3,5,6) Vấn đề n|y luôn
l| mối quan ngại của nhiều nh| l}m s|ng và vi
khuẩn học(1,2,4,8,9) v| luôn g}y nhiều b|n
cãi(6,7,10) Việc chỉ định KS qu{ rộng rãi v| nhất
l| việc tự mua KS điều trị không có đơn của
thầy thuốc l| nguyên nh}n của tình trạng vi
khuẩn kh{ng KS ng|y c|ng tăng(5,7,10) Ở nước
ta, đánh gi{ tình hình sử dụng KS v| nghiên
cứu việc chỉ định KS hợp lí trong điều trị
nhiễm khuẩn nói chung v| viêm phổi nói
riêng đang l| một yêu cầu cấp thiết trong thực
tế l}m s|ng v| đã được nhiều t{c giả quan
tâm(1-7) Để góp phần tìm hiểu tình hình sử
dụng KS ở nước ta, chúng tôi thực hiện đề t|i
này nhằm tìm hiểu tình hình sử dụng KS trước
khi nhập viện v| khảo s{t việc sử dụng KS ở
trẻ bị viêm phổi trong qu{ trình điều trị tại
khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai trong năm 2006
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
Đối tượng nghiên cứu
L| tất cả bệnh nhi từ 2 th{ng tới 5 tuổi
được chẩn đo{n l| viêm phổi v|o điều trị tại
khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai từ ng|y
01/01/2006 tới ng|y 31/12/2006 Nghiên cứu hồi
cứu mô tả cắt ngang Thông tin thu thập từ bệnh {n lưu trữ tại phòng kế hoạch tổng hợp bệnh viện Bạch Mai gồm: tình hình sử dụng
KS trước v| trong qu{ trình điều trị tại bệnh viện về c{c loại v| c{ch phối hợp KS, đường dùng, thời gian điều trị, đổi KS v| lí do đổi Bệnh nh}n viem phổi được chia th|nh 2 nhóm: chia th|nh 3 nhóm: nhóm A gồm c{c bệnh nhi viêm phổi không có triệu chứng nhiễm vi khuẩn trên l}m s|ng (không sốt hoặc sốt nhẹ <38°5C, dịch tiết mũi họng trong, CRP
<7 mg/L, số lượng bạch cầu <15.000/mm3), nhóm B: gồm c{c bệnh nhi viêm phổi có nhiều khả năng l| do nhiễm vi khuẩn (có ít nhất 1 triệu chứng nhiễm khuẩn trên l}m s|ng như sốt cao, dịch tiết mũi họng đục, CRP ≥ 20 mg/L, số lượng bạch cầu m{y >15.000); nhóm
C l| bệnh nhi viêm phổi không rõ l| có khả năng nhiễm khuẩn hay không, bao gồm tất cả c{c bệnh nh}n còn lại không đạt đủ tiêu chuẩn của hai nhóm trên
Số liệu được xử lí bằng phần mềm to{n học SPSS 13.0 Kiểm định sự kh{c biệt giữa 2 nhóm bằng tuật to{n 2 Sự kh{c biệt được coi
là có ý nghĩa thống kê khi khoảng tin cậy >
95% (hay p<0,05)
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trong tổng số 303 bệnh nhi từ 2 th{ng đến
5 tuổi được chẩn đo{n l| viêm phổi v|o điều trị tại khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai trong năm
2006 có 168 trẻ trai (55,4%) v| 135 l| g{i
(44,6%) (p>0,05) Có 153 trẻ dưới 12 th{ng
(50,5%), 92 trẻ (30,4%) từ 13-24 th{ng v| 68 trẻ (19,1%)từ 25-60 tháng 116 trẻ được xét nghiệm dịch tỵ hầu, chỉ 10 trẻ (8,63%) có kết quả dương tính với c{c nguyên nh}n g}y bệnh, trong đó 4 trường hợp l| phế cầu, 2 l| phế cầu, 1 Klebsiella, 3 trường hợp l| do c{c vi khuẩn kh{c) Có 191 trẻ (63%) đã được điều trị
Trang 3KS trước khi v|o viện, trong đó có 56 trẻ
(18,5%) được gia đình tự điều trị KS không có
đơn của thầy thuốc, 135 trẻ (44,5%) dùng KS
theo đơn; chỉ có 112 trẻ (37%) chưa dùng KS
Đại đa số được điều trị bằng KS thuộc họ
bêta-lactam (85,8%) Cephalosporin là nhóm
thuốc được sử dụng nhiều nhất trước khi v|o
viện (55,1%), trong đó, cephalosporin c{c thế
hệ 1v| 2 được với tỷ lệ ngang nhau, gần ngang
nhóm penicillin Các nhóm KS được sử dụng
chủ yếu dưới dạng uống (50,3%) Có 36,6% BN
không được ghi rõ đường dùng KS trong bệnh
{n (bảng 1)
Bảng 1 Các nhóm KS đã được dùng trước khi
vào viện
KS được dùng trước vào viện Số BN
(n=191) Tỷ lệ %
Các KS
dùng
trước
vào viện
được ghi
rõ
-lactam
(n=108)
Penicillin 38 29,9 Cephalosporin 1 28 22,0 Cephalosporin 2 28 22,0 Cephalosporin 3 14 11,1 Aminosid* 6* 4,7*
Macrolid 18 14,2
Phenicol 1 0,8
Tổng 127 100
KS được dùng trước vào viện Số BN
(n=191) Tỷ lệ %
Không ghi rõ loại KS dùng trước vào
viện
64
* Aminosid không dùng đơn độc mà kết hợp ở 6 trẻ điều trị penicillin hay cephalosporin
Hình 1 biểu thị số loại v| c{ch phổi hợp KS Sđược sử dụng trong qu{ trình điều trị tại
viện Tất cả 303 trẻ được chẩn đoán VP vào
viện đều được sử dụng KS, trong đó có 208 trẻ (68,7%) được điều trị bằng một loại KS, 71 trẻ dùng ngy từ đầu 2 loại KS (25,4%), 23 trẻ (7,6%) được dùng 3 loại KS do phải đổi KS, v|
có một trường hợp sử dụng 4 loại KS do phải đổi KS 2 lần Thời gian sử dụng KS trung bình l| 8,71 ± 4,23 ng|y (ngắn nhất l| 2 ng|y, d|i nhất l| 32 ngày) (bảng 2)
Hình 1 Số loại KS được sử dụng trong quá trình điều trị tại viện
Bảng 2 Thời gian điều trị KS tại viện
Thời gian dùng KS Số bệnh nhân Tỷ lệ %
Từ 2 tới 5 ngày 52 17,2
Từ 6 tới 10 ngày 179 59,1
Thời gian dùng KS Số bệnh nhân Tỷ lệ %
Từ 11 tới 20 ngày 67 22,1 Trên 20 ngày 5 1,7 Tổng 303 100
208
35 36
9
10
4
1 0
50
100
150
200
250BN
Dạng đơn Kết hợp 2 KS từ đầu
Kết hợp 2 KS khi thay KS 1
Trang 4Cephalosporin thế hệ 1 l| KS được sử
dụng nhiều nhất khi mới v|o viện: 147 trẻ
(48,5%), tiếp đó l| Cephalosporin thế hệ 3: 94
BN (31,0 %) Có 46 trẻ (15,5%) được sử dụng
Aminosid ngay khi v|o viện (hình 2)
3.3
48.5
15.2 31
15.5
0.7 1.3 0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
%
Penicillin Cepha1 Cepha2 Cepha3 Aminosid Macrolid Cloramphenicol
Hình 2 KS được sử dụng ngay sau nhập viện
Trong 50 bệnh nh}n phải đổi KS, nhóm
Cephalosporin thế hệ 3 được sử dụng nhiều
nhất để thay thế (52%), Cephalosporin thế hệ 4
được dùng với tỷ lệ 8%, nhóm Macrolid v|
Cloramphenicol được sử dụng ít với tỷ lệ
tương ứng l| 4% v| 6% (hình 3)
10
6
14 52
8 10
4 6 0
10
20
30
40
50
60
%
Penicillin Cepha 1 Cepha 2 Cepha 3 Cepha 4 Aminosid Macrolid Cloramphenicol
Hình 3 KS được sử dụng sau khi đổi KS ban đầu
Lý do phải đổi KS đầu tiên ở 50 (16,5%)
bệnh nh}n chủ yếu l| do bệnh tiến triển chậm
sau 3-5 ng|y (23 trẻ), 9 trường hợp do dị ứng
với cephaloprin (5 với cephalosporin thế hệ 1,
3 với cephalosporin thế hệ 2 v| 1 với
cephalosporin thế hệ 3), 3 trường hợp dị ứng
với nhóm penicillin v| 5 trường hợp không
ghi rõ lí do Có 52 bệnh nh}n (17,2%) được sử
dụng Aminosid tại bệnh viện Thời gian sử dụng trung bình l| 6,0 ± 2,4 ng|y, trong đó 55,8% được sử dụng Aminosid trên 5 ng|y; bệnh nhân được sử dụng l}u nhất l| 13 ng|y Không thấy có sự kh{c biệt về số loại KS được dùng để điều trị trong thời gian nằm viện giữa hai nhóm
131 trẻ ít khả năng nhiễm vi khuẩn (nhóm A) 54 trẻ có nhiều khả năng nhiễm vi khuẩn (nhóm B)
(p>0,05) (bảng 3) C{c nhóm KS sử dụng ở 2 nhóm
được trình b|y trong hình 4
Bảng 3 So sánh KS được sử dụng ở hai nhóm A và B
p
Loại KS 1 loại 91 69,5 34 63,0 >0,05
2 - 3 loại 40 30,5 20 37,0 Thời
gian
<1 tuần 68 51,9 27 50,5
>0,05 1-3 tuần 52 39,7 19 35,2
>3 tuần 11 8,4 8 14,8 Tổng 131 100 54 100
4.6
52
13.7 26.7
1.5 1.5 1.9
37
16.7 42.6
0 1.9 0
10 20 30 40 50
60%
Ít khả năng NK Nhiều khả năng NK Lâm sàng+CRP
Peni Cepha1 Cepha2 Cepha3 Macrolid Phenicol
Hình 4 Các nhóm KS được sử dụng ở 2 nhóm A và B
BÀN LUẬN
Tình trạng sử dụng thuốc không có đơn của b{c sĩ đã trở th|nh hiện tượng rất phổ biến v| rất đ{ng lo ngại ở Việt Nam hiện nay Theo ghi nhận
ở bệnh viện Nhi Đồng I th|nh phố Hồ Chí Minh, 80% trẻ đến kh{m đều có dùng KS trước, trong dú 70% trẻ bị cảm ho thông thường được cha mẹ tự điều trị bằng KS Kết quả nghiên cứu của chúng tôi thấy có tới 66,0% trong số 303 trẻđã được sử dụng KS trước khi v|o viện Trong số đó chỉ có
Trang 567,5% l| được dùng KS theo chỉ định của b{c sĩ;
19,4% l| tự mua thuốc dùng v| 13,1% không x{c
định được có chỉ định của b{c sĩ hay không
Đối với trẻ có chỉ định điều trị ngoại viện,
nhóm KS được hiệp hội y học Alberta (Hoa
Kỳ) khuyến c{o sử dụng l| nhóm penicillin v|
khi có dị ứng với nhóm -lactam thì sử dụng
nhóm macrolid thay thế cho trẻ từ 3 th{ng tới
5 tuổi Tuy nhiên, trong nghiên cứu của chúng
tôi, nhóm penicillin chỉ được sử dụng điều trị
ngo|i bệnh viện l| 29,9 % v| nhóm macrolid l|
14,2%, trong khi đó, tỷ lệ sử dụng c{c KS
nhóm Cephalosporin l| 55,1%, đặc biệt l| có
tới 33,1% trẻ dùng KS thế hệ 2 v| 3 trước khi
v|o viện Theo khuyến c{o của hiệp hội y học
Alberta thì thuốc KS đường uống l| phù hợp
v| có thể điều trị được hầu hết c{c trường hợp
viêm phổi mắc phải tại cộng đồng Qua
nghiên cứu n|y chúng tôi thấy trong số 121 trẻ
x{c định được đường dùng KS trước khi v|o
viện, có 96 trẻ (79,3%) đã được dùng KS bằng
đường uống v| 25 trẻ (20,7%) được điều trị tại
nh| bằng c{c KS đường tiêm
Trong nghiên cứu của chúng tôi, 100% (303
trẻ) được chẩn đo{n viêm phổi v|o viện đều
được sử dụng KS dù chỉ có 54 trẻ có nhiều
biểu hiện nghi ngờ nhiễm vi khuẩn Có 31,3%
được điều trị bằng 2 hoặc 3 hoặc 4 loại KS v|
15,18% trẻ được điều trị KS phối hợp ngay từ
đầu Tỷ lệ dùng nhiều loại KS n|y thấp hơn so
với thông b{o của Viện chiến lược chính s{ch
y tế qua điều tra ở 9 bệnh viện Trung Ương
trên cả nước (>1 loại KS l| 61,2%, có trường
hợp dùng tới 7 loại KS trong 1 đợt điều trị
Điều n|y phản {nh một phần ý thức v| sự nỗ
lực lớn trong việc sử dụng đúng thuốc KS của
c{c b{c sĩ tại khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai
Thời gian sử dụng KS trung bình của mỗi trẻ
l| 8,71 ± 4,23 ng|y Trẻ dùng KS ngắn ng|y nhất
l| 2 ng|y, nhiều nhất l| 32 ng|y KS được sử
dụng từ 6 tới 10 ng|y chiếm tỷ lệ cao nhất
(59,1%), điều n|y phù hợp với c{c khuyến c{o về
sử dụng KS nói chung v| trong điều trị viêm
phổi trẻ em nói riêng, và cũng tương tự như kết
quả nghiên cứu của Nguyễn Thị Xu}n Hương trong nhóm 406 trẻ viêm phổi có số ng|y điều trị trung bình cho nhóm viêm phổi l| 8,4 ± 2,32 ng|y, viêm phổi nặng l| 9,2 ± 2,51 ng|y(8)
KS nhóm Penicillin và Chloramphenicol chỉ được sử dụng với tỷ lệ rất thấp: (3,3% v| 1,3 % ban đầu, 10,0% v| 6,0% khi thay thế KS) Thuốc được dùng chủ yếu l| Cephalosporin thế hệ 1,2 v| 3 Cũng tại khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai (năm 1994) trên 325 bệnh nhi từ 2 th{ng tới 12 th{ng c{c thuốc n|y được sử dụng 65-75% trong điều trị viêm phổi(9) Điều n|y một phần liên quan đến những thông b{o về kết quả kh{ng thuốc tăng nhanh tại Việt Nam trong thời gian gần đ}y: 1997-1998, tỷ lệ phế cầu kh{ng penicillin l| 30%, 2001-2002 tỷ lệ l|
>50% v| nếu kể cả c{c trường hợp trung gian (vi khuẩn không còn nhạy cảm với thuốc) thì
có tới 90% phế cầu kh{ng với penicillin(7) Trong nghiên cứu n|y, chúng tôi thấy có 16,8% trẻ viêm phổi được dùng phối hợp Aminosid 6,0 ± 2,4 ng|y phối hợp với một KS kh{c, trong đó tỷ lệ trẻ có thời gian điều trị phối hợp Aminosid theo đúng khuyến c{o (từ
3 tới 5 ng|y đầu khi nồng độ vi khuẩn còn cao) l| 42,2% Có đến 55,8% trẻ đã được chỉ định dùng Aminosid từ 6 tới 13 ng|y C{c thuốc KS nhóm Aminosid đều có độc tính cao trên thận v| cơ quan thính gi{c Về dược động học, aminosid l| thuốc rất ít có t{c dụng đối với c{c
vi khuẩn phổ biến g}y viêm phổi, đặc biệt phế cầu được xếp v|o nhóm ít nhậy cảm với Aminosid (có nồng độ ức chế tối thiểu > 16 mg/ L) Vì vậy, cần có nghiên cứu đ{nh gi{ s}u hơn về vấn đề n|y
Khi khảo s{t so s{nh hai nhóm ít khả năng nhiễm khuẩn v| nhiều khả năng nhiễm khuẩn
về thời gian sử dụng KS v| số nhóm KS được
sử dụng, chúng tôi không thấy có sự kh{c biệt
có ý nghĩa thống kê Tuy nhiên, khi so sánh c{c nhóm KS được sử dụng cho hai nhóm thì thấy rằng ở nhóm ít có khả năng nhiễm khuẩn: Cephalosporin thế hệ 1 được sử dụng nhiều nhất (52%) trong khi đó thì nhóm có
Trang 6nhiều khả năng nhiễm khuẩn lại sử dụng
nhóm Cephalosporin thế hệ 3 nhiều nhất
(42,6%) (c{c nhóm kh{c được sử dụng tương
tự nhau giữa hai nhóm) Điều n|y cho thấy
rằng c{c b{c sĩ đã có th{i độ xử trí kh{c nhau
giữa những trẻ ít khả năng nhiễm khuẩn và
nhiều khả năng nhiễm khuẩn Tuy nhiên, cần
nghiên cứu tương quan l}m s|ng v| vi khuẩn
học để giúp c{c thầy thuốc l}m s|ng định
hướng kh{ng sinh ban đầu s{t thực hơn
KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu hồ sơ 303 trẻ từ 2 th{ng tới 5
tuổi, vêềtình hình sử dụng kh{n sinh trước v|
trong qu{ trình đièu trị tại khao Nhi bệnh viện
Bạch mai trong năm 2006 chúng tôi nhận thấy:
(1) Có 191 bệnh nh}n (63%) đã dùng KS trước
khi v|o viện, trong đó có 29,3% dùng KS không
có đơn thầy thuốc, trong đó cephalosporin l|
thuốc được sử dụng phổ biến nhất (55,1%); 4,7%
các trường hợp đã phối hợp với Aminosid trước
khi v|o viện; (2) Tất cả 303 trẻ viêm phổi v|o
viện đều được điều trị KS từ 2 tới 32 ng|y, trung
bình l| 8,71 ± 4,23 ng|y, dù có tới 131 trẻ ít khả
năng nhiễm vi khuẩn m| chỉ có 54 trẻ (17,8%) có
nhiều khả năng nhiễm vi khuẩn., trong đó phần
lớn (68,7%) được điều trị bằng một loại KS;
30,3% được điều trị bằng từ 2 loại KS trở lên (3)
KS điều trị ban đầu phổ biến nhất tại bệnh viện
l| Cephalosporin thế hệ 1 (48,5%), KS thay thế
chủ yếu l| Cephalosporin thế hệ 3 (31,0%)
Không có sự kh{c biệt về thời gian cũng như số
nhóm thuốc được chỉ định điều trị cho hai nhóm
ít v| nhiều khả năng nhiễm vi khuẩn (4) Có 15,2
% trẻ được phối hợp KS ngay khi nhập viện,
giữa Cephalosporin (thế hệ 1, 2 v| 3) với aminosid Thời gian sử dụng aminosid trung bình là 6,0 ± 2,4 ngày, trong đó có 55,8% được sử dụng kéo d|i trên 5 ng|y
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bourrillon A (2007), “Antibiothérapie par voie générale des infections des voies aériennes inférieures de l’enfant
en pratique courante.Pneumonies aiguies communautaires”, Agence Français de Sécurité Sanitaire des Produits de Santé
2 Duffy L B, Michelow I C, Rollins N K et al (2004),
“Epidemiology and clinical characteristics of community-acquired pneumonia in hospitalized children”, Pediatrics
pp 701-707
3 Ho|ng Kim Huyền, Bùi Đức Lập, Nguyễn Liên Hương (2002), “Nhận xét về tình hình sử dụng KS hiện nay tại một số bệnh viện ở phía Bắc Việt Nam”, tạp chí Y học Việt Nam
4 Ho|ng Thị T}m (2003), “Tìm hiểu căn nguyên Vi khuẩn g}y NKHHCT ở trẻ em dưới 5 tuổi v| độ nhạy cảm với
KS của chúng tại viện Nhi Trung Ương”, Luận văn thạc sĩ
y học, tr 59-62
5 Nguyễn Hồng Sơn (2007) “B{o động tình trạng nhờn thuốc KS”, website của Sao Kim Parma
6 Nguyễn Thị Vinh (1995), “Người tiêu dùng ở H| Nội sử dụng KS như thế n|o”, tạp chí Y học Việt Nam, số 8 (195),
tr 29-32
7 Nguyễn Thị Vinh v| cộng sự (2006), “Theo dõi sự đề kh{ng KS của vi khuẩn g}y bệnh thường gặp ở Việt Nam năm 2004-2004 (Antibiotic Susceptibility Test Surveillance) - ASTS”, Hội nghị khoa học bệnh viện Bạch Mai H| Nội
8 Nguyễn Thị Xu}n Hương (2007), “Khảo s{t sử dụng KS
an to|n, hợp lí, hiệu quả, kinh tế trong điều trị bệnh viêm phổi trẻ em dưới 5 tuổi tại khoa nhi bệnh viện đa khoa
TW Thái Nguyên trong năm 2000”, hội nghị KHCN tuổi trẻ c{c trường đại học y dược Việt Nam lần thứ 11
9 Nguyễn Tiến Dũng (2002), “Đặc điểm l}m s|ng v| sử dụng KS trong điều trị ở trẻ dưới 1 tuổi”, Kỷ yếu công trình bệnh viện Bạch Mai tập 2, tr 318-328
10 WHO (2004) “Global estimate of incidence of clinical pneumonia among children under five years of age”
