Xã hội học về dư luận xã hội là một chuyên ngành của xã hội học, xem xét các cộng đồng người có những quan tâm về lợi ích, nhu cầu vật chất hay tinh thần của họ trong sự phát triển của k
Trang 1HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
KHOA ĐA PHƯƠNG TIỆN
HỌC PHẦN: TRUYỀN THÔNG VÀ DƯ LUẬN XÃ HỘI
ĐỀ BÀI: HÃY TÌM VÀ PHÂN TÍCH MỘT DƯ LUẬN XÃ HỘI
VÀ MỘT TIN ĐỒN TRONG XÃ HỘI HIỆN NAY NÊU PHƯƠNG ÁN
GIẢI QUYẾT
Giảng viên giảng dạy : Vũ Thuỳ Linh
Kíp : 01
Họ và tên : Lê Ngọc Linh
Mã sinh viên : B22DCTT058
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn cô Vũ Thuỳ Linh đã tận tình giảng dạy
và hướng dẫn sinh viên trong suốt thời gian môn học Nhờ sự góp ý và những lời khuyên của cô, em đã vượt qua được một số khó khăn khi học tập và có đầy
đủ kiến thức cho môn học
Em cảm thấy rằng với lượng kiến thức và kinh nghiệm hạn chế của bản thân chắc chắn bài làm sẽ khó tránh khỏi thiếu sót Kính mong cô thông cảm và góp
ý để em ngày càng hoàn thiện hơn
Cuối cùng, em xin kính chúc cô dồi dào sức khỏe, có thật nhiều niềm vui, có thật nhiều hạnh phúc, thành công hơn trên con đường sự nghiệp giảng dạy cũng như vẫn mãi giữ được nhiệt, lửa đối với nghề nhà giáo này để tiếp bước cho thật nhiều thế hệ sinh viên hơn nữa trong tương lai
Xin cảm ơn cô đã quan tâm, giúp đỡ và đã hỗ trợ em trong quá trình học tập học phần “Truyền thông và dư luận xã hội” này
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 3MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 2
MỤC LỤC 3
I Dư luận xã hội về cải cách chương trình giáo dục 4
1 Khái niệm và vai trò của Dư luận xã hội 4
2 Vai trò của dư luận xã hội 5
3 Phân tích dư luận xã hội 6
4 Giải pháp 9
II Tin đồn “Hoa hậu Lương Thùy Linh và Á hậu Phương Nhi vướng tin đồn bất hòa” 11
1 Tin đồn và mục đích của tin đồn 11
2 Phân tích tin đồn 12
2.1 Tóm tắt về tin đồn 12
2.2 Nguồn gốc của tin đồn 14
2.3 Tác động của tin đồn 14
3 Giải pháp 15
Trang 4I Dư luận xã hội về cải cách chương trình giáo dục
1 Khái niệm và vai trò của Dư luận xã hội
Trong thời đại thông tin bùng nổ, dư luận xã hội xuất hiện ngày càng nhiều, phản ánh sự quan tâm của cộng đồng đến các vấn đề xã hội Quá trình vận động
và phát triển của xã hội luôn song hành với sự tồn tại của dư luận xã hội Dư luận xã hội có những tác động, sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến tư duy, hành vi của cộng đồng
Dư luận xã hội là một hiện tượng xã hội đặc biệt, biểu thị thái độ phán xét, đánh giá của quần chúng đối với các vấn đề mà họ quan tâm Xã hội học về dư luận
xã hội là một chuyên ngành của xã hội học, xem xét các cộng đồng người có những quan tâm về lợi ích, nhu cầu vật chất hay tinh thần của họ trong sự phát triển của kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị, nghệ thuật Hay nói cách khác, xã hội học về dư luận xã hội xem xét và nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng xã hội trong mối liên hệ với những người khác
Dư luận xã hội được hiểu là tổng hợp các quan điểm, thái độ và niềm tin của một nhóm người hay cộng đồng xã hội về một vấn đề hay sự việc cụ thể thu hút
sự quan tâm của nhiều người Trong xã hội hiện đại, dư luận xã hội là một hiện tượng phổ biến trong mọi lĩnh vực, mọi góc độ trong đời sống Thông qua các phương tiện truyền thông, dư luận xã hội được phản ánh và lan truyền càng với tốc độ nhanh, tần suất liên tục, cường độ mạnh khiến dư luận xã hội giống như
"vết dầu loang" Do vậy, dưới sự tiếp sức của báo chí, truyền thông, dư luận xã hội có sức ảnh hưởng rất lớn đối với mọi tầng lớp, ngành nghề trong xã hội
Mỗi khái niệm đều có những quan điểm và góc nhìn riêng, có thể theo nghĩa rộng hoặc nghĩa hẹp, tuỳ biểu hiện ở mỗi cộng đồng, quốc gia Một số quan niệm tiêu biểu về DLXH:
- A.K Ulêđốp: "DLXH là sự phán xét thể hiện sự đánh giá và thái độ của mọi người đối với các hiện tượng của đời sống xã hội."
- V.X Kôrôbâynhicốp: "DLXH là nhận thức của xã hội (dưới dạng nhận định, thái độ, hành vi) phản ánh sự đánh giá của các nhóm xã hội về hiện tượng thời
sự và trở thành mối quan tâm lớn của xã hội."
- Ban Tư tưởng Văn hóa TW: "DLXH là tập hợp các luồng ý kiến cá nhân trước các vấn đề, sự kiện, hiện tượng có tính thời sự."
Từ các khái niệm trên, có thể thấy DLXH vừa mang tính nhận thức, vừa mang tính phán xét, đánh giá đối với các hiện tượng xã hội
Trang 52 Vai trò của dư luận xã hội
Dư luận xã hội đóng vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng thông qua việc thực hiện năm chức năng cơ bản, bao gồm đánh giá, giáo dục, điều tiết các mối quan hệ xã hội, kiểm tra - giám sát và tư vấn Dư luận xã hội bao gồm 5 chức năng cơ bản: đánh giá, giáo dục, điều tiết các mối quan hệ xã hội, kiểm tra - giám sát và tư vấn
Thứ nhất, chức năng đánh giá của dư luận xã hội thể hiện qua việc con người
bày tỏ thái độ, phán xét về các sự kiện, hiện tượng xảy ra trong cuộc sống Đây
có thể là sự đồng tình, khen ngợi, khích lệ hoặc ngược lại, là sự phản đối, chỉ trích, phẫn nộ Các ý kiến này thường dựa trên tiêu chí đúng - sai, tốt - xấu, thiện - ác Nếu sự kiện nhận được đánh giá tích cực, điều đó cho thấy xã hội mong muốn nhân rộng, phổ biến các giá trị này Ngược lại, sự phản đối từ dư luận xã hội sẽ tạo sức ép nhằm loại bỏ những hành vi không phù hợp
Thứ hai, chức năng giáo dục của dư luận xã hội nằm ở khả năng tác động đến
nhận thức, thái độ và hành vi của con người Thông qua những đánh giá đúng - sai, tốt - xấu, dư luận xã hội giúp cá nhân nhận thức được những chuẩn mực cần thiết và điều chỉnh hành vi theo hướng tích cực Dư luận không chỉ đóng vai trò cung cấp tri thức mà còn là nguồn sức ép mạnh mẽ giúp hình thành giá trị mới trong xã hội Nhờ đó, những hành vi tốt được lan tỏa, trong khi các hành vi lệch chuẩn bị loại bỏ
Thứ ba, chức năng điều tiết các mối quan hệ xã hội là yếu tố giúp duy trì sự hài
hòa, ổn định trong cộng đồng Dư luận xã hội đóng vai trò như một công cụ điều chỉnh các mối quan hệ, đảm bảo sự kết nối giữa các cá nhân và nhóm nhỏ trong xã hội Trước những hành vi tiêu cực, dư luận thường lên tiếng phản đối kịp thời, ngăn chặn sự phát triển của các giá trị không phù hợp Đồng thời, dư luận cũng khuyến khích, lan tỏa các hành vi tích cực, góp phần xây dựng một môi trường xã hội cân bằng, lành mạnh
Thứ tư, chức năng kiểm tra - giám sát giúp dư luận xã hội đóng vai trò quan
trọng trong việc quản lý và theo dõi các hoạt động của cá nhân, tổ chức, đặc biệt
là các cơ quan nhà nước Dư luận giám sát chặt chẽ việc thực thi các chính sách, pháp luật, bảo đảm chúng phù hợp với lợi ích của người dân và xã hội Thông
Trang 6qua việc phản ánh những bất cập, dư luận xã hội giúp các nhà quản lý nhận ra sai sót, từ đó điều chỉnh các hoạt động để đáp ứng nguyện vọng chung
Cuối cùng, chức năng tư vấn của dư luận xã hội được thể hiện qua việc cung
cấp thông tin, đưa ra các góc nhìn đa chiều và đề xuất giải pháp cho các vấn đề trong xã hội Dư luận là nguồn dữ liệu quý giá giúp các nhà lãnh đạo, quản lý đưa ra quyết định phù hợp với thực tiễn Ở phương Tây, khái niệm "trí tuệ đám đông" thể hiện sự tận dụng sức mạnh tập thể từ những đánh giá, phân tích của công chúng để chọn lọc ra giải pháp tối ưu Trong những tình huống gây tranh cãi hoặc khi cần ban hành chính sách, dư luận xã hội thường đóng vai trò quan trọng, hỗ trợ quá trình ra quyết định trở nên hiệu quả và khách quan hơn
Dư luận xã hội là một hiện tượng xã hội phức tạp, vừa mang tính khách quan vừa mang tính chủ quan, thể hiện nhận thức, tình cảm, ý chí của các tầng lớp trong xã hội Với khả năng lan tỏa nhanh chóng và tác động mạnh mẽ, DLXH trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển và cải tiến trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
3 Phân tích dư luận xã hội
3.1 Thực trạng vấn đề
Cải cách chương trình giáo dục là một vấn đề thu hút sự quan tâm rộng rãi trong
dư luận xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh những thay đổi liên tục về khoa học, công nghệ và nhu cầu nhân lực Nó không chỉ được xem như đòi hỏi từ thực tiễn, mà còn là yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực phù hợp với xu thế toàn cầu Tuy nhiên, cùng với sự chú ý và đóng góp tích cự, dư luận xã hội đôi khi cũng tạo ra những tranh cãi gay gắt về hướng đi và giải pháp cho việc cải cách
Năm 2023, đánh dấu 10 năm công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục được chính thức khởi động, thông qua việc Ban Chấp hành Trung ương ra nghị quyết số 29 ngày 4-11-2013 Trong 10 năm, ngành giáo dục đã làm được gì trong công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện đó? Về mặt tinh thần, điều đáng kể nhất là sự thay đổi từ tiếp cận nội dung của Chương trình giáo dục 2000 sang tiếp cận phát triển năng lực của Chương trình giáo dục 2018 Chỉ bốn chữ "phát triển năng lực" đó thôi cũng như một làn gió mới cho giáo dục, vì nó giúp người dạy và người học đi xa hơn những gì được viết trong sách giáo khoa Nó giúp những người làm giáo dục trực tiếp trả lời câu hỏi "Học để làm gì?" Về mặt vật chất, điều đáng kể nhất là chủ trương "một chương trình, nhiều bộ sách giáo
Trang 7khoa" đã đi vào thực tế Đến nay các bộ sách giáo khoa (SGK) đã xong cho hầu hết các khối lớp và sang năm sẽ phủ kín toàn bộ các bậc học Nhưng song song với hai kết quả trên là sự xuất hiện hiện tượng rất đáng lo ngại Đó là tình trạng rập rình tiến thoái, lúng túng tư duy, nửa vời trong hành động, luôn phải chạy theo đối phó với dư luận và mạng xã hội trong đổi mới giáo dục
3.2 Phân tích nguyên nhân hình thành dư luận
Quang cảnh hội nghị
Thiếu minh bạch và sự tham gia của cộng đồng
Một trong những nguyên nhân sâu xa nhất khiến công cuộc cải cách giáo dục gặp phải nhiều tranh cãi là sự thiếu minh bạch và sự tham gia đầy đủ của các nhóm đối tượng liên quan trong quá trình xây dựng và triển khai chương trình cải cách Các giáo viên, phụ huynh và học sinh – những đối tượng trực tiếp chịu ảnh hưởng từ cải cách – thường xuyên không được tham gia vào các cuộc thảo luận hoặc không có cơ hội đưa ra ý kiến của mình Điều này dẫn đến tình trạng giáo viên cảm thấy thiếu sự hỗ trợ trong việc thay đổi phương pháp giảng dạy, phụ huynh băn khoăn về tác động của cải cách đến con cái mình, và học sinh chưa cảm nhận được rõ ràng lợi ích của những thay đổi này Khi thiếu sự tham gia của các nhóm đối tượng này, cải cách giáo dục dễ rơi vào tình trạng "áp đặt
Trang 8từ trên xuống", không có sự đồng thuận, và dễ dẫn đến phản ứng tiêu cực từ cộng đồng
Khó khăn trong triển khai thực tế
Cải cách giáo dục, đặc biệt là cải cách toàn diện, đòi hỏi phải có sự thay đổi đồng bộ và toàn diện ở nhiều khía cạnh Từ chương trình giảng dạy, phương pháp giáo dục, cơ sở vật chất cho đến đội ngũ giáo viên Tuy nhiên, thực tế triển khai cải cách gặp phải nhiều khó khăn Một mặt, chương trình giáo dục mới, như chương trình giáo dục 2018, yêu cầu giáo viên phải thay đổi phương pháp giảng dạy, từ việc truyền thụ kiến thức đơn thuần sang việc phát triển năng lực học sinh Mặt khác, cơ sở vật chất tại nhiều trường học chưa đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện giáo dục còn hạn chế Việc thiếu hụt giáo viên được đào tạo bài bản để giảng dạy theo phương pháp mới cũng là một vấn đề lớn Thêm vào đó, việc áp dụng chương trình "một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa" dù là một sáng kiến hay, nhưng lại khiến cho các bộ sách chưa đồng bộ và còn nhiều vấn đề về chất lượng Những yếu tố này đã dẫn đến sự lúng túng trong triển khai và tạo nên sự thất vọng, thậm chí phản kháng từ một bộ phận lớn trong xã hội
Tác động của thông tin sai lệch và dư luận xã hội
Trong thời đại số hóa hiện nay, thông tin lan truyền rất nhanh qua các kênh truyền thông và mạng xã hội Tuy nhiên, cùng với những thông tin hữu ích, không ít thông tin sai lệch, thiếu căn cứ khoa học về cải cách giáo dục cũng được phát tán mạnh mẽ Những phân tích sai sự thật hoặc những dự đoán không chính xác về kết quả cải cách đã khiến xã hội thêm phần hoang mang, đặc biệt
là khi những thông tin này được chia sẻ rộng rãi Những quan điểm thiếu cơ sở này không chỉ làm cho người dân khó nắm bắt được bản chất cải cách mà còn tạo ra những làn sóng phản ứng tiêu cực, dẫn đến việc chính quyền và các cơ quan chức năng phải liên tục đối phó với các cuộc tấn công từ dư luận thay vì tập trung vào việc giải quyết những vấn đề thực tế của giáo dục
Mâu thuẫn giữa kỳ vọng và thực tế
Kỳ vọng của xã hội về cải cách giáo dục luôn rất cao, nhưng thực tế triển khai đôi khi lại không đáp ứng được những mong đợi ấy Khi công bố quyết định về các cải cách giáo dục, đặc biệt là cải cách về phương pháp giảng dạy và nội dung chương trình, kỳ vọng của người dân là nền giáo dục sẽ nhanh chóng thay đổi, tạo ra một hệ thống giáo dục hiện đại và hiệu quả hơn Tuy nhiên, kết quả cải cách không phải lúc nào cũng thể hiện ngay lập tức Những cải cách như chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực hay việc triển khai "một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa" dù có ý nghĩa tích cực nhưng lại gặp
Trang 9phải sự lúng túng trong triển khai Điều này tạo ra sự thất vọng trong dư luận, đặc biệt là khi so sánh với các nền giáo dục phát triển khác Sự chênh lệch giữa
kỳ vọng và kết quả thực tế càng làm gia tăng những tranh cãi trong xã hội
Tích hợp mà không tích hợp
Cần phải thừa nhận dạy học tích hợp là một chủ trương đúng Đây cũng là cách
mà các nền giáo dục tiên tiến sử dụng để tổ chức chương trình Tuy nhiên, do các giáo viên ở bậc THCS và THPT hiện nay được đào tạo để dạy các môn học chuyên biệt, nên tuy chương trình được biên soạn theo hướng dạy học tích hợp, nhưng hầu hết các nhà trường đều triển khai theo cách chia môn học tích hợp thành các mô đun riêng và để cho các giáo viên chuyên từng môn dạy độc lập với nhau
Ví dụ trong môn khoa học tự nhiên, thay vì dạy ba môn vật lý, hóa học, sinh học riêng như trước đây thì nay dạy thành ba mô đun có nội dung về vật lý, hóa học, sinh học riêng, thường là bởi ba giáo viên riêng, nhưng trong cùng một môn học
Điều đặc biệt là SGK cũng lại cấu trúc theo hướng chia nội dung môn học tích hợp thành các mô đun chuyên ngành riêng, ít liên hệ hữu cơ với nhau Việc ghép các mô đun đó vào cùng một môn học hoàn toàn mang tính cưỡng ghép cơ học, chứ không phải là tích hợp
Nhà trường cũng theo đó mà triển khai, nên việc dạy học tích hợp rất đúng, rất hay về chủ trương lại thành ra nửa vời trong thực tế Tuy là môn học tích hợp SGK không hoàn toàn tích hợp, thầy cũng dạy không tích hợp, trò cũng học không tích hợp, nên thành ra nửa vời
4 Giải pháp
Tăng cường minh bạch và sự tham gia của cộng đồng
Cải cách giáo dục cần phải được thực hiện trên cơ sở minh bạch và sự tham gia đầy đủ của tất cả các bên liên quan Cụ thể, cần xây dựng các cơ chế tham vấn
rõ ràng để giáo viên, phụ huynh và học sinh có thể tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình thiết kế và triển khai chương trình giáo dục Các cuộc họp, hội thảo, và khảo sát định kỳ có thể giúp thu thập ý kiến của những người trực tiếp
bị ảnh hưởng bởi cải cách Việc công khai các quyết định, kế hoạch cải cách, cũng như kết quả triển khai sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về mục tiêu và
phương hướng cải cách, đồng thời tạo sự đồng thuận từ cộng đồng
Trang 10Đảm bảo sự chuẩn bị đầy đủ cho đội ngũ giáo viên
Một trong những yếu tố quyết định sự thành công của cải cách giáo dục là đội ngũ giáo viên Do đó, cần có một chương trình đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên về các phương pháp giảng dạy mới, đặc biệt là các phương pháp phát triển năng lực học sinh thay vì chỉ truyền đạt kiến thức Các khóa huấn luyện cần được tổ chức định kỳ và linh hoạt, đồng thời phải đảm bảo chất lượng giảng dạy Chính phủ cũng nên có các chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút và giữ chân giáo viên chất lượng cao
Đảm bảo sự đồng bộ và đầu tư vào cơ sở vật chất
Một trong những thách thức lớn khi triển khai cải cách giáo dục là cơ sở vật chất không đồng đều giữa các vùng, miền Do đó, cần có kế hoạch đầu tư hợp lý
và lâu dài cho các cơ sở giáo dục, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và vùng sâu, vùng xa Cần cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị học tập, và xây dựng các lớp học có môi trường học tập hiện đại và phù hợp với chương trình giáo dục mới Đồng thời, việc xây dựng một hệ thống hạ tầng kỹ thuật số cho phép học sinh và giáo viên có thể tiếp cận tài liệu học tập trực tuyến cũng là một giải pháp quan trọng
Cải thiện công tác truyền thông và giải quyết thông tin sai lệch
Việc cung cấp thông tin đúng đắn và kịp thời về cải cách giáo dục là cực kỳ quan trọng Các cơ quan chức năng cần phải có một chiến lược truyền thông rõ ràng, minh bạch để giải thích về mục tiêu, nội dung, và lộ trình của cải cách Ngoài ra, cần tích cực đấu tranh với thông tin sai lệch, tin giả, và các phân tích thiếu căn cứ qua các kênh truyền thông chính thống, đồng thời tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo để giải đáp thắc mắc từ dư luận Việc giải quyết thông tin sai lệch một cách nhanh chóng và hiệu quả sẽ giúp giảm bớt sự hoang mang và cải thiện hình ảnh của cải cách trong mắt công chúng
Đánh giá và điều chỉnh liên tục chương trình cải cách
Cải cách giáo dục là một quá trình dài và không thể đạt được kết quả ngay lập tức Do đó, cần thiết lập các cơ chế đánh giá và giám sát thường xuyên để kiểm tra tiến độ và kết quả của cải cách Ngoài ra, việc phản hồi từ các giáo viên, học sinh và phụ huynh cần được tích cực lắng nghe và xem xét để cải tiến chương trình giáo dục một cách hiệu quả